Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Μπάρκο Μακάο, ένα έναυσμα;

Posted by sarant στο 16 Μαρτίου, 2014


Το σημερινό φιλολογικό σημείωμα το έχω δανειστεί ολόκληρο από ένα άρθρο του Δημήτρη Καρπούζη στο κυπριακό περιοδικό Μικροφιλολογικά (τεύχος 18, φθινόπωρο 2005), επομένως στον Δ. Καρπούζη πρέπει να πάνε τα εύσημα για την ανακάλυψη και τη φιλολογική έρευνα. Ωστόσο, επειδή στο άρθρο του ο Καρπούζης, ίσως για λόγους χώρου, δεν παραθέτει το ποίημα του Μοντεσάντου, και επειδή το τεύχος των Μικροφιλολογικών είναι έτσι κι αλλιώς δυσεύρετο, ίσως δεν είναι περιττή και η σημερινή δημοσίευση.

Στο τεύχος 141 του λογοτεχνικού περιοδικού «Νεοελληνικά Γράμματα», στις 26 Αυγούστου 1939, δημοσιεύτηκε το ακόλουθο ποίημα του κεφαλονίτη ναυτικού Αλέξ. Μοντεσάντου:

BARCO: «MACAO»

Στο μαύρο μπάρκο-μπέστια, του νέγρου κάπταιν Μάδη,
που το σκαρώσαμε κρυφά, στον όρμο του Τσάι-Σις,
δίπλα στον κάβο του Χαϊνάν φορτώσαμε χασίς,
και νύχτα, δίχως πλευρικά, τραβάμε στο σκοτάδι.

Χρόνος σωστός θα πέρασε που θάχουμε σαλπάρει
και σ’ άπνοιες πέφτοντας στεγνές και πούσια στεριανά,
ώς που να καβατζάρουμε το φάρο Παρανά,
μήτε για δείγμα θάχουμε φορτίο μέσα στ’ αμπάρι.

Όλοι μέσ’ το πειρατικό, μέχρι καραβοκύρη,
την Ιστορία μας έχουμε: Κάπου, στην Ταϊτή,
του κάπταιν Μάδη τ’ άρπαξαν την όμορφη Ρουτή,
κι αν στο χασίς δεν τόριχνε, θάκανε χαρακίρι.

Λένε για το λοστρόμο μας, το βέρο Μανταρίνο,
ταέλ εκατομμύρια πως είχε στο Τσουν-Κιν
μα τον τυλίξανε άσκημα μια μέρα στο Ναν-Κιν
και με τα κλέφτικα χαρτιά, τάχασε στο καζίνο.

Ο Καϊάμα, ο τρίτος μας, πούναι σοφός βραχμάνος,
κι αστροσοφία εδίδασκεν απάνου στο Δελχί,
τώρα καπνίζει να ξεχνά μιαν άλλην εποχή,
και δεν τον γνοιάζει να  γενεί, μακάρι, Μουσουλμάνος.

Κι ακόμα λεν για το Γραικό, πως μέσα στα πορνεία
έμαθε σκόνη να ρουφά σε χρόνια εφηβικά·
κι ότι στις πλώρες τράβαγε, τόνους ναρκωτικά,
σαν να  ζητούσε ηδονική να  κάνει αυτοκτονία.

Το τσούρμο μένει ψύχραιμο στην άγρια τρικυμία,
μ’ αν βρει τυφώνα ανθρώπινο, σκληρά θ’ αντισταθεί·
κι ως ότου το καράβι μας μέσ’ στο βυθό χαθεί,
αυτοί στον πόνο, στη χαρά, κρατούν κοινά ταμεία.

Με δίχως ναυτολόγιο και επίσημη πατέντα,
προγεγραμμένοι, εγκάθειρκτοι σέ πλήξη τροπική,
σκίζουμε — μόνον έγγραφο — κάποια φορτωτική
και του φορτίου στήνουμε, μερονυχτίς κουβέντα.

Τόσο μέσα στο μπάρκο μας, το παν έχει φουντώσει,
που κι αν φανεί κατά το Νορθ καταδιωκτικό,
εμείς θα το περάσουμε πως είναι εμπορικό
και σίγουρα θ’ αφήσουμε και να μας διπλαρώσει.

Οι ναύτες μας γυρίζοντας, καβίλιες, το τιμόνι,
έξι στα ξάρτια βλέπουνε να λάμπουν Πολικούς·
και πάντα ομπρός τους νείρονται, βράχους εξωτικούς,
κάποιας ανύπαρκτης στεριάς, π’ όλο και τους ζυγώνει.

Σταβέντο από το Μπόρνεο, δυο κάτασπρα καράβια,
μ’ όλο τουρίστες για Πινάνγκ, ίσως και για Βαν-Μπου
σινιάλα δεν μας κάνουνε… Κι ωσάν τα μαραμπού
χαθήκανε στη διάθλαση, με ρότα τη Μπατάβια.

Απόψε ο τρίτος ερευνά το σύμπαν και τη σφαίρα,
και βλέπει κάποια αλλόκοτα φαινόμενα τρελά·
τον Κρόνο και το Σείριο, στο χρόνο πού κυλά
τις θέσεις να σκατζάρουνε, πάνω στον άδειο αιθέρα.

Ο δεύτερός μας —ο Γραικός — κρατώντας κρεμασμένο
βυθόμετρο στο Πέλαγος, το βάθος του μετρά·
γιατί θαρρεί και σ’ όλους μας το λέει στα σοβαρά,
πως είναι το καράβι μας σε ρήχες καθισμένο.

Κι ο κάπταιν Μάδη διαρκώς, στρίβοντας τον εξάντα,
σ’ αντίστροφη κατεύθυνση, ψάχνει για Πολικό·
κι ενώ στο χάρτη θάχουμε το στίγμα θετικό,
εν τούτοις το «Μακάο» μας πλέει προς σ’ άλλη μπάντα.

Χαράματα μάς πλεύρισε το μότορ-σίπ, «Καμπρία»,
χάρις σε πλάνη τραγική, που απέληξε τερπνή·
τι ως πυρκαγιά φαινόντουσαν, κάποιοι εύοσμοι καπνοί,
που υψώνονταν ασάλευτοι, στην αυγινήν αιθρία.

Απίκου το δρομόμετρο, νεκρό, χωρίς αγώνα,
στέκεται, σα ναν τούλειψε κάποιος προορισμός·
και στα πανιά, στις γάμπιες μας, λες πως αφορεσμός
εξαπολύθηκε στυγνός από τον Ποσειδώνα.

Η μούμια του ξυλάρμενου καταμεσίς πελάγους,
στέκει μ’ όλους τούς φλόκους της και μ’ ανοιχτά πινά
στον ίδιο τον παράλληλο μήνες μάς τριγυρνά
και μοιάζουμε στην κίνηση, τ’ ανταρκτικού τους πάγους.

Σαράντα τόνους μια νυχτιά, με τόση ανησυχία
φορτώσαμε στο Χαϊνάν. για κόστα μακρινή·
κι ενώ μισοί απομείνανε, τις ξέρες του Ρανή,
ακόμα δεν τις πιάσαμε, για μιαν αντιστοιχία.

