Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘όλους όσους’

Τα πρώτα μεζεδάκια του 2022

Posted by sarant στο 3 Ιανουαρίου, 2022

…τα οποία επιπλέον είναι αγρίως ετεροχρονισμένα, αφού δημοσιεύονται Δευτέρα αντί για το καθιερωμένο Σάββατο. Επίσης, τα περισσότερα μεζεδάκια της πιατέλας σερβίρονται μεν το 2022, αλλά έχουν παρασκευαστεί την προηγούμενη χρονιά, το 2021. Ελπίζω μονάχα να μην έχει δικαιοδοσία η αγορανομία επί του θέματος, αν και τα δικά μας τα μεζεδάκια δεν μπαγιατεύουν τόσο εύκολα.

Και ξεκινάμε με ένα ορθογραφικό του Άδωνη, που έχει τελειώσει και Φιλοσοφική (αν και οι κακές γλώσσες λένε ότι έκανε δέκα χρόνια να πάρει πτυχίο). Δεν θα ενοχληθεί, νομίζω, αφού ο ίδιος, από το βήμα της Βουλής μάλιστα, είχε ψέξει τα γλωσσικά αστοχήματα πολιτικών του αντιπάλων.

To «έχει καταβάλλει» είναι βέβαια λάθος -είναι πάντοτε λάθος, δεν είναι όπως π.χ. στον μέλλοντα, όπου άλλοτε πρέπει να γράψουμε «θα καταβάλει» (στιγμιαίο μέλλοντα τον λέγαμε παλιά) και άλλοτε «θα καταβάλλει» (διαρκής μέλλοντας). Στον παρακείμενο, μόνο «έχει καταβάλει», όπως και «έχει παίξει» (και όχι… «έχει παίζει»).

Και βεβαίως, «έχει παραγάγει» (ή το αναλογικό «έχει παράξει») και ποτέ «έχει παράγει».

* Κι ένα φετινό μεζεδάκι, από αθλητικό ιστότοπο, που ο συντάκτης του θέλησε να λογιωτατίσει.

Γράφει λοιπόν:

Ο προπονητής της Αιγύπτου, Κάρλος Κεϊρός, δεν συμπεριέλαβε τον Χασάν στις κλήσεις του για το Κόπα Άφρικα. Η λειψανδρία τερμάτων του το προηγούμενο διάστημα προφανώς και έπαιξε σημαντικό ρόλο στην απόφαση του Πορτογάλου τεχνικού.

Τα τέρματα μάς μάραναν, κύριε Λείψανδρέ μου. Δεν σου άρεσαν τα γκολ, είναι χυδαία; Κι έτσι, αντί να γράψει κάτι πεζό όπως «η έλλειψη γκολ» ή το κλασικό αλλά ωραίο «η αφλογιστία του» ή κάτι τέτοιο, κατασκεύασε τη…. λειψανδρία τερμάτων.

Την άλλη φορά να την πείτε «λιποτερματία»!

* Σε άρθρο για την εξοργιστική υπόθεση του άθλιου που δημοσίευε τα ερωτικά του βίντεο, βρίσκω μια περίεργη χρήση της λέξης «εισιτήριο»:

Και αυτό γιατί η νέα μήνυση σε βάρος του Στάθη Παναγιωτόπουλου από άλλη γυναίκα, η οποία επίσης τον κατηγορεί ότι ανέβασε βίντεο με ερωτικό περιεχόμενο στο διαδίκτυο χωρίς τη συγκατάθεσή της, μπλόκαρε το «εισιτήριο» στην ελευθερία του πρώην παρουσιαστή.

