Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Armin Sattler’

Από τη Βιέννη για τα 200 χρόνια της Επανάστασης

Posted by sarant στο 2 Απριλίου, 2021

Η Μεγάλη Επέτειος πέρασε, αλλά δεν θα σταματήσουν να γράφονται βιβλία και άρθρα για το 1821 όλο τον χρόνο -κι εμείς στο ιστολόγιο θα συνεχίσουμε, καλώς εχόντων των πραγμάτων, να δημοσιεύουμε κάθε δεύτερη Τρίτη κείμενα του Εικοσιένα.

Το σημερινό άρθρο είναι, ας πούμε, εμβόλιμο -και δεν έχει ως αντικείμενο το ίδιο το Εικοσιένα αλλά αποτελεί απλώς μετάφραση ενός άρθρου που δημοσιεύτηκε στον αυστριακό τύπο για τα 200 χρόνια της Επανάστασης.

Ο ιστορικός Νίκος Αλεξάτος δημοσίευσε πριν από μερικές μέρες μια επισκόπηση των άρθρων του γερμανόφωνου τύπου για τα διακοσάχρονα. Η περιγραφή του για το τελευταίο άρθρο με το οποίο ασχολήθηκε μου κίνησε το ενδιαφέρον και το βρήκα και αποφάσισα να το μεταφράσω. Παρόλο που δεν του λείπουν τα λάθη, έχει θαρρώ ενδιαφέρον να δούμε «τι λένε για μας» κάποιοι άλλοι.

Ο αρθρογράφος, ο Αυστριακός δημοσιογράφος Armin Sattler βασίζεται σε πρόσφατο βιβλίο του Ρίχαρντ Σούμπερτ για τον Μπάιρον και την Επανάσταση, όπως και σε άλλα βιβλία του Ιωάννη Ζελεπού (δεν τον ξέρω, είδα ότι δρα στον γερμανόφωνο χώρο) και του Ρόντρικ Μπίτον.

Τα γερμανικά δεν ήταν ποτέ το φόρτε μου (είναι η τρίτη γλώσσα που δουλεύω) και δεν προλάβαινα να ξαναδουλέψω τη μετάφραση, οπότε διορθώστε ελεύθερα (το πρωτότυπο άρθρο είναι εδώ).

Η επανεφεύρεση της Ελλάδας

Πριν από 200 χρόνια άρχισε ο ελληνικός απελευθερωτικός πόλεμος, που συγκίνησε όσο κανένας άλλος την ευρωπαϊκή κοινή γνώμη, στην οποία πρόσφερε μια ιδανική επιφάνεια προβολής, υπό τη μορφή της «αφύπνισης των Ελλήνων». Για τους ίδιους τους Έλληνες, η ιδέα της συνέχειας με τους αρχαίους ήταν εξίσου αφηρημένη όσο και η ιδέα ενός κράτους στη σημερινή επικράτεια της Ελλάδας. Είχαν εντελώς διαφορετικές αντιλήψεις για την ύπαρξη μετά τους Οθωμανούς.

Η αστική τάξη, που είχε αποκτήσει συνείδηση του εαυτού της, δεν πρόβαλλε στους Έλληνες μόνο τη δική της λαχτάρα για ελευθερία, που είχε φιμωθεί από τις νεοαπολυταρχικές κυβερνήσεις. Συντηρητικοί και προοδευτικοί συμμερίζονταν την ακράδαντη πεποίθηση ότι αυτοί οι επαναστάτες αποτελούσαν μια ξεχωριστή περίπτωση, διότι δεν ήταν ούτε δημοκράτες ούτε γιακωβίνοι ταραχοποιοί, αλλά απόγονοι των αρχαίων Ελλήνων που είχαν ξεσηκωθεί ενάντια στον σουλτάνο.

Χιλιάδες μέλη διεθνών ταξιαρχιών -ιδεαλιστές πρώην αξιωματικοί του Ναπολέοντα, αλλά κυρίως Γερμανοί ρομαντικοί, δημοκρατικοί και εθνικιστές- έσπευσαν να βοηθήσουν τους Έλληνες στον αγώνα τους για ελευθερία. Φτάνοντας στα ιερά χώματα του Ομήρου και του Περικλή, τους περίμενε το πολιτισμικό σοκ: τίποτα δεν ήταν έτσι όπως το περίμεναν οι φιλέλληνες αυτοί. Βρέθηκαν μέσα σε χάος, αναρχία, απόρριψη, πείνα και ωμότητες.

Αυταπάτες και πραγματικότητα

Δεν βρήκαν ούτε τη συνείδηση μιας κοινής υπόθεσης, ούτε έναν λειτουργικό στρατό, αλλά συμμορίες ατάκτων οι οποίες, όπως γράφει ο ιστορικός Ιωάννης Ζελεπός στη «Μικρή ιστορία της Ελλάδας», «δεν υπάγονταν σε καμιά κεντρική διοίκηση, και η μόνη συνοχή που είχαν ήταν η προσωπική, και κατά συνέπεια ευμετάβλητη, αφοσίωση της ομάδας στον εκάστοτε αρχηγό της, η αφοσίωση του οποίου στην υπόθεση της επανάστασης ήταν επίσης ευμετάβλητη σε ορισμένες περιπτώσεις».

Οι Kleften («κλέφτες») αυτοί, που είχαν ρομαντικοποιηθεί τόσο στη Δύση όσο και από τον ελληνικό λαό, έμοιαζαν λιγότερο με μαχητές της ελευθερίας και περισσότερο «με τους πολέμαρχους της Σομαλίας, που με τις ένοπλες συμμορίες τους σε φορτηγάκια πηγαίνουν από το ένα χωριό στο άλλο, για να τρομοκρατήσουν τους κατοίκους και να τους αποσπάσουν φόρους» σύμφωνα με τη διατύπωση του Βιεννέζου συγγραφέα και πολιτικού επιστήμονα Ρίχαρντ Σούμπερτ, ο οποίος στο βιβλίο του «Το τελευταίο ταξίδι του Λορντ Μπάιρον» παρουσιάζει την πρώτη γερμανόγλωσση μονογραφία για το γεγονός αυτό ακριβώς με τη συμπλήρωση των 200 χρόνων, μια μονογραφία τόσο συναρπαστική όσο κι ένα περιπετειώδες μυθιστόρημα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in 1821, Αναδημοσιεύσεις, Μεταφραστικά, Τι λένε για μας | Με ετικέτα: , , , , | 146 Σχόλια »