Στάσιμο το βαρόμετρο κι είναι κακό σημείο,
πως αν τελειώσει το χασίς, στο λαθρεμπορικό
θα πέσει κάτου στο μηδέν… Και το πειρατικό,
θα καταντήσει ασύλληπτο, πλωτό φρενοκομείο.

Βισνού, πνοή του Πεσασβάρ! αμόλα στους χαμένους
φρέσκον αγέρα, Νόρθ-έν-Γουέστ, να  πάμε στο καλό·
γιατί αν αργά φουντάρουμε, στον κόρφο του Παλό,
φορτίο θε νάβρουνε στερνά σαράντα πεθαμένους….

ΑΛΕΞ. ΜΟΝΤΕΣΑΝΤΟΣ

Παρόλο που ο Μοντεσάντος καταφέρνει να δώσει μιαν υποβλητική ατμόσφαιρα, νομίζω πως παρασέρνεται κι ο ίδιος σε φλυαρίες -το ποίημά του εκτείνεται στις είκοσι τετράστιχες στροφές, σίγουρα θα κέρδιζε σε πυκνότητα αν ήταν το μισό σε έκταση. Έπειτα, ολοφάνερη είναι, θαρρώ, η επιρροή του μεγάλου μαρκόνη της ποίησής μας, του Νίκου Καββαδία: ίδιο το κλίμα, με τις αναφορές σε μέρη μακρινά κι εξωτικά, λέξεις ίδιες (μαραμπού, τα πινά), αλλά και φανερή ομοιότητα με ένα συγκεκριμένο ποίημα του Καββαδία, την Αρμίδα. Παρόλο που το ποίημα είναι πασίγνωστο από τότε που μελοποιήθηκε, ας το παραθέσουμε κι αυτό:

ΑΡΜΙΔΑ
στον Κώστα Βάρναλη

Το πειρατικό του Captain Jimmy,
που μ’ αυτό θα φύγετε και σεις,
είναι φορτωμένο με χασίς
κι έχει τα φανάρια του στην πρύμνη.

Μήνες τώρα που ‘χουμε κινήσει
και με τη βοήθεια του καιρού
όσο που να πάμε στο Περού
το φορτίο θα το ‘χουμε καπνίσει.

Πλέμε σε μια θάλασσα γιομάτη
με λογής παράξενα φυτά
ένας γέρος ήλιος μας κοιτά,
και μας κλείνει που και που το μάτι.

Μπουκαπόρτες άδειες σκοτεινές,
-που να ξοδεύτηκαν τόννοι χίλιοι;
Μας προσμένουν πίπες αδειανές
και τελωνοφύλακες στο Τσίλι.

Ξεχασμένο τ’ άστρο του Βορρά
οι άγκυρες στο πέλαγο χαμένες.
Πάνω στις σκαλιέρες σε σειρά
δώδεκα σειρήνες κρεμασμένες.

Η πλωριά Γοργόνα μια βραδιά
πήδησε στον πόντο μεθυσμένη
δίπλα της γλιστρούσαν συνοδειά
του Κολόμπου οι πέντε κολασμένοι.

Κι έπειτα στις ξέρες του Ακορά
τσούρμο τ’ άγριο κύμα να μας βγάλει
τέρατα βαμμένα πορφυρά
με φτερούγες γλάρων στο κεφάλι.

Οι ομοιότητες αρχίζουν από τον πρώτο κιόλας στίχο: το πειρατικό του κάπτεν Τζίμι ο Καββαδίας, «Στο μαύρο μπάρκο-μπέστια, του νέγρου κάπταιν Μάδη» ο Μοντεσάντος. Και τα δυο πλοία μεταφέρουν ναρκωτικά, και τα δυο ποιήματα διακρίνονται από την ίδια περιπαικτική, ανάλαφρη διάθεση, και στα δυο έχουμε υπερφυσικά και αλλόκοτα πράγματα και θεάματα, μια φαντασιακή περιπλάνηση σε χαρτογραφημένους και αχαρτογράφητους ωκεανούς.

«Φορτωμένο με χασίς» το πειρατικό του Καββαδία, «στον κάβο του Χαϊνάν φορτώσαμε χασίς» διηγείται ο Μοντεσάντος, που χαρακτηρίζει «πειρατικό» το μπάρκο του δυο φορές, μία στην τρίτη και άλλη μία στην προτελευταία στροφή. Το ταξίδι ήδη διαρκεί πολύ: Μήνες τώρα που ‘χουμε κινήσει στον Καββαδία, Χρόνος σωστός θα πέρασε που θάχουμε σαλπάρει στον Μοντεσάντο. Και καθώς ο καιρός βοηθάει (ή δεν βοηθάει), έρχεται η πιο εντυπωσιακή ομοιότητα, που έχει κι αυτή να κάνει με το χασίς.»Όσο που να πάμε στο Περού / το φορτίο θα το ‘χουμε καπνίσει» αναλογίζεται σαρκαστικά ο Καββαδίας. Λίγο πιο αναλυτικά, ο Μοντεσάντος: «ώς που να καβατζάρουμε το φάρο Παρανά / μήτε για δείγμα θάχουμε φορτίο μέσα στ’ αμπάρι».

Τέτοιες ομοιότητες δύσκολα θα τις παραδεχτούμε για συμπτωματικές. Με μια πρώτη ματιά, δεν χωράει αμφιβολία ότι ο καπετάν Μοντεσάντος έκανε την πρώτη του εμφάνιση στα γράμματα μιμούμενος τον επίσης κεφαλονίτικης καταγωγής και ήδη καταξιωμένο (από την πρώτη του συλλογή, Μαραμπού, του 1933) Νίκο Καββαδία, την επιρροή του οποίου άλλωστε είναι σαν να 0μολογεί όταν βάζει στο ποίημά του, χωρίς άλλον πολύ σοβαρό λόγο, τα μαραμπού (στ. 43). Μάλιστα, στα επόμενα χρόνια έμελλε να εμφανιστούν και άλλοι κεφαλονίτες ναυτικοί που έγραψαν ναυτικά ποιήματα με εμφανή την επιρροή του Καββαδία.

Ωστόσο, παρόλο που ο Μοντεσάντος όντως γράφει το «Μπάρκο Μακάο» επηρεασμένος από το έργο γενικώς του Καββαδία, από χρονολογική άποψη είναι πολύ δύσκολο να ήξερε την Αρμίδα. Η Αρμίδα κυκλοφόρησε στη συλλογή «Πούσι», το 1947, και σύμφωνα με τη χρονολογική ένδειξη που υπάρχει στην πρώτη (μόνο) έκδοση της συλλογής το ποίημα γράφτηκε το 1939, ίδια χρονιά με τη δημοσίευση του «Μπάρκο Μακάο» στα Νεοελληνικά Γράμματα, ένα περιοδικό που ο Καββαδίας το διάβαζε και μάλιστα είχε ήδη συνεργαστεί με αυτό τρεις φορές κατά το παρελθόν. (Να σημειωθεί ότι ο Καββαδίας το 1939 βρισκόταν στη στεριά, δεν ταξίδευε). Επομένως, όλες οι ενδείξεις συγκλίνουν στο ότι ο Καββαδίας εμπνεύστηκε την Αρμίδα από το Μπάρκο Μακάο του Μοντεσάντου!

