100 άδικα

Καμιά φορά,  όταν θέλουμε να πούμε ότι κάποιος έχει απόλυτο δίκιο,  λέμε «έχεις χίλια δίκια». Δεν έχω ακούσει να λέμε «έχεις εκατό δίκια». Σπανιότερα λέμε «χίλια άδικα» -το βρίσκω πάντως, π.χ. κάποιος έγραψε «ο Πάγκαλος έχει ένα δίκιο» και πρόσθεσε  «(και χίλια άδικα)». Και εδώ, σε παλιόοο σχόλιο, ο φίλος  μας ο Π2 είχε γράψει: Χίλια άδικα να  είχε ο Ανδρόνικος… (σε συζήτηση για τη Βεργίνα).

Εκατό άδικα δεν λέμε. Αλλά το σημερινό άρθρο έχει 100 άδικα, ή μάλλον 100 -άδικα, δηλαδή 100 λέξεις που τελειώνουν σε «άδικο».

Σύμφωνα με το Λεξικό της  Κοινής Νεοελληνικής, το επίθημα  -άδικο είναι:

επίθημα ουδέτερων τοπικών ουσιαστικών παράγωγων από ουσιαστικά· δηλώνει: 1. κατάστημα στο οποίο μπορεί κανείς να βρει για αγορά ή γενικά για κατανάλωση αυτό που εκφράζει η πρωτότυπη λέξη· (πρβ. -ικο ¹): (μακαρόνια) μακαρονάδικο, (ούζο) ουζάδικο, (σάντουιτς) σαντουιτσάδικο, (φαγητά – φαγιά) φαγάδικο, (φαστφούντ) φαστφουντάδικο. || χωρίς να συνδέεται, ακόμη και όταν υπάρχει, με ανάλογο επαγγελματικό ουσιαστικό σε -άς ¹: αρβυλάδικο, γαλατάδικο, παντοφλάδικο, παπουτσάδικο, σποράδικο. 2. κτίριο, εργαστήριο και γενικά χώρο κατάλληλο για – ή σχετικό με- αυτό που εκφράζει η πρωτότυπη λέξη: (μοδίστρα) μοδιστράδικο, (τρελός) τρελάδικο.

Προσέξτε ότι κάποιες φορές έχουμε  διτυπία, δηλαδή «παπουτσάδικο/παπουτσίδικο». Προσέξτε επίσης ότι είναι «σποράδικο» (το μαγαζί που πουλάει σπόρια), όχι «σποραδικό»!

Αλλά το ΛΚΝ αναγνωρίζει επίσης κι άλλο ένα επίθημα -άδικο:

επίθημα ουδέτερων ουσιαστικών που δηλώνουν την οικογένεια ή το σπίτι, τη συνοικία ή το συνοικισμό όπου κατοικεί το πρόσωπο που δίνει η πρωτότυπη λέξη· (πρβ. -αίικο, -ιώτικο): (Nοταράς) Nοταράδικο.

Όλα αυτά τα λέω σαν πρόλογο για το σημερινό άρθρο, που το οφείλω σε πολύ μεγάλο βαθμό στον φίλο μας τον Τόλη. Ο Τόλης δεν σχολιάζει, αλλά στέλνει  ταχτικά υλικό για  μεζεδάκια. Πριν από μερικές μέρες, έστειλε τον κατάλογο που θα παρουσιάσω, γράφοντας «δεν ξέρω τι πετριά έφαγα και έφτιαξα αυτή τη λίστα», με λέξεις που τελειώνουν  σε -άδικο.

Κι έτσι, κατάλογο βάλαμε χτες, κατάλογο και σήμερα, αλλά διαφορετικού είδους, σήμερα με  λέξεις σε -άδικο.

Ο Τόλης  έστειλε 94 λήμματα, εγώ τα συμπλήρωσα προσθέτοντας δυο λέξεις από τον  στρατό (Αξυπάδικο, επιλοχάδικο), την ίδια τη  λέξη «άδικο» που βέβαια δεν έχει το επίθημα «-άδικο», και καναδυό λέξεις από το Αντίστροφο λεξικό της Άννας Αναστασιάδη-Συμεωνίδη, ίσα  ίσα για να φτάσουμε τα 100 λήμματα.