Εντάξει, το βάζει σε εισαγωγικά, αλλά και πάλι είναι λίγο παράξενη η χρήση του όρου «εισιτήριο» για την αποφυλάκιση κάποιου.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αγγλικά, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Νομανσλάνδη, Πανδημικά, Υπότιτλοι, μέσα κοινωνικής δικτύωσης | Με ετικέτα: , , , , , | 300 Σχόλια »

Δευτερχριστυγεννιάτικα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 26 Δεκεμβρίου, 2021

Όχι, δεν μου χάλασε το πλήκτρο Ο, όπως βλέπετε άλλωστε. Δευτεροχριστουγεννιάτικα είναι τα σημερινά μας μεζεδάκια, αφού τα δημοσιεύω τη δεύτερη μέρα των Χριστουγέννων -ετεροχρονισμένα βέβαια, μια και κανονικά το πολυσυλλεκτικό μας άρθρο δημοσιεύεται το Σάββατο, που όμως φέτος έπεφτε ανήμερα Χριστούγεννα.

Πέρυσι, που τα Χριστούγεννα έπεφταν Παρασκευή, το αντίστοιχο άρθρο είχε επίσης τίτλο «Δευτεροχριστουγεννιάτικα μεζεδάκια». Για να μην επαναλάβω τον ίδιο τίτλο, επηρεάστηκα από τη γελοιογραφία του Αντώνη Βαβαγιάννη, του Κουραφέλκυθρου, και απέφυγα το Όμικρον στον τίτλο.

Ναι, θα μπορούσα επίσης να βάλω τίτλο Τα τελευταία μεζεδάκια της χρονιάς, αλλά κι αυτό το έχω χρησιμοποιήσει κι άλλοτε.

Τέλος πάντων, το ιστολόγιο σας στέλνει πολλές ευχές για υγεία και αγάπη (και μακριά απ’την παραλλαγή μικρν).

Θυμίζω επίσης ότι συνεχίζεται η ψηφοφορία για τη Λέξη της χρονιάς 2021. Μάλιστα, χτες και προχτές είχαμε μεγάλη συμμετοχή, αν και αυτό ελάχιστα άλλαξε την κατάσταση, τουλάχιστον ως προς την πρώτη θέση. Δεν μπορώ όμως να πω περισσότερα, προς το παρόν.

Δεν έχετε ψηφίσει; Μπορείτε να ψηφίσετε και τώρα, στην ειδική μας σελίδα. Μην το αμελήσετε, τέσσερις μέρες έμειναν!

* Και ξεκινάμε με μια παλαιοντολογική είδηση. Βρέθηκαν λέει στη Βρετανία σκελετοί από μαμούθ, τα οποία είχαν ένα μοναδικό χαρακτηριστικό.

Διαβάζω:

«Πρόκειται για μία από τις πιο σημαντικές ανακαλύψεις στη βρετανική παλαιοντολογία» σημειώνει ο Γκάροντ, προσθέτοντας πως, παρότι η ανακάλυψη οστών μαμούθ είναι συχνή, ο εντοπισμός άθικτων και ολόκληρων σκελετών είναι «απίστευτα σπάνιος». 

«Το έδαφος όπου βρίσκονται τα μαμούθ αυτά είναι το ακριβές σημείο όπου και πέθαναν ένα τέταρτο της χιλιετίας πριν – δίπλα σε απίστευτα πράγματα όπως λίθινα εργαλεία και σαλιγκάρια ποδοπατημένα» αναφέρει ο ίδιος. 

Βλέπετε ποιο είναι το μοναδικό σε αυτά τα μαμούθ, έτσι; Αφού πέθαναν πριν απο ένα τέταρτο της χιλιετίας, δηλαδή γύρω στο 1770, είναι τα μόνα μαμούθ που είχαν περάσει διαφωτισμό!

Το πρωτότυπο βέβαια λέει: exactly where they died a quarter of a million years ago.

* Σε πρόσφατη επιφυλλίδα του, ο Γιάννης Πρετεντέρης επιτίθεται στον καθηγητή Θ. Λύτρα για τα όσα είπε ανακοινώνοντας την έκθεση Τσιόδρα-Λύτρα. Παραθέτω εδώ αριστερά το μεγαλύτερο κομμάτι της επιφυλλίδας, διότι στον ιστότοπο των Νέων το κείμενο είναι προσπελάσιμο μόνο από συνδρομητές. (Παρεμπιπτόντως, έχω περιέργεια αν το μοντέλο της συνδρομητικής πρόσβασης είναι οικονομικά αποδοτικό).

