Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Wordle’

Το πετσί και η πετσέτα

Posted by sarant στο 19 Ιανουαρίου, 2023

Τέτοιες μέρες πριν από ένα χρόνο μας είχε πιάσει η μανία με το Wordle και τις παραφυάδες του σε κάθε γλώσσα (το σχετικό άρθρο του ιστολογίου το είχαμε δημοσιεύσει πριν από ένα χρόνο κι έξι μέρες) Κάποιοι βαρέθηκαν τη νέα μόδα και την παράτησαν, κάποιοι τη συνεχίζουν (στην ειδική σελίδα μας βλέπω περιστασιακά και καινούργια σχόλια).

Eγώ τον πρώτο καιρό έπαιζα 6-7 συναφή παιχνίδια κάθε μέρα, σε διάφορες γλώσσες, αλλά δεν κράτησε πολύ και τα σταμάτησα. Όλα; Όχι όλα. Ένας φίλος, που ξέρει καλά πορτογαλικά, και που τον μύησα στο πορτογαλικό Wordle (το λένε Palavra do dia, λέξη της ημέρας) παίζει κάθε μέρα το παιχνίδι και μου στέλνει το αποτέλεσμά του μαζί με μια νύξη για τη λέξη που βρήκε (ή που, σπανίως, δεν βρήκε) κι εγώ δοκιμάζω και του απαντάω -είναι, ας πούμε, ο τρόπος μας για να λέμε καλημέρα. Εγώ πορτογαλικά δεν έχω διδαχτεί, αλλά κάτι σκαμπάζω από δεύτερο χέρι, κι έτσι συνήθως βρίσκω τη λέξη.

Τις προάλλες, ο φίλος μού έστειλε το αποτέλεσμά του εκείνης της μέρας με το σχόλιο: Εύκολο, παραπέμπει και στην τέχνη. Εύκολο ήταν πράγματι, το βρήκα σε τρεις προσπάθειες -πάντα ξεκινάω από τη λέξη CLARO, είχα έμπνευση να βάλω δεύτερη PESCA, και η σωστή απάντηση ήταν PECAS. Το παιχνίδι δεν έχει πρόβλεψη για τα γράμματα με διακριτικά που έχει η πορτογαλική γλώσσα (ã, ç), θεωρεί πως είναι σαν τα αντίστοιχα απλά γράμματα. Έτσι, η απάντηση στην πραγματικότητα ήταν η λέξη peças, που θα πει «κομμάτια» -peça (πέσα) είναι το κομμάτι, το εξάρτημα, με διάφορες σημασίες, είναι όμως και το θεατρικό έργο.

Πέτσες και πετσέτες δηλαδή, απαντάω στον φίλο μου. Διότι, πράγματι, η πέτσα και η πετσέτα είναι ξαδερφάκια του (θηλυκού γένους) peça. Στην ίδια οικογένεια (σαν τους εστεμμένους, που κατέκλυσαν προχτές το Τατόι, έτσι και κάποιες λέξεις έχουν συγγενείς σε όλη την Ευρώπη) έχουμε το αγγλικό piece, το γαλλ. pièce, το ιταλ. pezzo, το ισπανικό pieza κτλ.

Όλες αυτές οι λέξεις ανάγονται σε μια δημώδη λατινική λέξη *pettia (πρβλ. τη μεσαιωνική λατινική pettia), η οποία μάλλον είναι κελτικής αρχής -ας πούμε, υπάρχει ουαλικό peth «πράγμα».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisement

Posted in Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων, Φρασεολογικά | Με ετικέτα: , , , , , , | 111 Σχόλια »

Λέξλη, ένα παιχνίδι με λέξεις

Posted by sarant στο 13 Ιανουαρίου, 2022

Βασικά, το παιχνίδι λέγεται Wordle, και είναι το καινούργιο ιότροπο χασομέρι με το οποίο ασχολείται ο μισός αγγλόφωνος κυβερνοπληθυσμός. Όπως λέει προχτεσινό άρθρο της Γκάρντιαν, είναι υπέρ του 2022 ότι, αντί να επιδίδονται σε βίαιες ταραχές ή να βυθίζονται στη μιζέρια του λοκντάουν, οι περισσότεροι αγγλόφωνοι στο διαδίκτυο είναι απασχολημένοι αυτή τη στιγμή με ένα ανώδυνο παιχνίδι με λέξεις. Και συνεχίζει ότι «ανώδυνο είναι προς το παρόν», διότι με τόση δημοτικότητα όλο και κάποιος θα το κατηγορήσει για εκείνο ή το άλλο κακό.

