Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Ο τέως και η πρώην μου

Posted by sarant στο 14 Φεβρουαρίου, 2011


Ο τίτλος είναι επίτηδες παραπλανητικός· παρά το γεγονός ότι σήμερα είναι η μέρα του Αγίου Βαλεντίνου, μην περιμένετε να σας διηγηθώ σκαμπρόζικες ιστορίες. Ένα βιβλίο θα σας παρουσιάσω, για τη γλώσσα, βιβλίο γραμμένο, είναι η αλήθεια, με μεράκι.

Το βιβλίο λέγεται «Ψάχνω την κατάλληλη λέξη», είναι γραμμένο από τον φιλόλογο Παναγιώτη Εμμανουηλίδη και μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Μεταίχμιο. Μαζί κυκλοφόρησε κι άλλο ένα βιβλίο του Π. Εμμανουηλίδη, με τίτλο «Βρίσκω τον τύπο που θέλω». Αυτό το δεύτερο βιβλίο είναι κάπως πιο «στεγνό», μια και περιέχει την κλίση χιλιάδων ουσιαστικών και επιθέτων, τους βασικούς τύπους 4.000 ρημάτων και άλλα τέτοια θέματα. Δεν το θεωρώ άχρηστο, κάθε άλλο: για παράδειγμα, ποιο είναι το τρίτο πρόσωπο του παρατατικού του «αποτελούμαι»; Αν ψάξετε στο λεξικό Μπαμπινιώτη, δεν θα βρείτε την απάντηση. Στο «Βρίσκω…» θα βρείτε μια απάντηση, σύμφωνη με τη γραμματική Τριανταφυλλίδη. Όμως, επιφυλάσσομαι να αφιερώσω σημείωμα στους άγαρμπους αυτούς παρατατικούς, οπότε σταματάω εδώ αυτή την παρέκβαση.

Στο βιβλίο «Ψάχνω την κατάλληλη λέξη», ο συγγραφέας εξετάζει ζευγάρια ή ομάδες λέξεων που συσχετίζονται σημασιολογικά, που μοιάζουν αλλά διαφέρουν στη σημασία (αφομοίωση και ανομοίωση· δικάζω, εκδικάζω, επιδικάζω, καταδικάζω· διακριτικός, διακριτός). Επίσης ασχολείται με γλωσσικά λάθη και «λάθη» (δικά του τα εισαγωγικά): αντεπεξέρχομαι και ανταπεξέρχομαι, ανενημέρωτος και ανημέρωτος, κι άλλα που θα τα βρείτε σε πολλά λαθολόγια και οδηγούς της γλώσσας.

Το βιβλίο του Εμμανουηλίδη δεν είναι λαθολόγιο. Πράγματι, σπάνια χρησιμοποιεί τη λέξη «λάθος», ακόμα κι όταν έχει σαφή προτίμηση για έναν τύπο, οπότε δείχνει ποιος τύπος είναι ο κατά τη γνώμη του σωστός, και γιατί, αλλά σπάνια χαρακτηρίζει «λάθος» τον αποκλίνοντα τύπο. Δεν είναι θέμα… πολιτικής ορθότητας. Ο Εμμανουηλίδης ξέρει ότι το χτεσινό λάθος είναι το σημερινό σωστό. Ας δούμε τι γράφει σχετικά στο σχετικό λήμμα του βιβλίου (διότι, ξέχασα να το πω, το βιβλίο είναι οργανωμένο σε λήμματα με αλφαβητική σειρά):

λάθη γλωσσικά.Τα περισσότερα μορφολογικά γλωσσικά λάθη, που τα επισημαίνουν ειδικοί και μη, από πραγματικό πόνο για τον «εκφυλισμό» της γλώσσας μας, στην πραγματικότητα εί­ναι ηχητικές μεταβολές των λέξεων που γίνονται σύμφωνα με κάποια γλωσσικά φαινόμενα της πορείας της προφορικής γλώσσας (σύμφωνα με κάποιους νόμους, με κανόνες) και καθιερώ­νονται, ενώ οι παλιοί τύποι παραμερίζονται και με τον καιρό ξεχνιούνται (οι μεταβολές αυτές διευκολύνουν την προφορά των λέξεων – οι νέοι τύποι προφέρονται πιο εύκολα). Αυτά τα φαινόμενα υπήρχαν και στην αρχαία ελληνική, από όπου δίνουμε μερικά παραδείγματα:

*   ο αμφιφορεύς (το δοχείο που το πιάνουμε από δύο λαβές) έγινε αμφορεύς

*   το βάρεθρον έγινε βάραθρον

*   ο έβδεμος έγινε έβδομος

*   ο Ερχομενός έγινε Ορχομενός

*   ο λαιμόμαργος έγινε λαίμαργος

*   το μεγάραρον έγινε μέγαρον

*   ο οβελός έγινε οβολός

*   ο ομόμιλος έγινε όμιλος

*   ο οστακός έγινε αστακός

*   ο Παλαμομήδης έγινε Παλαμήδης

*   η τετράπεζα (έπιπλο με τέσσερα πόδια) έγινε τράπεζα

• Φαίνεται λοιπόν καθαρά ότι οι αρχαιοελληνικές λέξεις που μεταβλήθηκαν από τα αρχαία ακόμη χρόνια έμειναν στη γλώσσα με τη νέα τους μορφή – και δε θεωρούνται λάθη. Eπομένως και οι νεοελληνικοί τύποι που προέρχονται από παρόμοιες μεταβολές πρέπει να θεωρούνται «νόμιμοι» και η χρήση τους θεμιτή, αφού σχηματίστηκαν σύμφωνα με συ­γκεκριμένους νόμους που διέπουν τον τρόπο με τον οποίο μετασχηματίζεται σταδιακά η γλώσσα στα χείλη του λαού. Από αυτούς τους «λαθεμένους» τύπους σήμερα άλλοι έχουν επικρατήσει και έχουν καθιερωθεί, άλλων η χρήση τείνει να γενικευτεί ή έχει ήδη γενικευτεί, άλλοι χρησιμοποιούνται από λιγότερους ή περισσότερους. Μερικά παραδείγματα:

*   ο αθλητίατρος έγινε αθλίατρος

*   ο ανενημέρωτος έγινε ανημέρωτος

*   το αντεπεξέρχομαι έγινε ανταπεξέρχομαι

*   το απογοητεύω έγινε απαγοητεύω

*   το απαθανατίζω έγινε αποθανατίζω

*   ο ομφαλός έγινε αφαλός

*   η σεισουράδα έγινε σουσουράδα

*  ο σιρόκος έγι νε σορόκος

*  το στενοχωρώ έγινε στεναχωρώ

Τα πιο συχνά από τα γλωσσικά φαινόμενα σύμφωνα με τα οποία γίνονται αλλαγές στη γλώσσα («λάθη» που συνήθως επισημαίνονται από μελετητές της γλώσσας) είναι η αφομοίωση και η ανομοίωση, η απλολογία, η αναλογία και ο πλεονασμός. Για το καθένα από αυτά τα φαινόμενα, υπάρχει ιδιαίτερο λήμμα. (…) Επαληθεύονται λοιπόν οι σχετικές ρήσεις Usus loquendi norma est και Usus legem facit, των οποίων το νόημα είναι: η χρήση των γλωσσικών στοιχείων και η λειτουργία τους είναι αυ­τή που δημιουργεί κανόνες και νόμους γι’ αυτά. Με άλλα λόγια: Ό,τι θεωρείται αρχικά λάθοε, με τη μακρόχρονη χρήση καθιερώνεται, θεωρείται σωστό και γίνεται  κανόνας και νόμος. (…)

Προσθήκη: Να διευκρινίσω, όμως, ότι ο συγγραφέας δεν προτείνει να χρησιμοποιούνται οι τύποι όπως αθλίατρος και ανημέρωτος, απλώς παρατηρεί την εμφάνισή τους.