Αυτό που με έκανε να προσέξω την επιφυλλίδα και να την αναφέρω στο σημερινό άρθρο, είναι η λαθοθηρική διάθεση του κ. Πρετεντέρη, ο οποίος γράφει:

Ο Λύτρας ισχυρίζεται ότι την έρευνα είχαν γνωστοποιήσει «άμεσα και επανειλημμένα σε όλους όσους (σ.σ. «όλους όσοι» εννοεί υποθέτω….) λαμβάνουν αποφάσεις σε «ανώτατο» επίπεδο…

Με το ειρωνικό εντός παρενθέσεως σ.σ., ο κ. Πρετεντέρης ψέγει «τον Λύτρα» (που τον αποκαλεί αγενώς έτσι, όπως στον στρατό ο λοχίας τον φαντάρο!) επειδή έγραψε «σε όλους όσους λαμβάνουν αποφάσεις» και όχι «σε όλους όσοι λαμβάνουν αποφάσεις».

Είναι ευρύτατα διαδεδομένες, βέβαια, οι φράσεις του τύπου «ευχαριστώ όλους όσους με βοήθησαν» κτλ. Οι λαθοθήρες μάς λένε ότι είναι λάθος να λέμε «όλους όσους» διότι το «όσοι» είναι υποκείμενο του ρήματος, άρα πρέπει να είναι σε ονομαστική: το γνωστοποίησα σε όσους παίρνουν αποφάσεις, αλλά «το γνωστοποίησα σε όλους όσοι παίρνουν αποφάσεις».

Αυτό είναι το τυπικά σωστό, και ο κ. Μπαμπινιώτης, όπως έχουμε γράψει παλιότερα, αποδοκιμάζει (αν και χλιαρά) το «όλους όσους» σε τέτοιες προτάσεις. Ωστόσο, όσοι λέμε και γράφουμε «όλους όσους» ακολουθούμε ένα πανίσχυρο και πανάρχαιο φαινόμενο, τη λεγόμενη «έλξη του αναφορικού». Τέτοια σχήματα τα βρίσκουμε ήδη σε αρχαία ελληνικά κείμενα (π.χ. ἢ ἐμμενεῖν ταῖς δίκαις αἷς ἂν ἡ πόλις δικάζῃ; Πλάτων, Κρίτων), ενώ είναι και κοινότατα στην καθημερινή χρήση. Το βράδυ της Κυριακής των εκλογών τα τελευταία 40 τουλάχιστον χρόνια, ο νεοεκλεγείς πρωθυπουργός (ή και δήμαρχος ή περιφερειάρχης), όταν κάθιδρος ανέβει στο βήμα, εκεί γύρω στα μεσάνυχτα, είναι σχεδόν βέβαιο ότι στην αρχή του λόγου του θα πει «Ευχαριστώ όλους όσους ψήφισαν το κόμμα μας».

Αυτό όμως που εκνευρίζει στην περίπτωση της λαθοθηρίας του Γ. Πρετεντέρη είναι ο εξοργιστικός υπαινιγμός του ότι αλλάζει το νόημα αν πούμε «ευχαριστώ όλους όσους…» Φυσικά, χρησιμοποιεί τη λαθοθηρία ως μέσο για να υπονομεύσει τον «αντίπαλο», εν προκειμένω τον Θ. Λύτρα: αφού κάνει αυτό το «φοβερό» γλωσσικό λάθος, σημαίνει ότι είναι αγράμματος, άρα όσα λέει δεν έχουν καμιά αξία.

Θα έλεγε όμως κανείς ότι ειδικά ο Γ. Πρετεντέρης δεν ειναι ο καταλληλότερος να κάνει γλωσσικά μαθήματα -και δεν το λέω αυτό επειδή στο ίδιο άρθρο, λίγο πιο πάνω από το σημείο όπου ψέγει τον Θ. Λύτρα γράφει «Γατί» αντί «Γιατί»· αυτό είναι λάθος πληκτρολόγησης. Το λέω επειδή, ας πούμε, ο ίδιος ο κ. Πρετεντέρης προ καιρού είχε γράψει «σεμνύνομαι» εννοώντας «ντρέπομαι».

* Κι έτσι αφιερώσαμε το μισό άρθρο στον Πρετεντέρη. Συνεχίζω όμως εφημεριδογραφικά, και πάλι με οθονιά, αυτή τη φορά από πρωτοσέλιδο άρθρο της Εστίας, που το επισήμανε στο Τουίτερ η γνωστή πλέον ΕΠΠΕ (Επιτροπή Παρακολούθησης Πρωτοσέλιδων Εστίας).

Βλέπουμε εδώ ένα ωραίο απόσπασμα από άρθρο του Κ. Κόλμερ, όπου εισάγονται οι όροι «ταχυδοκιμή» και «αυτοδοκιμή» (για το ράπιντ και το σελφ τεστ, εγώ τα είχα πει ταχυτέστ και αυτοτέστ, αμφότεροι πήγαμε κουβά), αλλά ο αγγλικός όρος αναφέρεται ως rabid test (λύσσαξαν πια!). Κατά σύμπτωση, σε άρθρο μας αυτής της εβδομάδας, είχαμε αναφέρει ότι κάποιοι το γράφουν rabid (και περισσότεροι rabbit).

Aλλά, όπως βλέπετε, το απόσπασμα της Εστίας βρίθει από τυπογραφικά λάθη. Διορθωτές δεν έχουν; Παραιτήθηκε ο Σπελ Τσέκερ;

* Φίλος στέλνει άρθρο για την πολυαναμενόμενη εκτόξευση του πυραύλου που θα μεταφέρει το τηλεσκόπιο James Webb στο διάστημα. Έχει και τοποθετήσεις Ελλήνων επιστημόνων, έχει και μεταφρασμένο υλικό, το οποίο είναι κακομεταφρασμένο.

Παράδειγμα:

…απρογραμμάτιστη απελευθέρωση της ταινίας σύσφιξης (που ασφαλίζει τον Webb στον προσαρμογέα) προκάλεσε δόνηση σε όλο το παρατηρητήριο.

ενώ αναρωτιέμαι τι μπορεί να σημαίνει το:

Όλα ήταν έτοιμα για την εκτόξευση και έτσι οι υπεύθυνοι προχώρησαν στην αναθεώρηση για τη συναίνεση καυσίμων.

Καμιά ιδέα;

* Άλλο μαργαριτάρι για το ίδιο θέμα:

To απόκομμα από τη Lifo αλλά το ίδιο λάθος βρίσκετα και σε πολλές άλλες πηγές (Καθημερινή, ΕφΣυν) οπότε πρέπει να υποθέσουμε ότι προέρχεται από το Κεντρικόν Κοτσανοπρατήριον, το ΑΠΕ/ΜΠΕ.

Διότι βέβαια το Κουρού βρίσκεται όχι στη Γαλλική Γουινέα, αλλά στη Γαλλική Γουϊάνα. Η διαφορά είναι μικρή ίσως, αλλά μας μεταφέρει σε άλλη ήπειρο, αφού η Γουινέα βρίσκεται στην Αφρική. Και Γαλλική Γουινέα υπήρχε, αλλά από το 1958 που κέρδισε την ανεξαρτησία της ονομάζεται σκέτη Γουινέα ή καμιά φορά Γουινέα-Κονακρύ (η πρωτεύουσα) για να ξεχωρίζει από τη Γουινέα Μπισάου ή την Ισημερινή Γουινέα. Θα πρέπει κάποτε να γράψουμε άρθρο για τις Γουινέες. Στο Κουρού, όσο κι αν δεν το πιστεύετε, έχουμε ήδη αναφερθεί σε άρθρο μας.

* Πολύ πρωτότυπη ανορθογραφία σε άρθρο για τα σεξουαλικά των εντόμων. Λοιπόν,

Σε ρόλο ειδωνοβλεψία, οι εντομολόγοι παρακολούθησαν τα θηλυκά να ανασηκώνουν το πίσω μέρος τους για να διαφημίσουν την ερωτική τους επιθυμία.

Προφανώς υπήρξε κάποια επιρροή από το «είδος», τι να πω.

* Ο φίλος Τιπούκειτος με ενημέρωσε για μια νέα προσθήκη που πρέπει να γίνει στα Χρονικά της Νομανσλάνδης.

Όπως βλέπετε, το Mi-Go Monk Adage αποδόθηκε «Μοναχός Αντάζ του τάγματος Μι-Γκο»

Λέτε ο Αντάζ να ήταν ο ιδρυτής του περίφημου τάγματος; Οι ιστορικοί της Νομανσλάνδης ας επιληφθούν του θέματος.

(Βέβαια, adage θα πει γνωμικό, ρητό. Και η σημασία της φράσης είναι: Ρητό των μοναχών του τάγματος Μι-Γκο).

* Στο Φέισμπουκ, όπου ανακοινώθηκε αυτό το υποτιτλιστικό μαργαριτάρι, άλλος φίλος σχολίασε:

Σήμερα πέτυχα ένα υπέροχο «Come tomorrow this will be done» να αποδίδεται «Έλα αύριο και θα έχει γίνει».

Διότι βέβαια το Come tomorrow δεν είναι προστακτική, αλλά ιδιωματική έκφραση που σημαίνει περίπου «Ως αύριο».

* Γράφει το Πρόταγκον για το Πάρκο του Ελληνικού, που μόλις άρχισε να λειτουργεί (δεν πήγα ακόμα):

Όπως βλέπετε, το Ellinikon Experience Park χαρακτηρίζεται «το μεγαλύτερο πάρκο στον κόσμο».

Περιέργως, στον ιστότοπο του Πάρκου, σε μια περιγραφή που γενικά δεν θα τη λέγαμε φειδωλή σε επαίνους, δεν προβάλλεται τέτοιος ισχυρισμός. Το Πάρκο χαρακτηρίζεται «ένα από τα μεγαλύτερα παράκτια πάρκα της Ευρώπης», που ασφαλώς διαφέρει από «το μεγαλύτερο πάρκο στον κόσμο».

Υπερβάλλων ζήλος;

* Και ένα γεωγραφικό, που φαίνεται περίεργο. Η Σρι Λάνκα θα εξοφλήσει το χρέος που έχει προς το Ιράν, από αγορές πετρελαίου, όχι σε χρήματα αλλά σε είδος, σε τσάι.

Βέβαια, το τσάι είναι υψηλής ποιότητας, διότι η Σρι Λάνκα διακρίνεται για την ποιότητα της παραγωγής της σε τσάι τύπου Κεϋλάνης. Από την άλλη πλευρά ο μουσουλμανικός πληθυσμός του Ιράν καταναλώνει τεράστιες ποσότητες τσαγιού και μάλιστα με ιδιαίτερη προτίμηση στο τσάι Κεϋλάνης, που αναλογεί περίπου στη μισή ποσότητα που καταναλώνουν οι Ιρανοί.

Η Σρι Λάνκα παλιότερα λεγόταν Κεϋλάνη. Και ενώ η χώρα άλλαξε ονομασία (από τη δεκαετία του 1970) και λέγεται Σρι Λάνκα, το τσάι εξακολουθεί να λέγεται «τσάι Κεϋλάνης» (Ceylon tea).

* Kαι κλείνω με μιαν αναφορά στο ιστολόγιο και ειδικότερα στον αποκλεισμό του ιστολογίου από το Φέισμπουκ. Όχι ότι θα διορθωθεί αυτή η απαράδεκτη κατάσταση.

* Και βεβαια, καλές γιρτές και ευτυχισμέν τ νέ έτς, πάντα χωρίς μικρν!

Posted in Λαθολογία, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Νομανσλάνδη, Ορθογραφικά, Υπότιτλοι | Με ετικέτα: , , , , , , | 255 Σχόλια »