Δηλαδή, παρόλο που σε γενικές γραμμές ο Μοντεσάντος μιμείται τον Καββαδία, σε τούτο το ποίημα, για να αντιγράψω τη διατύπωση του Δ. Καρπούζη, «ο ποιητής-πρότυπο του Μοντεσάντου μοιάζει να εμπνέεται με τη σειρά του από τον μιμητή του». Και πιο κάτω: «Και αφού δεν έχει καταγραφεί καμιά δημοσίευση της ‘Αρμίδας’ πριν από εκείνη του ‘Barco: Macao’ πρέπει να αποδεχτούμε ότι στην προκειμένη περίπτωση ο Καββαδίας είναι αυτός που εμπνέεται».

Κλείνοντας, να επισημάνω κι άλλον έναν στίχο του Μοντεσάντου που επαναλαμβάνεται σε άλλο (και νομίζω επίσης μεταγενέστερο) ποίημα του Καββαδία. Πρόκειται για το «νύχτα, δίχως πλευρικά, τραβάμε στο σκοτάδι», που ίσως σας θύμισε το «μεσάνυχτα και ταξιδεύεις δίχως πλευρικά» από το ποίημα «Λύχνος του Αλλαδίνου» του Καββαδία, που επίσης δημοσιεύτηκε στη συλλογή «Πούσι» -αλλά δεν ξέρω αν το συγκεκριμένο ποίημα είχε δημοσιευτεί νωρίτερα. Δεν αποκλείεται πάντως και στην περίπτωση αυτή το Μπάρκο: Μακάο του Μοντεσάντου να στάθηκε το έναυσμα για τον στίχο του Καββαδία.

67 Σχόλια to “Μπάρκο Μακάο, ένα έναυσμα;”

  1. !!!

  2. TAK said

    Όπως θα το έθετε και ο T. S. Eliot: «Immature poets imitate; mature poets steal». Καλημέρα!

  3. Νέο Κid said

    Πολύ ωραίο Νικοκύρη. Μού έφτιαξες τη δύσκολη μέρα. Ευχαριστώ!

  4. Μένει όμως να διερευνηθεί μη τυχόν συνταξίδεψαν σε κάνα μπάρκο και κάποια βραδά του το απήγγειλε προφορικά ο Κ. κι έσπευσε να το δημοσιεύσει ο Μπ.

  5. LandS said

    Οχι ότι έχει μεγάλη σημασία, αλλά είπε κάτι τέτοιο ο Έλλιοτ; Και, αν είπε, χρησιμοποίησε το ρήμα to steal;

  6. Alexis said

    Εξαιρετικο αρθρο, συγχαρητηρια στον Καρπουζη και σε σενα Νικο που το αναδημοσιευεις. Δε φανταζομουν οτι υπηρχαν κι αλλοι που εγραφαν ποιηση με το στυλ και τη θεματολογια του Καββαδια.

  7. Νέο Κid said

    Ωραίο το Ελιοτικό ΤΑΚ! Μου θύμισε κατι παρόμοιο που έχω διαβάσει για την λογοκλοπή, ειδικά την επιστημονική, και πάει κάπως έτσι. » Stealing from one persοn is plagiarism. Stealing frοm many is research.»

  8. Γς said

    5:
    Ναι. Και συνέχισε
    bad poets deface what they take, and good poets make it into something better, or at least something different

  9. Alexis said

    Μορφολογικά ο στίχος είναι ίδιος με τη «Θεσσαλονίκη» του Καββαδία:

    Ήταν εκείνη τη νυχτιά που φύσαγε ο Βαρδάρης
    το κύμα η πλώρη εκέρδιζεν οργιά με την οργιά
    σ’ έστειλε ο πρώτος τα νερά να πας για να γραδάρεις
    μα εσύ θυμάσαι τη Σμαρώ και την Καλαμαριά.

  10. Γς said

    Οι ατάλαντοι δανείζονται, οι ταλαντούχοι κλέβουν, είχε πει πριν αρκετές δεκαετίες ο Μάνος Χατζιδάκις

  11. Μιχαλιός said

    Κοίτα να δεις!

    Στρ.1: Αντί «κάδο» γρ. «κάβο»
    Στρ.20: Αντί «Πεσασβάρ» γρ. (φαντάζομαι) «Πεσαβάρ».

  12. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    4: Ίσως κι αυτό -πάντως ο Καββαδίας από το 1937 ως το 1945, απ΄ ό,τι διάβασα, έμεινε στη στεριά.

  13. Γς said

    Ο Καββαδίας στο Φόρεσταλ

  14. Πάντως τώρα που το ξανακοιτάζω, τι δουλειά έχει ο Βάρναλης κάτω από τον τίτλο «Η αρμίδα» ;

  15. sarant said

    11: Μιχαλιέ, ευχαριστώ πολύ για την πρώτη διόρθωση, την έκανα. Το Πεσασβάρ είναι έτσι στο πρωτότυπο, οπότε το άφησα.

    14: Κάθε ποίημα της συλλογής Πούσι είναι αφιερωμένο από τον Καββαδία σε κάποιον φίλο ή/και ομότεχνο. Η Αρμίδα στον Βάρναλη.

  16. # 15 β

    Ευχαριστώ, λύνεις κάθε απορία !

  17. spiral architect said

    Καλημέρα. 🙂
    Οι επιρροές με την υιοθέτηση φόρμας, θεματολογίας ή περιεχομένου είναι αναπόφευκτες στην τέχνη. Άλλωστε, στη τελευταία μιλάμε για «σχολές».

    Απόσπασμα από μια φανταστική συνέντευξη με το Νίκο Καββαδία. Περαιτέρω πληροφορίες στο λίκνο:
    – Ναυτικός, ποιητής, λάτρης της ζωγραφικής και του βιβλίου. Ξέρατε απέξω όλη την ιταλική όπερα και την τραγουδούσατε, αν και φάλτσος. Πως εξηγείτε αυτό που λέμε «δημιουργία»;
    – Ένας μέτριος ζωγράφος μπορεί να μας εξηγήσει με λόγια πως δουλεύει. Ένας δημιουργός ποτέ.
    – Γιατί;
    – Είναι μεθυσμένος. Τότε μπορεί να πάρει στα χέρια του ένα χαρτί, ένα αδειανό πακέτο τσιγάρα, ένα μαντήλι, να το παιδέψει για λίγη ώρα συζητώντας, να το στραπατσάρει -με τον τρόπο του- και να τ` αφήσει. Αν αυτός που τα βρει έχει όραση, θα νοιώσει την πνοή, θα χαρεί τη φόρμα. Αν όχι, θα τα πετάξει στα σκουπίδια. Με καταλαβαίνεις;

    Πιστεύω να με καταλαβαίνετε. 😉
    Magnum Photos – Henri Cartier-Bresson
    Πόσοι και πόσοι π.χ. δεν έχουν επηρεαστεί από τον παραπάνω κύριο;

  18. andam said

    Παρθενογένεση δεν υπάρχει πουθενά, πόσο μάλλον στην Τέχνη. Πιστεύω ότι είναι μια δημιουργική ματιά, μια μελέτη πάνω στο ίδιο θέμα και σίγουρα δεν μπορούμε να μιλήσουμε για λογοκλοπή.Αυτό σαν γεγονός δεν το βρίσκουμε ακόμα από τους αρχαίους έλληνες τραγικούς που διαπραγματεύονταν στις τραγωδίες τους τα ίδια πρόσωπα, τις ίδιες καταστάσεις; Άλλωστε πόσο διαφορετικά ακούγονται τελικά αυτά τα δυό ποιήματα; Του Καββαδία είναι πιο δεμένο, πιο εντοπισμένο σε δυό-τρείς εικόνες, καταστάσεις. Τελείως τυχαία άκουγα χθες το βράδυ τον Ντίνο Χριστιανόπουλο στην ΕΡΤ. Σε κάποιο σημείο της συνέντευξης του στην Β. Φλέσσα μίλησε για την επιρροή που εξάσκησε στη γραφή του ο Καβάφης και μίλησε μάλιστα για ένα παγκόσμιο ανθολόγιο που κυκλοφόρησε πρόσφατα (;;) με ποιητές – όχι μόνο έλληνες αλλά και ξενους-που επηρεάστηκαν ή μιμήθηκαν τον Καβάφη…

  19. Σκέφτηκα μόλις: μπας και είναι κανένα ψευδώνυμο του Καββαδία, αμάρτυρο από αλλού; Ξέρουμε τίποτε άλλο για τον Μοντεσάντο;

  20. 19 άκυρο: Ο Αλέξανδρος Μοντεσάντος γεννήθηκε το 1898 στο Αργοστόλι και πέθανε στην Αθήνα το 1965. Ήταν ναυτικός για πολλά χρόνια αλλά το 1958 μπήκε στο Ψυχιατρείο Δαφνίου, όπου και έζησε τα τελευταία χρόνια της ζωής του.

  21. atheofobos said

    @5 LandS

    “Immature poets imitate; mature poets steal; bad poets deface what they take, and good poets make it into something better, or at least something different.”
    T.S. Eliot, The Sacred Wood

  22. Γς said

    21:

    Ηρθες δεύτερος (#8) και καθυστερημένος 😉

  23. andam said

    Φαινόταν ότι προερχόταν από δυό διαφορετικούς ποιητές. Ο Μοντεσάντος χάνεται σε ανούσιες μακροσκελείς περιγραφές και λεπτομέρειες, χωρίς στόχους, είναι ένα μακροβούτι -που λέει και ο Νίκος για τις τεράστιες προτάσεις- που δεν ξέρεις από πού μπαίνεις και πού βγαίνεις, ενώ ο Καββαδίας αντίθετα απλώς ενημερώνει για τον τόπο, την πορεία και μετά περιγράφει ονειρικές καταστάσεις κάτω από την επήρεια του χασίς. Τι να λέμε τώρα; το ποίημα του Καββαδία έχει αυτό το θεϊκό άγγιγμα που ονομάζεται τάλαντος αγαπητοί που το κάνει να λάμπει αυτόφωτο.

  24. # 22

    Το σχόλιό σου μπορεί να μην είναι μπανισμένο ή να είν’ μπαναρισμένο !

  25. Μιχάλης Ρουμελιώτης said

    Πολύ ενδιαφέρουσα η ανάρτηση. Καθαυτή όμως. όχι ως έναυσμα για να συζητήσουμε για τήν λογοκλοπή, ή να πεταχτούμε να υπερασπιστούμε, από κάποια κατηγορία που δεν διατυπώθηκε, τόν Καββαδία. Ένας δημιουργός γράφει, ένας άλλος τόν μιμείται και γράφει κι αυτός, και ο πρώτος μιμείται με τήν σειρά του τόν δεύτερο. Μιμητικό ζώο ο άνθρωπος, σε όλα του, και η τέχνη δεν είναι μόνο ένας, δύο (πέντε, δέκα…) ονόματα που μάς εντυπώθηκαν. Γύρω από κάθε τέτοιο όνομα, υπάρχουν κι άλλα, που απλώς δεν μάθαμε, για λόγους που μπορεί να έχουν να κάνουν με τό υποδεέστερο τής δημιουργίας ή τού ταλέντου τους, ή που μπορεί να είναι και καθαρά τυχαίοι.

  26. Εμένα πάντως, να πω την αλήθεια, μ’ άρεσε πολύ το ποίημα του Μοντεσάντου.

  27. sarant said

    Eυχαριστώ πολύ για τα νεότερα σχόλια!

    26: Κι εμένα μου αρέσει, αλλά φλυαρεί.

  28. Ε, όσο και τα παραμύθια του Φίλιππου! 😉

  29. Νέο Kid Στο Block said

    Περίμενα κάποιος να σχολιάσει και το όνομα καθαυτό. Μοντεσάντος!Mήπως είναι κανα ψευδώνυμο «Monte Santo» ξέρω γω «Αγιορίτης» (ίσως και ειρωνικό/αυτοσαρκαστικό; προκειμένου και για ναυτικό.. 😉 )

  30. Νέο Kid Στο Block said

    Γμτ! Tώρα είδα τα 19,20 του Δύτη! 😳
    Eξκιουζέ μουά πορ φαβόρ!

  31. ΠΑΝΟΣ said

    Είναι έτσι όντως σχετικά με τις επιρροές,η ατμόσφαιρα όμως που βγάζει το ποίημα,δεν ξέρω γιατί-το υποπτεύομαι-μού θύμισε έντονα ατμόσφαιρα μυθιστορήματος τού Τζότζεφ Κόνραντ.

  32. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    Kαλό το ποίημα, και ενώ νόμιζα οτι αντιγράφει τον Καβαδία, διαβάζω στο τέλος οτι είναι προγενέστερο, όμως όπως πολύ εύστοχα λές φλυαρεί.

    17 – Ίσως η πιο σωστή ερμηνεία για την δημιουργία (τέχνη), που είναι ειδικά στην εποχή μας, πολύ πονεμένη ιστορία.

  33. Φλυαρία που ταιριάζει στο χιπ χοπ:

  34. sarant said

    33: Απίστευτο, πού το βρήκες και πώς το βρήκες; Είχα γκουγκλίσει φράσεις του ποιήματος και δεν είχα βρει τίποτα… (αλλά δεν είχα γκουγκλίσει τον τίτλο).

    Δεν φαντάζομαι να το έγραψες και να το ανέβασες σήμερα 🙂

  35. Όχι. Εδώ περισσότερα:
    http://www.diymusic.org/music/diy/hiphop/ourakas-iaponias-onesecbeforetheend

  36. Α, «Barco: Macao» έγραψα, με τα αυτάκια …

  37. Πέπε said

    Ποια μίμηση ρε παιδιά; Γιατί όχι hommage;

    Για να μην πω και κάτι πιο ευφάνταστο: έχει διερευνηθεί μήπως υπήρχε ολόκληρη παράδοση τέτοιας ναυτικής ποίησης, που να παρέμεινε γνωστή αποκλειστικά στους ναυτικούς κύκλους με μόνη εξαίρεση τον Καββαδία;

  38. sarant said

    36: Καλά να πάθω που δεν γκούγκλισα τον τίτλο, προτίμησα φράσεις από το ποίημα για μεγαλύτερη σιγουριά…. Πάντως πολύ ωραίο εύρημα το δικό σου.

  39. Earion said

    29 Νέο Kid Στο Block,

    η οικογένεια Μοντεσάντου (ή, παλιότερα, Δε Μοντεσάντου) της Κεφαλονιάς είναι γνωστή από τις αρχές του 16ου αιώνα. Μεταξύ των μελών της είναι ο ιερέας και νοτάριος Σταμάτιος (το κατάστιχό του, των ετών 1535-1553, έχει εκδοθεί). Στο βιβλίο πρακτικών του Συμβουλίου των ευγενών (τέλη 16ου αιώνα) καταγράφονται πάνω από τριάντα άτομα (Ν. Γ. Μοσχονάς, Πρακτικά Συμβουλίου της Κοινότητος Κεφαλονιάς: Βιβλίο Α΄ (19 Μαρτίου-19 Απριλίου 1593)», Σύμμεικτα 3 (1972), σ. 327).

  40. sarant said

    Γεια σου Εαρίωνα με τα νοταριακά σου. Δεν είναι πάντοτε εύκολο να αντιστοιχιστούν τα επώνυμα με τα σημερινά, αν και τα περισσότερα βγαίνουν. Και δεν πρόσεξα να έχει -άτους, αυτοί θα ήταν στο πόπολο.

  41. spyroszer said

    Και εμένα μ΄ άρεσε το ποίημα παρά τη φλυαρία του.
    Μερικά γεωγραφικά: ο φάρος Παρανά πρέπει να είναι στον Ατλαντικό, στη Βραζιλία.
    http://www.unc.edu/~rowlett/lighthouse/bra.htm

    Δηλαδή, ο Καββαδίας δεν μας λέει από πού ξεκίνησε το πειρατικό του Captain Jimmy, αλλά πάντως κατευθύνεται προς το Περού. Ο Μοντεσάντος μας λέει ότι ξεκίνησε ο κάπταιν Μάδη από το Χαϊνάν, ένα νησί της νότιας Κίνας, με κατεύθυνση προς Βραζιλία. Μεγάλο ταξίδι για μπάρκο-μπέστια (ημιμυοδρόμωνα ή δρόμωνα ημιολικό τον μεταφράζουν).
    Οι ξέρες του Ρανή είναι δύσκολο να βρεθούν, οι ξέρες της Ακορά είναι στη Νέα Ζηλανδία.
    http://en.wikipedia.org/wiki/Akaroa
    Και ένας ωραίος χάρτης με τους τόπους του Καββαδία.
    https://maps.google.com/maps/ms?ie=UTF8&t=h&oe=UTF8&msa=0&msid=200081333007743413291.0004b628f548d68c4f708&dg=feature

  42. Το ωραιότερο ποίημα του Μοντεσάντου είναι αυτό εδώ. (Συγχωρείστε μου τη διαφήμιση).

    http://diskoryxeion.blogspot.gr/2009/11/blog-post_27.html

  43. Makis said

    Ο Ντούνης Χρήστος επίτιμος αρχηγός του λιμενικού έχει δημοσιεύσει εργασία με το ονόματα των πλοίων στα οποία υπηρέτησε ο Ν. Καββαδίας, η σειρά των ονομάτων είναι και αυτή ένα ποίημα! Το έχει κανείς;

  44. Για απομίμηση ή κλοπή από μεγάλους δημιουργούς έχει εμφανιστεί η σχετική ρήση αρκετές φορές, όπως αναφέρεται εδώ.

  45. sarant said

    Eυχαριστώ πολύ για τα νεότερα!

    41: Ωραίος χάρτης, Σπύρο!

    42: Τέτοιες διαφημίσεις είναι καλοδεχούμενες, και τα σχόλιά τους 🙂

    43: Όχι, και μας ενδιαφέρει!

  46. Ο Καββαδίας ναυτολογήθηκε στα παρακάτω πλοία:

    1929: Φορτηγό Αγ. Νικόλαος.
    1930: Ατμόπλοιο Πολικός.
    1931: Φορτηγό Νίκη.
    1934: Φορτηγό Ιόνιον – Φορτηγό Αντζοuλέτα.
    1936: Φορτηγό Χαράλαμπος. (Έμεινε μόνο 5 μήνες).
    1945-1949: Ατμόπλοιο Κορινθία Ατμόπλοιο Κυρηνεία (Οκτώβριος, ναυτολογήθηκε στο Colombo).
    1950: Ατμόπλοιο ‘Ιωνία. Ατμόπλοιο Κυρήνεια (Δεκέμβριος).
    1951 : Ατμόπλοιο Κυρήνεια. Ατμόπλοιο Κορινθία (Οκτώβριος).
    1952: Ατμόπλοιο Κορινθία.
    1953: Ατμόπλοια Ιωνία , Κορινθία (Απρίλιος- Αύγουστος) – Φορτηγό Πρωτεύς (Σεπτέμβριος- Νοέμβριος) – Ατμόπλοιο Κορινθία (Δεκέμβριος).
    195Ιt: Ατμόπλοια Κυρήνεια, Κορινθία, ‘Ιωνία, Ρωμυλία, Κορινθία.
    1955: Ατμόπλοια Κυρήνεια (8-11 ), Λυδία (Δεκέμβριος).
    1956-1957: Ατμόπλοια Λυδία , Φρυγία.
    1958- 1963: Ατμόπλοιο Μασσαλία.
    1964.: Ατμόπλοιο Απολλωνία (Απρίλιος- Σεπτέμβριος) – Ατμόπλοιο Μηδία (Οκτώβριος).
    1965: Ατμόπλοιο Μηδία (έως το Μάρτιο) – Ατμόπλοιο Απολλωνία (Απρίλιος- Νοέμβριος) – Φορτηγό Θησεύς (15-11-196 ~ 15-1-1966)
    1966-1973: Ατμόπλοιο ‘Απολλωνία.
    1974: Ατμόπλοιο Aquarius.

  47. Στον χάρτη που έδωσε ο Spyroszer στο 41, η τοποθεσία Εβρίδες φαίνεται να είναι τα νησάκια πάνω απ’ τη Σκωτία. Ο Καββαδίας όμως στο Πούσι μάλλον εννοούσε τις Νέες Εβρίδες (σημερινό Βανουάτου) στον νότιο Ειρηνικό. Ταιριάζουν και με το ταξίδι που περιγράφει στο ποίημα…

  48. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Mεσάνυχτα μαρτιάτικα στο Πόρτο Σαραντάκος
    άργησα κι ήρθα τρέχοντα κι εγώ στην προκυμαία
    και βρίσκω (πόσα χώραγε του ναυτικού ο σάκος!)
    του Μοντεσάντου τα γραφτά ,του Κόλλια κλοπιμαία.

    Ας είναι βράδυ Κυριακής και περασμένη η ώρα,
    στα γρήγορα ταξίδεψα στις μαγικές γραμμές
    με το καράβι που κι οι δυο δεμένοι πρύμνη-πλώρα
    χειρονομίες κάνουνε πάνω από τ αχανές

    🙂

  49. sarant said

    46: Ευχαριστούμε πολύ!

    47: Λογικό είναι αυτό.

    48: Μπράβο Έφη, έξοχο!

  50. Earion said

    # 40

    Δεν είναι πάντοτε εύκολο να αντιστοιχιστούν τα επώνυμα με τα σημερινά, αν και τα περισσότερα βγαίνουν.

    Στα Επτάνησα, χάρη στις γραπτές πηγές (νοταριακά, βιβλία βαπτίσεων, ιδιωτικά έγγραφα, κ.ά.) μπορεί να αποκατασταθεί η παρουσία μιας οικογένειας από τον 16ο μέχρι σήμερα. Πρωτίστως βέβαια για τις οικογένειες ευγενών, αλλά και για τις χαμηλότερες. Γι’ αυτό μπόρεσε ο Ραγκαβής να συντάξει το Livre d’or de la noblesse Ionienne.

    Και δεν πρόσεξα να έχει -άτους, αυτοί θα ήταν στο πόπολο.

    Στον 16ο δεν υπάρχουν ακόμα -άτοι, αυτό είναι υστερότερο, όταν πολλαπλασιάστηκαν οι κλάδοι των οικογενειών των ευγενών. Έτσι δημιουργήθηκαν τα διπλά επώνυμα (π.χ. Ζερβός-Ιακωβάτος). Επώνυμο με κατάληξη σε -άτος δεν σημαίνει πόπολο, ίσα ίσα αρχικά ήταν των ευγενών. Ένα παράδειγμα που θα σου αρέσει είναι το επώνυμο Πρετεντέρης (σου θυμίζω τον φίλο σου το δημοσιογράφο): είναι κλάδος των Τυπάλδων (Τυπάλδος-Πρετεντέρης).

  51. sarant said

    50: Και ήταν και pretenders;

  52. Μπουκανιέρος said

    Α, ωραίο το σημερνό – και συμφωνώ με Δύτη 26 και Σπύρο 41.

    (…και με αφορμή το 50) Γκούχου-γκούχου, κάτι λέγαμε σε κάποιο μπαρ τελευταία, με κάποιους σκοτεινούς τύπους…

  53. ios said

    Θα μου επιτρέψετε μια μικρή παρέμβαση για το θέμα των κεφαλονίτικων επωνύμων. Καμιά θεωρία για την προέλευση των επωνύμων σε -ατος δεν έχει διερευνηθεί επιστημονικά. Ότι κυκλοφορεί στο δίκτυο είναι εικασίες που μπορεί να είναι μεν βάσιμες αλλά δεν παύουν να είναι εικασίες. Το μόνο σίγουρο είναι ότι οι καταλήξεις αυτές εμφανίζονται μετά τη βενετική κατάκτηση.
    Μπορεί κάλλιστα να ισχύει η θεωρία της απόδοσης διπλών επωνύμων για να ξεχωρίζουν οι κλάδοι των ευγενών οικογενειών αλλά αυτή η θεωρία δεν εξηγεί την εμφάνιση της κατάληξης «άτος» αυτή καθεαυτή.
    Εφόσον μάλιστα τα τοπωνυμικά της Κεφαλονιάς (συνήθως) έχουν την κατάληξη -ατα και προκύπτουν μάλιστα με την προσθήκη της κατάληξης αυτής σε ονόματα που συναντάει κανείς στις οικογένειες των αρχόντων, μπορεί κανείς βάσιμα να υποστηρίξει ότι τα τοπωνυμικά συμπαρασύρουν τα επίθετα των μη-ευγενών που παίρνουν έτσι την κατάληξη -ατος.
    Ωστόσο, πιστεύω ότι καμιά από τις δυο απόψεις δε λαμβάνει υπόψη της την πιο σημαντική λεπτομέρεια. Τη Βενετική κατάκτηση. Νομίζω ότι οι καταλήξεις σε -ατος είναι χαρακτηριστικό που εισάχθηκε από τη Βενετία. Στην Ιταλία, όπως κι εδώ, πολλές καταλήξεις προδίδουν το μέρος απ’ όπου κατάγεται κάποιος. Στο Βένετο είναι κοινή η κατάληξη ato/ati (όπως και το -asso). Στη γειτονική Λομβαρδία κοινή είναι η κατάληξη ate/ati/atti. Τα επίθετα σε -ατος μπορεί να μην είναι κοινά στην υπόλοιπη Ελλάδα αλλά δεν είναι μοναδικά στην Κεφαλονιά. Βέβαια οι τεράστιες μετακινήσεις πληθυσμών στο εσωτερικό της χώρας τον 20ο αιώνα δε βοηθάει να διερευνηθεί αυτή η εικασία αλλά νομίζω ότι σε περιοχές που κατακτήθηκαν για μεγάλα χρονικά διαστήματα από ιταλούς έχουν εισαχθεί ως ένα βαθμό οι αντίστοιχες καταλήξεις στα επίθετα, πράγμα που μπορεί να υποδεικνύει είτε μιμητισμό είτε εγκατάσταση ιταλών στα κατακτημένα μέρη.
    Επειδή κινδυνεύει η παρέμβαση να γίνει σεντόνι, να κλείσω λέγοντας ότι με μια μικρή έρευνα που έκανα στο fb βρήκα επίθετα που τα συναντάει κανείς στην Κεφαλονιά και στην Ιταλία ακόμα και στη Βραζιλία και στην Αργεντινή (χωρίς το τελικό -ς εννοείται) και είναι τα ονόματα ανθρώπων που δεν έχουν καμιά σχέση με την Κεφαλονιά.

  54. spiral architect said

    @50δ: Οι γνωστοί Τυπάλδοι οι ιδιοκτήτες του Ε/Γ-Ο/Γ “Ηράκλειον”, έτσι;
    (μιας και μιλάμε για ποιητές-ναυτικούς και μπάρκα)

  55. # 53

    Και στην Αμφισσα έχουν επώνυμα σε -ατος, ένας μάλιστα στην βιοτεχνία του σκέφτηκε να το κάνει να φαίνεται…γιαπωνέζικο, είναι οι γνωστές σαγιονάρες Migato
    από το Μιχάλης Γάτος !!

    # 50

    Ο Ραγκαβής αναφέρει όσους ήταν γραμμένοι στο Livre d’ Or de la Nomblesse de Corfou, ανεξάρτητα αν ήταν επτανήσιοι ή όχι, π.χ.μέλος της οικογένειάς μου αναφέρεται σαν nobile in Candia

  56. sarant said

    53: Εννοείτε, ας πούμε, Σολδάτος και Soldato, Μαρκάτος και Marcato;

  57. ios said

    56: Ναι, ανάμεσα σε πολλά άλλα όπως αυτά που είναι προφανής η ιταλική τους προέλευση αλλά και άλλα που με την πρώτη ματιά δεν τους φαίνεται, πχ ο αντιδήμαρχος Κεφαλονιάς που λέγεται Κεκάτος στα ιταλικά γράφεται Ceccato που μάλλον προέρχεται από το ιταλικό υποκοριστικό του Φραντσέσκου Cecco που νομίζω ότι το συναντάμε και σαν το υποκοριστικό «Κιέκκας» και στα Δωδεκάνησα.

  58. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Η κατάληξη -άτης/-άτισσα δεν είναι αποκλειστική της Κεφαλονιάς ή των Επτανήσων. Αναφέρω πρόχειρα ότι χρησιμοποιείται και σήμερα για να δηλώσει τους κατοίκους χωριών της Ηπείρου, π.χ. Νιστοράτες (<Νίστορα), Καλοτάτες (<Καλοτά), Ανωγιάτες (<Ανώγι) κ.α.
    Η κατάληξη προέρχεται από τα αλβανικά, όπου με την κατάληξη -ati δηλώνονται τα μέλη μιας πατριάς-φάρας, π.χ. Τζαβελάτες (<τα μέλη της φάρας του Τζαβέλα), Μποτσαράτες κλπ. Τέλος στην Ήπειρο υπάρχουν οικισμοί των οποίων το όνομα τελείωνε σε -άτι/-άτες: Φιλιάτι, Λιογκάτι, Μαρκάτι, Νινάτι, Κολεστάτι, Λιγοράτι, Μορφάτι, Μουζακάτι, Νουνεσάτι, Ρετσάτι, Σαράτι, Σπαθαράτι, Τσεκουράτι, Ντισάτι, Νιαγκάτες, Παπαδάτες.

  59. ios said

    58: Στην Κεφαλονιά, απ’ όσο γνωρίζω, δεν συνηθίζεται η κατάληξη -άτης στα επώνυμα.

  60. Πέπε said

    @58: Η πατριδωνυμική κατάληξη -άτης υπάρχει από τα αρχαία. Σε παραδείγματα όπως Τζαβελάτες, Μποτσαράτες, που αναφέρετε, πολύ πιθανόν να προέρχεται από μια συμπτωματικά όμοια αλβανική κατάληξη, αλλά στο Ανωγιάτες ας πούμε μού φαίνεται καθαρά ελληνικό.

  61. Μιχαλιός said

    47: Δεν είναι μόνο οι Εβρίδες. Είναι όντως πειστική η ταύτιση της ξέρας του Ακορά με το κλειστό λιμάνι Ακαρόα; Γίνεται η ζωντανή φοινικιά του Παραμέ να βρίσκεται στη Βτετάννη; Ή το κορίτσι στην Καράστρα να νυστάζει λόγω υποθερμίας στ’ ακατοίκητα νερά του Βόρειου Παγωμένου; Και γιατί να θεωρείται τοπωνύμιο ο Νορόνα κι ο πνιγμένος του, ενώ είναι γνωστός εξερευνητής και σύγχρονιος του Κολόμβου; Γενικά η δική μου εντύπωση,δίχως να έχω ασχοληθεί ειδικά. είναι ότι κυκλοφορούν πολλά επιπόλαια σχόλια για τα πραγματολογικά του Καββαδία (όχι μόνο για τα ονόματα, αλλά και για τους ναυτικούς του όρους).

  62. Makis said

    46 Παναγιώτη σε ευχαριστώ!
    Φυσικά ευχαριστίες στον νοικοκύρη για ιβιλάι που μας έριξε.

  63. BK said

    Ποιήματα του Μοντεσάντου μελοποίησε (και) ο Σωτήρης Δεμπόνος. Περιέχονται στο album «Ουράκας» που κυκλοφόρησε το 2000. Μάλιστα το ένθετο του CD είχε πληροφορίες για τον ποιητή αν θυμάμαι καλά.
    Δε βρίσκω κάτι στο youtube αλλά για περισσότερες πληροφορίες για το δίσκο δείτε παρακάτω:

    http://www.stigmitheatre.com/main.php?show=7

    http://www.discogs.com/%CE%A3%CF%89%CF%84%CE%AE%CF%81%CE%B7%CF%82-%CE%94%CE%B5%CE%BC%CF%80%CF%8C%CE%BD%CE%BF%CF%82-%CE%9F%CF%85%CF%81%CE%AC%CE%BA%CE%B1%CF%82/release/3282395

  64. sarant said

    63: Κάτι έλεγε και το λινκ του Δισκωρυχείου, αν θυμάμαι καλά. Ευχαριστούμε!

  65. leonicos said

    Περί Μοντεσάντου
    Σερ Σαρ @64 Αδάμ. Δεν συμφωνώ με την κριτική προς τον Μοντεσάντο. Βέβαια στην αρχή, αγνοώντας τον εννοείται, νόμισα πως είναι όντως άγνωστο του Καββαδία ή μίμηση του ύφους και της θεματολογίας. Αλλά ποιοτικά το βρίσκω εξαιρετικό, τα δε μειονεκτήματα που του προσάπτετε μπορεί να είναι και πλεονεκτήματα.

    @26 Χαίρομαι που συμφωνεί και ο Δύτης μαζί μου.

    @42 Φώντα είχες δίκιο. Δεν λέω καλύτερο… αλλά πάντως ισάξιο. Πιθανώς ο Μοντεσάντος να ήταν ισάξιος ως ποιητής με τον Καββαδία.

    @61 Μιχαλιέ, πάντως το Ακαρόα έχει στη μέση ηφαιστειογενείς ξέρες.
    Αλλ’ όσα λες για τα πραγματολογικά του Καββαδία, μοιάζουν με τα ετυμολογικά των κυρίων ονομάτων ή των επιθέτων. Λέει κανείς ό,τι νομίζει. Πάντως ο Καββαδίας δεν έβαλε τις λέξεις αυτές τόσο για το πραγματολογικό τους ή το σημασιολογικό τους περιεχόμενο, όσο για την εξωτική αίσθηση που αποπνέουν αλλά (κυρίως κατ’ εμέ) για το ηχητικό τους βάρος. Ο Καββαδίας πρέπει να έγραφε ‘φωναχτά’ δηλαδή ν’ άκουγε εσωτερικά τον ήχο αυτού που έγραφε. Και από εκεί απορρέι κυρίως η γοητεία του.

  66. Γ.Μ said

    Παρακολουθώ φανατικά τα άρθρα του Ν.Σαραντάκου και αυτήν την ιστοσελίδα θεωρώντας πολύτιμα τόσο τα άρθρα όσο και τον μεγάλο όγκο πληροφοριών και σκέψεων που προκύπτουν στους σχολιασμούς. Στις λίγες φορές που έχω λάβει μέρος (όπως στο άρθρο για την κορινθιακή σταφίδα) απόλαυσα κυριολεκτικά την ευστροφία , την έκταση των γνώσεων αλλά και το χιούμορ (βλέπε Γς) των συνηθισμένων υπόπτων της σελίδας.
    Με αφορμή τα σχόλια για τα Κεφαλλονίτικα επώνυμα θα ήθελα να πω μερικά πράγματα. Πριν από αρκετά χρόνια σε μια προσωπική γενεαλογική αναζήτηση βρέθηκα μπροστά σε ένα μεγάλο όγκο πληροφοριών ( Βενετικά αρχεία , βιβλιογραφία, χιλιάδες ληξιαρχικές πράξεις κτλ) που αφορούσαν και σε πλήθος παράπλευρων θεμάτων από την αρχική μου αναζήτηση (και αυτά συντήρησαν και ενίσχυσαν το ενδιαφέρον μου καθιστώντας την απλή περιέργεια και αρχική μου αναζήτηση, σε «παράπλευρο» αποτέλεσμα). Έτσι προέκυψαν μια σειρά από σκόρπιες αναρτήσεις , πολλές φορές κακογραμμένες (μέσα στα πλαίσια των προσωπικών δυνατοτήτων μου σε γραπτό λόγο) , με μόνο σκοπό την κατάθεση της προσωπικής εμπειρίας (και για αυτό κατά βάση ανώνυμες). Μια από αυτές ήταν και αυτή που αφορά στην χρήση του διπλού επωνύμου και στην ερμηνεία των Κεφαλλονίτικων επωνύμων σε –ατος, η οποία αναπαράχθηκε ,πλήρως ή αποσπασματικά, σε πολλές ιστοσελίδες.
    Επειδή υπήρξε σχετική αναφορά , θα ήθελα να διευκρινίσω ορισμένα σημεία:
    Η «λεπτομέρεια» της Βενετικής κατάκτησης αποτελεί αφετηρία και των δύο απόψεων που αναφέρθηκαν. Στην δική μου ερμηνεία τόσο ετυμολογικά , όσο και χρονολογικά (να προσθέσω και την σημαντική επίδραση της Διοικητικής δομής των Βενετικών κτήσεων με τις τακτικές απογραφές και τις μεθόδους καταχώρησης και διατήρησης των αρχείων).
    Επιπλέον η Κεφαλονιά πριν την Βενετική κτήση υπήρξε ερημοποιημένη στις περισσότερες περιοχές της , με έναν συρρικνωμένο πληθυσμό και ακολούθως δέχτηκε μια εποίκηση σε μεγάλη έκταση κατά την συνηθισμένη Βενετική τακτική.
    Η χρήση των διπλών επωνύμων λαμβάνει χώρα σε συγκεκριμένη χρονική περίοδο , προηγείται της διευρυμένης χρήσης των επωνύμων σε –ατος , συμπίπτει χρονικά με την πληθυσμιακή αύξηση των διαφόρων οικισμών και αυτό φαίνεται από πληθώρα ληξιαρχικών πράξεων.
    Επίσης από τις ληξιαρχικές πράξεις προκύπτει άμεσα το συμπέρασμα ότι αφορούν σε αρκετές πολυπληθείς οικογένειες και απέφυγα σκόπιμα την χρήση του όρου «ευγενών» , καθώς δεν συμβαίνει αυτό κατ΄ανάγκη και κυριότερα επιθυμούσα να αποφύγω να εμπλακώ σε μια υπερεκτίμηση – εως και μυθοπλασία -που υπάρχει σχετικά με τις οικογένειες των ευγενών.
    Έτσι είναι προφανές ότι η χρήση τους είναι ένα αποτέλεσμα της καθημερινής ανάγκης να διακριθούν τα πρόσωπα (που η συνωνυμία ενισχύεται και από την χρήση ενός αρκετά περιορισμένου σε αριθμού κύριων ονομάτων ,γεγονός που και αυτό έχει το δικό του ενδιαφέρον) μεταξύ τους μέσα στον περιορισμένο χωροταξικά οικισμό που ζουν αλλά και στην πληθώρα όμορων νεων οικισμών που δημιουργούνται κατά τον 17ο αιώνα.
    Όσο αφορά στα τοπονύμια , πάλι σε πολλές περιπτώσεις οι ληξιαρχικές πράξεις είναι ικανές να δείξουν ότι πρόκειται για οικισμούς που δημιουργήθηκαν από μετεγκαταστάσεις τμημάτων οικογενειών σε όμορες περιοχές των αρχικών τους οικισμών . Φέρουν το όνομα της οικογένειας που ,είτε ήταν η μοναδική που εγκαταστάθηκε εκεί ,είτε η πιο μεγάλη σε αριθμό μελών. Η μόνη διασύνδεση με την «ευγένια» που μπορεί να γίνει είναι σε σχέση με το ιδιοκτησιακό καθεστώς των γεωγραφικών εκτάσεων των τόπων εγκατάστασης και δημιουργίας αυτών των οικισμών. Το παραπάνω όμως δεν μπορεί να υποστηριχθεί με την «επιστημονική» αυστηρότητα , αφού φαίνεται σε κάποιες περιπτώσεις (από τις ληξιαρχικές πράξεις)κυρίως της περιοχής της Παλικής . ( Η εμπειρική γνώση ή διαίσθηση , όπως το να μπορείς να αντιληφθείς ότι κάτι που γνωρίζεις με στοιχεία ότι συμβαίνει σε μια μικρή σχετικά κλίμακα , αποτελεί μέρος της κουλτούρας ή των συνηθειών ενός τόπου και συνεπώς μπορεί να ερμηνεύει την μεγαλύτερη κλίμακα, σκοντάφτει πολλές φορές στην «επιστημονική» αυστηρότητα).
    Η μη μοναδικότητα των επωνύμων σε –ατος δεν είναι αναγκαίο να συσχετίζεται με την γενίκευση της χρήσης τους στην Κεφαλονιά. Κυρίως όταν αυτή συμβαίνει σκόρπια και δεν λαμβάνει διαστάσεις συνήθειας.
    Τέλος να αναφέρω ότι ο συλλογισμός όπου ξεκινάει με τον καταλογισμό μιας χαλαρότητας σε δύο απόψεις και καταλήγει σε πιθανές ερμηνείες μιμητισμού ή εγκατάστασης Ιταλών(;) σε περιοχές Βενετικών κτήσεων με δυσκόλεψε να τον παρακολουθήσω! Και δεν το λέω επικριτικά.

  67. sarant said

    Ευχαριστώ για το σχόλιο! Έχει ενδιαφέρον και αυτό που λέτε για τον περιορισμένο αριθμό βαφτιστικών ονομάτων

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: