Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘accent circonflexe’

Η σιρκονφλέξ δεν πεθαίνει, όπως αναγγέλθηκε

Posted by sarant στο 11 Φεβρουαρίου, 2016

Συζητήθηκε πολύ τις τελευταίες μέρες μια είδηση για τη μεταρρύθμιση της γαλλικής ορθογραφίας, η οποία προβλέπει, ανάμεσα στ’ άλλα, την «κατάργηση της accent circonflexe (αξάν σιρκονφλέξ)», σε βαθμό που, πρέπει να το πω, αρχικά με εξέπληξε, αφού δεν περίμενα να μας μέλει τόσο πολύ μια πίτα που, όπως και να το κάνουμε, δεν την τρώμε.

Ωστόσο, δεν έπρεπε να εκπλαγώ. Καταρχάς, τα γαλλικά είναι η γλώσσα που πολλοί από εμάς (ιδίως οι πιο παλιοί) διδαχτήκαμε στο γυμνάσιο, οπότε η ρημάδα η σιρκονφλέξ θα μας έχει ταλαιπωρήσει αρκετά, κι έπειτα γενικώς η ορθογραφία, παρόλο που είναι καθαρή σύμβαση, εξάπτει τα πάθη και προκαλεί ηθικό πανικό πολύ περισσότερο από άλλες πτυχές της γλώσσας. Όπως έχω ξαναγράψει, για κάποιο λόγο, όταν βλέπουμε να αλλάζει ο τρόπος γραφής μιας λέξης με τον οποίο έχουμε γαλουχηθεί, νιώθουμε να ανατρέπεται κάτι βαθιά μέσα μας: μετεβλήθη εντός μου ο ρυθμός του κόσμου, για να θυμηθούμε τον Βιζυηνό.

Είναι και κάτι άλλο, ότι στα ελληνικά η λέξη «σιρκονφλέξ» ακούγεται κάπως περίεργα -ίσως διότι το «σιρκο-» θυμίζει το τσίρκο ή επειδή η κατάληξη μοιάζει με το επίθημα -έξ που χρησιμοποιού(σα)με για ευκαιριακές λεξιπλασίες του τύπου Ελλαδέξ. Τα άλλα δυο διαδεδομένα τονικά σημάδια της γαλλικής έχουν ονόματα αυστηρά, δωρικά, αξάν(τ) εγκύ, αξάν γκραβ, ενώ η τσαχπίνα η σιρκονφλέξ ξεχωρίζει.

Ωστόσο, με τη σιρκονφλέξ ισχύει περίπου αυτό που συνέβη και στον Μαρκ Τουέν. Θα το θυμάστε το ανέκδοτο: Ανοίγει μια μέρα ο Μαρκ Τουέν την εφημερίδα και βλέπει… την είδηση του θανάτου του. Οπότε τους γράφει ένα μπιλιετάκι: The reports of my death are greatly exaggerated. Κατά πάσα πιθανότητα δεν συνέβη ακριβώς έτσι, αλλά μπορούμε κι εμείς να πούμε πως τα όσα γράφτηκαν για τον θάνατο (ή την κατάργηση) της σιρκονφλέξ είναι υπερβολικά.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γαλλία, Επικαιρότητα, Ορθογραφικά, γαλλικά | Με ετικέτα: , , , | 136 Σχόλια »