Ιδού  λοιπόν 100 άδικα:

1. άδικο
2. αξυπάδικο (το γραφείο του ΑΞιωματικού ΥΠηρεσίας στον στρατό)
3. αυθάδικο
4. αφτεράδικο
5. βαρελάδικο
6. βενζινάδικο
7. βιζιτάδικο
8. γανωματάδικο
9. γκαζάδικο
10. γκρουπάδικο
11. γλωσσάδικο
12. γουναράδικο
13. γυράδικο
14. δισκάδικο
15. επιλοχάδικο
16. επιπλάδικο
17. ελληνάδικο
18. καρβουνάδικο
19. καρεκλάδικο
20. καπελάδικο
21. κερατάδικο
22. κομπολογάδικο
23. κονσερβάδικο
24. κουλουράδικο
25. κρασάδικο
26. κωλάδικο
27. κωλομπαράδικο
28. κωλοπιαστράδικο
29. λαδάδικο
30. λαϊβάδικο
31. λαστιχάδικο
32. λεμονάδικο
33. λουλουδάδικο
34. μασαζάδικο
35. μαρμαράδικο
36. μεζεδάδικο
37. μοδιστράδικο
38. μπαρμπουτάδικο
39. μπαρουτάδικο
40. μπατσάδικο
41. μπεργκεράδικο
42. μπιλιαρδάδικο
43. μπιστολάδικο
44. μπομπάδικο
45. μπουγατσάδικο
46. μπριζολάδικο
47. νερουλάδικο
48. ντεθάδικο
49. νυχάδικο
50. ξενυχτάδικο
51. ξεφτιλάδικο
52. ξυλάδικο
53. ομπρελάδικο
54. ορθάδικο
55. ουζάδικο
56. ουφάδικο
57. παπουτσάδικο
58. παπλωματάδικο
59. πεθαμενάδικο
60. πετράδικο
61. ποδηλατάδικο
62. πουστράδικο
63. πουτανάδικο
64. πραματευτάδικο
65. ραγιάδικο
66. ρακάδικο
67. ραφτάδικο
68. ρεμπετάδικο
69. ροκάδικο
70. ρολογάδικο
71. ρουχάδικο
72. σαντουιτσάδικο
73. σιδεράδικο
74. σκυλάδικο
75. σουσάδικο
76. σποράδικο
77. στριπτιζάδικο
78. σφουγγαράδικο
79. τζινάδικο
80. τρελάδικο
81. τσαγκαράδικο
82. τσιμεντάδικο
83. τσιμπουκάδικο
84. τσιπουράδικο
85. τσολιάδικο
86. τσοντάδικο
87. τσουκαλάδικο
88. τυράδικο
89. τυροπιτάδικο
90. φαγάδικο
91. φαστφουντάδικο
92. φλιπεράδικο
93. φωνακλάδικο
94. χαλκωματάδικο
95. χαμπουργκεράδικο
96. χιπστεράδικο
97. χιπ-χοπάδικο
98. χοντρομπαλάδικο
99. χοροπηδάδικο
100. ψαράδικο

Οι αετομάτηδες αναγνώστες θα επισημάνουν ότι στον κατάλογο υπάρχουν και μερικά -άδικα όπου το -άδικο δεν είναι επίθημα. Πράγματι, το αυθάδικο είναι απλώς δημοτικιστικός τύπος για το «αύθαδες», το ραγιάδικο δεν είναι το μέρος όπου  συχνάζουν ραγιάδες αλλά το επίθετο που παράγεται από τη λέξη ραγιάς (π.χ. ραγιάδικο φέρσιμο), το ίδιο και το φωνακλάδικο και το χοντρομπαλάδικο. Θα έχετε δίκιο να επισημάνετε τη διαφορά αλλά δεν  θα έχω άδικο αν σας πω ότι και αυτά είναι… άδικα.

Το Αντίστροφο Λεξικό  που ανάφερα πιο πάνω έχει 146 λήμματα σε -άδικο, οπότε περιθώριο για συμπλήρωση του καταλόγου υπάρχει άφθονο. Ο λόγος σε σας!