Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘1921’

Χρόνια πολλά, κύριε Εντγκάρ Μορέν!

Posted by sarant στο 8 Ιουλίου, 2021

Ο Γάλλος φιλόσοφος Εντγκάρ Μορέν (Edgar Morin) γιορτάζει σήμερα τα εκατό του χρόνια. Ακόμα πιο σημαντικό είναι ότι φτανει στο αξιοζήλευτο αυτό ορόσημο ακμαίος, έχοντας μάλιστα εκδώσει πέρυσι το (μέχρι στιγμής) τελευταίο του βιβλίο, που αναφέρεται στα διδάγματα από τον κορονοϊό.

Ο Εντγκάρ Μορέν λοιπόν γεννήθηκε το 1921 στο Παρίσι από γονείς που ανήκαν στην εβραϊκή διασπορά και είχαν ζήσει πολλά χρόνια στη Θεσσαλονίκη. Δεν θα αναφερθώ όμως στα βιογραφικά του, διότι τα αφηγείται ο ίδιος στο κείμενό του που θα παραθέσω πιο κάτω.

Πολλά από τα βιβλία του Μορέν έχουν μεταφραστεί στα ελληνικά, από τις Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου, όπου εκδίδω κι εγώ τα γλωσσικά βιβλία μου. Το έργο ζωής του Μορέν είναι η «Μέθοδος» (σε 6 τόμους). Από τις Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου έχουν κυκλοφορήσει οι 4 τελευταίοι: «3. Η γνώση της γνώσης» (2001, μετάφραση Θοδωρής Τσαπακίδης), «4. Οι ιδέες» (2004, μετάφραση Θοδωρής Τσαπακίδης), «5. Η ανθρώπινη ταυτότητα» (2005, μετάφραση Τιτίκα Δημητρούλια) «6. Ηθική» (2013, μετάφραση Γιάννης Καυκιάς).

Το τελευταίο του βιβλίο, που το έγραψε σε συνεργασία με τη Sabah Abouessalam, έχει τίτλο «Ας αλλάξουμε δρόμο – Τα μαθήματα του κορονοϊού». Κυκλοφόρησε στα γαλλικά τον Μάιο του 2020 και στα ελληνικά φέτος, σε μετάφραση του Θεόδωρου Παραδέλλη.

Στο εκτενές προοίμιο του βιβλίου αυτού, που έχει τίτλο «Εκατό χρόνια μεταπτώσεων», ο Μορέν εξετάζει τα χρόνια της ζωής του από το 1921 ως το 2020, που οροθετούνται από δυο πανδημίες: την ισπανική γρίπη στην αρχή, που παραλίγο να τον σκοτώσει πάνω στη γέννησή του, και τώρα τον κορονοϊό.

Ζήτησα από τον εκδότη, τον Γιάννη Νικολόπουλο, την άδεια να αναδημοσιεύσω το προοίμιο. Μου έστειλε το αρχείο κειμένου και το παραθέτω αμέσως πιο κάτω. Παραθέτω επίσης και τη σύντομη εισαγωγή του Μορέν, που δίνει μια ιδέα για το περιεχόμενο του βιβλίου (να το αγοράσετε!).

Στο τέλος κάνω μια μεταφραστική παρατήρηση.

Ίσως είναι δική μου ιδιοτροπία, αλλά με συναρπάζει να διαβάζω απομνημονεύματα και αφηγήσεις ζωής ανθρώπων διάσημων όσο και άσημων, κι έτσι βρήκα πολύ ενδιαφέροντα τον απολογισμό ζωής που κάνει εδώ ο Μορέν. Ίσως κινήσει και το δικό σας ενδιαφέρον.

Στον εορτάζοντα δεν θα ευχηθούμε βέβαια να τα εκατοστίσει, αλλά να είναι πάντοτε ακμαίος και, παρόλο που στην κατακλείδα λέει ότι δαπάνησε «τις τελευταίες του δυνάμεις για αυτό το πόνημα», να γράψει κι άλλα βιβλία!

ΠΡΟΟΙΜΙΟ

Εκατό χρόνια μεταπτώσεων

Η ισπανική γρίπη

Είμαι θύμα της επιδημίας της ισπανικής γρίπης, κι επιπλέον πέθανα, ή μάλλον γεννήθηκα νεκρός και ανένηψα μετά από αδιάκοπα χτυπήματα του γυναικολόγου που με κρατούσε τριάντα λεπτά κρεμασμένο από τα πόδια.

Στην πραγματικότητα είμαι ένα έμμεσο θύμα. Η νεαρή κοπέλα Λούνα Μπερέσι, που θα γινόταν μητέρα μου, είχε προσβληθεί από ένα καρδιακό νόσημα, το 1917 θαρρώ. Όταν παντρεύτηκε, της απαγορεύτηκε να κάνει παιδί, διότι ο τοκετός θα ήταν θανάσιμος. Την απαγόρευση αυτή την απέκρυψε από το σύζυγό της Βιντάλ. Όταν συνέλαβε, συμβουλεύτηκε μια παράνομη αμβλώτρια (η εκούσια διακοπή της κύησης θεσπίστηκε μισόν αιώνα αργότερα), η οποία της έδωσε κάποια αποτελεσματικά εκτρωτικά φάρμακα. Η ίδια προσποιήθηκε μια ψεύτικη γέννα αποβολή μπροστά στο σύζυγό της, o οποίος ανέλαβε με ζήλο τα συζυγικά του καθήκοντα. Όταν έμεινε και πάλι έγκυος, προσέφυγε ξανά στην αμβλώτρια, η οποία της έδωσε τα εκτρωτικά μέσα, αλλά για κάποιο άγνωστο λόγο το έμβρυο εμφυτεύθηκε. Σε κατάσταση σύγχυσης, γεννήθηκε με ισχιακή προβολή [ανάποδα], στραγγαλισμένο από τον ομφάλιο λώρο του, το πρωί της 8ης Ιουλίου του 1921. Ο γυναικολόγος είχε υποσχεθεί ότι θα σώσει τη μητέρα. Έσωσε και τη μητέρα και το παιδί.

Δεν έχω, βέβαια, καμιά ανάμνηση του γεγονότος, αλλά φέρω τα ίχνη του μέχρι σήμερα· ένα αίσθημα ασφυξίας που με καταλαμβάνει καμιά φορά μου δίνει την εντύπωση ότι κόβεται η αναπνοή μου, οπότε παίρνω μια βαθιά ανάσα. Ενενήντα χρόνια αργότερα, ο κορονοϊός, έμμεσος απόγονος της ισπανικής γρίπης (Η1Ν1), έρχεται να μου θυμίσει το χαμένο ραντεβού της γέννησής μου.

Καθώς θα ήθελα να συνεχίσω κάποια σχέδιά μου και να γνωρίσω μερικές χαρές, ελπίζω ν’ αποφύγω αυτό το ραντεβού, αλλά και πάλι ποιος ξέρει;

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναμνήσεις, Επετειακά, Παρουσίαση βιβλίου, Πανδημικά | Με ετικέτα: , , , , , | 148 Σχόλια »