Τα χέρια της Μαρίν Λεπέν

Τη μέρα μετά την καταδίκη της Μαρίν Λεπέν, της ηγέτριας της γαλλικής ακροδεξιάς, σε ποινή φυλάκισης συνοδευόμενη από στέρηση  εκλογιμότητας, η Ουμανιτέ, η εφημερίδα του Γαλλικού Κομμουνιστικού Κόμματος, κυκλοφόρησε με το πρωτοσέλιδο που βλέπετε: Ο τίτλος λέει Mains sales, tête basse, δηλαδή Χέρια βρόμικα, κεφάλι σκυμμένο.

Ο τίτλος παίζει με ένα παλιό προεκλογικό σύνθημα του Εθνικού Μετώπου, την  εποχή που ακόμα είχε πρόεδρο τον  πατέρα της Μαρίν, τον  Ζαν Μαρί Λεπέν: Χερια καθαρά, κεφάλι ψηλά.

Είναι καθαρά τα χέρια της Μαρίν Λεπέν; Η γαλλική δικαιοσύνη, τουλάχιστον σε πρώτο βαθμό, είπε όχι. Το αδίκημα που της προσάπτεται είναι ότι έπαιξε ηγετικό ρόλο στην υπεξαίρεση δημοσίου χρήματος που οργανώθηκε από το κόμμα της στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Κάθε ευρωβουλευτής δικαιούται να προσλαμβάνει βοηθούς, τόσο «διαπιστευμένους», που δουλεύουν δηλαδή στις Βρυξέλλες και στο Στρασβούργο, όσο και τοπικούς, που δουλεύουν στην εκλογική του  περιφέρεια. Το Ευρ. Κοινοβούλιο πληρώνει τους βοηθούς αυτούς, μέχρι ένα όριο, που αυτή τη στιγμή είναι γύρω στις 30.000 ευρώ το μήνα.

Η Λεπέν κατηγορείται ότι το κόμμα της είχε στήσει μηχανισμό με τον οποίο προσλάμβανε βοηθούς αλλά τους  απασχολούσε για τις εσωτερικές, ενδογαλλικές δραστηριότητες του κόμματος και όχι για τις δραστηριότητες των ευρωβουλευτών στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Τα αδικήματα αυτά έγιναν ή μάλλον γίνονταν από το 2006 ως το 2017.

Θα πει κανείς ότι συχνά είναι  δυσδιάκριτη η διαχωριστική γραμμή ανάμεσα σε ευρωπαϊκές και σε τοπικές δραστηριότητες του ίδιου οργανισμού -περα από  το ότι, στην πράξη, οι υποψήφιοι και τα κόμματα ψηφίζονται στις ευρωεκλογές όχι με κριτήριο το τι  έκαναν στην Ευρώπη αλλά με βάση  τις θέσεις τους και τη δραστηριότητά τους σε εθνικό επίπεδο. Πάντως, υπήρξαν όντως περιπτώσεις που οι χρηματοδοτούμενοι από τις Βρυξέλλες βοηθοί του  Εθνικού Μετώπου είχαν  μηδενική ή ελάχιστη παρουσία στις Βρυξέλλες και στο Στρασβούργο. Ακριβώς η υπόθεση αυτή, οπως και κάποιες άλλες παρεμφερείς, έσπρωξε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να κάνει σαφέστερους τους κανόνες για την απασχόληση βοηθών.

Διότι, βλέπετε, δεν ήταν  μόνο το κόμμα  της Λεπέν (τότε Εθνικό Μέτωπο, σήμερα Εθνικός Συναγερμός) που απασχόλησε τη δικαιοσύνη. Για παράδειγμα, το κόμμα  MoDem, του σημερινού πρωθυπουργού Φρανσουά Μπαϊρού, επίσης καταδικάστηκε για πολύ παρόμοια περιστατικά, αν και ο ίδιος ο κ. Μπαϊρού απαλλάχτηκε λόγω αμφιβολιών (ωστόσο, έχει ασκηθεί  έφεση υπέρ του νόμου). Ένας λόγος για την διαφορετική αντιμετώπιση του Μπαϊρού ήταν ότι δεν είχε εκλεγεί ευρωβουλευτής -ενώ η Μαρίν  Λεπέν ήταν- άρα δεν είχε τόσο άμεση επαφή με το Ευρωκοινοβούλιο. Από την  άλλη, βέβαια, ήταν  πρόεδρος του κόμματος ενώ η  Λεπέν, τα πρώτα τουλάχιστον χρόνια, δεν ήταν. (Σημειώνω εδώ ότι οι υπαίτιοι της υπεξαίρεσης έχουν επίσης καταδικαστεί τα προηγούμενα χρόνια να επιστρέψουν τα επίμαχα ποσά στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο).

Αυτό που προκάλεσε ευρύτερες αντιδράσεις, πέρα από τους συμπαθούντες την κ. Λεπέν, ήταν η απόφαση των δικαστών να την κηρύξουν  μη εκλόγιμη, αφενός,  και αφετέρου να καταστήσουν την ποινή της μη εκλογιμότητας άμεσα εκτελεστή, χωρίς να αναστέλλεται από την έφεση. Εδώ υπάρχει βάση για να επικριθεί η απόφαση, αφού ο  νόμος (Sapin II) που προβλέπει αυτόματη  μη εκλογιμότητα για τα αδικήματα υπεξαίρεσης από πολιτικούς δεν είχε ψηφιστεί όταν έγιναν τα αδικήματα. Και όσον αφορά την  άμεση  εκτέλεση, οι δικαστές θεώρησαν ότι θα προέκυπτε «μείζων διατάραξη της δημοκρατικής δημόσιας τάξης» αν κάποιο πρόσωπο «ήδη καταδικασμένο σε  πρώτο βαθμό έθετε υποψηφιότητα στις προεδρικές εκλογές».

Όμως, αν εμποδιστεί κάποιος πρωτόδικα καταδικασμένος από το να θέσει υποψηφιότητα και στη  συνέχεια αθωωθεί, η βλάβη του είναι μη επανορθώσιμη, κι αυτό δεν το πήραν υπόψη τους οι δικαστές -ή μάλλον, το πήραν  υπόψη τους, και εδώ έχουν  δίκιο όσοι  μη λεπενικοί αντέδρασαν, όπως έκανε η Ανυπότακτη Γαλλία του Μελανσόν.

Μάλιστα, εξαιτίας της ποινής της μη εκλογιμότητας, αν αύριο διαλυθεί η γαλλική Βουλή, η κ. Λεπέν δεν θα έχει δικαίωμα  να θέσει υποψηφιότητα ούτε για βουλεύτρια.

(Αντίλογος: Μέχρι να τελεσιδικήσει η  υπόθεση, εφετείο και στη συνέχεια ακυρωτικό δικαστήριο,  οι προεδρικές εκλογές θα έχουν γίνει, οπότε αν η Λεπέν εκλεγεί τι γίνεται; )

Όπως  και να  το κάνουμε, είναι προβληματικό να τίθεται εκτός μάχης για νομικούς λόγους ένα πολιτικό πρόσωπο που αντιπροσωπεύει μια μεγάλη μερίδα του εκλογικού σώματος. Πολλοί θα πιστέψουν ότι καταδικάζεται για ένα δευτερεύον ζήτημα, ακριβώς επειδή έχει πιθανότητες να εκλεγεί -και θα κάνουν τον  παραλληλισμό είτε με τη φυλάκιση του Εκρέμ Ιμαμόγλου στην Τουρκία για προσχηματικούς λόγους, είτε με την περίπτωση του Καλίν Τζορτζέσκου, του Ρουμάνου ακροδεξιού, που η αναπάντεχη  εκλογική του νίκη οδήγησε  στην πρωτοφανή απόφαση  για ακύρωση των εκλογών. (Παρεμπιπτόντως, οι διαμαρτυρίες των ευρωπαϊκών κρατών για τη φυλάκιση του Ιμαμόγλου ως τώρα είναι  πολύ  χλιαρές).

Προσωπικά, δεν αμφιβάλλω ότι η Λεπέν χρησιμοποίησε το σύστημα παροχών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για να καλύψει και κομματικές ανάγκες σε εθνικό επίπεδο,  εκμεταλλευόμενη και την ασάφεια των παλαιότερων σχετικών διατάξεων. Αν έπρεπε να καταδικαστεί ποινικά ή απλώς να επιστρέψει τα σχετικά ποσά, είναι κάτι που συζητιέται. Με ενοχλεί όμως ο ενδεχόμενος  αποκλεισμός της από τις εκλογές πριν τελεσιδικήσει η υπόθεση.

Και βέβαια, τίποτα δεν εμποδίζει να θέσει υποψηφιότητα στη θέση  της ο Ζορντάν Μπαρντελά, που είναι ήδη  πρόεδρος του κόμματος -και, αν εκλεγεί, κάτι που δυστυχώς δεν  αποκλείεται αφού μάλιστα ο Μακρόν δεν  μπορεί να διεκδικήσει τρίτη θητεία, θα μπορεί να ορίσει πρωθυπουργό την Μαρίν Λεπέν, όπως διάβασα στα γαλλικά μέσα, διότι δεν είναι αιρετό το αξίωμα.

Εσείς τι λέτε; Είναι καθαρά τα χέρια της Λεπέν;