Στο Wordle, αν δεν το ξέρετε, ο παίχτης καλείται να μαντέψει μια λέξη πέντε γραμμάτων που του βάζει το παιχνίδι (παίζεται προς το παρόν στον μπράουζερ, όχι σε εφαρμογή για κινητό).

O παίχτης έχει έξι προσπάθειες στη διάθεσή του. Βάζει μια μαντεψιά, που πρέπει να είναι υπαρκτή λέξη της γλώσσας (δεν μπορεί να βάλει ABCDE). Αν βρει ένα γράμμα της λέξης αλλά όχι στη σωστή θέση, τότε το γράμμα αυτό φωτίζεται κίτρινο, ενώ αν βρει το γράμμα στη θέση που όντως είναι τότε το γράμμα φωτίζεται πράσινο. Στο παράδειγμα της εικόνας, ο παίχτης μάντεψε EAGLE και είδε ότι βρήκε το Ε στη σωστή θέση και το Α όχι στη θέση του.

Συνεχίζει να προσπαθεί, αν και όχι πολύ συστηματικά θα έλεγα, και παίρνει τα αποτελέσματα που βλέπετε. Τελικά με την τέταρτη προσπάθεια έχει εντοπίσει τρία από τα πέντε γράμματα στις σωστές θέσεις, οπότε έχει ελπίδες να βρει το σωστό που είναι, όπως λέει το άρθρο, CRAZE.

Στο άρθρο της Γκάρντιαν τονίζεται ότι η γνώση της γλωσσολογίας βοηθάει να κερδίσεις στο Wordle. Πρέπει ας πούμε να ξέρεις όχι μόνο τη σχετική συχνότητα των γραμμάτων, αλλά και τους φωνοτακτικούς περιορισμούς κάθε γλώσσας -ας πούμε, στα αγγλικά οι λιγότερο ηχηροί φθόγγοι εμφανίζονται στην αρχή της λέξης, ακολουθούν περισσότερο ηχηροί -με κορύφωση το φωνήεν- και ύστερα έχουμε πάλι λιγότερο ηχηρούς, γι’ αυτό και το blurb είναι υπαρκτή λέξη, ενώ το rbubl δεν είναι.

Το Wordle θέλησε να το μεταφέρει στα ελληνικά ο καθηγητής Διομήδης Σπινέλλης και το ανακοίνωσε χτες στο Φέισμπουκ. Έγραψε τα εξής:

Πιστεύοντας ότι αυτό το παιγνίδι πρέπει να υπάρχει και για ελληνικές λέξεις, πήρα την έτοιμη υλοποίηση του παιγνιδιού της ταλαντούχας Katherine Peterson και την προσάρμοσα στα ελληνικά. Μπορείτε να παίξετε το παιγνίδι με ελληνικές λέξεις ακολουθώντας το δεσμό https://dspinellis.github.io/word-master/ (Πρόκειται για ιστοσελίδα· δεν υπάρχει ως εφαρμογή κινητού τηλεφώνου.)

Για την υλοποίηση μετέτρεψα στα ελληνικά μια λίστα επιτρεπτών λέξεων και μια λίστα από λέξεις που καλούμαστε να μαντέψουμε. Η (μικρή) αυτή συνεισφορά μου βασίστηκε σε δυο ακόμα πυλώνες. Για τη δημιουργία των επιτρεπτών λέξεων χρησιμοποίησα το ελληνικό λεξικό ορθογραφικού ελέγχου που ξεκίνησε το 1999 ως πτυχιακή εργασία δυο φοιτητών μου που επέβλεψα στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου. (Σήμερα έχει υιοθετηθεί σε πολύ εξελιγμένη μορφή από τα περισσότερα προγράμματα λογισμικού ανοιχτού κώδικα, όπως το Libre Office και το Firefox). Επίσης, αποφάσισα η λίστα ερωτήσεων να αποτελείται από τις πιο κοινές ελληνικές λέξεις. Για να τις βρω, ανέλυσα τη συχνότητα όλων των λέξεων στο σώμα κειμένου της ελληνικής Βικιπαίδειας που είναι επίσης ελεύθερα διαθέσιμο. Αν έχετε την περιέργεια, ανάμεσα στα 10,6 εκατομμύρια λέξεις πέντε γραμμάτων που εμφανίζονται στα ελληνικά λήμματα οι τρεις πιο συχνές είναι οι εξής: ΕΙΝΑΙ, ΟΝΟΜΑ, ΟΠΟΙΑ.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Διαδίκτυο, Λογολογία, Παιχνίδια | Με ετικέτα: , , , , | 250 Σχόλια »