Αλλά ας έρθουμε στο θέμα του τίτλου, στον τέως και τον πρώην. Σύμφωνα με πολλές πηγές, αυτές οι λέξεις διαφέρουν στη σημασία τους. Περισσότερο αναλυτικά τα λέει το σχετικό σημείωμα που υπάρχει στο λεξικό Μπαμπινιώτη: Η διαφορά στη χρήση των δύο επιρρημάτων για τον προσεκτικό χρήστη της γλώσσας, είναι ότι το μεν πρώην αναφέρεται σε παρελθοντική κατάσταση που δεν προσδιορίζεται, ενώ το τέως δηλώνει το εγγύς παρελθόν, κάτι που ίσχυε μέχρι πρόσφατα, μέχρι προ ολίγου χρόνου (ημερών, μηνών ή και ετών). Θέλει να πει, αλλά δεν το λέει καθαρά ο Μπαμπινιώτης, ότι «τέως» είναι ο αμέσως προηγούμενος, ενώ «πρώην» είναι ο οποιοσδήποτε προηγούμενος. Έχει όμως κι ένα υποτιθέμενο παράδειγμα χρήσης, που ξεκαθαρίζει τη διαφορά: – Είστε πρώην διοικητής της Τράπεζας; – Δεν είμαι πρώην διοικητής, αλλά ο τέως διοικητής. Εγώ παρέδωσα στον σημερινό διοικητή της Τράπεζας. Και καταλήγει: Άρα πρώην σημαίνει «παλαιότερος, κάποτε στο παρελθόν», ενώ τέως σημαίνει «τελευταίος, πρόσφατος, μέχρι πριν από λίγο».

Βέβαια, ο διάλογος τον οποίο παραθέτει μου φαίνεται αδύνατον να γίνει με φυσιολογικό άνθρωπο, ίσως μόνο με τον πρώην (ή τέως) πρόεδρο της δημοκρατίας κ. Σαρτζετάκη, μόνο αυτός θα επέμενε σε μια τέτοια αραχνοΰφαντη διάκριση.

Τηρείται άραγε η λεπτή διάκριση στην πράξη; Έτσι κι έτσι. Το «τέως» γενικά το χρησιμοποιούμε λιγότερο (εκτός όταν αναφερόμαστε, έναρθρα, στον Κοκό)· το πρώην είναι συχνότερο. Τώρα που πέθανε ο παλιός δήμαρχος Θεσσαλονίκης Κοσμόπουλος, τα ρεπορτάζ τον ανέφεραν «πρώην δήμαρχο» (σωστά κατά Μπαμπινιώτη), αλλά σε πολλά ρεπορτάζ ο Παπαγεωργόπουλος, που έδωσε συλλυπητήρια, αναφέρθηκε ως «ο πρώην δήμαρχος Θεσσαλονίκης», ενώ αν τηρούσαν τη λεπτή διάκριση θα έπρεπε να τον αποκαλέσουν «ο τέως δήμαρχος», αφού είναι ο αμέσως προηγούμενος.

Και βέβαια, όταν κάποιος θέλει να αναφερθεί στο αμέσως προηγούμενο φωτεινό αντικείμενο του πόθου του, λέει «η πρώην μου», δεν λέει «η τέως μου», όπως θα ήθελε ο προσεκτικός ομιλητής του Μπαμπινιώτη. (Φαντάζομαι και διάλογο: «Μου είπε η πρώην μου…» «Ποιαν εννοείς;» «Τη Νίτσα» «Η Νίτσα είναι η τέως σου! Οι πρώην σου είναι η Ρίτσα, η Λίτσα, ο Θανάσης…»).

Από την άλλη πλευρά, όταν το χρησιμοποιούμε άναρθρα, το «τέως υπουργός» είναι εντελώς συνώνυμο με το «πρώην υπουργός» -ή όχι;

Ας δούμε τι λέει και ο Εμμανουηλίδης πάνω σ’ αυτό το θέμα:

Το επίρρημα πρώην στην αρχαία ελληνική σήμαινε προχτές, ενώ το τέως είχε πολλές σημασίες: εντωμεταξύ, ως μια χρονική στιγμή, ως τώρα. Με μια φτιαχτή διάκριση, στο επίρρημα πρώην δόθηκε η επιθετική σημασία με την οποία το χρησιμοποιούμε σήμερα, ενώ το τέως αποδιδόταν σ’ εκείνον που είχε ένα αξίωμα αμέσως πριν απ’ αυτόν που το έχει σήμερα (ή που το είχε τελευταίος και δεν τον διαδέχτηκε άλλος γιατί το αξίωμα καταργήθηκε). Έτσι, τέως πρωθυπουργός ήταν αυτός που ήταν πρωθυπουργός πριν απ’ τον σημερινό, ο προκάτοχος του σημερινού. Ωστόσο, γι’ αυτή την περίπτωση σήμερα χρησιμοποιούμε το σαφέστατο ο προηγούμενος ή το ο πρώην. Σήμερα το τέως, πέρα από τη σημασιολογική σύγχυση του παρελθόντος, επικράτησε να το χρησιμοποιούμε είτε χωρίς άρθρο ως συνώνυμο του πρώην, είτε, πιο συχνά, για τους έκπτωτους μονάρχες: ο τέως βασιλιάς της Βουλγαρίας, ο τέως (ως ουσιαστικό: με κάποιον ειρωνικό τόνο, ο έκπτωτος βασιλιάς της Ελλάδας).

Δεν λέω ότι συμφωνώ σε όλα με τον Εμμανουηλίδη –σε πολλά θέματα βρίσκω ότι… εισάγει κι αυτός αμφίβολες διακρίσεις, όμως τις εισάγει σεμνά και γλυκομίλητα, χωρίς να σε ρίχνει στο πυρ το εξώτερο αν δεν τις τηρείς. Σε κάθε περίπτωση, δίνει τροφή για σκέψη. Θα μπορούσα να γράψω δεκάδες σχόλια με αφορμή τις περιπτώσεις που θίγει το βιβλίο, γι’ αυτό και πιστεύω ότι είναι πολύτιμο όχι μόνο για επαγγελματίες γραφιάδες αλλά, κυρίως, για εκπαιδευτικούς που διδάσκουν γλωσσικά μαθήματα –αλλά και για κάθε μερακλή της γλώσσας.

71 Σχόλια προς “Ο τέως και η πρώην μου”

  1. μήτσκος said

    Δεν ξέρω αν σας απαγοητεύω που είμαι τόσο ανημέρωτος, αλλά κάποιους από τους «λαθεμένους» τύπους της λίστας πρώτη φορά τους βλέπω.

  2. Immortalité said

    «Η Νίτσα είναι η τέως σου! Οι πρώην σου είναι η Ρίτσα, η Λίτσα, ο Θανάσης…») Πολύ εναλλακτικός διάλογος 😀
    Καλημέρα!

    Εγώ πώς είχα την εντύπωση ότι με την λέξη τέως αναφερόμαστε στο τελευταίο της σειράς από τον οποίο και μετά δεν υπήρξε επόμενος;

  3. SLY said

    Ανημέρωτος και απαγοητεύω είναι καινοφανή και για μένα. Από πότε γενικεύτηκαν; Δεν συμφωνώ με τον τρόπο που νομιμοποιεί τα λάθη, τουλάχιστον από το απόσπασμα που έβαλες Νίκο.

  4. Με τους προλαλήσαντες κι εγώ όσον αφορά τον απαγοητευμένο ανημέρωτο.

  5. mxilouri said

    Θα συμφωνήσω κι εγώ με τους προλαλήσαντες. Τους τύπους ανημέρωτος και απαγοητεύω τους πρωτοείδα στις Συνηθισμένες γλωσσικές απορίες της Ιορδανίδου, αλλά δεν τους έχω ακούσει ποτέ.

  6. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ για τα σχόλια.

    2: Ενδιαφέρουσα αυτή η διάκριση για το «τέως» αλλά δεν ξέρω αν ισχύει -ίσως επηρεάστηκε από «τον τέως»

    Το απαγοητεύω κι εγώ δεν το θεωρώ γενικευμένο. Το ανημέρωτος είναι απλολογία, όπως και το περιβαντολόγος. Υπάρχουν ίσως και πιο εύστοχα παραδείγματα -εύστοχα από την άποψη ότι πρόφτασαν να καθιερωθούν πριν γίνει φασαρία 🙂

  7. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Το απαγοητεύω είναι πολύ συχνό στα Γιάννενα, ιδίως μεταξύ νέων. Το ανημέρωτος, εκτός από την καθημερινότητα, το έχω ακούσει και στην τηλεόραση, αλλά και σε ραδιοφωνική διαφήμιση (… που πάτε ρε ανημέρωτοι; Ψωνίστε από του τάδε…), με σαφή παιχνιδιάρικη διάθεση όμως.

  8. Την απΑγοήτευση πάντως καθιέρωσε προ τριακονταετίας ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου («δε με νοιάζει απΑγοήτευση αν νιώσω, αφού ξέρω πως έπαιξα κι εγώ», και ακολουθεί κιθαριά ξεγυρισμένη).

  9. AnD said

    Κι εγώ να πω τα ίδια για το ανημέρωτος και το απαγοητεύω.
    Επίσης, δεν κατάλαβα πότε γενικεύτηκε το αποθανατίζω.
    Νομίζω οτι κάθε φορά που κάποιος το λέει, κυρίως στην τηλεόραση, κάποιος άλλος επισημαίνει το λάθος.
    Και εγκρεμότητα έχω ακούσει από πολλούς αλλά δε σημαίνει οτι κάποια στιγμή όσα δεν έχουμε κάνει θα πέσουν απ’το γκρεμό από την απελπισία τους.
    :))

  10. @9: Εξαιρετική η εγκρεμότητα! Θυμίζει λίγο Κάλβο (την φυγήν κατεγκρήμνισον κτλ.)

  11. Πολύ χρήσιμο βιβλίο. Θα το προμηθευτώ σίγουρα.

    Υ.Γ: Ρίτσα, Λίτσα… Θανάσης;

  12. Alexis said

    Τ

  13. Alexis said

    Το «ανημέρωτος» με ξενίζει κι εμένα, όχι μόνο γιατί το ακούω σπάνια, αλλά και γιατί με παραπέμπει περισσότερο στο «ήμερος» παρά στο «ενημερωμένος». Θα μπορούσε να σημαίνει αυτόν που δε μπορεί να ημερέψει, να εξημερωθεί.

  14. 13 κάπου σε κάποια εφημερίδα ή ένθετο εφημερίδας, δεν μπορώ να θυμηθώ τώρα, υπάρχει και η στήλη «Θεριά ενήμερα».

  15. Α όχι, είναι ραδιοφωνική εκπομπή: http://thiriaenimera.blogspot.com/

  16. Alexis said

    Ωπ, στο #12 πατήθηκε κατά λάθος το κουμπί πριν καν ξεκινήσω να γράφω.

  17. Jimakos said

    @8

    …που σε άλλο άσμα ερωτεύεται τον Παπαντρέο (επίσης με σολίδι μετά). 😛

  18. Μπουκανιέρος said

    Σε αντίθεση με μερικούς από τους προηγούμενους, χρησιμοποιώ κανονικά το «απαγοητεύω», ενώ το «απογοητεύω» με ξενίζει (με παραπέμπει στον Βέμπερ). Ξέρω πολλούς άλλους σαν και μένα (και πολλούς αντίθετους βέβαια), ενώ οι σχετικοί καβγάδες γίνονται εδώ και τριάντα χρόνια.
    Το «ανημέρωτος» είναι πιο καινούργιο, δηλ. έγινε θέμα πριν 15-20 χρόνια, και αναθεματίστηκε δημόσια από τους αρμόδιους ιερείς. Εξακολουθεί να χρησιμοποιείται πολύ στους κύκλους που λένε τέτοια πράγματα. Προσωπικά, σιχαίνομαι και τις δύο μορφές τις λέξεις (και τη σωστή και τη λάθος), εξαιτίας των ενλόγω κύκλων.
    Με παραξενεύετε (1, 3, 4, 5, 9) – αλλά αφού το λέτε, έτσι θα είναι για σας.

  19. sarant said

    Ευχαριστώ και για τα επόμενα σχόλια!
    11: Ε, είπα να δώσω έναν πρωτότυπο διάλογο 😉

  20. μ said

    Μου φαίνεται ότι το απογοητεύω/απαγοητεύω της ίδιας λογικής με το στενοχωρημένος/στεναχωρημένος; Μήπως είναι τρόπος για να μειωθούν τα πολλά ‘ο’;

  21. Ηλεφούφουτος said

    Ένα θεματάκι είναι όσοι σπεύδουν να ρίξουν άλλους στο πυρ το εξώτερον για χάρη αμφίβολων κανόνων κι άλλο θεματάκι είναι όσοι σπέυδουν να θεωρήσουν (πρώην ή τέως) λάθη που πλέον έγιναν σωστά εσφαλμένους (ή «εσφαλμένους») τύπους που αρχίζουν να διαδίδονται
    και την αντίδραση σε αυτούς είτε την παραβλέπουν είτε σπεύδουν να τη στιγματίσουν ως συντηρητισμό. Τόση διαλεκτική! Όλα αυτά είναι σκηνές του έργου «Ο ημιμαθής που γλωσσολόγαγε».

    Τη διάκριση των τέως και πρώην δεν θα είχα αντίρρηση να την εφαρμόζω και να διορθώνω και τα γραφτά που δεν την τηρούν, αν
    όλα αυτά έρχονταν στη ζωή από σήμερα σε περιβάλλον παρθένο, και όχι με μια ήδη υπάρχουσα δυναμική στη χρήση των δυο λέξεων που τη μόνη διάκριση που ξέρει είναι η χρήση που αναφέρει στο τέλος ο Εμμανουηλίδης για το τέως προκειμένου για εκπτώτους και την ειρωνική χρήση για τον Κοκό.
    Θυμάμαι το Ζουγανέλη σε σατιρική εκπομπή σαν Κορομηλά που έπαιρνε συνέντευξη από τον Τέως (μόλις είχε προηγηθεί η συνέντευξη που του είχε πάρει ο Παναγιωτόπουλος). Τα παιχνίδια με το «τέως» έδιναν κι έπαιρναν. «Συγγνώμη για το τρακ, είναι η πρώτη φορά που μιλώς με Τέω!» Κατόπιν εμφάνισε στη σκηνή και την Τέα (την Άννα-Μαρία) και τα τέια (τα πριγκιπόπουλα).

  22. @21: Θυμάμαι σατιρική εκπομπή του Μητσικώστα, που (ως Χατζηνικολάου) έπαιρνε, δήθεν, συνέντευξη από τον Τέως. «Τι κάνετε, κύριε Τέως;», του έλεγε. «Πώς είναι η Τέα;» Και στο καπάκι έπεφτε Βαγγέλης Γιαννόπουλος διά στόματος Μήτσι: «Η Τέα και Γαλαξίδι. Ρε ουστ από δω, σαπιοκοιλιές!»

  23. Το 2β θυμάμαι ότι το έμαθα στο δημοτικό. Τόξερα ότι ήταν κουμουνιστής ο δάσκαλος…

  24. Εγώ που καταπιάνομαι με ιατρικά κείμενα το «αθλίατρος» το διορθώνω συνέχεια σε «αθλητίατρος» όποτε το πετυχαίνω…

    Παιδιά συγγνώμη δεν μπορώ να γράψω «αθλίατρος».

  25. sarant said

    Δεν λέμε ότι πρέπει να γράψεις αθλίατρος! Και ο Εμμανουηλίδης, ξέχασα να το επισημάνω, δεν συστήνει το αθλίατρος.

  26. Immortalité said

    Εμένα ο αθλίατρος με παραπέμπει σε γιατρό των αθλίων ή άθλιο γιατρό, όπως θέλετε πάρτε το.

  27. Αθλίατρος είναι ο γιατρός που καταφέρνει άθλους, κάτι, πχ, σαν την νεκρανάσταση του Λάζαρου;

  28. VasWho said

    Αν κανείς ασχολείται με τον χώρο της πληροφορικής – όπου πολλοί χρησιμοποιούν τη λέξη – θα έχει παρατηρήσει πως ελάχιστοι είναι οι κάτω των τριανταπέντε χρονών (αρκετοί μάλιστα με μεταπτυχιακές σπουδές) που να μη λένε: «τον αύξον αριθμό». (Δεν έχω διευκρινίσει αν θα το έγραφαν με ο,μικρόν ή ω,μέγα).
    Ακόμα, πολύ συχνά, λέγεται (και σε τηλεόραση – ραδιόφωνο, και σε συνεντεύξεις διαφόρων παραγόντων που εκφέρουν δημόσιο λόγο) η πλήρη, η εμπαθή κ.α. και μάλιστα με γενική … «της πλήρης».
    Ακόμη, όλο και θα έχετε ακούσει γυναικεία επώνυμα σε -ή (π.χ. η κυρία Καλδή) που αίφνης αποκτούν γενική της …γενικής «της Καλδής».

    Λέτε ο προφορικός λόγος να …νομιμοποιήσει και τα παραπάνω (όπως άλλωστε το κάνει με τις αυξήσεις στην προστακτική του ενεστώτα (π.χ. επέστρεφε αγαπημένη αίσθηση (Καβάφης)));

  29. sarant said

    Θέλετε προβλέψεις; Στο πρώτο, θα πρότεινα και θα περίμενα να λένε «ο αύξοντας αριθμός» και να το κλίνουν κανονικά όπως ο παράγοντας, ο μέλλοντας κτλ.

    Το δεύτερο έχει αρκετή πιθανότητα στον ενικό να γίνει πρωτόκλιτο -ο πληθυντικός μας τα χαλάει. Το αρσενικό έχει κάνει μεγαλύτερες προόδους (του διεθνή, του συγγενή, του ασθενή).

    Το τρίτο θα μείνει για πάντα τύπος μειωμένου κύρους, προβλέπω. Το ίδιο και η προστακτική με αύξηση, και ο Καβάφης θα είναι η εξαίρεση.

  30. massilia said

    Στους αθλητικούς δημοσιογραφικούς κύκλους υπάρχουν οι μεταγραφές, που τα τελευταία χρόνια κάποιοι έχουν λυσσάξει να μας πείσουν να τις λέμε μετεγγραφές.

    Από μικρός θυμόμουν ότι η καρδιά αποτελούσε μέρος του κυκλοφοριακού συστήματος, ώσπου, πριν μερικά χρόνια, κάποια μου υπόδειξε ότι ο σωστός τύπος είναι κυκλοφορικό σύστημα, (το κυκλοφοριακό αφορά μόνο το δακτύλιο). Κάποιου άλλου δεν του άρεσε ο όρος ανακύκλωση (ανακύκλiση stupid)ενώ υπάρχει πάντα η αρτηριοσκλήρωση/αρτηριοσκλήρυνση. Ε ρε ζόρια που τραβάει ο κόσμος!

  31. andersfarbig said

    Καλησπέρα στην παρέα!
    Εγώ έμαθα πρόσφατα ότι κάνω συχνότατα (και γραπτώς) ένα συγκεκριμένο λάθος.
    πχ: «τη θεώρηση της τέχνης, ως πεδίο έκφρασης των αντιλήψεων» αντί του σωστού «ως πεδίου έκφρασης»
    ή «η κατάλληλη χρησιμοποίηση τους ως εργαλεία αντιμετώπισης» αντί «ως εργαλείων»
    Μου το διόρθωσε σε 25 σημεία (που λέει ο λόγος) ο καθηγητής μου, αν και μου φαίνεται αδύνατο να το πω έτσι στον προφορικό λόγο..

  32. pilot said

    Είμαι η μαμά της Παναγιωτίδους

  33. sarant said

    31: Καλώς ήρθες! Αν αυτό σε παρηγορεί, το λάθος αυτό το έχουν κάνει πολλοί, μεταξύ των οποίων και ο Πρετεντέρης. Ελπίζω να μην αρχίσεις να Τρέμης τώρα που σου το είπα.

  34. Μπουκανιέρος said

    33 (31)
    Νίκο, μήπως έχει να κάνει με την αντικατάσταση του «σαν» από το «ως» (με τις γνωστές διαδικασίες);

  35. Γεώργιος Ἰακ. Γεωργάνας said

    Θὰ μποροῦσα νὰ εἶχα τὴν γνώμη σας γιὰ δύο νέους τύπους στὸ πνεῦμα τῆς ἀρχικῆς ἀναρτήσεως :
    ἄντα φτοῦ ~ ἀντ` αὐτοῦ
    ὡς ἁναφορά ~ ὅσον ἀφορᾶ
    Γιατὶ νὰ μὴν γενικευθοῦν, νομιμοποιηθοῦν ;

  36. eréndira said

    Αγορίστικο – αντρικό λάθος, το έχω ακούσει και σε αθλητική εκπομπή: απεκρούω και το ουσιαστικό η απέκρουση…

  37. sarant said

    35: Κύριε Γεωργανά, ξέρετε την απάντηση. Καταρχάς, το πρώτο λάθος δεν είναι καθόλου γενικευμένο, ούτε πρόκειται για φράσεις αναντικατάστατες. Αν ήταν το «όσον αφορά» ψωμοτύρι, θα είχε φτιαχτεί το ρήμα «αναφορώ», όπως φτιάχτηκε ο νοικοκύρης από τη συμπροφορά «τον οικοκύρη».

    Όμως την ανωμαλία με το «αύξων» καλά κάναμε και τη λύνουμε προς το «αύξοντας», όπως έχουμε κάνει με τόσα άλλα ανάλογα. Και με το «συλληφθείς» θα χρειαστεί ίσως να φτιάξουμε έναν τύπο «ο συλληφθέντας», τύπος που ήδη χρησιμοποιείται αρκετά. Το «θα παράξω» και «θα παρέξω» θεωρώ ότι έχουν ήδη νομιμοποιηθεί, όχι όμως (ακόμα) άλλα ρήματα σύνθετα με το -άγω.

    36: Το απεκρούω το θυμάμαι απο τότε που ήμουν πιτσιρικάς. Δεν νομίζω να καθιερωθεί ποτέ.

  38. Γεώργιος Ἰακ. Γεωργάνας said

    Πῶς εἷσθε τὸσο βέβαιος ὅτι ἡ ἀγραμματωσιὰ δὲν έχει μέλλον; Σήμερα, μὲ τὰ τεχνικά μας μέσα, ἡ ἀνάγνωση καὶ ἡ γραφὴ μᾶς εἶναι πολύ λιγώτερο άναγκαῖες. Γιατί νὰ γράψεις e-mail, ὅταν μπορεῖς νὰ στεὶλεις βίντεο μὲ ὅλα ὅσα ἔχεις νὰ `πεῖς; Μάταιο θὰ ἦταν καὶ τὸ χάρισμα τοῦ Παπαδιαμάντη στὴν περιγραφή : Καλύτερα νὰ στείλουμε ἕνα καταλλήλως ἐξοπλισμενο τηλεοπτικὸ συνεργεῖο …

  39. sarant said

    Το θέμα είναι ότι εσείς επιμένετε να κατασκευάζετε αγραμματοσύνη εκεί που δεν υπάρχει. Αν πιστεύετε ότι το 90% των ομιλητών είναι αγράμματοι, αλλάξτε λαό όπως συμβούλευε ο Μπρεχτ -εγώ προτιμώ να αλλάξω κανόνες.

  40. Ηλεφούφουτος said

    σχ. 38 «Μάταιο θὰ ἦταν καὶ τὸ χάρισμα τοῦ Παπαδιαμάντη στὴν περιγραφή : Καλύτερα νὰ στείλουμε ἕνα καταλλήλως ἐξοπλισμενο τηλεοπτικὸ συνεργεῖο …»

    Αν ήταν με κάθε καινοτομία (που παίρνει απ τη λογοτεχνία μέρος των ευθυνών της) να γινόμαστε αγράμματοι, θα είχαμε γίνει αγράμματοι απ την εποχή που οι διάδοση της τυπογραφίας και των τυπωμένων εικόνων κατέστησε μάταια λογοτεχνικά έργα όπως η «Έκφρασις του Ναού της Αγίας Σοφίας».

  41. Γεώργιος Ἰακ. Γεωργάνας said

    Μποροῦμε νὰ θέσουμε ὅσους ἐπὶ πλέον κανόνες θέλετε (ἄλλωστε λίγους ἔχουμε, ἔτσι δὲν εἶναι ;), άλλὰ δὲν θὰ βρεῖτε καὶ πολλοὺς ποὺ θὰ ἐπιμείνουν νὰ τοὺς τηρήσουν. Καὶ ἔχουν καὶ δίκιο, ἀφοῦ λιγότερο κόπο τοὺς κάνει νὰ μιλοῦν μὲ βαρβαρισμοὺς δεινούς, μέχρι νὰ αποφασίσετε νὰ νομιμοποιήσετε καὶ αὐτοὺς τοὺς βαρβαρισμοὺς τοῦ δευτέρου γύρου. Μέχρι νὰ προχωρήσετε καὶ στὸν τρίτο καὶ τὸν τέταρτο καὶ τὸν νιοστό. Καὶ αὐτὸ θὰ τὸ ὀνομάσουμε «φυσικὴ ἐξέλιξη τῆς γλώσσας». Μὲ ποιό ἀντικειμενικὸ κριτήριο θὰ τὸ ξεχωρίσουμε ἀπὸ τὴν ἁπλὴ ὀκνηρία ; Φαντάζομαι μὲ μπρέην σκάν …
    Ὅσο γιὰ τὴν ἀγραμματωσιά, μὲ τὴν συλλογιστική σας, εἶναι, πράγματι, ἀδύνατον νὰ ὑπάρξει. Ὅλοι εἶναι δυνάμει Σολωμοὶ καὶ Παπαδιαμάντηδες καὶ Καβάφηδες. Καί, τὸ σημαντικώτερο, ἀόκνως καὶ ἀβιάστως.

  42. ivo said

    Γιατί επιλέγετε από τον Μπαμπινιώτη ό,τι θεωρείτε ελλιπές, προβληματικό κτλ; Εγώ βλέπω στο σχόλιο στο λήμμα τέως του λεξικού Μπαμπινιώτη ότι, εκτός από το παράδειγμα που αναφέρετε, γράφει και τα εξής διαφωτιστικά: «το τέως δηλ. αναφέρεται σε μία ή περισσότερες χρονικές φάσεις, που προηγούνται αμέσως τής παρούσας χρονικής φάσης: Στην τελετή παρέστησαν όλες οι τοπικές αρχές, μεταξύ των οποίων δύο πρώην νομάρχες και ο τέως νομάρχης Aνατ. Aττικής – Είναι πρώην βουλευτής τού ΠA.ΣO.K. (ενν. ότι έχει διατελέσει κάποτε βουλευτής) – Μίλησε ο τέως υπουργός Παιδείας (ενν. τής αμέσως προηγούμενης κυβέρνησης) – Eίστε πρώην διοικητής τής Tράπεζας; Δεν είμαι πρώην διοικητής, αλλά ο τέως διοικητής. Eγώ παρέδωσα στον σημερινό διοικητή τής Tράπεζας. Άρα πρώην σημαίνει «παλαιότερος, κάποτε στο παρελθόν», ενώ τέως σημαίνει «τελευταίος, πρόσφατος, μέχρι πριν από λίγο»». Εξάλλου ένα απλό φυλλομέτρημα του καλού βιβλίου του κ. Εμμανουηλίδη δείχνει πως έχει ξεσηκώσει, ακόμα και ως προς την τυπογραφική εμφάνιση και τους τίτλους τους, πολλά σχόλια του λεξικού Μπαμπινιώτη.

  43. sarant said

    Δεν έβαλα ολόκληρο το σχόλιο (δεν είναι στο λήμμα τέως, αλλά στο σχόλιο που βρίσκεται στην ίδια σελίδα) επειδή γράφω με το χέρι κι έτσι αναγκάζομαι να επιλέγω τα σημαντικότερα.

    Όμως, με αδικείτε: τις τρεις τελευταίες αράδες που παραθέτετε και που λέτε ότι τις παρέλειψα, τις έβαλα κι εγώ στο παράθεμά μου: έβαλα δηλ. και την κατακλείδα του σχολίου του Μπαμπινιώτη που μεταφέρει την πεμπτουσία της άποψής του.

    Αν το είχα σκοπό να επικρίνω τα λάθη του λεξικού Μπαμπινιώτη και πολύ περισσότερο τα ελλιπή και προβληματικά του σημεία, θα έπρεπε για πολύ καιρό να σταματήσω κάθε άλλην απασχόληση -αν αναλάβετε να με χρηματοδοτείτε, να το κάνω, αλλά ως τότε θα τα θίγω μόνο παρεμπιπτόντως.

    Ότι το καλό βιβλίο του κ. Εμμανουηλίδη έχει ξεσηκώσει σχόλια του λεξικού Μπαμπινιώτη, δεν ξέρω αν ισχύει. Δεν αποκλείω να συμβαίνει, αλλά με μια πρώτη ματιά δεν το πρόσεξα.

  44. sarant said

    41: Κύριε Γεωργανά, στη μητρική γλώσσα δεν ξέρω αν χωράει η οκνηρία και η αμάθεια. Δεν είναι η οκνηρία και η αμάθεια που κάνει τον άλλον να λέει «διέκοψέ την!» (φέρνω ένα παράδειγμα που το έχω κατακρίνει).
    Και εν πάση περιπτώσει, σας μιλάω για το 90% των ομιλητών -αν το 90% είναι αμαθείς και οκνηροί, θα πάω με τους πολλούς.

  45. Ηλεφούφουτος said

    σχ. 41 «Ὅσο γιὰ τὴν ἀγραμματωσιά, μὲ τὴν συλλογιστική σας, εἶναι, πράγματι, ἀδύνατον νὰ ὑπάρξει. Ὅλοι εἶναι δυνάμει Σολωμοὶ καὶ Παπαδιαμάντηδες καὶ Καβάφηδες.»

    Τη εξαιρέσει εμού! Τουλάχιστον όσον αφορά το Σολωμό.
    Όλα κι όλα! Δεν είμαι ούτε τόσο αγράμματος ούτε τόσο βάρβαρος όσο εκείνος!

  46. Μαρία said

    43 Σύμφωνα με την αυστηρή διάκριση πρώην-τέως ο τέως για τον Κοκό και λοιπούς έκπτωτους είναι λάθος απ’ την στιγμή που δεν υπήρξε διαδοχή. Αυτός που το τηρούσε και το υποστήριζε ήταν ο Γ. Ράλλης.

    >Τουλάχιστον όσον αφορά το Σολωμό.
    Ηλεφού, θες τώρα να μαζέψουμε όλες τζη ελληνικούρες του Παπαδ.;

  47. Ηλεφούφουτος said

    Μαρία 46β, είπα να μην το χοντρύνω!

  48. Γεώργιος Ἰακ. Γεωργάνας said

    44 : Μὲ τὸν «Γεωργανά» δὲν φαντάζομαι νὰ ἐννοεῖτε ἐμένα ! Ἂν καὶ δὲν βλέπω καὶ κανέναν Γεωργανᾶ (ποῦ νὰ εἰσαγάγουμε καὶ τὸ ἀτονικό !) νὰ σχολιάζει … Λέγε, λέγε σὲ λίγο οὐτε τὸ ὄνομά μας δὲν θὰ μποροῦμε νὰ διαβάσουμε σωστά …
    Τώρα, μεταξὺ τῆς μητρικῆς γλώσσας τοῦ μέσου Ἄγγλου καὶ τῆς γλώσσας τοῦ Σέξσπιρ ὑπάρχει, πιστεύω ἀρκετὸς χῶρος γιὰ τὴν ὀκνηρία, τὴν ἀμάθεια καὶ, κυρίως, γιὰ τὴν ἡμιμάθεια. Ὑπὸ τὸν ὅρον ὅτι θέλουμε νὰ θέσουμε κάποιο ὅριο. Ἂν δὲν θέλουμε, ἡ συζήτηση εἶναι καθαρὴ ἀπώλεια χρόνου. Στὸ τέλος, τέλος αὐτὸς ποὺ θὰ `πεῖ «διέκοψέ την», ἴσως νὰ ἔπρεπε νὰ `πεῖ «κόφ`την». Γιὰ νὰ ἀποφεύγονται παρεξηγήσεις, θὰ πρέπει νὰ `μπεῖ καὶ νέος κανόνας τοῦ τύπου πρώην/τέως ποὺ νὰ ἐπιβάλλει νὰ προστίθεται ὑποχρεωτικῶς ἡ φράση «μὲ τὸ συμπάθειο».

  49. sarant said

    Ζητώ συγνώμη για την παραποίηση του ονόματός σας! Μόνο ελαφρυντικό μου, ότι τα γραφτά σας είναι μαρτύριο να τα διαβάζω από το συγκεκριμένο μηχάνημα που δεν παίρνει, ή δεν επιδέχεται αν προτιμάτε, ρύθμιση κι έτσι όσους χαρακτήρες έχετε στολίσει με αλεξαντριανά σκουληκάκια τους βγάζει με τετραγωνάκια. Στο χρηστώνυμό σας βέβαια έχετε μόνο ένα σκουληκάκι αλλά όταν το μάτι έχει κουραστεί…

    Επί της ουσίας: πολύ περισσότερο από τον Σέξπιρ τη γλώσσα την αγγλική τη διαμόρφωσαν τα εκατομμύρια των μέσων Άγγλων -τι τα θέλετε, η γλώσσα είναι πράγμα κομμουνιστικό.

    Αλλά ίσως δεν έχουμε συνεννοηθεί. Ας αφήσουμε κατά μέρος τον μέσο ομιλητή. Ας πάρουμε μόνο όσους έχουν πτυχίο ανωτάτης σχολής: και πάλι, πολλοί από αυτούς, ίσως και οι περισσότεροι, κάνουν «λάθος» το «διέκοψέ την». Όχι από αμάθεια, αλλά λόγω της αυτομάτου εξεγέρσεως του ωτίου, που έλεγε κι ο Ροΐδης για μια άλλη περίπτωση, τις αρσενικοθήλυκες μετοχές τύπου «λαλούντων των αηδόνων». Όταν υπουργοί, ακαδημαϊκοί, καθηγητές πανεπιστημίων, κάνουν λάθος αυτούς τους τύπους, δεν σημαίνει ότι οι ομιλητές είναι αμόρφωτοι αλλά ότι οι τύποι είναι ασυμμόρφωτοι.

  50. AnD said

    Να δούμε τί θα γίνει με τον ψήφο….
    🙂

  51. ivo said

    49: εδώ θα συνταχθώ μαζί σας: όντως οι τύποι είναι ασυμμόρφωτοι. Οι ομιλητές απλώς μαθαίνουν κατά φυσικό τρόπο τη γλώσσα όπως την ακούν από τη μάνα τους (εξ ου και μητρική γλώσσα). Αλλά, αλίμονο, άλλοι θέλουν να συμμορφώσουν τους ασυμμόρφωτους κι άλλοι να παραμορφώσουν τους συμμορφωμένους! Οι γραμματιζούμενοι Έλληνες, είτε γλωσσαμύντορες είτε αντίπαλοί τους, έχουν φασίζουσα γλωσσική στάση: αυτοί, ξέρουν. Και ειρωνεύονται οι μεν τους δε. Γλωσσική αβερτοσύνη, ρε παιδιά…

  52. Γεώργιος Ἰακ. Γεωργάνας said

    49: Ἐν τάξει, νὰ δεχθῶ ότι δὲν γνωρίζετε ἐπαρκῶς πόσο σημαντικὸς εἶναι ὁ Σέξπιρ (καὶ οἱ λίγοι ακόμη ποὺ ἔγραψαν σὲ σύγκριση μὲ τὰ ἑκατομμύρια ποὺ δὲν ἔγραψαν) στὴν διαμόρφωση τῆς Ἀγγλικῆς γλώσσας. Ἀλλὰ εἶσθε τόσο εύχαριστημένος ἀπὸ τὶς δεκάδες χιλιάδες ποὺ ἀποφοίτησαν ἀπὸ τὰ Ἑλλαδικὰ πανεπιστήμια μὲ τὸ δημοκρατικὸ πέντε ; Κι ἀπὸ τοὺς ἀκαδημαϊκοὺς καὶ τοὺς καθηγητές τῶν πανεπιστημίων ποὺ τοὺς ἔδωσαν πτυχίο ; Κι ἀπὸ τοὺς ὑπουργούς ; Καὶ παλαιότερα, πῶς καὶ τὰ κατάφερναν καὶ δὲν ἔλεγαν οὔτε ἔγραφαν τέτοιες κραυγαλέες ἀνοησίες ;
    Γιὰ τὸν τρελλὸ καθηγητὴ τοῦ Ἀστικοῦ Δικαίου Κωνσταντῖνο Φουρκιώτη ἐλέγετο ὅτι στὶς εἰσαγωγικὲς ἐξετάσεις τῆς Ἀνωτάτης Ἐμπορικῆς εἶχε βάλει στὴν ἐξέταση στὴν Ἔκθεση Ἱδεῶν τετρακόσια μηδενικά, σὲ σύνολο δύο χιλιάδων γραπτῶν. Φασισμός ; Δυστυχῶς ἡ ἐπιστημονικὴ γνώση εἶναι, κατὰ μίαν ἑρμηνεία φασιστική. Τὸ ὁμολογεῖ ἀπεριφράστως στὴν πρώτη, πρώτη πρότασή του κάθε βιβλίο Λογικῆς : Οἱ λογικὲς προτάσεις χωρίζονται σὲ ἀληθεῖς καὶ ψευδεῖς. Ἴσως γι`αὐτὸ καὶ τόσοι διανοούμενοι γοητεύθηκαν ἀπὸ τὸν Σταλινισμό.

  53. ΚαπετάνΈνας said

    Οἱ λογικὲς προτάσεις χωρίζονται σὲ ἀληθεῖς καὶ ψευδεῖς.

    Να μια πρόταση:

    Η Ζαργάνα της Γής εχει Πλευρικά τοιχώματα που Μαυρουδίζουν από το χρυσαυγίζον ναζι του Βορίδειου ΣέΛΑΟΣ.

    Είναι «αληθής» ή «ψευδής» ; Γιατί,πάντως, αν νομίζετε ότι ΔΕΝ είναι λογική πρόταση, απατάσθε.

  54. Γεώργιος Ἰακ. Γεωργάνας said

    Μὰ δέν σημαίνει ὅτι γνωρίζουμε ἐὰν εἶναι ἀληθεῖς ἢ ψευδεῖς. Γνωρίζουμε μόνον ὅτι εἶναι εἴτε ἀληθεῖς, εἴτε ψευδεῖς, ἕνα ἀπὸ τὰ δύο αὐτά, ἀλλὰ ὄχι ἀναγκαστικῶς ποιό ἀπὸ τὰ δύο αὐτά. Ὑποτίθεται ὅτι ὂλη ἡ ἑπιστημονικὴ ἐργασία ἐπικεντρώνεται στὸ νὰ διαχωρίσει τὶς λογικὲς προτάσεις σὲ ἀληθεῖς καὶ ψευδεῖς. Ἀλλοίμονο νὰ μποροῦσε νὰ τὸ κάνει ἒνας μόνον ἄνθρωπος … Καὶ ὐπάρχουν καὶ οἱ ὐπερβατικὲς, αἰσθητικές, φιλοσοφικές, πέστε τις ὅπως θέλετε, προτάσεις. Πολλὴ δουλειά, ἔτσι δὲν εἶναι ;

  55. ΚαπετάνΕνας said

    Εννοώ οτι η φράση:

    ‘…Η Ζαργάνα της Γής εχει Πλευρικά τοιχώματα που Μαυρουδίζουν από το χρυσαυγίζον ναζι του Βορίδειου ΣέΛΑΟΣ…»

    είναι συγχρόνως αληθής και ψευδής, όπως περίπου η Γάτα του Σρέντινγκερ είναι συγχρόνως νεκρή και ζωντανή.

  56. Γεώργιος Ἰακ. Γεωργάνας said

    Τεχνικῶς, ἡ πρόταση ποὺ ἐπαναλαμβάνετε εἶναι σύνθετη. Ἂν τὴν ἀναλύατε σὲ ἁπλὲς (σύμφωνα μὲ τὸν σχετικὸ ὀρισμὸ τῆς Λογικῆς) προτάσεις, ἴσως νὰ ἦταν προφανέστερη ἡ λογικὴ λεγομένη ἀξία της, ἀληθὴς ἢ ψευδής. Διότι, σὲ μένα τοὐλάχιστον, δὲν εἶναι προφανὴς ἡ λογικὴ ἀξία της.
    Ἐπὶ τῆς οὐσίας, μπαίνουμε στὰ αἰσθητικά, φιλοσοφικά, ὑπερβατικὰ ποὺ λέγαμε. Δὲν ἱσχυρίζεται ἡ λογικὴ ὅτι ἑρμηνεύει τὸν κόσμο. Μόνον ὅτι εἶναι βάση συνεννοήσεως γιὰ τοὺς ἀνθρώπους, τοὐλάχιστον γιὰ τὴν ἐλαχίστη μειοψηφία ὅσων ἐπιλέγουν νὰ συνεννοηθοῦν λογικῶς. Δὲν άποκλείεται νὰ ὑπάρχουν προτάσεις οἱ ὁποῖες εἶναι συγχρόνως ἀληθεῖς καὶ ψευδεῖς. Ἀπλῶς ὁ ἄνθρωπος δέν μπορεῖ νά τὶς δεχθεῖ διὰ τῆς διαδικασίας τῆς ἀποδείξεως.
    Ἡ γάτα τοῦ Σρέντινκερ εἶναι εἰς ἄτοπον ἀπαγωγή. Τὴν προέβαλε ὁ Σρέντιγκερ γιὰ νὰ ἐπιχειρηματολογήσει κατὰ μιᾶς συγκεκριμένης ἑρμηνείας τῆς κβαντομηχανικῆς. Οὐδεμία σχέση μὲ τὴν ἀλήθεια ἥ μὴ τῆς δικῆς σας προτάσεως. Ὁ Σρέντιγκερ ἰσχυρίζεται ὂτι ἡ πρότασή του εἶναι ψευδής. Συνεπῶς, καὶ οἱ προτάσεις ἀπὸ τὶς ὁποῖες λογικῶς προέκυψε εἶναι καὶ αὐτές ψευδεῖς.

  57. sarant said

    Το χειρότερο είναι ότι ο Γάτος του Σρέντιγκερ βαρέθηκε κι έκλεισε το σκακιστικό ιστολόγιό του!

  58. Γεώργιος Ἰακ. Γεωργάνας said

    Μήπως εἶναι τουτοχρόνως ἀνοικτὸ καὶ κλειστό ;
    «χωρίς να θέλω να προκαταβάλω την έκβαση αυτής της απόφασης»
    Κι αὐτὸ τὸ προτείνω γιὰ νομιμοποίηση.
    Μήπως τὸ Ὑπουργεῖο Περιβάλλοντος ἐμπνεύσθηκε τὴν θεωρία του γιὰ προσωρινή (40 ἐτῶν !) τακτοποίηση αὐθαιρέτων κτισμάτων άπὸ ἐτοῦτο ἐδῶ τὸ ἱστολόγιο ;
    Κι ἄλλο ἒνα ἀπὸ τὸ λεξιλόγιο τῶν νέων : «Ὁ μπαμπᾶς μου εἶναι προβλήτας». Τί, λέτε, σημαίνει ;

  59. sarant said

    Αυτά είναι ακυρολεξίες και μαργαριτάρια ενός ή δύο ατόμων, τέτοια που τα σχολιάζουμε και γελάμε και σ’ αυτό το ιστολόγιο. Να προκαταβάλω την έκβαση, σαν τον άλλο που έλεγε «εξεμέτρησε τα προς το ζην».

    Όσο για το τελευταίο, φαντάζομαι σημαίνει προβεβλημένος. Πάντως στο λιμάνι λέμε συνήθως «η προβλήτα», όσο κι αν προσπάθησε ο Μπαμπινιώτης να αναστήσει τον αρσενικό τύπο.

