Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘όπερα’

Μπράβο του βάρβαρου!

Posted by sarant στο 17 Σεπτεμβρίου, 2014

Το σημερινό σημείωμα είναι κατά κάποιο τρόπο συνέχεια του προχτεσινού μας άρθρου. Προχτές είχαμε εξετάσει την ιστορία του ρητού «Πας μη Έλλην βάρβαρος» και μαζί την ιστορία της λέξης «βάρβαρος». Σε σχόλιο που έγινε στο προχτεσινό άρθρο αναφέρθηκε και το κυπριακό ρήμα «βαρβατσιάζω», το οποίο όμως κατά πάσα πιθανότητα δεν προέρχεται από τη λ. βάρβαρος, αλλ΄από τη λέξη βαρβάτος και, κάνοντας ένα ετυμολογικό λογοπαίγνιο είπα ότι «ο βάρβαρος δεν είναι βαρβάτος», εννοώντας ότι οι δυο λέξεις δεν έχουν την ίδια ρίζα, παρά την ομοιότητά τους.

Ο βαρβάτος είναι μεσαιωνικό δάνειο από το λατινικό barbatus «γενειοφόρος» (όπου η τριχοφυία θεωρείται ένδειξη κανονικής λειτουργίας των γεννητικών αδένων) και ανήκει στη μεγάλη οικογένεια δανείων λέξεων που ξεκινάνε από το λατινικό barba, τα γένια: μπάρμπας, μπαρμπέρης, μπαρμπούνι. Αλλά αυτά τα έχουμε γράψει σε περσινό άρθρο, οπότε δεν θα τα επαναλάβω εδώ.

Υπάρχει όμως μια άλλη λέξη, ή μάλλον δύο, που κατά πάσα πιθανότητα ανάγονται στη λέξη «βάρβαρος» αν και όχι απευθείας αλλά ως αντιδάνεια. Σε αυτές τις λέξεις θα αφιερωθεί το σημερινό μας σημείωμα.

Η λέξη ‘βάρβαρος’ λοιπόν, πέρασε στα λατινικά ως barbarus, με τη σημασία των μη Ελλήνων και μη Ρωμαίων, λέξη που στη συνέχεια πέρασε σε όλες τις ευρωπαϊκές γλώσσες. Κατά πάσα πιθανότητα, από το λατινικό barbarus προέρχεται και μια λέξη διεθνής, που έχει επιστρέψει και στα ελληνικά σαν επιφώνημα –και όχι μόνο. Χάνω την ευκαιρία για το κουίζ γιατί είχα την απρονοησία να τη βάλω στον τίτλο του άρθρου. Πρόκειται φυσικά για τη λέξη ‘μπράβο’. Η λέξη είναι δάνειο από το ιταλ. bravo, που σημαίνει «γενναίος, περήφανος, καλός». Πώς έφτασαν σε τέτοια μεγαλεία οι βάρβαροι;

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αντιδάνεια, Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων | Με ετικέτα: , , , | 109 Σχόλια »