Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Κάλαντα και καλένδες

Posted by sarant στο 30 Δεκέμβριος, 2009


Και αυτό το άρθρο δημοσιεύεται από αυτόματο πιλότο διότι ο οικοδεσπότης (που το έγραψε) βρίσκεται σε λιγοήμερες διακοπές. Όμως, θα απαντήσει σε όλα μαζί τα σχόλια όταν επιστρέψει, την παραμονή της πρωτοχρονιάς.

Αύριο οι δρόμοι θα γεμίσουν πιτσιρίκια που θα λένε τα πρωτοχρονιάτικα κάλαντα, οπότε ταιριάζει να μιλήσουμε σήμερα λιγάκι για την ιστορία όχι του εθίμου (έχουν γράψει τόσοι και τόσοι γι’ αυτό) αλλά της λέξης. Όμως, επειδή γράφω μακριά από τα κιτάπια μου, θα περιοριστώ να αντιγράψω άλλες πηγές χωρίς να μπορέσω να τις διασταυρώσω τόσο όσο θα ήθελα.

Στην αρχή της αλυσίδας βρίσκουμε τις ρωμαϊκές νεομηνίες, που τις έλεγαν calendae, καλένδες (υπάρχει και γραφή με k, kalendae). Η λέξη calendae, σύμφωνα με το καινούργιο ετυμολογικό λεξικό Μπαμπινιώτη, προέρχεται από τη λατινική φράση calo luna novella, δηλαδή «ανακηρύσσω τη νέα σελήνη», με την οποία ο αρχιερέας του Καπιτωλίου ανάγγελλε τη νεομηνία. Αυτά τα λέει ο Μπαμπινιώτης, όμως τη φράση αυτή δεν τη βρήκα πουθενά στο Διαδίκτυο, οπότε έχω επιφυλάξεις. Φοβάμαι πως υπάρχει διπλή παρανάγνωση, και πως η κανονική φράση ήταν calo Juno Covella, όπου Juno ήταν το ρωμαϊκό ισοδύναμο της Ήρας. Ωστόσο, δεν είμαι βέβαιος και παρακαλώ τους λατινομαθείς να συμβάλουν. Τις προάλλες γράφτηκε στο Βήμα ότι η φράση ήταν calo Juno novella, που επιφανειακά βγάζει περισσότερο νόημα, αλλά φοβάμαι μήπως είναι παρανάγνωση κι αυτό.

Ούτως ή άλλως, στην αρχή έχουμε το ρήμα calo, που είναι συγγενικό με το δικό μας το «καλώ» (και όχι δάνειο), αν και δεν έχω πρόχειρο τον Σαντρέν (το ετυμολογικό της λατινικής) κι έτσι κρατάω μιαν επιφύλαξη. Πάντως, από το calo προέκυψαν οι calendae και από εκεί και τα σημερινά calendar, calendrier, το δικό μας καλεντάρι κτλ.

Στα ελληνικά, η λέξη calendae πέρασε ως δάνειο, σχεδόν πάντα στον πληθυντικό: καλένδαι και (πιο συχνά) καλάνδαι. Από εκεί και τα κάλανδα, που αρχικά ήταν η πρώτη μέρα του μήνα, γρήγορα όμως έφτασε να σημαίνει την πρωτοχρονιά. Για παράδειγμα, σε ένα αστρολογικό βιβλίο, ένα «calendologion», στο TLG βρίσκω προβλέψεις για κάθε χρόνο ανάλογα με το τι μέρα πέφτει η πρωτοχρονιά. Για να επωφεληθούμε από την παραδομένη γνώση, φέτος που η πρωτοχρονιά πέφτει Παρασκευή θα συμβούν τα εξής:

Ἡμέρα παρασκευὴ ἐὰν γένωνται κάλανδα, χειμὼν ἔσται καλός. ἀνέμων βία ὥστε δένδρα καταπεσεῖν, θέρος ὑγρόν, φθινόπωρον ξηρόν, κάρπων τρυγητὸς πολύς, πλεόντων ναυάγια, ὀφθαλμεῖαι καὶ λιμικὰ πάθη ἐπικρατήσουσι· νηπίων ἀπώλεια, μέλι πολύ, ἐλαίου εὐφορία, καὶ ἐν ἄλλοις σπάνις σίτου.

Βέβαια, το σύστημα αυτό έχει το ελάττωμα ότι μόνο εφτά πιθανότητες υπάρχουν για κάθε χρόνο, με βάση τη μέρα της πρωτοχρονιάς. Μήπως όμως αυτό είναι προτέρημα διότι προσφέρει ακαταμάχητη απλότητα;

Τη σημασία Κάλαντα = πρωτοχρονιά τη διασώζει και το μεσαιωνικό λεξικό του Κριαρά, αλλά σήμερα βέβαια κάλαντα λέγονται τα ευχετήρια τραγούδια που τραγουδούν τα παιδιά στα σπίτια και στα μαγαζιά την περίοδο των Χριστουγέννων. Πότε έγινε η επέκταση και αλλαγή της σημασίας δεν το ξέρω: στο πρόσφατο άρθρο του Βήματος που ανάφερα πιο πάνω λέγεται ότι το 662 που απαγορεύτηκε να γιορτάζονται οι καλένδες δημιουργήθηκαν ως υποκατάστατο τα κάλαντα, αλλά δεν το έχω διασταυρώσει και μεταξύ μας είμαι πολύ δύσπιστος γι’ αυτή την εξήγηση.

Από τα κάλαντα έχουμε και τις καλένδες και την παροιμιακή φράση «παραπέμπω στις (ελληνικές) καλένδες» που τη χρησιμοποιούμε για να δηλώσουμε μιαν ανύπαρκτη ημερομηνία. Υπάρχουν κάμποσοι καλοπροαίρετοι και κάμποσοι λαθοθήρες που επιμένουν ότι είναι σοβαρό λάθος να λέμε «παραπέμπω στις καλένδες» σκέτο, ότι πρέπει να λέμε «παραπέμπω στις ελληνικές καλένδες» διότι ελληνικές καλένδες δεν υπήρχαν, ενώ ρωμαϊκές υπήρχαν.

Για το θέμα αυτό έχω ξαναγράψει (ηλεκτρονικά εδώ και πληρέστερα στο βιβλίο μου Γλώσσα μετ’ εμποδίων), οπότε θα είμαι σύντομος (τρόπος του λέγειν):

Η παροιμία «στις ελληνικές καλένδες» δεν είναι ελληνική, είναι λατινική. Την έπλασε, θαρρώ ο αυτοκράτορας Αύγουστος, μιλώντας για κάποιους μπαταχτσήδες χρεοφειλέτες, Πληρώνουν, είπε «ad calendas graecas». Οι calendas ήταν οι πρώτες μέρες κάθε μηνός του ρωμαϊκού σεληνιακού ημερολογίου, αρχίζοντας από την πρώτη του μηνός δηλ. το αντίστοιχο της ελληνικής νεομηνίας ή νουμηνίας αν προτιμάτε.

Για τον ρωμαίο της εποχής του Αυγούστου, η υπόσχεση «θα σε πληρώσω στις καλένδες» ήταν εντελώς κυριολεκτική, ισοδύναμη με τη δική μας «θα σε πληρώσω την πρώτη του μηνός», ενώ η έκφραση «θα σε πληρώσω στις ελληνικές καλένδες» έδινε πράγματι την αίσθηση του γκροτέσκου, ισοδύναμη με τις δικές μας «θα σε πληρώσω του Αγίου Ποτέ» (ίνα μη τι χείρον είπω) ή «το μήνα που δεν έχει Σάββατο». Η έκφραση δεν φαίνεται να μεταφέρθηκε στα ελληνικά της εποχής ή στα ελληνικά της βυζαντινής εποχής. Έψαξα σε όλη την αρχαία ελληνική γραμματεία και δεν βρήκα να υπάρχει καμιά αναφορά σε «ελληνικές καλένδες» ή «καλάνδες» μια και αυτός ήταν ο συχνότερος ελληνικός τύπος. Εικάζω ότι η νεοελληνική παροιμιακή έκφραση είναι δάνειο του 19ου αιώνα από τα γαλλικά  Αν όντως έτσι είναι, τότε εκείνοι οι λίγοι (και εκλεκτοί τάχα;) που γράφουν «εις τΑς ελληνικΑς καλένδΑς» νομίζοντας ότι έτσι επικοινωνούν με τα τρισχιλιετή νάματα πλανώνται οικτρά· μια καρακαθαρευουσιανιά αντιγράφουν και διαιωνίζουν. Αν θέλουν να κοινωνήσουν με τα νάματα, να πούνε «εις καλάνδας» ή «ες νουμηνίαν».

(Με την ευκαιρία: βλέπω στην ελληνική Βικιπαίδεια, στο λήμμα «καλένδες»,  τη συμβολή κάποιου ο οποίος κατασκευάζει αρχαίες παροιμίες: Επίσης γνωστή είναι και η αρχαία παροιμία «ες τας ελληνικάς καλένδας εξοφλείν» (ad graecas calendas solvere) που λέγονταν επί χρεών διαρκώς μη εξοφλημένων, επειδή στους ελληνικούς μήνες δεν περιλαμβάνονταν καλένδες. Αργότερα και η παροιμία «παραπέμπειν εις ελληνικάς καλένδας» αφορούσε για κάθε αναβαλλόμενο ζήτημα ή υπόσχεση). Αν και από τα ελληνικά του ανδρός εύκολα καταλαβαίνει κανείς ότι πρόκειται για αστοιχείωτον, σας διαβεβαιώνω ότι καμιά αρχαία ελληνική παροιμία με καλένδες δεν έχει διασωθεί!)

Για να ανακεφαλαιώσω: για τους Ρωμαίους πριν από 2000 χρόνια, η έκφραση ad calendas graecas έδειχνε πράγματι μιαν ανύπαρκτη ημερομηνία, αφού ελληνικές calendas δεν υπήρχαν. Ο σημερινός έλληνας, δεν γνωρίζει ούτε ελληνικές καλένδες, ούτε ρωμαϊκές ούτε αργεντίνικες, επομένως για τον σημερινό έλληνα οι σκέτες καλένδες είναι εξίσου ανύπαρκτη ημερομηνία.

Τώρα, αν κάποιος λαθοθήρας φίλος σας επιμένει, όπως ο Γ. Τζαννετάκος στο λαθοθηρικό βιβλίο του Λόγος ελληνικός στη δημοσιογραφία ότι: «Η έκφραση “παραπέμπεται στις καλένδες” είναι πολύ συνηθισμένη. Και σημαίνει στην πραγματικότητα, ότι κατεγράφη σ’ ενός είδους ημερολόγιο και ότι θα υλοποιηθεί στο πλαίσιο ενός χρονικού προγραμματισμού. Οι ελληνικές καλένδες είναι οι… αναξιόπιστες· είναι αυτές που δεν θα τηρηθούν» (σελ. 46), κάντε το εξής απλό τεστ. Πείτε του να σας δανείσει, έστω, 100 ευρώ, και όταν σας τα δανείσει υποσχεθείτε του ότι θα τον εξοφλήσετε «στις καλένδες» και δείτε αν θα ανησυχήσει ή όχι!

Κλείνω εδώ, με μια προτροπή: αν σας χτυπήσουν την πόρτα για να σας πουν τα κάλαντα, ανοίξτε και δώστε τους. Και παρεμπιπτόντως, το επίθετο Καλαντζής ή Καλατζής δεν βγαίνει από αυτούς που λένε τα κάλαντα, αλλά από τον γανωματή, τον καλαϊτζή (τουρκικό αυτό, από το καλάι/kalay).

Advertisements

26 Σχόλια to “Κάλαντα και καλένδες”

  1. π2 said

    Juno Covella είναι η επικρατέστερη λύση (lectio difficilior που έχουν τα περισσότερα χειρόγραφα), αν και κάποιοι διορθώνουν σε Novella. Το Covella υποτίθεται πως προέρχεται από το covus, παλαιότερη μορφή του cavus («κούφιο»). Το κρίσιμο χωρίο είναι του Βάρρωνα (De lingua latina 6.27): Primi dies mensium nominati kalendae, quod his diebus calantur eius mensis nonae a pontificibus, quintanae an septimanae sint futurae, in Capitolio in curia Calabra sic dicto quinquies ‘kalo Iuno Covella’, septies dicto ‘kalo Iuno Covella’ (Οι πρώτες ημέρες του μήνα ονομάζονται Kalendae, επειδή τις ημέρες αυτές ανακοινώνονται [calantur] από τους ιερείς στην Αίθουσα των Ανακοινώσεων του Καπιτωλίνου οι Νώννες, εάν δηλαδή θα πέσουν στις πέντε ή στις επτά του μηνός, με τον ακόλουθο τρόπο: Ήρα Λειψή, σε καλώ την πέμπτη ημέρα ή Ήρα Λειψή, σε καλώ την έβδομη ημέρα).

    To ρήμα kalo και οι Kalendae παραδίδονται συνήθως (δεν ξέρω γιατί) με το Κ που είχε προ πολλού εκπέσει στη λατινική ορθογραφία.

    Καλή χρονιά σε όλους.

  2. http://rapidshare.de/files/48916295/IMG.pdf.html

    ἀνεβάζω ἕνα ἄρθρο περὶ καλάντων στὴν ἀρχαιότητα. ἐλπίζω νὰ τὸ βρῇ ὁ οἰκοδεσπότης ὅταν ἐπιστρέψῃ.

  3. Καλή χρονιά!

    Eκείνο που με προβλημάτισε σε κάποια στιγμή ήταν όταν άκουσα τα «παραδοσιακά» μακεδονικά κάλαντα. Τα παραθέτω όπως τα βρήκα σε κάποια σελίδα στο Ίντερνετ:
    Ήρθε πάλι νέο έτος εις την πρώτη του μηνός
    ήρθα να σας χαιρετίσω, δούλος σας ο ταπεινός.
    Ο Βασίλειος ο Μέγας ιεράρχης θαυμαστός
    εις την οικογένειά σας νά ‘ναι πάντα βοηθός.
    Τα παιδιά εις το σχολείο να πηγαίνουνε συχνά
    να μαθαίνουνε το βίο, της παρίδας τα ιερά.
    Και για τους ξενιτεμένους έχω να σας πω πολλά,
    σας αφήνω «καληνύχτα» και του χρόνου με υγειά.

    Πώς μπορεί να εξηγηθούν τα λόγια στοιχεία (έτος, εις την, εις το);

  4. Μπουκανιέρος said

    Όπως εξηγείται και το περιεχόμενο (προπαγάνδα υπέρ του σχολείου, πατρίδα κλπ.), ανεξάρτητα από τη γλωσσική μορφή.

  5. sarant said

    Σωστό -αλλά και τα συνηθισμένα κάλαντα έχουν κάποια λόγια στοιχεία, όχι;

  6. Μπουκανιέρος said

    Δε νομίζω ότι το πρόβλημα, εδώ, είναι τα λόγια στοιχεία.

  7. Κορνήλιος said

    δλαδὴ Μπουκανιέρε γιὰ σένα οἱ σωστοὶ στίχοι θὰ ἦταν περίπου:

    Τὰ παιδιὰ εἰς τὸ σχολεῖο μήτε διόλου νὰ πατοῦν
    γιὰ νὰ γίνουνε κουμποῦρες, τὸν Σεπτέμβρη νὰ κοποῦν.

  8. Μαρία said

    http://mousalyra.com.cy/greek/anexartita_keimena%20kalanta.html

  9. Μπουκανιέρος said

    Κορνήλιε, μπορεί να διαφωνούμε σε πάρα πολλά, σε όλα ίσως, επικαλούμαι όμως το κριτικό σου πνεύμα και σε ρωτώ:
    – Πιστεύεις ειλικρινά ότι αυτοί οι στίχοι θα μπορούσαν να ανήκουν σε παραδοσιακά κάλαντα;

  10. Μαρία said

    Μπουκάν, εσένα σε πείραξαν τα δήθεν παραδοσιακά, εμένα με τρέλαναν τα μακεδονικά. Και βέβαια στη μπλογκόσφαιρα αρκεί να το γράψει ένας, για να αναπαραχτεί ώσπου να πεις κίμινο. Μάλλον οι άνθρωποι δεν έχουν αίσθηση ούτε του χώρου -μέσα στον ίδιο νομό μπορεί να λένε διαφορετικά κάλαντα- ούτε της παράδοσης.

  11. Μπουκανιέρος said

    Μαρία, υποψιάζομαι ότι τα μακεδονικά λόγια εκκαθαρίστηκαν για λόγους εξομάλυνσης – και στη θέση τους μπήκε ένα σχολικό ποιηματάκι, απ’ αυτά που έγραφαν οι δημοδιδάσκαλοι για απαγγελίες στις εθνικές εορτές.
    Για την ιστορία όμως, το ανοσιούργημα δεν το πρωτοείδα στο ιντερνέτ αλλά σ’ ένα γνωστό και πετυχημένο βιβλίο, τη Φρικαντέλλα, του (συμπαθητικού κατά τα άλλα και λιγάκι συμπατριώτη μου) Ευγένιου Τριβυζά. Δεν ξέρω ποια είναι η αρχική πηγή.

  12. Μαρία said

    Πιθανή πηγή:
    http://www.mla.gr/song_info?song_id=5834
    Είναι τόσο δημοτικό όσο και το «Μακεδονία ξακουστή»

    Τα κάλαντα που έλεγες ταιριάζουν μ’ αυτά που παραδίνονται ως κορφιάτικα στο ιντερνέτι; Έχουν τα ίδια μοτίβα με τα θρακιώτικα που έβαλε ο Πιδύος και μοιάζουν και μ’ αυτά που λέγαμε κι εμείς στα σούρβα.

  13. π2 said

    Γλωσσική απορία για τα κάλαντα, από συζήτηση αλλού. Ποια είναι η αρχική εκδοχή; Χαίρε η φύσις όλη, όπως επιμένουν πολλοί, λέγοντας ότι έτσι το έμαθαν στο σχολείο ή χαίρει η φύσις όλη, που μοιάζει συντακτικά λογικότερο (η χρήση ονομαστικής αντί κλητικής με το χαίρε δεν θα ήταν ιδιαίτερο πρόβλημα, αλλά νοηματικά δεν μου στέκεται καλά το χαίρε);

  14. Ελένη said

    Μια και για κάλαντα ο λόγος…. με τριβελίζει εδώ και χρόνια η απορία: τα χριστουγεννιάτικα Κάλαντα τα «κλασσικά» συνήθως τραγουδιώνται με τις πρώτες δυο-τρεις στροφές τους μόνο. Όταν ήμουν μικρή, η γιαγιά μου μου έλεγε κι άλλα! ΜΕχρι να τα μάθω όλα η γιαγιά μου γέρασε πολύ και τα ξέχασε.
    Σας γράφω (μέσες-άκρες) όσα θυμάμαι – μέχρι την προκύνηση των Μάγων. Μετά μιλούσαν για τη σφαγή των Νηπίων και τη Φυγή στην Αίγυπτο.

    Εσείς που έχετε μεγάλη γνώση διαφόρων πραγμάτων, παραδόσεων κι ό,τι άλλο βάλει ο νους ξέρετε πώς συνεχίζουν και τελειώνουν;;;;

    Εκ της Περσίας έρχονται τρεις Μάγοι με τα δώρα,
    Άστρο λαμπρό τους οδηγεί, χωρίς να λείψει η ώρα
    Φτάσαντες εις Ιερουσαλήμ με πόθο ερωτώσι
    Πού εγεννήθη ο Χριστός Να υπάν να τον ειδώσι

    Δια Χριστόν ως ήκουσεν ο Βασιλεύς Ηρώδης
    Αμέσως εταράχθηκε κι έγινε θηριώδης
    Γιατί πολύ φοβήθηκε δια την βασιλείαν
    Μην του την πάρει ο Χριστός και χάσει την αξία

    Καλεί τους Μάγους και ρωτά πού ο Χριστός γεννάται
    «Εις Βηθλεέμ ηξεύρομεν, ως η Γραφή διηγάται»
    Τους έστειλε να υπάγωσι και όταν τον ευρώσι
    Να τον επροσκηνύσωσι κι έπειτα τα του ειπώσι

    Πώς να υπάγει και αυτός για να τον προσκυνήσει
    Με δόλον όμως ο άθεος για να τον αφανήσει
    Βγαίνουν οι Μάγοι τρέχοντες και τον αστέρα βλέπουν
    Φως θεϊκό κατέβαινε κι οπίσω του προστρέχουν

    Εφτάσαν εις το σπήλαιο, βλέπουν τη Θεοτόκο
    Που εκράταε στας αγκάλας της τον άγιόν της Τόκο
    Γοννατιστοί Τον προσκηνούν και δώρα Του χαρίζουν
    Σμύρνα Χρυσό και Λίβανο, Θεό τον ευφημίζουν

    Τα Σμύρνα ως σε άνθρωπο, Χρυσόν ως βασιλέα
    Και Λίβανο Θεών Θεό σ’όλη την ατμοσφαίρα….

    Υ.Γ. Καλή χρονιά και καλά Φώτα.

  15. Voulagx said

    @Π2 #13: Εγω το θυμαμαι: » χαιρετ’ η φυσις ολη»

  16. Μαρία said

    Πιδύε, το έμαθαν στο σχολείο! Κελ ντεκαντάνς! Για την αρχική εκδοχή δε μπορώ να σε εξυπηρετήσω, γιατί έλεγα άλλα κάλαντα, αλλά άκουγα χαίρε.

  17. ἐγὼ ἔλεγα χαίρει, ἀλλὰ τώρα ποὺ τὸ σκέπτομαι ἔτσι ὅπως ᾄδεται ἡ συλλαβὴ μᾶλλον περισπᾶται.

  18. ΣοφίαΟικ said

    Εγώ στο σχολείο το έμαθα χαίρει η φυσις όλη.
    Το καλύτερο όμως το διάβασα στην Καθηνμερινή της περασμένης Κυριακης που ανεφεραν το στιχο- ραμόνι:
    άγιος και μελαχρινός
    http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_columns_2_03/01/2010_385549

    (άγριος και μελαχρινος θα ήταν καλύτερο)

  19. sarant said

    Πιδύε, εγώ στο σχολείο της ζωής το έμαθα όπως και ο Voulagx: χαίρετ’ η φύσις όλη

  20. sarant said

    Απροπό, το σχόλιο 18 της Σοφίας ήταν το υπ’ αρ. 20000 σχόλιο του ιστολογίου χωρίς να υπολογίζονται τα σπαμ και τα διαγραμμένα σχόλια. (Αν υπολογιστούν κι αυτά, τα 20.000 τα είχαμε περάσει πριν από λίγες εβδομάδες -βλ. και το ραπόρτο του Στάσιμπου).

  21. SophiaΟικ said

    Oυάου, συγκινούμαι που μια φορά εκανα κατι στρογγυλό. Που να περάσω να πάρω την αναμνηστική σφραγίδα;

  22. Μαρία said

    Στα σπαμ υπολογίζεις και τα παροράματα του Κορνήλιου;

  23. Ηλεφούφουτος said

    Τα κάλαντα του σχ. 3 όντως όζουν επεμβάσεως άνωθεν αλλά αυτά τα πράγματα κρίνονται κατά περίπτωση.
    Στη λαϊκή παράδοση αρέσει ότι γυαλίζει και έχει ενσωματώσει και λόγια στοιχεία και σημαιοστολισμούς και την αντίληψη ότι τα παιδιά πρέπει να πάνε στο σχολείο για να «ξεστραβωθούν» και να μυηθούν
    «Φλεβάρη, φλέβες άνοιξε τες ρώγες τω βυζιώ μου,
    για ν’ αναθρέψω το παιδί και να το μεγαλώσω,
    και να το στείλω στο σκολειό, γράμματα να το μάθω.»

    (παραλογή της απαρνημένης)
    Νομίζω ότι τόσο τα βυζιά όσο και η επιμέλεια του Γ. Ιωάννου το καθιστούν υπεράνω υποψίας.

  24. Ελένη (14), ιδού η συνέχεια, όπως την έμαθα εγώ από τη δική μου γιαγιά (Μωραΐτισσα) πριν από 50 χρόνια:

    Την σμύρναν μεν ως άνθρωπον, χρυσόν ως βασιλέα,
    τον λίβανον δε ως Θεόν, όλην την ατμοσφαίραν.

    Αφού τον επροσκύνησαν, ευθύς πάλι μισεύουν
    και τον Ηρώδη μελετούν, να πάνε να τον εύρουν.
    Πλην άγγελος εξ ουρανού τρέχει, τους εμποδίζει
    άλλην οδόν να πορευθούν, κι εκεί τους διορίζει.
    Πλην άλλος ένας άγγελος τον Ιωσήφ προστάζει
    να πάρει και τη Μαριάμ ομού με τον Υιόν της
    διότι Ηρώδης τον ζητεί τον τόκον τον δικόν της.
    Μη βλέπων δε ο βασιλεύς τους Μάγους να γυρίζουν,
    εις Βηθλεέμ επρόσταξε παιδί να μην αφήσουν.
    Χιλιάδες δεκατέσσαρες σφάζουν εις μιαν ημέρα·
    θρήνον, κλαυθμόν και οδυρμόν είχε κάθε μητέρα
    και το ρηθέν να πληρωθή προφήτου Ησαΐου
    μετά των άλλων προφητών και του Ιερεμίου.

    Για τον Ηρώδη, η δική μου εκδοχή έλεγε «με δόλον ο μισόθεος, για να τον αφανίσει».

  25. […] Ξαναδημοσιεύω ένα παλιότερο άρθρο μου, που είχε αρχικά δημοσιευτεί τέτοιες μέρες πριν από τρία χρόνια, έχοντας ενσωματώσει κάποια από τα σχόλια. […]

  26. […] Πηγή: https://sarantakos.wordpress.com/2009/12/30/kalanda/ […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: