Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης: Οι γονείς

Posted by sarant στο 8 Οκτωβρίου, 2013


mimis_jpeg_χχsmallΑπό την προπερασμένη Τρίτη έχω αρχίσει να δημοσιεύω αποσπάσματα από το βιβλίο του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, “Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης” (1995, εξαντλημένο), που είναι μια βιογραφία του παππού μου, του Νίκου Σαραντάκου (1903-1977), ο οποίος είχε το ψευδώνυμο Άχθος Αρούρης (που είναι ομηρική έκφραση και σημαίνει ‘βάρος της γης’). Το σημερινό είναι το δεύτερο κεφάλαιο. που και αυτό ασχολείται με τους προγόνους, και ειδικότερα με τον πατέρα του ποιητή (δηλαδή τον πατέρα του παππού μου).Το προηγούμενο, πρώτο κεφάλαιο, βρίσκεται εδώ.

Σ’ αντίθεση με τον πληθωρικό και ασυγκράτητο Μιχάλη, ο γιος του ήταν πράος και μετρημένος χαρακτήρας· αγαπούσε τα γράμματα, του άρεσαν τα χωρατά και τα γλέντια και σιχαινόταν τους καβγάδες και τους τσακωμούς. Έβγαλε το δημοτικό στη Γέρμα και το Σχολαρχείο στο Γύθειο.Το δευτεροβάθμιο αυτό σχολείο, που επίσημα λεγόταν «Ελληνικόν Σχολείον» κι ήταν μια βαθμίδα ανάμεσα σε δημοτικό και γυμνάσιο, έδινε όπως φαίνεται στέρεες και ουσιαστικές γνώσεις στους αποφοίτους του. Ο Δημήτρης πάντως έμαθε πολύ καλά αρχαία ελληνικά και καλούτσικα γαλλικά καθώς και γεωγραφία και πραχτική αριθμητική.

Από τότε που ο πατέρας του ήταν στη φυλακή καταπιάστηκε να οργανώσει το πατρικό του χτήμα. Ήταν θαυμάσιος ξυλουργός και ξυλόγλυπτης και τα περισσότερα έπιπλα και σύνεργα του σπιτιού ήταν έργο των χειρών του. Αργότερα άνοιξε ξυλουργείο στην Τσίπα (το Νέο Οίτυλο) και έφτιαχνε κάθε είδους σκαλιστά έπιπλα, σεντούκια και κασέλες καθώς και τέμπλα εκκλησιών. Τα τέμπλα των εκκλησιών της Τσίπας και του Βαχού είναι δικά του δημιουργήματα.

Γράφτηκε συνδρομητής σ’ ένα γαλλικό αγροτικό περιοδικό και με τη βοήθεια του εφάρμοσε πολλές πρωτοπόρες για την εποχή και τον τόπο μεθόδους, με αποκορύφωμα την κατασκευή μιας κλωσομηχανής που λειτουργούσε με λάμπες πετρελαίου. Η κλωσομηχανή αυτή έγινε θρυλική σ’ όλη την κεντρική Μάνη, παρά το γεγονός ότι τα εγκαίνια της σημείωσαν παταγώδη αποτυχία. Τα αυγά που βάλανε δεν είχαν γονιμοποιηθεί από πετεινό και κλωσόπουλα δε βγήκαν. Ο Δημήτρης όμως απτόητος επανέλαβε την προσπάθεια και τα τετρα­κόσια πουλιά που του έδωσε η μηχανή βούλωσαν τα στόματα και των πιο δύσπιστων. Κόσμος και κοσμάκης ήρθαν να δουν τη θαυματουρ­γή κατασκευή «που έβγαζε κλωσόπουλα χωρίς κλώσες» κι ο πα­πάς του Βαχού, αφού περιεργάστηκε το μηχάνημα πολλήν ώρα σκυθρωπός, πήρε παράμερα τον Δημήτρη και του ’πε:

«Αυτά, παιδί μου Δημήτρη, είναι δουλειές του Οξαποδώ. Κοίτα να το καταστρέψεις αυτό το πράγμα πριν χάσεις την ψυχή σου».

Η Ισαβέλλα Οικονομίδου πριν παντρευτεί τον Δημήτρη πέρασε πολλά χρόνια στον Πειραιά, στο Ναύπλιο και άλλες πόλεις, γιατί ο πατέρας της ήταν πολυπλάνητος δημόσιος υπάλληλος. Δεν ήταν μόνο αυτή πολύτοκος, η αδελφή της η Σοφία Δαβάκη την ξεπέρασε, γεννώντας εννιά παιδιά (ο πρωτότοκός της, ο Κώστας, ήταν ο μετέπειτα ήρωας της Πίνδου), τρεις κόρες κι έξι γιους. Αντίθετα τα αρσενι­κά αδέλφια της δεν ήταν τόσο παραγωγικά, ο Κώστας, ο δάσκαλος, έκανε δύο παιδιά, τον Δημήτρη και την Παρασκευή, ο Νίκος, ο γεω­πόνος, επίσης δύο, την Αγγελική και τον Μίμη, ενώ ο μεγαλύτερος αδελφός της ο Ηλίας δεν πρόφτασε να παντρευτεί. Ήταν αστυνομι­κός και δεινός διώκτης του εγκλήματος. Συνοδευόμενος από το πιστό σκυλί του την Έλβα εισχωρούσε άφοβα στα πιο απρόσιτα καταφύ­για των κακοποιών στοιχείων. Μια φορά όμως που είχε αφήσει το σκυλί του σπίτι, ένας διαβόητος κακοποιός, Βεδούρης ονόματι, γό­νος μάλιστα καλής οικογένειας, τον παραφύλαξε στην εξέδρα του Νέου Φαλήρου και τον σκότωσε.

Η Ισαβέλλα, μικρόσωμη και λεπτοκαμωμένη, έκρυβε στο ντελικά­το σώμα της πολύ μεγάλη δύναμη, σωματική και ψυχική. Προσαρμό­στηκε στη σκληρή και στερημένη ζωή της Μανιάτισσας και μαζί με τον άντρα της φτιάξανε μια μονιασμένη οικογένεια, όπου όλοι, ακόμα και τα μικρά παιδιά συμβάλλανε στην κοινή προσπάθεια για επιβίωση. Η οικογένεια, όπως γινόταν τότε σ’ όλη την ελληνική ύπαιθρο, ζούσε σε συνθήκες κλειστής οικονομίας, όπου το χρήμα έπαιζε πολύ μικρό ρόλο.

Όπως ήταν καθιερωμένο στη Μάνη, όλες σχεδόν τις αγροτικές δουλειές ακόμα και τις πιο βαριές τις έκαναν οι γυναίκες. Στο σπίτι υπήρχαν τέσσερα θηλυκά: η προγιαγιά,η κυρούλα, χήρα του Σαράντου, Θεός σχωρέστον, η γιαγιά η Αναστασία, η μάνα η Ισαβέλλα κι η κόρη η Τασία. Η πρώτη, υπέργηρη κι η τελευ­ταία, μικρό κοριτσάκι, φρόντιζαν τις κότες, τα κουνέλια και κοίταζαν τα άλλα μικρότερα παιδιά. Οι βαριές δουλειές γίνονταν από την Ισα­βέλλα και την πεθερά της, που δούλευαν με το τσαπί και την κόσα στα χωράφια, φρόντιζαν τα βόδια, τα γουρούνια, το μουλάρι και το γαϊ­δούρι και ταυτόχρονα είχαν απάνω τους όλο το νοικοκυριό του σπι­τιού, τον αργαλειό και το ράψιμο. Φύτευαν λινάρι στην πλαγιά απέ­ναντι από το σπίτι, που γι’ αυτό ονομαζόταν Λιναρίστρα, κι από το λινάρι έκλωθαν νήματα με τα οποία ύφαιναν στον αργαλειό υφάσμα­τα για τα σεντόνια, τα τραπεζομάντιλα και τ’ ασπρόρουχα. Κούρευαν τα πρόβατα και με το μαλλί τους έπλεκαν ρασογέλεκα, τσουράπια και άλλα ζεστά ρούχα. Κούρευαν τα κατσίκια κι από το μαλλί τους έκα­ναν κάπες. Έπηζαν τυρί, άλεθαν στο χερόμυλο το στάρι κι έφτιαχναν μακαρόνια και τραχανά. Κάθε Δεκέμβρη όταν σφάζαν το γουρούνι, από το κρέας του έφτιαχναν σύγγληνα κι από το τομάρι του έραβαν τσαρούχια για όλα τα μέλη της οικογέ­νειας.

Όσο κι αν φαίνεται σήμερα απίστευτο, δε σώθηκε το μικρό όνομα της προγιαγιάς, γιατί παλιά στη Μάνη οι γυναίκες δεν είχαν ουσιαστικά προσωπικό όνομα. Όταν ήταν μικρές τις φώναζαν με το οικογενειακό τους με την κατάληξη -ίτσα (π.χ. Σαραντίτσα). Όταν παντρεύονταν παίρναν το όνομα του συζύγου με την κατάληξη -ού (π.χ. Νικολού).

goneispaidia

Οι γονείς με τέσσερα από τα εφτά παιδιά τους, σε φωτογραφία του 1910

Η Ισαβέλλα είχε ακόμα την ευθύνη για την πειθαρ­χία τών εφτά παιδιών της, που ήταν πολύ ζωηρά και σκανταλιάρικα. Στο επί­μηκες τραπέζι τους καθό­ταν πάντα οπλισμένη μ’ ένα μακρύ καλάμι, που της επέτρεπε να φτάνει και να τιμωρεί ακόμα κι όποιον καθόταν στην άλλη άκρη. Ο Νίκος κι ο Γιώργος οι πιο ζωηροί απ’ όλους τρώγανε τις περισσό­τερες καλαμιές. Τον Θόδωρο που ήταν, σ’ αντίθεση με τ’ αδέλφια του, παχουλός τον είχαν βγάλει «πιθάρι», παρατσούκλι που τον έκανε έξω φρενών και όταν τ’ άκουγε διαμαρτυρόταν με φωνές και κλάμα­τα. Η Ισαβέλλα απαγόρευσε να ακούγεται το παρανόμι αυτό, τουλά­χιστον μπροστά της. Ο Νίκος όμως μια φορά ζωγράφισε με μελανί μολύβι στην παλάμη του ένα πιθάρι και το ’δειχνε με τρόπο στον Θό­δωρο, προκαλώντας τις διαμαρτυρίες του, μόνο που αυτή τη φορά η τιμωρία στράφηκε εναντίον του, εφόσον η ανίδεη μάνα νόμισε πως διαμαρτυρόταν από καπρίτσιο.

Ο Δημήτρης είχε αναλάβει να παρακολουθεί τα παιδιά στο διά­βασμα, από τότε που πήγαν στο Δημοτικό, όπου τα χρόνια εκείνα η διδασκαλία γινόταν στην καθαρεύουσα και μάλιστα στην αρχαΐζου­σα, δηλαδή σε γλώσσα τελείως ακατάληπτη στα παιδιά. Τα βοήθησε να μάθουν σωστή ορθογραφία και γραμματική, καθώς και πραχτική αριθμητική.

Ο παππούς ο Μιχάλης είχε αναλάβει τη διαπαιδαγώγηση των αγοριών, ιδίως των μεγαλυτέρων, σε άλλους τομείς. Τα μάθαινε να κεντρώνουν, να κλαδεύουν ακόμα και να καματεύουν και φυσικά να χειρίζονται τα όπλα. Ιδιαίτερα επέμενε να μάθουν σκοποβολή. Για να μη χαλάει σφαίρες, γέμιζε τα φυσέκια με σκάγια, τα οποία… μετρού­σε. Αλίμονο στον νεαρό εκπαιδευόμενο αν τα σκάγια που χτυπούσαν το στόχο ήταν λιγότερα από τα δύο τρίτα της γόμωσης!

Ανάμεσα στην προγιαγιά, που τη φώναζαν κυρούλα, και στη δι­σεγγόνα της την Τασία, αναπτύχθηκε μεγάλη αγάπη. Μια φορά η γριά πήρε τη μικρή και την ανέβασε σ’ ένα ψήλωμα απ’ όπου φαίνο­νταν τα χαμηλά βουνά της Μεσσηνίας.

«Εδώ καθόμουνα, εφτά χρονιά παιδάκι κι έβοσκα κάτι πρόβατα σαν είδα πίσω από κείνα τα βουνά μια δυνατή λάμψη. Όπως μου ‘πανε ύστερα, εκείνη τη μέρα κόψανε τα καράβια του Μπραΐμη». (Αυτή την ιστορία τη διηγήθηκε, στο ίδιο σημείο, ύστερα από εβδομήντα περίπου χρόνια η Τασία στα εγγόνια, τα δικά της και των αδερφιών της).

Οι άντρες της οικογένειας, δηλαδή ο Μιχάλης κι ο Δημήτρης, καμάτευαν, κέντρωναν τα άγρια δεντρά, κλάδευαν, επισκεύαζαν τα εργαλεία κι είχαν τη φροντίδα με τα πρόβατα και τα κατσίκια. Ελά­χιστα πράγματα αγόραζαν: βελόνες, κλωστές, πετρέλαιο για τις λά­μπες, (που τις άναβαν μόνο σε γιορτές και επίσημες ημέρες, γιατί όλες τις άλλες ο κανονικός φωτισμός γινόταν με λαδολύχναρα), βαφές για τα νήματα και τα πανιά, κάνα χάλκωμα και άλλα χρειώδη, που δεν μπορούσαν να φτιάξουν μόνοι τους ή να τα πάρουν με ανταλλαγή, όπως γινόταν με το μπαμπάκι, τα παπούτσια καθώς και με τις υπη­ρεσίες του χτίστη, του σιδερά και του γανωματή, που πληρώνονταν πάντα σε είδος.

Για να εξασφαλίσει επαρκή τροφή για την πολυμελή οικογένεια του και τους αναπόφευκτους επισκέπτες, ιδίως τις Κυριακές, που η μανιάτικη φιλοξενία επέβαλλε την περιποίηση τους, ο Δημήτρης εκτός από τα γουρούνια που τα σφάζαν τα Χριστούγεννα, τα γιδοπρόβατα, που τα είχαν κυρίως για το γάλα και το μαλλί τους, για το πασχαλινό αρνί και για ανταλλαγή ή πώληση, είχε κότες και, πράγ­μα σπάνιο τότε για τη Μάνη, κουνέλια. Δεν τα θανάτωνε με τον καθιερωμένο άγριο τρόπο αλλά πυροβολώντας τα. Κάποτε, όταν σε περίοδο εκλογών φιλοξενούσε έναν Γυθεάτη δικηγόρο, που ήρθε δικαστικός αντιπρόσωπος στο χωριό, είπε του μεγάλου του γιου

«Βρε Κώστα, πήγαινε σκότωσε κάνα κουνέλι να φάμε».

Ο Κώστας πήρε το όπλο και προβάλλοντας απ’ το παράθυρο πυ­ροβόλησε στην αυλή. Ύστερ’ από λίγο πήγε κι έφερε το νεκρό κου­νέλι. Ο δικηγόρος σαν γύρισε στο Γύθειο διηγόταν με θαυμασμό:

«Οι λαγοί περνούν έξω απ’ την πόρτα τους και τους σκοτώνουν απ’ το παράθυρο!»

Αργότερα ο Δημήτρης καταπιάστηκε με τα μελίσσια και εξελίχθη­κε σε άριστο μελισσοκόμο. Καθώς ήταν θαυμάσιος ξυλουργός, έφτια­χνε μόνος του τις κυψέλες, τα πλαίσια των κηρήθρων, αλλά και τον μελιτοεξαγωγέα και άλλα εργαλεία και σκεύη, όλα ξύλινα και πολ­λά δικής του επινόησης.

Παρ’ όλη την εργατικότητα του Δημήτρη και της Ισαβέλλας, η οι­κογένεια, που στα 1911 αριθμούσε δεκατρία μέλη, τα ‘φερνε δύσκο­λα βόλτα. Βέβαια δεν ήταν φτωχοί σαν τους προγόνους τους, τον Σαράντο και τον προπάππο τον Μιχάλη, που είχαν όλες κι όλες είκοσι ρίζες ελιές και δεν τους αφήναν οι γείτονες οι Τσοτιάνοι να ψηλώσουν το σπίτι τους, αλλά πάντως ζούσαν πολύ μετρημένα και μίζερα. Επί πλέον ο Δημήτρης ήθελε να μορφώσει τα αγόρια του. Έτσι στα 1913 πήρε τη μεγάλη απόφαση να πάνε να ζήσουν στον Πειραιά.

75 Σχόλια to “Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης: Οι γονείς”

  1. spiral architect said

    Καλημέρα. 🙂
    Τι ωραίο αφήγημα.

    …. «Οι λαγοί περνούν έξω απ’ την πόρτα τους και τους σκοτώνουν απ’ το παράθυρο!» …
    :mrgreen::mrgreen:

  2. MK said

    Καλημέρα Νίκο, δεν σκέφτεσαι να αναδημοσιεύσεις ολόκληρο το βιβλίο; Είμαστε αρκετοί που θα το διαβάζαμε με ενδιαφέρον.

  3. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ για τα πρώτα σχόλια!

    2: Θα το συζητήσω με τον εκδότη, κι εγώ το σκέφτομαι!

  4. Νέο Κid said

    Πρέπει να υπάρχει μια μεταφυσική σχέση μεταξύ των ανήσυχων διαννοιών και της αναπαραγωγής των ζωντανών! 5 χρονών ήταν ο μέγας Κύκλωψ Λεονάρδος Οϋλέριος όταν η μάνα του η παπαδιά τον βρήκε ,μετά από αγωνιώδη αναζήτηση, καθισμένο πάνω στ’αβγά στο κοτέτσι! «έχω δει πώς κάνουν οι κότες και θα βγάλω και εγώ κλωσοπούλια!» Έτσι κι ένας άλλος Λεονάρδος από την Πίζα,γιος του Μπονάτσι, με το αυγάτισμα των κουνελιών του. Έτσι κι ο προπάππος σου Νίκο! Αφού ήταν καλός στην πραχτική αριθμητική (τα δυσκολότερα Μαθηματικά!) δικαιούται να μπει στο Πάνθεον των (ανα)παραγωγικών μαθηματικών! ΚΑΛΗΜΕΡΑ! 🙂

  5. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Ας μου επιτραπεί να παραθέσω ένα πληροφοριακό κείμενο:

    Η πρωτοβάθμια εκπαίδευση εκείνη την εποχή παρέχονταν από τρεις κατηγορίες σχολείων, τα «κοινά» σχολεία, τα «πλήρη» δημοτικά και τα Ελληνικά (ή Ελληνοδημοτικά, αφού ένα Ελληνικό είχε πάντοτε και πλήρες δημοτικό), που ήταν τριτάξια. Τα σχολεία αυτά χορηγούσαν τριών ειδών απολυτήρια:

    • Απολυτήριο κοινού δημοτικού, το οποίο δινόταν μετά την τέταρτη τάξη σε μαθητές που δεν είχαν περιθώρια εξέλιξης.

    • Απολυτήριο πλήρους δημοτικού, το οποίο δινόταν μετά την έκτη τάξη σε μαθητές που δεν σκόπευαν να συνεχίσουν στο γυμνάσιο.

    • Απολυτήριο Ελληνικού Σχολείου, στο οποίο οι μαθητές εγγράφονταν μετά την τέταρτη τάξη του Δημοτικού και το οποίο έδινε την δυνατότητα στους μαθητές να συνεχίσουν στο τετρατάξιο γυμνάσιο (η εκπαίδευση δηλαδή ήταν μόνο 11 χρόνια). Ήδη με το απολυτήριο του Ελληνικού (που το έλεγαν και «Σχολαρχείο») οι απόφοιτοι μπορούσαν να γίνουν «υποδιδάσκαλοι» και να διδάσκουν τουλάχιστον στα κοινά σχολεία, αν δε ήταν ικανοί και στα πλήρη.

    Με φοίτηση σε κάποιες τάξεις του γυμνασίου (συνήθως δύο) ο απόφοιτος μπορούσε να γίνει δάσκαλος, ενώ με το απολυτήριο του Γυμνασίου ελληνοδιδάσκαλος, πάει να πει δίδασκε στο Ελληνικό.

    Ελπίζω να μην είναι βαρετά.

  6. Ανδρέας Καλογερόπουλος said

    «Όταν παντρεύονταν παίρναν το όνομα του συζύγου με την κατάληξη -ού (π.χ. Νικολού)»

    …και στα μέρη μου στη Μεσσηνία την κατάληξη «-αινα». Όπως και σε πολλά μέρη της Ελλάδας φαντάζομαι. Η θεια Γιώργαινα (Ελένη) και η θεια Αντρέαινα (Σοφία) οι γιαγιάδες μου. Παρόλα αυτά χρησιμοποιούνταν και το «-ου», ίσως όταν το «-αινα» δεν ήταν εύηχο. Πχ η γιαγιά του παππού μου, η Γιαννού (το όνομά της μου διαφεύγει), που φημολογείτο ότι σκότωνε τα κορίτσια, σαν τη «συνονόματή» της τη Φραγκογιαννού του Παπαδιαμάντη.

    Πολύ ωραίο αφήγημα κύριε Σαραντάκο. Το διαβάζω με μεγάλο ενδιαφέρον.

  7. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    #6
    Εκτός των ανδρωνυμικών καταλήξεων -ου και -αινα, υπάρχει στην Ήπειρο και η -έσια (το σ φατνιακό sh). Δηλαδή, Κωσταντέσια, Νικολέσια κλπ.

  8. Dimitris said

    4:
    Βέβαια ας έχουμε στο νου μας ότι οι αναζητήσεις των δυο ανδρών είναι «…είναι δουλειές του Οξαποδώ…» 🙂

  9. Μανιατολεσβιος said

    αυτο με τα ονοματα των γυναικων στη Μανη ειναι οντως απιστευτο. τη γιαγια μου τη φωναζαν «Βασενα Μιχαλεησα». Βασιλης ο αντρας της, Μιχαλης ο πατερας της.
    γενικα απο τα πιο φαλοκρατικα μερη. οταν ο πατερας μου, μικρος, ειδε την θεια του φορτωμενη με ενα μεγαλο μπαουλο να παραπεει φοβηθηκε και προσπαθησε να προειδοποιησει το θειο του που περπατουσε μπροστα, με τα χερια αδεια.
    «μπαρμπα η θια θα πεσει»
    «δεν τις ξερεις εσυ τις γυναικες …»

  10. sarant said

    Eυχαριστώ πολύ για τα νεοτερα!

  11. spiral architect said

    @5: Καθόλου, αντιθέτως! 🙂

    Τα χοιροσφάγια ήταν έθιμο αλλά και κανόνας στις αγροτικές περιοχές την εποχή που δεν υπήρχαν χώροι συντήρησης κρέατος, ούτε καν ψυγεία πάγου.
    Έτσι (συνήθως το 12ήμερο των Χριστουγέννων) σφαζόταν το γουρούνι. Με το ψαχνό του ζώου έκαναν την γέμιση για τα λουκάνικα, που το περίβλημά τους, τα έντερα, είχαν πλυθεί πριν απ’ τις γυναίκες για να γεμιστούν. Τα στράγγιζαν, τα ξέραιναν στον ξηρό ψυχρό αέρα και μετά κρεμιόντουσαν στο κατώγι. Το συκώτι του ζώου θα αποτελούσε το βασικό πιάτο για το γιορτινό βραδινό τραπέζι, τηγανητό ή κοκκινιστό με ρύζι ή μακαρόνια. Τα ψαχνά γινόντουσαν απάκια (έτσι λέμε στην Κρήτη τα σύγκλινα) αφού προηγείτο πάστωμα με χοντρό αλάτι και φύλαγμά τους σε δοχεία με λάδι, (σλουρπ!)

    Όλα αυτά τα προϊόντα απ’ τη σφαγή του χοίρου τρωγόντουσαν σαν συνοδευτικά για πολλούς μήνες μετά τα Χριστούγεννα. Άλλωστε η διατροφή της αγροτικής οικογένειας (και όχι μόνο στην Κρήτη) δεν είχαν σαν βάση το κρέας, αλλά τα προϊόντα της γης. δηλαδή ρύζι, όσπρια, χορτόπιτες, χοχλιοί και το απαραίτητο μηνιάτικο ψωμί της τάβλας, που τα τελευταία τεμάχια γινόντουσαν παξιμάδια.
    (ο ξυλόφουρνος του σπιτιού δεν άναβε κάθε μέρα αλλά μια φορά στις δεκαπέντε) 😉

  12. Νέο Κid said

    Γρηγόρη, πολύ ωραίες οι πληροφορίες σου! (άκου «βαρετά»! Εδώ διαβάζουμε τα σώψυχα και τα διαόλια του κάθε πικραμένου ,και θα βαρεθούμε με σένα;; 🙂 ) είχε κύρος το σχολείο παλιά. Συνάρτηση βεβαίως του μικρού αριθμού μαθητών. Κυρίως γυναικών. Εξού και το θρυλικό(στο σόι μου) ρητό προγιαγιάς μου για την αγγόνα της: «τι αρχιτέκτων ρε λιέτε; Αυτή εχ βγάλ κι το Γυμνάσιο! » 🙂 ντάξει, κάθε εποχή στα πλαίσιά της. Άσε που νομίζω πως οι σχετικές συχνότητες παραμένουν περίπου οι ίδιες (όσον αφορά δηλαδή συσχέτιση τυπικής μόρφωσης και «επαγγέλματος»). Αμα δεν έχεις σήμερις 2 δοκτοράτα και 4 «γλώσσες» δεν σε παίρνει για δουλειά ο Καρφούρης..που να χτυπιέσαι!

  13. spiral architect said

    @9: … η θειά ζαλωμένη με το μπαούλο και ο θειός καβάλα στο γαϊδούρι, εννοείται! 😦

  14. Γς said

    > Αργότερα άνοιξε ξυλουργείο στην Τσίπα (το Νέο Οίτυλο) και έφτιαχνε κάθε είδους σκαλιστά έπιπλα, σεντούκια και κασέλες καθώς και τέμπλα εκκλησιών.

    Ε, λοιπόν το ξυλουργείο αυτό πρέπει να είναι ανάμεσα στα 4-5 μαγαζιά εδώ.
    Ηταν τα μόνα στην Τσίπα.
    Υπάρχουν ακόμα, μισογκρεμισμένα, κι ο Γς είναι κληρονόμος κατά το 1/3 αυτών.

  15. Γς said

    14:
    Να μη σου πω ότι μπορεί να χρωστάει και τίποτα νοίκια στον παππού μου.
    😉

  16. spiral architect said

    @14: Κι έκανες αποδοχή; 😮 Κακό τση κεφαλής σου!

  17. Gpoint said

    # 13

    Μπροστά ο χωρικός καβάλα στο γαϊδούρι και πίσω η γυναίκα ζαλωμένη το φορτίο…μετά λίγα χρόνια η κατάσταση άλλαξε : βάσει των κανόνων ευγενείας η ζαλωμένη γυναίκα πήγαινε μπροστά κι ο κύρης καβάλα ακολουθούσε πίσω της
    Σήμερα υπάρχει το τουότα (σικ) και η γυναίκα βρήκε τη θέση της (στην καρότσα με τα ζα ή με τα ζαρζαβατικά να φυλάει την παλάτζα μη πέσει)

    Λακωνία και Καστοριά σαν νομοί είχαν (έχουν 😉 την πρωτοκαθεδρία σε μερικά πράγματα

  18. sarant said

    16: Κάτσε γιατί θα έρθει να μου ζητάει αναδρομικά νοίκια δύο αιώνων!

  19. Τσούρης Βασίλειος said

    9,13
    Πριν το 1940 στο χωριό μου μπροστά πήγαινε ο άντρας καβάλα στο ζώο της οικογένεις, μετά το μικρό παιδί και στο τέλος ζαλικωμένη η γυναίκα.
    Στα χρόνια του πολέμου αλλά και κάποια χρόνια μετά (1940-1955) η σειρά άλλαξε, μπροστά η γυναίκα με το ζαλίκι και πίσω ο άντρας καβάλα στο ζώο και κοντά του το μικρό παιδί.
    Υπήρχε φόβος απ’ τις νάρκες!! :-

  20. Γς said

    16:

    Ασε την έχω πατήσει γενικώς. Εκανα γονικές παροχές τριών σπιτιών και νόμισα ότι έχω ξενοιάσει.
    Ο φοροτεχνικός όμως μου λέει ότι κούνια που με κούναγε.
    Θα πληρώνω λέει τα ΦΑΠ και τέτοια διότι έχω λέει την ψιλη κυριοτητα και επικαρπια.
    Κι άκου «ψιλη» κυριοτητα, που εγώ καμάρωνα που είχα κρατήσει την «υψηλή» κυριότητα και επικαρπία

  21. Τσούρης Βασίλειος said

    7
    Γρηγόρη όπως μου είπε η νούνα της μάνας μου, όταν πρωτόβαλαν τηλέφωνο στο μαγαζί του μπάρμπα μου στον πλάτανο (ξέρεις εκείνα που τα κούρδιζες) και προσπαθούσαν να μιλήσουν με Γιάννινα, ο μπάρμπας φώναζε δυνατά – Γιάννενα, Γιάννενα εκεί- αλλά δεν έπαιρνε ούτε φωνή ούτε ακρόαση –
    Ξανά κούρδισμα, πιο δυνατή φωνή- Γιάννενα, Γιάννενα εκεί- τίποτα.
    Το μόνο που άκουσαν οι χωριανοί ήταν η φωνή της Γιάναινας (Γκαζιούτως) που φώναξε απ΄τον κάτω μαχαλά- Ορίστεεεε

  22. spiral architect said

    @21: :mrgreen:

  23. Γς said

    21:
    Εδώ η άλλη κόντεψε να ακουστεί μέχρι τον Περσικό κόλπο

    Τη δικιά μου πάντως στη Λάκκα Σούλι την λέγανε Γιάννοβα

  24. spyroszer said

    Πολύ ωραίο!

    Σύγγληνο ή σύγκλινο;
    Ξέρουμε από πού προέρχεται;

  25. Εθνικόφρων said

    Αξιότιμοι σύντροφοι,

    Απ’ όλον το διήγημα του μακαριστού πατρός Σαραντάκου, μοί έμεινεν η φράσις του τραγόπαπα του χωρίου Βαχού προς τον Δημήτρη Σαραντάκον, ότε είδε την κλωσσομηχανήν που ο Δημήτρης έφερεν εις την Μάνην: ««Αυτά, παιδί μου Δημήτρη, είναι δουλειές του Οξαποδώ. Κοίτα να το καταστρέψεις αυτό το πράγμα πριν χάσεις την ψυχή σου»!..

    Πάντοτε η ανθελληνική Ορθόδοξος Εκκλησία ήτο εναντίον της Επιστήμης και της Προόδου, απόδειξις ότι το βρωμερόν Βυζάντιον δεν ηδυνήθη να ανακαλύψη τίποτε εις τους 11 αιώνας του Βίου του, αν και διέθετεν όλους τους Αρχαίους Έλληνας Συγγραφείς. Μόλις τα έργα των συγγραφέων αυτών επήγαν εις την Δύσιν, είχομεν την Αναγέννησιν. Αν παρέμενον εις τους κρετίνους (σ.σ.: η γαλλική αύτη λέξις προέρχεται εκ του «χριστιανός» και σημαίνει τον βλάκα εις πολλάς γλώσσας, αγγλιστί= cretin) τους Βυζαντινούς, θα ευρισκώμεθα ακόμη εις τον Μεσαίωνα, θα εκκλησιαζ’ωμεθα 10 ώρας την ημέραν και εις τον ελεύθερον χρόνον μας θα εψάχναμε το Φύλον των Αγγέλων. Αύτη, δυστυχώς, είναι η Ορθοδοξία μας και οι πάντες το αποκρύπτουσι: Είς άριστος τρόπος διά να αποβλακωθώσιν οι άνθρωποι και να μετατραπώσιν εις Ρωμηούς καρπαζοεισπράκτορας.

    Όσοι έχουσι ταξιδέψει εις Τουρκίαν, γνωρίζουν πόσον περιφρονούν τους Ρωμηούς οι Τούρκοι. Προ ολίγων μηνών, ο Ταγίπ Ερντογάν εδήλωσε: «Μας λέγουν Κούρδους, μας λέγουν Εβραίους, μας λέγουν – Θεός φυλάξοι – και Ρωμηούς»! Τι δηλοί το «Θεός φυλάξοι»; Ότι απ’ όλας τας εν Τουρκία μειονότητας, οι Ρωμηοί έχουν την φήμην του καρπαζοεισπράκτορος, ουδείς Τούρκος θέλει να τον αποκαλούν απόγονον Ρωμηών, το «Ρωμηός» είναι κάτι το απεχθές εις Τουρκίαν, διότι δηλώνει την βλακείαν, άνθρωπον που είναι κρετίνος κλπ.

    Ακόμη και ο Μέγας Παπαδιαμάντης που οι Ρωμηοί θεωρούν δικό τους (ο Οδυσσεύς Ελύτης τον απεκάλει ορθώς «ειδωλολάτρην») δεν είχε καλήν γνώμην διά τους Ρωμηούς και την Ρωμηοσύνην. Σας παραπέμπω εις το ελάχιστα γνωστόν Παπαδιαμαντικόν διήγημα «Ο γείτονας με το λαγούτο», που εγράφη το σωτήριον έτος 1900

    http://www.papadiamantis.org/works/58-narration/321-03-30-o-geitonas-me-to-lagoyto-1900

    Εκεί ο κύρ – Αλέξανδρος περιγράφει τον τουρκομερίτην Βαγγέλην, όστις μονολογεί και μεταξύ άλλων λέγει:

    « Καλὰ τὸ λὲν οἱ Ἀγάδες ἐκεῖ πέρα-μωρέ, ποῦ εἶστε, τ᾽ ἅγια χώματα;… Τοῦ Ρωμιοῦ ἡ γνώση ὕστερα ἔρχεται… Γιουννανὶν ἀκὶλ σονραντὰν γκελίορ*!»!..

    Ιδού μία σοφή φράσις του Παπαδιαμάντη (διά στόματος των Τούρκων Αγάδων) που πρέπει να διδάσκεται εις όλας τας βαθμίδας της Εκπαιδεύσεως: «ΤΟΥ ΡΩΜΗΟΥ Η ΓΝΩΣΗ ΥΣΤΕΡΑ ΕΡΧΕΤΑΙ»!

    Διά σήμερον σας προσφέρω το θαυμάσιον βιβλίον του οικοδεσπότου μας κ. Σαραντάκου Νικολάου «Λέξεις που χάνονται», όπως το εξέδωσε και το εμοίρασε το «Βήμα του Ψυχάρη

    την ενδιαφέρουσα «Φωνητική Ορθοφωνία» του μακαριστού ηθοποιού Ονουφρίου Σώχου

    το εξηφανισμένον βιβλίον του πράκτορος των Ρώσσων και μεγάλου αντιπάλου του Αδαμαντίου Κοραή, Ρωμηού τραγόπαπα Κωνσταντίνου Οικονόμου του εξ Οικονόμων «Δοκίμιον περί της πλησιεστάτης συγγενείας της Σλαβονο-Ρωσσικής Γλώσσης με την Ελληνικήν»

    και τέλος το αριστουργηματικόν και ογκώδες σύγγραμμα «Βάσανος των περί της Ελληνικής Προφοράς Ερασμικών αποδείξεων» του Θεοδώρου Παπαδημητρακοπούλου, που εξεδόθη το σωτήριον έτος 1889.

    Και εις άλλα με υγείαν

    ΕΘΝΙΚΟΦΡΩΝ Έλλην και ουχί Ρωμηός καρπαζοεισπράκτωρ
    Μέγας Ευεργέτης του παρόντος Ιστολογίου (Βιβλιοθήκη Loeb κλπ.)

  26. #12
    Ξέχασα να γράψω ότι το κοινό δημοτικό («σχολείον των κοινών γραμμάτων» όπως λεγόταν) ήταν συνήθως η αρχή και το τέλος της εκπαίδευσης των κοριτσιών. Μόνο όπου υπήρχε παρθεναγωγείο τα κορίτσια είχαν ελπίδα για μια επιπλέον μόρφωση, θεωρητική και κυρίως πρακτική (υφαντουργία, κεντητική κ.α.). Με απολυτήριο παρθεναγωγείου, συνήθως, μπορούσες να διδάξεις κατόπιν.

  27. spiral architect said

    @24: Σπύροζερ, προσωπικά δεν έχω ιδέα για την ετυμολογία της λέξης.
    Μια εκδοχή αναφέρεται στη λεξιλογία, αλλά κάτι δεν μ’ αρέσει. 🙄
    (τι;)
    Ομοίως και για το δικό μας απάκι.
    Τι λες Νίκο;)

  28. Γς said

    μάλιστα

  29. sarant said

    Eυχαριστώ για τα νεότερα σχόλια!

    24: Άν θυμάμαι καλά, από το συν+γλίνα (λίπος).

    (Τώρα είδα και το 27, νομίζω σωστή είναι η εξήγηση του Δρα Μόσε)

  30. spiral architect said

    … και φαίνονται και νόστιμες οι γκόγκλιες με σύγκλινο παρακάτω! 🙂

  31. spyroszer said

    Ευχαριστώ. Όπως και να γράφεται πάντως είναι φοβερός μεζές !!

  32. Νέο Kid Στο Block said

    Ασφαλώς ανοησίες η «αποκλειστικότητα» των Βυζαντινών ή γενικά της Ορθόδοξης εκκλησίας στη δαιμονοποίηση των επιστημών που λανσάρει ο εβραιοχριστιανομπολσεβικοφοβικός παππούλης.
    (άσε που το «φύλο των αγγέλων» και η δαιμονοποίηση της προσέγγισης της έννοιας του Απείρου (που έστειλε ας πούμε τον Τζορντάνο Μπρούνο στο εξαγνιστικό τηγάνισμα… ήταν προνόμιο των «δυτικών» που τόσο θαυμάζει …)

    Εντελώς ενδεικτικά, ορίστε κι ένα τσιτάτο ενός -μάλλον φωτισμένου και ανοιχτόμυαλου- φανταστείτε τι γινόταν παρακάτω.:
    «Quapropter bono christiano, sive mathematici, sive quilibet impie divinantium… cavendi sunt, ne consortio daemoniorum irretiant» (.. Γι’αυτό, ένας καλός χριστιανός πρέπει να φοβάται πως οι μαθηματικοί, και κάθε άλλος που επιδίδεται σε βέβηλες προφητείες…μπορεί να ενταχθεί στην συντροφιά των δαιμόνων» )
    Άγιος Αυγουστίνος (De Genesi ad Litteram)

  33. spiral architect said

    Με την ίδια λογική (επεξεργασία-πάστωμα-κάπνισμα αντί της φύλαξης σε ψυχόμενη συντήρηση) γίνονται και όλα τα γνωστά αλλαντικά τύπου μπέικον, χαμόν, κλπ ανεξάρτητα από τι ζώο (χοιρινό ή μοσχάρι) προέρχονται.
    Ούτε οι φαμελιάρηδες πρωτομάστορες αυτών των τεχνικών στην Αγγλία, Ισπανία κλπ είχαν ψυγεία τότε.

  34. LandS said

    Με το συμπάθιο αλλά θα απαντήσω στον παντελώς άσχετο και ανιστόρητο του 25.

    Κάτι με Γιουνάν και όχι με Ρουμ δηλ. των Ελλήνων (όπως μας αποκαλούν απαρχαιοτάτων οι ανατολικοί λαοί) και όχι των Ρωμιών.
    Για τους Τούρκους, μερικές φορές, άλλο Γιουνάν άλλο Ρουμ.
    Θαυμάζω που θεωρείς εξυπνότερο αυτόν που έχει ασπαστεί το Ισλάμ από τον Χριστιανισμό. Και περισσότερο χαζό να τον θεωρούσες, το ίδιο θα θαύμαζα.

    Μου φαίνεται ότι είσαι από τους Έλληνες της εποχής που οι Ρωμαίοι επέβαλαν τον Χριστιανισμό. Ξέρεις, από αυτούς που έσφαζαν κοτόπουλα για να δουν το μέλλον.

  35. spiral architect said

    … τι ασχολείσαι; 😛

  36. Λόγω καταγωγής, ως συλλέκτης Λακωνικής βιβλιογραφίας αλλά και επειδή το συγκεκριμένο κυλάει σα νεράκι (τί ωραίο κείμενο!), είμαι κι εγώ υπέρ μιας επανέκδοσης.

    Σημ. Νίκο, έχεις ασφαλώς υπ’ όψιν τα λαογραφικά βιβλία του Ακροταιναρίτη Κυριάκου Κάσση…..

    Ευχαριστώ.

  37. sarant said

    Eυχαριστώ πολύ για τα νεότερα!

    36: Ε, βέβαια!

  38. Γς said

    26:
    Ναί. Οπως συνέβη με τις αποφοίτους του Παρθεναγωγείου Χιλλ.
    Αργότερα ο Γς έλειωσε μερικές σόλες στην οδό Θουκιδίδου όπου ακόμα ήταν το κατ όνομα πλέον Παρθεναγωγείο Hill

  39. Ηλεφούφουτος said

    Θαυμάζω που ο Δημήτρης Σαραντάκος ήξερε τόσες λεπτομέρειες για την καθημερινή ζωή των παππούδων του. Λογικά και οι δικοί μου προπαππούδες κάπως έτσι θα ζούσαν (τουλάχιστον όσοι δεν έκαναν θαλασσινές ασχολίες) αλλά δεν έχει επιζήσει καμία σχετική ανάμνηση στο σόι. Λογικά και οι ίδιοι θα ήθελαν να ξεχάσουν την άχαρη ζωή του τότε.

    5 Βαρετά ασφαλώς όχι αλλά μια λεπτομέρειεα εμένα με απογοήτευσε.
    Η μάνα μου για να μου παραστήσει τον παππού μου, ότι ήταν καλύτερος από τους γύρω του, μου έλεγε βάζοντας και κάποιο δέος στη φωνή «είχε βγάλει σχολαρχείο». Φανταζόμουν λοιπόν κάτι σπουδαιότερο από το «ελληνικό».
    (ντάξει, αστειεύομαι – πάει καιρός που έχω μάθει την πικρή αλήθεια).

  40. Ανδρέας Καλογερόπουλος said

    39: Μήπως έχουμε την ίδια μάνα; 🙂

  41. Απέραντο Μπορντέλο said

    Ο φόβος φυλάει τα έρημα: Ο τρελ-Αντώνης Σαμαράς αρνήθηκε σήμερα να φορέσει το εβραϊκό σκουφάκι (κιπά) στο Μνημείο του Ολοκαυτώματος, για να μήν του πούνε ότι οι Εβραίοι τον διέταξαν να μπουζουριάσει την Χρυσή Αυγή

    http://www.drachmoula.com/2013/10/blog-post_7767.html

  42. emma said

    11. Aλλο το απάκι και άλλο το σύγλινο (στην κρήτη)
    Το απάκι είναι ψαχνό χοιρινό μαριναρισμένο που το καπνίζουν στο τζάκι με αρωματικά βότανα, ενώ το σύγλινο είναι κρέας που το διατηρούν μέσα σε χοιρινό λίπος (γλίνα) που προκύπτει απο τις τσιγαρίδες

  43. (32) Μόνο που «μαθηματικούς» έλεγε ο Αυγουστίνος (και νομίζω και διάφοροι κανόνες συνόδων, ο Κορνήλιος θα ξέρει καλύτερα) τους εφαρμοσμένους μαθηματικούς, δηλαδή στην εποχή του τους αστρολόγους. Αυτούς και σήμερα δεν θα είχα αντίρρηση να τους απαγορέψουν τη δραστηριότητα…

  44. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    #39, 40
    Εκείνη την εποχή ένα πολύ μικρό ποσοστό των αρχικά εγγραφέντων έφτανε να τελειώσει το Ελληνικό, άρα ήταν κάτι το σημαντικό.

    Εμένα ο ένας προπαππούς ήταν (υπο)δάσκαλος από το ελληνικό, αλλά όταν μια φορά πήγε να πάρει το ξάι (το μισθό σε είδος) οι καλοί κάτοικοι του χωριού αμόλησαν τα σκυλιά κι έκτοτε έγινε μαραγκός (και μισάνθρωπος μπορώ να πω). Όταν ο γιος του, ο παππούς μου, θέλησε να πάει στο γυμνάσιο και μετά στο διδασκαλείο (στο Μεσοπόλεμο οι δάσκαλοι έβγαιναν από τα διδασκαλεία, αρχικά τριτάξια, μετά πεντατάξια που μάλλον συγχωνεύονταν με κάποιες τάξεις του Γυμνασίου), τον ανάγκασε να μάθει πρώτα την ξυλουργική, τον κορόιδευε φωνάζοντάς τον «γραμματικό», κι αφού είδε ότι δεν πιάνει τίποτα, τότε τον άφησε να γίνει δάσκαλος. Ο άλλος προπαππούς έγινε δάσκαλος τελειώνοντας κάποιες τάξεις του γυμνασίου (δεν ξέρω πόσες ακριβώς).
    Επίσης, μετά το 1913 πολλοί δάσκαλοι από τα Ελληνικά-σχολαρχεία, φοιτούσαν 1-2 τάξεις στα διδασκαλεία για να εξομοιωθούν μισθολογικά με τους άλλους.

  45. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    25 – Το ψήσιμο ανθρώπων ή τον λιθοβολισμό τους, δεν τα εφάρμοζαν οι ορθόδοξοι βυζαντινοί, οι πεφωτισμένοι δυτικοί το πρώτο, και οι οπαδοί του γιαχβέ και του αλάχ το δεύτερο, (κοίτα που έγινα υπερασπιστής της ορθοδοξίας). Αλλα έχεις το ελαφρυντικό της γεροντικής άνοιας.

    43 – Οι τότε αστρολόγοι ήταν ουσιαστικά οι σημερινοί αστρονόμοι, δεν είχαν καμία σχέση με την Πατέρα και τον Λεφάκη, αυτό τον ρόλο τον έπαιζαν οι μάντεις, που και τώρα, (όπως και τότε) μια χαρά εξασφαλίζουνν το χαβιάρι τους, εις υγείαν των κορόϊδων. Επειδή ο ρόλος τους είναι η αποβλάκωση του ανθρώπου, είναι αποδεκτοί απο την εκάστοτε εξουσία. Τον Τζορντάνο Μπρούνο (που δεν λές οτι ήταν χαρτορίχτρα) και τους ομοίους του, ανέκαθεν τους είχε στο μάτι η εξουσία.

  46. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    Να γράψω για το βιβλίο ήθελα, και εκνευρίστικα απο τον γεροξεκούτη (Γς οτι κι αν λές, η συγκινησιακή πανούκλα, είναι άκρως μεταδοτική) και το ξέχασα.
    Πολύ ωραίο κι αυτο το κείμενο, και τολμώ να πώ, οτι μου φαίνεται καλύτερο κι απο τα υπέροχα, εφτά ευτυχισμένα καλοκαίρια. Περιγράφει τόσο όμορφα και νοσταλγικά εκείνη την εποχή, που σε βάζει μέσα και την ζείς, χωρις να το πάρεις είδηση.

  47. Γς said

    44:
    >Εμένα ο ένας προπαππούς ήταν (υπο)δάσκαλος από το ελληνικό, αλλά όταν μια φορά πήγε να πάρει το ξάι (το μισθό σε είδος) οι καλοί κάτοικοι του χωριού αμόλησαν τα σκυλιά

    Και μετά σου λένε εφεδρεία.
    Ελπίζω να μην διαβάζει κανείς απ το ΥΠΕΠΘ.

  48. Η Ελλάδα της καρδιάς μας, των πατεράδων μας, των παππούδων μας. Σίγουρα δεν ήταν ευκολότερα τα πράγματα αλλά η αίσθηση της συνέχειας συγκινούσε και καθοδηγούσε. Νομίζω ότι αυτό μου (μας )λείπει πιο πολύ

  49. sarant said

    Eυχαριστώ για τα νεότερα!

  50. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Νικοκύρη, πέντε (μάλλον εξι) γενιές γραμματιζούμενοι, παραδίδεις μεγάλη κληρονομιά στα εγγόνια.Από την Τσίπα στη Μπενελούξ, καλά τ αβγάτισες! Τα σέβη μου στη γενιά.Επιδεξιότητα στα χέρια, επιδεξιότητα και στο μυαλό. Ταλέντο, μερακλίκι και τσαγανό συνάμα.Ωραιότατα.Το καλοκύλιστο ανάγνωσμα,’οπως πάντα χοϊκό και οικείο, μαλάκωσε λίγο την τραχύτητα και τούτης της μέρας με τις αποκαλύψεις και τα εργατοπατερικά μηχανεύματα.(Ασιχτίρι τους).

    Εδώ το σύγλινο
    http://cretangastronomy.blogspot.gr/2012/01/blog-post_02.html
    κι εδώ το απάκι

    Γουρνοχαρά λένε τα χοιροσφάγια στη Θεσσαλία και γουρνοτσάρουχα τα παράγωγα πατούμενα!
    Για τη «φούσκα» από το σφαμένο χοίρο δεν είπες Σπείραλ που τη γεμίζαμε με νερό και την κυλούσαμε και την παίζαμε σαν μπάλα και έρπον μπαλόνι!
    Φούσκα λέμε πρωτίστως το μπαλόνι κει κάτω.Στο προκείμενο συμπίπτει με τη φούσκα του ζώου (υποθέτω η κύστη του)

  51. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Εννοείται και η εικόνα μπρος ο γάιδαρος (πάνω στο γάιδαρο) και πίσω η γυναίκα (ως σύνηθες-όχι τυχαίο και περιστασικό για συγκεκριμένη αιτία) είναι άγνωστη σ εμένα, στη μάνα μου και στη γιαγιά μου :). Οι άντρες στο σόι μας ήταν καλογυναικάδες φαίνεται. Καλογυναικάς, ο καλός με την κυρά του. 🙂
    Οι γυναίκες πιο πολύ με το επίθετο του άντρα: η Πατεράκενα (του Πατεράκη η γυναίκα),Βαρδάκενα,Χατζάκενα
    Πατερόκαλη :η Καλλιόπη -κόρη του Πατεράκη.
    Στην καταγωγή το λέμε σε -πούλα η τάδε είναι Βαρδοπούλα (από τους Βαρδάκηδες), Πατεροπούλα,Χατζοπούλα κ.ο.κ
    Ενώ στα Γιάννενα το λένε σε -ισσα. Γκλιναβίτισα (από το σόι Γκλίναβου)

  52. Β. said

    @ 6, 7, 9:

    Ο πατέρας μου είχε έναν Μανιάτη κολλητό παιδιόθεν στον Πειραιά. Κάποτε πέθανε η μάνα του κολλητού και πήγαν στην κηδεία μαζί με τη μάνα μου που ως νησιώτισσα δεν είχε εξοικείωση με τα Μανιάτικα ήθη και έθιμα. Κάποια στιγμή ακούει τον παπά να δέεται υπέρ αναπαύσεως της ψυχής της δούλης του Θεού Παναγιώτας και σκύβει και λέει στον πατέρα μου

    – Πάμε να φύγουμε, σε λάθος κηδεία είμαστε!
    – Τι λάθος; απορεί ο μπαμπάς, στη σωστή είμαστε.
    – Μα εμείς για τη Μιχαλού ήρθαμε, αυτή η Παναγιώτα ποια είναι;

    (Και η αλήθεια είναι ότι και ο πατέρας μου που την ήξερε σαράντα χρόνια τη γυναίκα, το όνομά της δεν το είχε υπόψιν, στην κηδεία το πρωτοάκουσε, όπως και πολλοί άλλοι.)

  53. sarant said

    Γεια σου Έφη!

    52: Ευχαριστώ!

  54. Νέο Kid Στο Block said

    Αγγελε, συμφωνώ με τον Λάμπρο. Ας μην ξεχνάμε ότι ακόμα και πολύ μεταγενέστερα ,μορφές όπως ο Κέπλερ ας πούμε, δεν είχαν ξεκάθαρα διαχωρίσει την αστρολογία απο την αστρονομία. Αλλά δεν θα πούμε νομίζω «μακάρι να μην υπήρχαν!», έτσι δεν είναι; Δεν μπορούμε να κρίνουμε ασφαλώς το τότε, με βάση τα σημερινά στάνταρ περί του τι είναι επιστήμη. Μήπως το Harmonices Mundi περιέχει κανα στέρεο επιχείρημα ή καμιά σπουδάια απόδειξη των τριών νόμων του Κέπλερ; Όχι. Στην πραγματικότητα δεν απέδειξε τίποτα! Οι παρατηρήσεις του είναι καθαρά εμπειρικής φύσης, σαν να περιγράφει «ξερά-δημοσιογραφικά» την πραγματικότητα. Επιβεβαιώνονται απλώς με χρήση κάποιων πινάκων και γενναία δόση παρατηρητικότητας και οξυδέρκειας!
    100 περίπου χρόνια αργότερα ο Νεύτων χρησιμοποιώντας τον διαφορικό λογισμό, εξήγαγε από τους δικούς του Νόμους της Κίνησης, τους 3 νόμους του Κέπλερ ,επιβεβαιώνοντας την εικασία του.

  55. Γς said

    51:
    >Ενώ στα Γιάννενα το λένε σε -ισσα. Γκλιναβίτισα (από το σόι Γκλίναβου)

    Στα δικά μου τα σόγια είναι διαφωρετικά.

    Στην Τσίπα (Μάνη) σε -ίτσα από το επώνυμο του πατέρα τους που παραμένει και μετά το γάμο τους. Η Δεκουλίτσα (η γιαγιά μου η Αντωνία).

    Στη Λάκα Σούλι (Ηπειρος) από το μικρό όνομα του άντρα τους. Η Γιάννοβα (η γιαγιά μου η Ευφροσύνη).

  56. munich said

    Πάρα πολύ ωραίο κείμενο και πόσο πληροφοριακό για τα ήθη εκείνη της εποχή!. Ευχαριστώ πολύ

  57. Απέραντο Μπορντέλο said

    Η Βίκυ η γκαζιάρα

  58. Δεν είπα “μακάρι να μην υπήρχαν!” ο Κέπλερ και όσοι άλλοι καλλιέργησαν την αστρονομία έχοντας και αστρολογικά κίνητρα, είπα ότι δεν θα αντίρρηση να απαγορευόταν σήμερα η αστρολογία, η δημοσίευση ωροσκοπίων στις εφημερίδες κλπ.

  59. Yannis said

    Προσθέτω τις ευχαριστίες μου για το υπέροχο κείμενο και τις εξαιρετικές πληροφορίες.

    «Συνοδευόμενος από το πιστό σκυλί του την Έλβα»
    Από πού μπορεί να προέρχεται το όνομα του σκύλου;

    Παρατηρώ στη φωτογραφία ότι τα 2 αγόρια στα δεξιά (ποιος είναι ο παππούς;) φορούν ποδιές. Είναι οι σχολικές της εποχής ή ήταν η συνηθισμένη παιδική ενδυμασία εκείνων των χρόνων;

    «Εδώ καθόμουνα, εφτά χρονιά παιδάκι … εκείνη τη μέρα κόψανε τα καράβια του Μπραΐμη»
    Υποθέτω ότι εννοεί τη ναυμαχία του Ναυαρίνου*. Αρα η προγιαγιά γεννήθηκε πριν την Επανάσταση του ’21. Θα πρέπει να ήταν 90 χρόνων όταν μιλούσε στην Τασία. Και στην ηλικία της έκανε ακόμη στοιχειώδεις δουλειές!

    «κόψανε τα καράβια»; Με την έννοια του «χαλάσανε» ή «πετσοκόψανε»;

    *Συμπτωματικά η ανάρτηση έγινε στην επέτειό της (με το παλιό ημερολόγιο).

  60. Γς said

    59:
    Σαφώς κι εννοεί την Ναυμαχία του Ναβαρίνου. Αλλά γιατί 90 χρονών; Ηταν 77 χρονών σύμφωνα με το κείμενο.

    Πάντως η απόσταση είναι εβδομήντα τόσα χιλιόμετρα και το «είδα μια δυνατή λάμψη» το θεωρώ λίγο χλωμό. Ασε που δεν νομίζω ότι υπάρχει οπτική επαφή με τον κόλπο του Ναβαρίνου από το Βαχό(;).
    Κι είχα και τη δικιά μου γιαγιά που έλεγε ότι το 12 στην απελευθέρωση της Ηπείρου άκουγε τα κανόνια στο Μπιζάνι, 40 χιλιόμετρα μακριά της.

  61. agapanthos said

    @59 Λογικά εννοεί την απόπειρα του Ιμπραήμ να αποβιβαστεί στη Μάνη και τις επακόλουθες μάχες, δε φαίνεται η Πύλος από εκείνη τη μεριά.

    http://en.wikipedia.org/wiki/Ottoman%E2%80%93Egyptian_invasion_of_Mani#Battle_of_Diro

    Η συγκεκριμένη μάχη ήταν αιτία μεγάλης περηφάνειας για τις γυναίκες της περιοχής, καθώς πετσόκοψαν μόνες τους τα αιγυπτιακά στρατεύματα (με τα δρεπάνια – ήταν εποχή θερισμού) πριν προλάβουν να έρθουν ενισχύσεις.

  62. Theo said

    @60: Κι ο παππούς μου, που ήταν στην Α’ τάξη του Γυμνασίου της Νάουσας το 1912, μου διηγούνταν πώς είδε από εκεί τη μάχη των Γιαννιτσών, τις λάμψεις από τους κανονιοβολισμούς, κλπ.

  63. Γς said

    Από τη Νάουσα της Πάρου;

  64. sarant said

    Kαλημέρα, ευχαριστώ για τα νεότερα!

    59: Ο παππούς μάλλον είναι ο δεύτερος από δεξιά.
    Η προγιαγιά γεννήθηκε το 1820 και όταν τα είπε αυτά στην Τασία, περί το 1903-4, θα ήταν 83-84.

    Δεν είναι ανάγκη να υπάρχει οπτική επαφή με τον κόλπο, πάντως, για να δεις μια δυνατή λάμψη.

  65. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    58 – H απαγόρευση της αστρολογίας και της δημοσίευσης του ωροσκοπίου, θα ήταν αιτία κοινωνικής επαναστάσεως. Αν ρωτήσεις τους περισσότερους γνωστούς σου, αν επηρεάζουν ο Δίας και ο Πλούτωνας ωροσκοπικά την ζωή τους, θα σου πούν ναί, αν τους ρωτήσεις αν έχουν σηκώσει ποτε το κεφάλι τους στον νυχτερινό ουρανό για να τους δούν, θα σου πούν όχι,(ο Πλούτωνας δεν φαίνεται με το μάτι) αν τους ρωτήσεις για το μέγεθός τους θα έχουν πλήρη άγνοια. Δυστυχώς στην σύγχρονη εποχή, η βλακεία έχει επικρατήσει κατα κράτος της απλής λογικής. Άνθρωποι μορφωμένοι πιστεύουν ακράδαντα οτι ο Πλούτωνας, ενα αστρικό σώμα 5 φορές μικρότερο απο την Σελήνη, και σε απόσταση 6,000,000,000 χιλιομέτρων απο τη γή, τους επηρεάζει το ίδιο οσο και ο Δίας με μάζα πάνω απο 300 φορές μεγαλύτερη της Γής και όγκο πάνω απο 1300, και απόσταση 800,000,000 χιλιόμετρα. Οσο για το οτι δεν τους επηρεάζουν καθόλου, δεν σηκώνουν κουβέντα, ΤΙ ΔΕΝ ΞΕΡΕΙ Η ΠΑΓΙΑΤΑΚΗ; και ανάθεμα αν ξέρουν κανέναν αστρονόμο, ενώ τους αστρολόγους τους ξέρουν με τα μικρά τους ονόματα, ΧΑΟΣ.!

  66. Yannis said

    60-64. Γεια σας. Ευχαριστώ για τις κατατοπιστικές απαντήσεις.

  67. Νέο Kid Στο Block said

    Λάμπρο,σωστός! Το ότι επηρεάζουν τη ζωή μας τα ουράνια σώματα είναι μαθηματική βεβαιότης. Με την έννοια ας πούμε που αν αυτή τη στιγμή πετάξω το λάπτοπ 20 μέτρα μακριά είναι επίσης μαθηματικώς βέβαιο ότι θα μεταβάλλω το κέντρο μάζας του Σύμπαντος. 🙂
    Η πιθανότητα ικανότητας υπολογισμού αυτού του επηρεασμού βεβαίως , όπως ήδη είχε πει προ πολλού ο σοφός Εύδοξος, είναι επίσης μαθηματική βεβαιότης =0 🙂

    (μπάι δε γουέη, είναι η αγαπημένη μου «φιγούρα» να δείχνω το Δία στον νυκτερινό ουρανό στους αχάππαρους και να εξηγώ ότι είναι το «ρόπαλο του μπέηζμπολ» του ηλ.συστήματος (διώχνει -δηλαδή «μαζεύει» τους ανεπιθύμητους «επισκέπτες» που θα μας έκαναν αλλιώς σουρωτήρι!):-)
    -Μα μια μπάλα από αέρα , έχει τόση δύναμη;; Ναι αλά!! 🙂

  68. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    68 – Μεγάλε αν πετάς το λάπτοπ στα 20 μέτρα, λύσαμε το οικονομικό μας πρόβλημα. Παρατάς τις στατικές μελέτες, γίνεσαι υπήκοος Κατάρ, και υπο την επίβλεψή μου (θα σε μανατζάρω με ενα πενιχρό 20% επι των κερδών) γίνεσαι σφαιροβόλος, και παίρνεις για πλάκα το χρυσό στο Ρίο.

    Κάποτε ο Στίβεν Χόκινγκ, είχε υπολογίσει πόσο επηρεάζει την εντροπία του σύμπαντος, η καύση ενος σπίρτου.

    Πάντως πέρα απο την πλάκα, είναι λυπηρό να βλέπεις το πιο έξυπνο ον του πλανήτη (θεωρητικά) να πιστεύει σε τέτοιες βλακίες, απ΄την άλλη, είναι και μια εξήγηση του γιατι ψηφίζουμε τέτοια βούρλα.

    Θυμάμαι πολύ παλιά, αναρωτιώμουν πως μπορούν και μας κρύβουν τον ουρανό, παρ΄ολο που μας τον δείχνουν. Πού είναι ο θεός; στον ουρανό, που είναι τα ζώδια; στον ουρανό, και οι περισσότεροι άνθρωποι άμα και όταν κοιτάζουν τον ουρανό, ψάχνουν να δούν τον θεό ή τα ζώδια, για ολα τα άλλα τα φανταστικά δεν ενδιαφέρονται. Με το πέρασμα του χρόνου, συμβιβάστηκα με αυτη την νοοτροπία τους και δεν τους βρίζω.

    Τώρα θυμήθηκα (επι του πιεστηρίου που λένε) ένα γιατρο νευροχειρουργό στην Ν Πεντέλη, που μου έδειχνε ζωδιακούς χάρτες που είχε σχεδιάσει, για να κάνει προβλέψεις. Φαντάσου να σε χειρουργεί, και να είναι ανάδρομος ο Ερμής, αν δεν είναι σε σύνοδο ο Δίας με τον Κρόνο και την Αφροδιτη κάηκες.

  69. Νέο Kid Στο Block said

    20 έγραψα; Ε, είμαι χειροδύναμος, τι να κάνουμε; 😆
    Στο Κατάρ να σού πω με χαζοβλέπω, αλλά επειδή έχω κόψει τα πολλά-πολλά με τις στατικές μελέτες …μάλλον για κανα unHealth & unSafety με κόβω… 😉

  70. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    69 – Mε τιποτα μελαμψές να κάνουν μασάζ στο κουραμένο σου κορμί να υποθέσω; Pas mal που λέμε κι εμείς οι euroπέη.

    Βρε kid μια και ανήκουμε στο ίδιο (οικοδομικό) συνάφι, λύσε μου μια απορία (αν γνωρίζεις κατι σχετικά) που έχω εδω και αρκετά χρόνια, για ποιό λόγο χτίζουν αυτά τα φαραωνικά κτίρια οι Καταριανοί στην άμμο; Μόνο για το real estate που ελέγχουν παγκοσμίως οι αγγλοσάξονες (που υποψιάζομαι εγώ) η για κατι άλλο που δεν μπορεί να πάει ο νούς μου; Πληθυσμό μεγάλο δεν έχουν, πρόβλημα οικιστικό δεν έχουν, σαν κράτη είναι τεχνητές οντότητες με ημερομηνία λήξεως το τέλος του πετρελαίου, είτε της παραγωγής, είτε της χρήσης του, επιπλέον, αν επιβεβαιωθεί η πρόβλεψη για την άνοδο της στάθμης της θάλασσας, ως το τέλος του αιώνα θα βρεθούν κάτω απο το νερό, δεν είναι παρανοϊκό; Βέβαια και στην Κίνα έχουν χτιστεί, και χτίζονται τεράστιες πόλεις φαντάσματα (δεν κατοικούνται) αλλα εκεί και πληθυσμό έχουν για να τις κατοικίσουν, και το κάνουν γιατι χρειάζονται τουλάχιστον 7% ανάπτυξη, για να υπάρχει κοινωνική ισορροπία, πέρα απο την παγκόσμια.

    Και εν τέλει, δεν έχουν ακούσει το λαϊκό άσμα; που πάτε ρε καραμήτροι;

    http://www.youtube.com/watch?v=tqui2oqZM6o

  71. Theo said

    @63: Μάλλον, πλάκα κάνεις. Από τη Νάουσα της Ημαθίας φυσικά, που, σε ευθεία γραμμή, απέχει 20-30 χλμ. από τα Γιαννιτσά.

  72. leonicos said

    @24, 29 κλπ Νομίζω ότι δεν θέλει πολλή επιστήμη ούτε επίκληση αυθεντιών. Και τα κασσίτικα μακαρόνια, οι μακαρούνες, με το καβουρντισμένο κρεμμύδι και τη στάκα σύστακα λέγονται, και το σύγγλινο σύγγλινο είναι και γράφεται, άσχετο με το πώς το γράφουν τα διάφορα μενού

    Το συν παραμένει παραγωγικό μόρφημα, σύγγαμπρος, συννυφάδα, σύντεκνος, συνεταίρος, συντρώγω κ.ο.κ.

    @ 25, 34 Κατ’ αρχή, νομίζω ότι αξίζει να πούμε κι ένα ευχαριστώ στον εβραιοχριστιανομπολσεβικοφοβικό παππούλη. Πλάκα πλάκα, έχει κάνει το ιστολόγιο αγνώριστο, και έχει προσφέρει σε όλους μας πολλά και καταπληκτικά άσχετο με το τι λέει• και δεν αποκρύπτει. Σήμερα τουλάχιστο άξιζε πιο πολλά από πολλά ιστολόγια, και δεν είναι η πρώτη φορά.

    ‘Ρουμ’ ήταν ο τουρκικός (σελτζουκικός) όρος για το Βυζάντιο (όρος που αγνοούσαν οι βυζαντινοί, οι οποίοι αυτοαποκαλούνταν ρωμαίοι, εξ ου και το ‘ρωμιοί’). Ακόμα και όταν περιόρισαν το Βυζάντιο, η σελτζουκική επικράτεια με έδρα το Ικόνιο (Κόνια) λεγόταν ‘Ρουμ’ εξ ου και ο Τζαλαλ αντΝτιν αρΡουμί, ο οποίος έδρασε στο Ικόνιο και δεν ήταν βέβαια ούτε ρωμιός (όπως διεκήρυσσε κάποιος ανόητος) ούτε ελληνόφωνος• ήταν πέρσης και τα τουρκικά του ήταν φτωχά. Έτσι κι αλλιώς διέφεραν πάρα πολύ από τα σημερινά.
    ‘Γιουνάν’ από την αραβική απόδοση της λέξης Ίων, είναι η Ιωνία και κατ’ επέκταση η Ελλάδα (από τον Γιαβάν, έναν από τους γιους του Ιάφεθ και στην ελληνοεβραϊκή σλανγκ ‘γιαβάν’ σημαίνει χριστιανός).

    Και ο Άγιος Αυγουστίνος δεν είναι ούτε δυτικός ούτε καθολικός.

    @36 το σπίτι μου είναι Θουκυδίδου 10 και Νικοδήμου, διαγωνίως από την Χιλλ, και δεν είδα ποτέ τον Γς να περιφέρεται εκεί γύρω, πολύ περισσότερο να τρώει και τις σόλες του.

  73. Γς said

    14, 15:
    Τα πέρασα προχτές στο Ε9 της εφορίας.
    Ετος ανέγερσης βάλαμε 1800!

    72 τελος @ Λεώ

    Που να με δεις; Αφου ρούφαγες το αυγουλάκι σου πίσω απ τα παντζούρια…

  74. αισιοδοξος said

    Απο τα ομορφα (και χρησιμα) του διαδικτυου…. ψαχνοντας στις αναδημοσιευσεις του indymedia διαβαζω μια απο τις συνεχειες του βιβλιου για τον ποιητη και βρισκω αυτο το εξαιρετικα ενδιαφερον αναγνωσμα. πιανοντας το απο την αρχη στο ιστολογιο σας ,ανακαλυπτω στοιχεια για την οικογενεια μου. η γιαγια μου ειναι κορη της σοφιας δαβακη(μια απο τα 11 παιδια της,6 κορες-5 γιοι) ,αδερφης της ισαβελλας, μητερας του ποιητη και παππου σας . αυτο μας κανει μακρινους συγγενεις. νασαι παντα καλα λοιπον ξαδελφε και χαιρομαι που σε γνωρισα ,εστω και διαδικτυακα

  75. sarant said

    Μακρινέ μου ξάδερφε (αν και όχι και τόσο μακρινός για τα μανιάτικα στάνταρ) πολύ χαίρομαι που βρήκες το άρθρο και που έγραψες. Τη Σοφία την είχα δει, πολύ μικρός βέβαια, στην κηδεία της προγιαγιάς Ισαβέλλας.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: