Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘BBC’

Ένα πικραμένο σκέρτσο

Posted by sarant στο 12 Ιουλίου, 2019

Ο τίτλος του άρθρου ίσως να μην σας κατατοπίζει για το περιεχόμενό του -αλλά μου αρέσει. Τον σκέφτηκα χτες, που άκουσα ότι στη νέα κυβέρνηση ο κ. Άκης Σκέρτσος αναλαμβάνει υφυπουργός παρά τω πρωθυπουργώ με αρμοδιότητα τον συντονισμό του κυβερνητικού έργου.

Δεν είχα συναντήσει ξανά το ασυνήθιστο αυτό επώνυμο, οπότε σκέφτηκα να το συνταιριάξω με ένα άλλο σημαδιακό επώνυμο της καινούργιας κυβέρνησης -κι έτσι προέκυψε το πικραμένο σκέρτσο, από το όνομα του αντιπροέδρου της κυβέρνησης, του κ. Παναγιώτη Πικραμμένου.

Βέβαια, ο κ. Πικραμμένος μας είναι γνωστός από παλιότερα, αφού είχε αναλάβει υπηρεσιακός πρωθυπουργός τον Μάιο του 2012 -και το ιστολόγιο έχει λεξιλογήσει για το επώνυμό του σε άρθρο της εποχής, από το οποίο αντιγράφω:

Και ξεκινάμε από την ορθογραφία: γιατί με δύο μι, τη στιγμή που η μετοχή «πικραμένος», από την οποία ολοφάνερα προέρχεται το επίθετο, γράφεται με ένα; Στην αρχή σκέφτηκα μήπως έχουμε μια περίπτωση «ορθογραφικού ξεκαρφώματος» όπως κάνουν μερικοί που έχουν παρεξηγήσιμο ή κακέμφατο επώνυμο, π.χ. ο παλιός ευρωβουλευτής Ζαββός ή ο παλιότερος Λέσβιος πολιτευτής Μαλλιάκας ή οι διάφοροι Τσεπαπαδάκοι (Ξε- είναι το αρχικό), όμως το Πικραμένος δεν είναι δα και τόσο κακό, αν και βέβαια κάλλιο να σε ζηλεύουνε παρά να σε λυπούνται. Ύστερα όμως θυμήθηκα ότι παλιά το έγραφαν «πικραμμένος» -αν δείτε καμιά παλιά έκδοση του εθνικού ύμνου ίσως υπάρχει το «εκεί μέσα εκατοικούσες πικραμμένη εντροπαλή». Οπότε ισχύει αυτό που έγραψε σε ένα χτεσινό σχόλιο ο φίλος Άγγελος, ότι τα επώνυμα διατηρούν παλιότερες ορθογραφίες, όπως π.χ. Παππάς (ενώ συνήθως γράφουμε «παπάς», καθώς και Παπαδόπουλος, Παπαγεωργίου κτλ.) ή Χατζηδάκις, ενώ επίσης είναι ευεπίφορα στον ορθογραφικό ευπρεπισμό, αν σκεφτούμε πως γράφουμε π.χ. Ραυτόπουλος ενώ κανείς δεν πηγαίνει στον *ραύτη, ή Καυταντζόγλου κι ας υπάρχουν τα καφτάνια. Οπότε, ο Πικραμμένος, όπως άλλωστε και ο Καμμένος, γράφονται με δύο μι επειδή παλιότερα οι μετοχές πικραμένος και καμένος γράφονταν και με δύο μι (η γραφή αυτή θεωριόταν πιο αρχοντική, ας πούμε).

Πάντως, δεν συμμερίζονται όλοι οι συνεπώνυμοι την ιδιότυπη ορθογραφία -ο εκδότης Γιάννης Πικραμένος, ας πούμε, γράφει με ένα μι το επώνυμό του.

Για την ετυμολογία και τα υπόλοιπα του κ. Πικραμ(μ)ένου σάς παραπέμπω στο παλαιότερο άρθρο. Να επισημάνω παρεμπιπτόντως ότι ο κ. Ζαββός, που τον είχα αναφέρει σε εκείνο το παλιό άρθρο, συμμετέχει επίσης στη νέα κυβέρνηση.

Όσο για τον κ. Σκέρτσο, άκουσα ότι είναι Θεσσαλονικιός, αλλά το επώνυμό του επιχωριάζει, όπως βρίσκω, στη Γκούρα Κορινθίας. Σπάνιο επώνυμο, είπαμε -ίσως να προέρχεται από παρατσούκλι. Σκέρτσο είναι το νάζι, ή, όπως λέει το ΛΚΝ, προσποιητός τρόπος συμπεριφοράς, ιδίως γυναίκας, για να φανεί χαριτωμένη και ελκυστική και για να προσελκύσει το ενδιαφέρον των άλλων. Αυτός που κάνει σκέρτσα λέγεται σκερτσόζος, λέξη δανεική από τα ιταλικά, όπως και το σκέρτσο άλλωστε -scherzo και scherzoso αντίστοιχα. Στα ιταλικά scherzo είναι το αστείο και η λέξη είναι, λέει το λεξικό, λογγοβαρδικό δάνειο -σχετικό είναι το γερμανικό scherzen που σημαίνει «αστειεύομαι».

Στη μουσική όμως ορολογία, σκέρτσο είναι ένα μουσικό κομμάτι, ζωηρό και εύθυμο, που συχνά αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης σύνθεσης -στις συμφωνίες, το σκέρτσο είναι συνήθως το τρίτο μέρος, μετά το αργό δεύτερο μέρος. Υπάρχουν και αυτόνομα κομμάτια με την ονομασία σκέρτσο, όπως αυτό εδώ το σκέρτσο του Σοπέν:

Ένα ισπανικό περιοδικό σοβαρής μουσικής έχει τον τίτλο Scherzo, αλλά τον ίδιο τίτλο, στα ελληνικά βέβαια, Σκέρτσο, τον είχε και ένα από τα πρώτα περιοδικά ποικίλης ύλης που κυκλοφόρησε στην Αθήνα το 1923. Ήταν εβδομαδιαίο και εκδιδόταν τουλάχιστον ως το 1925.

Είχα σκεφτεί κάποτε να παρουσιάσω στο ιστολόγιο το περιοδικό αυτό, αλλά μέχρι στιγμής δεν το έκανα. Ισως το κάνω κάποτε, σε μια σειρά άρθρων για παλιά περιοδικά. Ας πούμε όμως δυο λόγια, σύντομα.

Το Σκέρτσο είχε στην αρχή 8 σελίδες και αργοτερα πέρασε στις 16. Έβγαινε κάθε Πέμπτη με διευθυντές τους Α. Νικολόπουλο και Δ. Γενοβέλη, και το πρώτο του τεύχος κυκλοφόρησε στις 10.5.1923 (αριστερά το εξώφυλλο).

Είχε φιλολογική ύλη: ένα ξένο μεταφρασμένο διήγημα και κάποια ελληνικά ποιήματα πχ του Κώστα Χατζόπουλου, του Γρυπάρη, του Πορφύρα, όχι όμως πρώτες δημοσιεύσεις αλλά αναδημοσιεύσεις.

Είχε επίσης εύθυμες στήλες, που υπογράφονταν από «τύπους»: τον βλάμη, σε μάγκικο ύφος και λεξιλόγιο· τον εύζωνα, με βλάχικο λεξιλόγιο· τη νεόπλουτη, που προσπαθεί να μιλήσει καθαρεύουσα με μπόλικες γαλλικούρες, κάπως σαν πρόδρομος της μαντάμ Σουσούς, και με φοβερές ανορθογραφίες. Στο πρώτο κείμενο της σειράς, η προσφώνηση είναι: Σεβαζμηώτατον μύτερ μου, δεκαετίες πριν χρησιμοποιήσει ο Μποστ αυτό το ορθογραφικό λογοπαίγνιο, χωρίς βεβαια αυτό να σημαίνει πως ο Μποστ το πήρε από εκεί, δεν είναι δα και πολύ δύσκολο.

Αλλά μπορεί κάποτε να γνωρίσουμε από πιο κοντά αυτό το περιοδικό. Ας επιστρέψουμε στα σκέρτσα, και αφού ακούσαμε ένα σκέρτσο της κλασικής μουσικής, για λόγους ισορροπίας ας βάλουμε κι ένα Σκερτσοπεταχτό σμυρνέικο:

Θα μου πείτε, αυτό είχα να πω για τον σχηματισμό της νέας κυβέρνησης;

Ομολογουμένως θα μπορούσα να πω και άλλα, όμως προς το παρόν, χωρίς να έχει ορκιστεί η νέα Βουλή και χωρίς να έχουμε δει ικανό δείγμα γραφής είναι κάπως πρόωρο να σχολιάσω -θ’ ακούσω όμως τα δικά σας σχόλια.

Μπορώ μόνο να σχολιάσω τα ποσοτικά στοιχεία.

Καταρχάς, ενώ προεκλογικά ο Κ. Μητσοτάκης είχε δηλώσει σε τηλεοπτικό σταθμό πως το υπουργικό του συμβούλιο θα έχει «σφικτή και ευέλικτη δομή», τελικά το κυβερνητικό σχήμα που ανακοινώθηκε έχει 51 θέσεις, που οπωσδήποτε δεν ανταποκρίνεται σε αυτές τις προδιαγραφές.

Ωστόσο αυτό δεν είναι το βασικό που με ενοχλεί. Όχι επειδή και οι τελευταίες κυβερνήσεις του Αλέξη Τσίπρα είχαν επίσης ξεπεράσει τα 50 μέλη, αλλά διότι μπορώ να δεχτώ ότι στη σημερινή πολύπλοκη κοινωνία χρειάζονται οι πολλοί θώκοι (αν και άλλες ευρωπαϊκές χώρες τα καταφέρνουν με πολύ λιγότερα μέλη στα υπουργικά τους συμβούλια).

Αυτό που με ενοχλεί αφόρητα στην κυβέρνηση του Κ. Μητσοτάκη είναι ότι σε 51 θέσεις χώρεσαν μόνο 5 γυναίκες. Αυτό το θεωρώ βαρύτατη προσβολή του μισού εκλογικού σώματος.

Βέβαια, από έναν πρωθυπουργό που θεωρεί ότι οι δουλειές του νοικοκυριού παραδοσιακά πέφτουν στη γυναίκα, ίσως δεν έπρεπε να περιμένουμε καλύτερα. Ας πλύνουν και κανένα πιάτο, βρε αδερφέ.

Ο ίδιος, απαντώντας στη Zeinab Badawi, δημοσιογράφο του BBC, η οποια τον επέκρινε για την ανδροκρατούμενη σύνθεση της κυβέρνησής του (επαναλαμβάνω: 9% γυναίκες, 5 στις 51 θέσεις) ισχυρίστηκε ότι «δυστυχώς δεν υπάρχουν πολλές γυναίκες που να θέλουν να συμμετάσχουν στην πολιτική». Είπε ότι «βάλαμε ποσόστωση 40% στα ψηφοδέλτιά μας, που είναι ένα μεγάλο βήμα» (βέβαια, αυτό ήταν υποχρέωση από τον νόμο, όχι πρωτοβουλία του κόμματος) «αλλά δεν έχουμε 40% γυναίκες στη Βουλή» και ισχυρίστηκε ότι ενω απευθύνθηκε σε πολλές γυναίκες εκείνες φάνηκαν «πολύ πιο δισταχτικές από τους άνδρες».

Αυτά κατά τη γνώμη μου είναι προφάσεις εν αμαρτίαις, για να μην πω ότι είναι προσβλητικά για τις γυναίκες. Δυσκολεύομαι να πιστέψω ότι υπήρξαν πολλές γυναίκες, νυν ή πρώην βουλευτίνες  ή πρώην ευρωβουλεύτριες ή στελέχη υπουργείων με παλαιότερες κυβερνήσεις της ΝΔ (άρα, ήδη ενταγμένες στην πολιτική) ή γυναίκες από τον ακαδημαϊκό χώρο ή τον επιχειρηματικό χώρο, που να αρνήθηκαν πρόταση να αναλάβουν υπουργικά καθήκοντα. Εδώ ο κ. Μητσοτάκης μάλλον ψεύδεται.

Κι επειδή έχω επικρίνει και τις κυβερνήσεις Τσίπρα για χαμηλά ποσοστά γυναικών, δικαιούμαι να επικρίνω ακόμα περισσότερο το ντροπιαστικό 5/51 της κυβέρνησης Μητσοτάκη (Για σύγκριση, η πρώτη κυβέρνηση Τσιπρα είχε 6 γυναίκες σε 40 θέσεις συν την πρόεδρο της Βουλής. Στη συνέχεια, τα ποσοστά αυξήθηκαν αρκετά).

Κατά τη γνωμη μου, η ισόρροπη αντιπροσώπευση των φύλων στις υπουργικές θέσεις δεν θα έπρεπε να επαφίεται στην κρίση κάθε πρωθυπουργού. Επιβάλλεται να θεσπιστεί ποσόστωση, όπως γίνεται και στην κατάρτιση των ψηφοδελτίων: κανένα από τα δύο φύλα δεν θα μπορεί να έχει περισσότερο από τα 2/3 των θώκων. Οπότε, ή θα έχουμε περισσότερες γυναίκες στο υπουργικό συμβούλιο ή λιγότερα μέλη. Είτε έτσι είτε αλλιώς, πρόοδος θα είναι.

Και ίσως τότε το σκέρτσο να μην είναι πικραμένο.

ΥΓ

Στο σημερινό σημείωμα αναφέρομαι αποκλειστικά στην κυβέρνηση, επειδή είναι ευθύνη ενός ανθρώπου. Για την όχι ικανοποιητική αντιπροσώπευση γυναικών στη Βουλή θα ακολουθήσει, αργά ή γρήγορα, άλλο άρθρο. Ναι, θα τα λέμε όσο να βαρεθείτε και όσο να διορθωθεί η κατάσταση.

Advertisements

Posted in Γιουτουμπάκια, Δύο φύλα, Επικαιρότητα, Ονόματα | Με ετικέτα: , , , , , | 194 Σχόλια »

Ο μύθος για τους 880 ή 1000 υπαλλήλους του BBC

Posted by sarant στο 26 Φεβρουαρίου, 2010

Σε χτεσινό παλιότερό του άρθρο στην Ελευθεροτυπία, ο Γ. Παπαδόπουλος-Τετράδης καταγγέλλει κάποιες κραυγαλέες κατ’ αυτόν περιπτώσεις σκανδαλώδους σπατάλης στον δημόσιο τομέα, μεταξύ άλλων στην ΕΡΤ:

Πόσους εργαζόμενους έχει η ΕΡΤ; Περίπου 7.000. Περίπου 6 φορές περισσότερους από το BBC! Θα μου πεις, τι είναι το BBC μπροστά στην ΕΡΤ. Δίκιο. Αλλά το βρετανικό Δημόσιο δεν έχει λεφτά, ενώ το ελληνικό έχει: τα δικά μας. Για την ακρίβεια, τα μελλοντικά δικά μας. Γιατί το Δημόσιο έχει υποθηκεύσει τις δικές μας εισφορές για τα επόμενα χρόνια, προκειμένου να κάνει τα κομματικά του ρουσφέτια.

Κανείς δεν διαφωνεί ότι στην ΕΡΤ υπάρχουν πάρα πολλοί υψηλόμισθοι που είναι και ζήτημα αν προσφέρουν έργο, ιδίως κάτι σύμβουλοι, πολλοί απ’ αυτούς παλαίμαχοι δεξιοί μεγαλοδημοσιογράφοι –κάποιοι κατάλογοι αμοιβών που έχουν δημοσιοποιηθεί σε ιστολόγια προκαλούν ίλιγγο και θυμό. Ωστόσο, ενώ έχει όλο το δίκιο με το μέρος του ο Παπαδόπουλος-Τετράδης, βάζει ένα αυτογκόλ στην αξιοπιστία του, επειδή χρησιμοποιεί έναν διάτρητο μύθο, ότι τάχα η ΕΡΤ έχει εξαπλάσιους υπαλλήλους από τον BBC, τον γιγαντιαίο βρετανικό ραδιοτηλεοπτικό οργανισμό.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εφημεριδογραφικά, Μύθοι | Με ετικέτα: , , , | 33 Σχόλια »