Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Ψωροκώσταινα’

Ο μύθος της Ψωροκώσταινας (μια συνεργασία του Spiridione)

Posted by sarant στο 22 Απρίλιος, 2019

Με μεγάλη χαρά, και κάποια ανακούφιση, παρουσιάζω σήμερα ένα πολύ σημαντικό άρθρο, μια συνεργασία του φίλου μας του Spiridione.

Οι τακτικοί αναγνώστες του ιστολογίου ξέρουν ότι οι συνεργασίες του Spiridione με το ιστολόγιο είναι από τα διαμάντια που κοσμούν το ιστολόγιο -αρκεί να αναφέρω το άρθρο για τους Μόρτηδες, το άρθρο για τους Τραμπούκους ή τη μελέτη για τους 200 της Καισαριανής, ενώ και σε άλλα άρθρα η συμβολή του υπήρξε πολύτιμη. Εδώ και καιρό, ο Spiridione ερευνούσε την ιστορία και τον μύθο γύρω από τον ορο «Ψωροκώσταινα» και μου έστελνε διαρκώς και άλλα ευρήματά του μήπως και αξιωθώ να γράψω το σχετικό άρθρο.

Με το ένα και με το άλλο το άρθρο δεν το έγραφα, οπότε είδε κι απόειδε ο Spiridione και το έγραψε εκείνος -γι’ αυτό και η χαρά μου συνδυάζεται με ανακούφιση, αφού ένιωθα πως το χρωστούσα. Και με ζήλια συνδυάζεται βεβαίως, γιατί το ζηλεύω το άρθρο του.

Το παραθέτω χωρίς άλλα δικά μου σχόλια:

Ψωροκώσταινα είναι ένας πολύ γνωστός μειωτικός και περιπαικτικός χαρακτηρισμός που λέμε για τη χώρα μας, ένας αυτοφαυλισμός που έχει πει και ο Ν. Σαραντάκος. Τον χρησιμοποιούμε όταν θέλουμε να αναφερθούμε στην υπανάπτυξη, την έλλειψη χρημάτων ή την ανοργανωσιά του νεοελληνικού κράτους, όπως γράφει και το ΛΚΝ. Έχει χρησιμοποιηθεί επίσης, συνήθως απ’ τον χώρο της Αριστεράς, ο όρος «ιδεολογία ή σύνδρομο της Ψωροκώσταινας» ως κριτική απέναντι σε συντηρητικές απόψεις για την κατάσταση στη χώρα μας. Πρόσφατα μάλιστα είχε δημιουργηθεί παρεξήγηση σε μια πολιτική συζήτηση μεταξύ Στ. Κούλογλου και Βασ. Κικίλια για τη φράση ακριβώς αυτή.

Ταυτόχρονα, επίσης, είναι αρκετά διαδεδομένη η άποψη ότι η λέξη Ψωροκώσταινα προήλθε από παρωνύμιο υπαρκτού προσώπου που έζησε στο Ναύπλιο στα χρόνια της Επανάστασης του 1821. Πριν κάνουμε λόγο για την ιστορία αυτού του προσώπου, όπως μας παραδίδεται, ας δούμε πότε εμφανίζεται η λέξη στα γραπτά τεκμήρια που έχουμε.

Οι πρώτες ανευρέσεις της λέξης είναι σε απομνημονεύματα και ιστορικά κείμενα σχετικά με την Επανάσταση του 1821 και τα πρώτα χρόνια του νεοελληνικού κράτους. Ο Νικόλαος Δραγούμης σε ιστορικές του αναμνήσεις (Πανδώρα, 1853) διηγείται ότι το 1833, όταν ήταν κυβερνητικός υπάλληλος στο Ναύπλιο, ζήτησε από έναν βαρκάρη να τον μεταφέρει στο πλοίο που βρισκόταν ο Όθωνας που μόλις είχε φτάσει στην Ελλάδα. Όταν είπε στον βαρκάρη ότι θα πληρωθεί από την κυβέρνηση μετά την επιστροφή τους, αυτός του γύρισε την πλάτη και του απάντησε απαξιωτικά «Η ψωροκώσταινα!». Την ίδια άρνηση αντιμετώπισε και απ’ τους υπόλοιπους βαρκάρηδες, και αναγκάστηκε να αναφέρει απογοητευμένος στον προϊστάμενό του ότι «την κυβέρνησιν ονομάζουσι όλοι ψωροκώσταινα και ουδέ λεπτόν εμπιστεύονται εις αυτήν».

Επίσης και ο Γενναίος Κολοκοτρώνης στα Απομνημονεύματά του (γραμμένα λογικά στα μέσα περίπου του 19ου αιώνα) αναφέρει ότι Ψωροκώσταινα έλεγαν την τελευταία κυβέρνηση πριν από την έλευση του Όθωνα. Το ίδιο και ο Αναστάσιος Γούδας στους Παράλληλους Βίους του (1873).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Ιστορία, Μύθοι, Συνεργασίες | Με ετικέτα: , , , , , , | 97 Σχόλια »

Τα γεωργιανά μπαλέτα του Μποστ

Posted by sarant στο 17 Μαΐου, 2013

Πριν από δυο ακριβώς βδομάδες είχαμε δει ένα σκίτσο του Μποστ αφιερωμένο στο Σπαζοαβγοπλάνο, ένα υποθετικό παιδικό παιχνίδι με το οποίο ο Μποστ ειρωνευόταν την ανάδειξη ενός ανώτατου αξιωματικού στην ηγεσία της Αεροπορίας, ενός αξιωματικού που είχε πάρει το παρατσούκλι «Σπαζοαεροπλάνης». Υπάρχει όμως κι ένα δεύτερο σκίτσο στο οποίο εμφανίζεται το ίδιο παρατσούκλι και το οποίο θα σας παρουσιάσω σήμερα, παρόλο που η φωτογραφία του σκίτσου, που έχω στο αρχείο μου, δεν είναι και πολύ σόι -όμως το σκίτσο είναι, πιστεύω, πολύ καλό. Προσθήκη: Ο μάγος Στάζυμπος σουλούπωσε το σκίτσο.

geoballets

Tο σκίτσο δημοσιεύτηκε στην Αυγή στις 26 Απριλίου 1964, Κυριακή των Βαΐων και λίγες μέρες μετά τις κρίσεις στις ένοπλες δυνάμεις, όπου είχε γίνει σκληρό παζάρι ανάμεσα στην Αυλή και στον Γ. Παπανδρέου, τον πρωθυπουργό που πριν από δυο μήνες είχε θριαμβεύσει στις εκλογές με 53%. Ο πρωθυπουργός κατάφερε να απομακρύνει τον αρχηγό του ΓΕΣ Π. Σακελλαρίου, αλλά υποχρεώθηκε, κατόπιν επιμονής του βασιλιά, να τον αντικαταστήσει με τον Ι. Γεννηματά, ο οποίος είχε παίξει ενεργό ρόλο στις εκλογές βίας και νοθείας του 1961.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γελοιογραφίες, Μποστ, Πρόσφατη ιστορία | Με ετικέτα: , , , , , | 28 Σχόλια »

Είναι μόνον υποψία;

Posted by sarant στο 12 Ιουλίου, 2011

Δεν υπήρξα ποτέ καχύποπτος, θα αυτοχαρακτηριζόμουν μάλλον «καλοπροαίρετος αφελής». Ούτε ανήκω στην πολυπληθή κατηγορία των συνομωσιολογούντων. Δεν πιστεύω πως για το σημερινό (δηλαδή τι σημερινό, της τελευταίας τριακονταετίας) χάλι φταίνε οι μισέλληνες Φράγκοι, ή οι αναπόφευκτοι Εβραίοι. Από την άλλη πλευρά δεν αποδέχτηκα ποτέ πως εμείς οι Έλληνες είμαστε τεμπέληδες, καλοπερασάκηδες, «Βρωμιοί», με λίγα λόγια. Χωρίς να είμαι εθνικιστής (θεωρώ τον εθνικισμό ιδεολογία των μειονεκτικών) είμαι πατριώτης και δεν ντρέπομαι να το λέω σε εποχή παγκοσμιοποίησης.

Γιατί τώρα σας αράδιασα όλα αυτά, που στο κάτω κάτω τα έχω διατυπώσει πολλές φορές από τις στήλες του «Εμπρός»; Τα γράφω γιατί οι εξελίξεις των τελευταίων εβδομάδων με πείθουν πως πιαστήκαμε κορόιδα. Δεν κινδύνεψε η Ελλάδα να χρεοκοπήσει. Μας έπεισαν γι΄ αυτό τα ξεφτιλισμένα παπαγαλάκια των Μέσων Μαζικού Εκμαυλισμού και οι Χατζηαβάτηδες που διεκπεραιώνουν τις εντολές των ξένων, παριστάνοντας τους υπουργούς. Όλοι αυτοί που περνάνε στην κοινή γνώμη την αντίληψη πως είμαστε φτωχή χώρα και πως μόνο με τη βοήθεια των ξένων προστατών της μπορεί να επιβιώσει, την ιδεολογία, δηλαδή, της «Ψωροκώσταινας» ή της «πτωχής αλλ΄εντίμου Ελλάδος», όπως το λέγανε πιο κομψά.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δημήτρης Σαραντάκος, Πατρδογνωσία, Συνεργασίες | Με ετικέτα: , | 117 Σχόλια »