  60. Γεώργιος Ἰακ. Γεωργάνας said

    Ἀφοῦ τὸ βρήκατε, ὁ προβλήτας πέρασε τὴν πρώτη δοκιμὴ γιὰ νομιμοποίηση … Ἐπειδὴ ἡ λέξη «πιάνει», σύντομα θὰ τὴν δοῦμε σὲ διαφήμιση κινητοῦ τηλεφώνου ἢ αὐτοκινήτου. Μετά, σὲ ρεπορτὰζ μὲ μαρκούτσι …
    Ἡ δὲ σύγχυση μεταξὺ τοῦ προκαταλαμβάνω καὶ προκαταβάλλω δὲν εἶναι καθόλου ζήτημα ἑνὸς ἢ δύο ἀτόμων. Ἐλάχιστοι ξενίζονται ἀπὸ τὴν ἀντιμετάθεση τῶν λέξεων. Θυμᾶμαι, σὲ γραφεῖα ξένης τραπέζης στὴν Ἑλλάδα, τὶς λέξεις relevant καὶ relative νὰ χρησιμοποιοῦνται μὲ άπόλυτη συνέπεια ἡ μία στὴν θέση τῆς ἄλλης.
    Τὸ ζήτημα εἶναι ἀνάλογο μὲ τὸ τί κάνει κανεὶς ὂταν βλέπει κάποιον ἄλλον νὰ δέρεται ἀπὸ τρίτους στὸν δρόμο. Non ragioniam di lor, ma guarda e passa εἶναι κατανοητὴ ἀντίδραση. Μέχρι ν`ἀρχίσει κανένας νὰ τὶς τρώει ὁ ἴδιος.

  61. Γεώργιος Ἰακ. Γεωργάνας said

    Τώρα ποὺ τὸ σκέφτομαι, μερικοὶ θεωροῦν καὶ «φυσικὴ ἐξέλιξη» νὰ τὶς τρώει αὐτὸς στὸν δρόμο. Κάτι σὰν φυλετικὴ ὑπεροχὴ τῆς ἑκάστοτε πλέον προσφάτου κοτσάνας ἔναντι τῶν προκατόχων της. Διότι γιὰ νὰ μὴν τὶς φάει, πρέπει νὰ φωνάξουμε τοὺς μισητοὺς μπάτσους (τῆς γραμματικῆς καὶ τοῦ συντακτικοῦ), ποὺ θὰ περιορίσουν τὸ δικαίωμα μερικῶν νὰ ξυλοφορτώνουν ἄλλους.

  62. sarant said

    60: Το «να προκαταλάβω» εννοούσατε για σωστό; Εγώ είχα σκεφτεί «να προεξοφλήσω». Και τα δυο ταιριάζουν βέβαια.

    Αλλά γιατί να ενοχλεί η εξέλιξη της γλώσσας; Τον θρηνήσαμε τον δυικό;

  63. Γεώργιος Ἰακ. Γεωργάνας said

    Ἐμ τὸ «προκαταλάβω» εἶναι πολὺ πιθανώτερο νὰ εἶχε κατὰ νοῦν ὁ γράψας. Απέχει μόλις μιὰν ἀντιμετάθεση γραμμάτων. Θὰ τὸ ἔπαιρνε κανεὶς γιὰ δακτυλογραφικὸ λάθος, ἂν δὲν ἦταν τόσο συχνό.
    Καὶ ἡ ἀπώλεια τοῦ δυϊκοῦ στερεῖ τοὺς πολλοὺς ἀπὸ μιὰν ἀφορμὴ ἐγκύρου προβληματισμοῦ.Γιατὶ καὶ πῶς προεκυψε, γιατὶ καὶ πῶς παρήκμασε ; Ὁ δυϊκὸς μᾶς μυεῖ καὶ στά μυστήρια, ἄλλων γλωσσῶν. Γιὰ παράδειγμα, οἱ Ρῶσσοι ἔχουν ἄλλον ἀριθμὸ γιὰ τὸ ἕνα, ἄλλον γιὰ τὰ δύο μέχρι τέσσαρα (ὁ τύπος εἶναι ὅμοιος μὲ τὴν γενικὴ ἑνικοῦ) καὶ ἄλλον γιὰ τὰ πέντε καὶ ‘πάνω (τύπος ὅμοιος μὲ τὴν γενικὴ πληθυντικοῦ). Ἡ Ἑλληνικὴ γλῶσσα, λόγῳ ἡλικίας, ἔχει μαζέψει πλῆθος γραμματικῶν καὶ συντακτικῶν κατασκευῶν ποὺ τὶς συναντᾶμε σκόρπιες ἐδῶ κι ἐκεῖ στὶς Εὐρωπαῖκὲς γλῶσσες ; Γιατὶ νὰ μὴν τὶς μαθαίνουμε καί, ὅποτε τὶς χρειάζεται ὁ λόγος μας, νὰ μὴ τὶς χρησιμοποιοῦμε ; Χωρίς τὴν ἐλαχίστη συνειδητὴ προσπάθεια καὶ τὴν ἀναγκαία γι`αὐτὴν θέληση καὶ πειθαρχία, ἡ γλῶσσα ἐκβαρβαρίζεται. Σάματις δὲν τὄχουμε παρατηρήσει στὴν διαχρονικὴ πορεία τῆς Ἑλληνικῆς γραμματείας; Μήπως δὲν τὸ βλέπουμε μπροστὰ στὰ μάτια μας ;

  64. Λησμονεί την Ισπανία ο Σίλβα! Πού και να τη νοσταλγούσε…

  65. #57 http://www.skakistiko.com/

  66. 0: η τετράπεζα (έπιπλο με τέσσερα πόδια) έγινε τράπεζα
    Πώς συμβιβάζεται αυτή η ετυμολογία με τη γραφή to-pe-za = τόρπεζα της Γραμμικής Β, που προφερόταν μάλλον /torpedja/; Παράδειγμα: τόρπεζα […] ἐννεϜόπεζα, τραπέζι μ’ εννέα πόδια.

  67. sarant said

    Λύκε, δεν το ήξερα. Μένουν όμως τα άλλα.

  68. 66, 67: Hooker, Εισαγωγή στη Γραμμική Β, σ. 114
    Έξι μόνο από τα απόλυτα αριθμητικά μαρτυρούνται χωρίς αμφιβολία:
    […]
    4: qe-to-ro- σε σύνθετα: ο τύπος αυτός αντανακλά πιστά το πρωταρχικό χειλικοϋπερωικό στην αρχή της λέξης (πβ. το λατινικό quattuor). Η τρίτη συλλαβή δείχνει ότι στη μυκηναϊκή διάλεκτο ένα αρχικό συλλαβικό r είχε εξελιχθεί σε ro, ενώ στην αττική έγινε ar (τέτταρες) (πβ. μυκηναϊκό to-pe-za = τόρπεζα αντί του αττικού τράπεζα).

  69. sarant said

    Ο Παναγιώτης Εμμανουηλίδης, ο συγγραφέας των δύο βιβλίων που παρουσίασα εδώ, πέθανε στις 30.4.2013. Θα τον θυμόμαστε όταν χρησιμοποιούμε τα βιβλία του:
    http://www.tovima.gr/culture/article/?aid=510713

  70. […] Με πληροφορίες από το εξαιρετικό ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου sarantakos.wordpress.com […]

  71. […] Με πληροφορίες από το εξαιρετικό ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου sarantakos.wordpress.com […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: