Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Ο ριψοκίνδυνος κύριος Καμπέρος

Posted by sarant στο 18 Μαΐου, 2010


Ένας ωραίος τρόπος για να κερδίσεις την υστεροφημία είναι να γίνει το όνομά σου λέξη· πάρα πολλές λέξεις του λεξιλογίου μας προέρχονται από κύρια ονόματα, ονόματα προσώπων ή λαών ή τοπωνύμια. Το θέμα είναι τεράστιο, αξίζει ιδιαίτερο άρθρο (έχω γράψει) αλλά ακόμα και βιβλίο μπορεί να γραφτεί (έχουν γραφτεί πολλά) για όλες τις λέξεις που προήλθαν από κύρια ονόματα. Θα το συζητήσουμε κάποια φορά, όχι όμως τώρα.

Τώρα θα πούμε για τον ριψοκίνδυνο κύριο Καμπέρο, που κέρδισε πιθανότατα την υστεροφημία χωρίς να το θέλει. Αφορμή παίρνω από ένα πρόσφατο άρθρο του Θ. Μωυσιάδη στο ιστολόγιο Linguarium, με τίτλο Δυσετυμολόγητες λέξεις προερχόμενες από κύρια ονόματα, όπου ο Θ.Μ. εξετάζει κάποιες (πολύ γοητευτικές) περιπτώσεις με δύσκολες ετυμολογίες από κύρια ονόματα. Η πρώτη απ’ αυτές, είναι το επίθετο «τρελοκαμπέρω», η απερίσκεπτη γυναίκα που δεν σκέφτεται λογικά. Όπως λέει ο Μωυσιάδης, η τρέχουσα εξήγηση από το τουρκικό kamber (αχώριστος σύντροφος) δεν ικανοποιεί. Κι έτσι (αντιγράφω): Πυρήνας τής λέξεως είναι ένα λησμονημένο κύριο όνομα, το οποίο θα μας ερχόταν ευθύς στον νου αν ήμαστε κάπως εξοικειωμένοι με την ιστορία τής ελληνικής πολεμικής αεροπορίας. Στις 13 Μαΐου 1912 πραγματοποίησε την πρώτη πτήση στην Ελλάδα ένας υπολοχαγός που μετεκπαιδεύτηκε ως πιλότος στη Γαλλία. Λεγόταν Δημήτριος Καμπέρος. Ανέλαβε πλήθος αποστολών κατοπτεύσεως των τουρκικών στρατευμάτων στον Α΄ Βαλκανικό Πόλεμο και μετασκεύασε το αεροπλάνο του, τύπου Henri Farman, σε υδροπλάνο, επιτυγχάνοντας την ανώτατη για την εποχή επίδοση: 110 χλμ./ώρα. Οι πηγές δείχνουν ότι διεκπεραίωσε ριψοκίνδυνες αποστολές, πραγματοποίησε πολλές παρακινδυνευμένες πτήσεις και ενέργειες παράτολμες για τα μέσα τής εποχής.

Πώς πιστεύετε ότι τον αποκαλούσαν οι συνάδελφοί του; Φυσικά, τρελοκαμπέρο!


Όμως, η λ. βαθμηδόν έχασε το αρχικό σημασιολογικό της δίκτυο, που τη συνέδεε με τα πραγματικά περιστατικά. Η κλητική επανερμηνεύθηκε σαν ονομαστική θηλυκού και έγινε η τρελοκαμπέρω. Σε αυτό συνέβαλε η παρουσία τέτοιων κακόσημων θηλυκών στη γλώσσα, π.χ. τρελέγκω, ρεζίλω, χοντρέλω, κακίστρω, σουρτούκω (ΑΛΝΕ).

Την ίδια θεωρία την είχαμε συζητήσει πέρσι τέτοιον καιρό στη Λεξιλογία, το φόρουμ των μερακλήδων μεταφραστών, όπου ο αγαπητός Ζάζουλας έδωσε ένα ωραίο πορτρέτο του Καμπέρου, ενώ την έχω δει και παλιότερα σε διάφορα έντυπα.

Λοιπόν, ο Δημήτριος Καμπέρος (1883-1942) ήταν πράγματι παράτολμος άνθρωπος. Από πειραιώτικη οικογένεια υδραϊκής καταγωγής, ήταν ένας από τους έξι πρώτους Έλληνες αεροπόρους· διακρινόταν για τους επικίνδυνους ελιγμούς του και ίσως για τον απρόβλεπτο χαρακτήρα του, αφού ακόμα και στην παρθενική επίδειξη τον Μάιο του 1912 δεν δίστασε να κάνει επεισόδιο μπροστά στον πρωθυπουργό Βενιζέλο επειδή άλλος αεροπόρος, ο Αργυρόπουλος, τον είχε παρενοχλήσει στην πτήση και δεν τον άφησε να κάνει τους ελιγμούς που ήθελε. Ο Καμπέρος πολέμησε στους βαλκανικούς, ύστερα μετατάχθηκε στην Αεροπορία, αργότερα έγινε υποδιοικητής και διοικητής της Σχολής Ικάρων. Όλον αυτό τον καιρό εξακολουθούσε τις παράτολμες επιδείξεις, μέχρι και σε μεγάλη σχετικά ηλικία. Τον Ιούλιο του 1934, λίγο πριν αποχωρήσει από την ενεργό δράση, έκανε μια αξέχαστη «αντεπίδειξη», με αεροπλάνο Ε9 Αβρό των 180 ίππων, ως απάντηση στην επίδειξη που είχαν πραγματοποιήσει, με περίτεχνες ακροβασίες, Άγγλοι αεροπόροι. Από το ρεπορτάζ της εποχής: Μεταξύ των άλλων ο κ. Καμπέρος έκαμεν επανειλημμένως κατακορύφως το σχήμα οκτώ, ανόρθωσιν και ανάποδο λούπινγκ, λούπινγκ με βραδείαν περιστροφήν και σπινάρισμα καθώς και πτήσιν ανάστροφον. Η εφημερίδα σημειώνει ότι τέτοιους ελιγμούς μόνο ο Γάλλος Ντετρουαγιέ είχε κατορθώσει, αλλά με πολύ ισχυρότερο αεροπλάνο (των 500 ίππων).

Ο Καμπέρος αρθρογραφούσε συχνά στις εφημερίδες. Για παράδειγμα, βρήκα άρθρο του των αρχών της δεκαετίας του 1930 που θα το λέγαμε προφητικό, αφού υποστηρίζει ότι η αεροπορία δεν θα είναι πια βοηθητικό όπλο στους επόμενους πολέμους. Επίσης είχε ταχθεί με ιδιαίτερη επιμονή εναντίον του τρένου Πειραιώς-Περάματος, κάνοντας τον αρμόδιο υπουργό να παρατηρήσει ότι ο ίδιος δεν θα ήταν τόσο κατηγορηματικός για αεροπορικά θέματα.

Ο Καμπέρος πέθανε στην Κατοχή, ίσως όμως όχι από ασιτία, όπως γράφει η Βικιπαίδεια, αλλά από ασφυξία λόγω διαρροής φωταερίου στο σπίτι του ενώ κοιμόταν, όπως αφηγείται η μικρανιψιά του Αντιγόνη Καμπέρου σε αφιέρωμα της εφημερίδας «Τα Νέα» (6.12.1999). Στο άρθρο αυτό προβάλλεται με βεβαιότητα η άποψη ότι η λέξη τρελοκαμπέρω προήλθε από τον Καμπέρο, τον τρελοκαμπέρο.

Είναι αναμφισβήτητο ότι ο Καμπέρος απέκτησε φήμη από την αρχή. Για παράδειγμα, όταν ο Σουρής γράφει στον Ρωμηό για την επίδειξη του Μαΐου 1912, αναφέρεται ονομαστικά΄μόνο στον Καμπέρο:

Την αεροπορίαν δοξάζω και γεραίρω
βαρδάτε και θα πάω ψηλά με τον Καμπέρο
κι εξ ύψους θ’ ανυμνήσω την συλλογήν εράνων
υπέρ αεροπλάνων

Στην επίδειξη αυτή φαίνεται πως ο Καμπέρος είχε πετάξει κουφέτα στο κοινό κατά τη διάρκεια του ελιγμού, διότι ο Σουρής βάζει τον Φασουλή να λέει παρακάτω:

κανένας από κάτω μη στέκει κεχηνώς
κι εγώ για τον Καμπέρο κουφέτα δεν θα ρίξω.

Και στο επόμενο φύλλο:

Την δόξαν ας αφήσωμεν θριάμβων εφημέρων
εις ύψος ας τρυφήσωμεν μαζί με τον Καμπέρον.

Το όνομα έδινε άλλωστε εύκολες ρίμες:

Ας γενεί καθείς Καμπέρος
κι ας αφήσωμεν εγκαίρως
κάθε δράσιν επιγείαν.

Και στα επόμενα χρόνια, το όνομα του Καμπέρου δεν έπαψε να ακούγεται, όπως είπαμε. Δεν έχω βρει κανένα γραπτό κείμενο της εποχής που να λέει ότι τον αποκαλούσαν «τρελοκαμπέρο», αν και το θεωρώ πιθανό να υπάρχει. Αλλά για να γεννηθεί η λέξη «τρελοκαμπέρω» πρέπει να γίνουν κι άλλα βήματα. Πρέπει, πρώτα, να υπάρχει το παρατσούκλι «τρελοκαμπέρος», το οποίο μετά πρέπει να ειπωθεί και για άλλους, όχι μόνο για τον Καμπέρο. Δεν έχω βρει καμιά ένδειξη ότι είχε χρησιμοποιηθεί έτσι, αλλά δεν αποκλείω να υπάρχει.

Δυστυχώς στη γλώσσα μας τα «ληξιαρχεία των λέξεων», όπως είπα και στην ομιλία μου στον Ιανό, δεν λειτουργούν πολύ καλά κι έτσι δεν ξέρουμε πότε μπήκε στην ελληνική γλώσσα η λέξη «τρελοκαμπέρω». Εμφανίζεται στα νεότερα λεξικά μας (ΛΚΝ, Μπαμπινιώτη), ενώ φυσικά απουσιάζει από τον Δημητράκο. Βέβαια, επειδή δεν είναι και πολύ κομιλφώ λέξη, επόμενο είναι να μην πολυεμφανίζεται στα σώματα κειμένων. Από τις μετρημένες στα δάχτυλα ανευρέσεις της, οι παλιότερες που έχω βρει είναι από το 1960, σε τίτλο ιστορίας του Οικογενειακού Θησαυρού (Σούζη η τρελοκαμπέρω), αλλά και σε αναμνήσεις της Ελένης Χαλκούση για τον Λογοθετίδη. Η Χαλκούση μας λέει ότι όταν έκανε μια παλαβομάρα σε μια παράσταση, ο Λογοθετίδης την αποκάλεσε «τρελοκαμπέρω», περιστατικό που έγινε μέσα στην Κατοχή, οπότε αν η Χαλκούση θυμάται καλά αυτή είναι η παλιότερη καταγραμμένη ανεύρεση της λέξης.

Μήπως είναι άλλος Καμπέρος;

Ο ίδιος ο Δημήτρης Καμπέρος δεν έκανε οικογένεια, αλλά οι Καμπέροι όπως είπαμε είναι πειραιώτικο σόι υδραϊκής καταγωγής, και έχουν υπάρξει κι άλλοι Καμπέροι που άφησαν όνομα. Ένας από αυτούς είναι ο Νότης Καμπέρος, αδελφός μάλλον του Δημήτρη, που ήταν ανώτατος αξιωματικός του Ναυτικού, αλλά θα μείνει στην ιστορία επειδή είναι συνιδρυτής του Ολυμπιακού και μάλιστα ο… νονός του, δηλαδή αυτός που πρότεινε να ονομαστεί έτσι. Στη συζήτηση στη Λεξιλογία, αναφέρθηκε ότι και αυτόν τον φώναζαν τρελοκαμπέρο, αλλά ίσως πρόκειται για μπέρδεμα των δύο προσώπων. Από τη Λεξιλογία πήρα και τη φωτογραφία αριστερά, που είναι παρμένη από ένα δυσεύρετο φυλλάδιο για την ιστορία του ελληνικού ποδοσφαίρου, που βρήκε στα συρτάρια του ο μυστηριώδης Δρ Siebenmal.

Ο Ευάγγελος Καμπέρος, της επόμενης γενιάς, ήταν γνωστός Πειραιώτης δικηγόρος, κομμουνιστής που κυνηγήθηκε, και λογοτέχνης με πολλά θεατρικά έργα και συλλογές ποιημάτων στο ενεργητικό του. Στο άρθρο των Νέων που ανέφερα πιο πάνω, του 1999, διαβάζω ότι η Αντιγόνη Καμπέρου, κόρη του Ευάγγελου, είχε σκοπό να γράψει βιβλίο για τον Δημήτρη Καμπέρο και για όλους τους υπόλοιπους, αλλά δεν ξέρω αν τελικά υλοποίησε το σχέδιό της. Διότι υπάρχει κι άλλος ένας της οικογένειας, ο Τάκης (Παναγιώτης) Καμπέρος, που ασχολιόταν με επικίνδυνα πράγματα: ήταν κολυμβητής μεγάλων αποστάσεων και γύρω στο 1950 επιχείρησε να διαπλεύσει τη Μάγχη, αλλά δέχθηκε επίθεση από καρχαρίες κι έτσι για να τον σώσουν τον ανέσυραν στο πλοιάριο που τους συνόδευε, με αποτέλεσμα να μην αναγνωριστεί ο διάπλους του, πράγμα που τον έκανε, λέει η αθλητική εφημερίδα, να κλάψει σαν μικρό παιδί.

Όμως, κανείς από αυτούς τους Καμπέρους δεν έφτασε τον Δημήτρη σε φήμη. Δεν σας κρύβω ότι η μεγάλη απόσταση ανάμεσα στα κατορθώματα του Δημήτρη Καμπέρου το 1912 και στις καταγραμμένες εμφανίσεις της λέξης (αρχικά δεν έβρισκα παλιότερες από το 1990) μου είχαν γεννήσει κάποιες αμφιβολίες, όμως αφενός είδαμε ότι η φήμη του Καμπέρου διάρκεσε και αφετέρου ότι η λέξη τρελοκαμπέρω πιθανότατα υπήρχε ήδη στην Κατοχή.

Βρήκα όμως και μια ακόμα ισχυρή ένδειξη. Τον Μάιο του 1964, το θέατρο Μετροπόλιταν ετοίμαζε την επιθεώρηση «Τρελοκαμπέρω» του Γ. Γιαννακόπουλου με πλειάδα εκλεκτών πρωταγωνιστών. Η επιθεώρηση ανέβηκε, αλλά με άλλο τίτλο: «Η δημοκρατία χορεύει» (θυμίζω ότι στις εκλογές του Φεβρουαρίου 1964 είχε «νικήσει η δημοκρατία»). Γιατί έγινε η αλλαγή; Όπως διαβάζω στην εφημερίδα, η οικογένεια Καμπέρου πληροφορήθηκε τον τίτλο και «εξηγέρθη» και έκανε παραστάσεις στον θεατρώνη Τάκη Μακρίδη και τον συγγραφέα, όπου τους εξήγησε ότι το «τρελοκαμπέρω» προέρχεται από τον παράτολμο αεροπόρο Δημ. Καμπέρο, αλλά καθώς αργότερα η έννοια του ηρωισμού ξεχάστηκε και η προσωνυμία πήρε σημασία μομφής μάλλον παρά θαυμασμού, η οικογένεια δυσφορούσε για τη δημοσιότητα, πράγμα που δέχτηκαν επιχειρηματίας και συγγραφέας και άλλαξαν τον τίτλο της επιθεώρησης.

Και εδώ κλείνουν όσα είχα να πω για τον ριψοκίνδυνο κύριο Καμπέρο.

About these ads

116 Σχόλια to “Ο ριψοκίνδυνος κύριος Καμπέρος”

  1. Zazula said

    Εξαίρετο σημείωμα, φίλτατε Νίκο — chapeau!

  2. Civis Europeus said

    Πολύ καλή η έρευνα, περιμένουμε και άλλα άρθρα για λέξεις που προέρχονται από κύρια ονόματα, το θέμα παρουσιάζει ενδιαφέρον.
    Όσο για τον Καμπέρο, αν σας πω ότι όταν υπηρετούσα τη θητεία μου, και μάλιστα στην Π.Α., ήμουνα «σειρούλα» με κάποιον Καμπέρο, θα με πιστέψετε; :-) Πολύ πιθανό να ήταν απόγονος τού εν λόγω ένδοξου αεροπόρου…

  3. sarant said

    Ζάζουλα, μερσί!

    Civis, ξέχασα να αναφέρω ότι ο Δ. Καμπέρος δεν έκανε οικογένεια -άρα η σειρούλα σου θα ήταν πιθανώς από το ίδιο σόι αλλά όχι απευθείας απόγονός του.

  4. π2 said

    Συναρπαστικό αφήγημα. Η σύγχυση με τον Νότη Καμπέρο ως τρελοκαμπέρο οφείλεται πιθανότατα στη σύγχυση των δύο στρατιωτικών. Πάρα πολλοί (κρίνοντας από τα αποτελέσματα του γκουγκλίσματος «Νότης Καμπέρος») θεωρούν πως ο νονός του Ολυμπιακού είναι ο παράτολμος αεροπόρος.

  5. Μαρία said

    Με μια κλητική σε -ο αλλάζεις και φύλο! Μπράβο, Νικοκύρη!
    Ο Νότης στη φωτογραφία μοιάζει με τον Όρσον Γουέλς.

  6. Ηρώ Διαμαντούρου said

    Παραθέτω τα εξής άκρως μπερδευτικά από το γενεαλογικό δέντρο της οικογένειάς μου που έφτιαξε ο πατέρας μου με όσες πληροφορίες μπόρεσε να συλλέξει:

    «Κατά τον 17ο αιώνα, το 1685-86, ήρθε στην Ελλάδα, με τον στρατό του Μοροζίνι, ένας Liberio Cabero. Ο Liberio (γεν.1660) κατέληξε στην Αράχοβα Λακωνίας (Καρυές), εγκαταστάθηκε στο χωριό, παντρεύτηκε ντόπια (άγνωστης οικογένειας) και έκανε έναν γιο, τον Dino (γεν. 1690) που, στη συνέχεια, εξελλήνισε το όνομά του και το έκανε Ντίνος Καμπέρος (…). Ο γιος του Ντίνου παίρνει το όνομα του παππού του, αλλά στα «ελληνικά», δηλ. Λυμπέρης (γεν.1715). Ο Λυμπέρης είχε τρία αγόρια, τον Παναγιώτη, τον Γιαννάκη και τον Διαμαντή (…). Ο Διαμαντής (γεν.1742) είναι ο πρώτος Διαμαντούρος. Λένε ότι πήρε το παρατσούκλι Ντούρος (…) και το παρατσούκλι συγχωνεύτηκε με το όνομα και έγινε Διαμαντούρος. (…) Άλλη μια υπόθεση είναι ότι η κατάληξη -ούρος σημαίνει «γιος του», οπότε ο περίφημος Διαμαντής ήταν Καμπέρος και ο γιος του Κυριάκος πήρε το όνομα Διαμαντούρος, δηλ. «γιος του Διαμαντή».
    (…)
    Είναι γεγονός πάντως η ύπαρξη της οικογένειας των Καμπεραίων. Τα Καμπεραίικα ήταν στην Βεργατσούλα, όπου και τα περισσότερα αλώνια του χωριού (…). Παρόλο που χάθηκε το όνομα για τις πρόσφατες γενιές, υπήρχε ο χαιρετισμός «γεια σου ρε Καμπέρο» και για τις τρεις οικογένειες που προέκυψαν από αυτούς (Διαμαντουραίοι, Μαχαιραίοι, Γουδαίοι) και χρησιμοποιείται και σήμερα η έκφραση «Καμπέρος» με την έννοια του αγύριστου κεφαλιού (…).

    Αυτό όμως που δεν προκύπτει με σιγουριά είναι ότι όλοι οι Καμπεραίοι ξεκίνησαν από τον Liberio Cabero που μας ήρθε από την Ιταλία (…). Το όνομα απαντιέται και σε παλαιότερους χρόνους. Τον 14ο αι. αναφέρεται στην περιοχή της Κρέσταινας χωρικός με το όνομα Νικήτας Καμπέρος και το Καμπέρος εξηγείται από το τουρκικό Kamber που σημαίνει δούλος πιστός αλλά πολυπράγμων => καταφερτζής. Υπάρχει συνεπώς και η πιθανότητα η καταγωγή να είναι από ελληνική οικογένεια της Πελοποννήσου και κάποιος απόγονος να εγκαταστάθηκε εκεί στην Αράχοβα τον 17ο αιώνα και να στέριωσε (…)

    Όπως βλέπετε είναι πολλά τα ερωτηματικά, πάντως ένα είναι το σίγουρο, ότι το όνομα βαστάει από πολύ παλιά. Η πηγή την οποία αναφέρει ο πατέρας μου για τον Έλληνα Καμπέρο του 14ου αι, είναι η εξής: J. Lognon – P. Topping, Documents sure le regime des terres en Moree au XIVe siecle, Παρίσι 1969.

  7. Ηρώ Διαμαντούρου said

    (σχωρέστε και τον δαίμονα, είναι documents sur και όχι sure, και επίσης δεν έβαλα τους τόνους στα γαλλικά γιατί έγραφα βιαστικά.)

  8. akindynos said

    Ένας απόστρατος σμήναρχος γράφει

    O αεροπόρος Καμπέρος, καθ_ όλη τη στραδιοδρομία του στην Αεροπορία, προέβη σε πάμπολες παρακινδυνευμένες πτήσεις, ώστε να του μείνει το παρατσούκλι, _τρελλοκαμπέρος_, πάντως υπήρξε ένας ατρόμητος αεροπόρος.

    Επίσης πλούσια περιγραφή του επεισόδιου με τον Αργυρόπουλο (ο συγγραφέας λέει πως είναι ταμπού για την επίσημη Αεροπορία)

  9. Πολύ μου αρέσουν αυτές οι ανακαλύψεις.

  10. Ωραίο άρθρο, Νικοκύρη. Έτσι κι αλλιώς πολύ ενδιαφέρον και ακόμη περισσότερο για τους εξ ημών Πειραιώτες με μανιάτικη και υδραίικη καταγωγή (γκάγκαρους Πειραιώτες, δηλαδή… :)). Κι ένα ευχαριστώ και στην κ. Διαμαντούρου για το εντυπωσιακό εύρημα και τη συνεισφορά της.

  11. Aspa said

    Πολύ ενδιαφέρουσα ιστορία

    http://booknights.wordpress

  12. Μισιρλού... said

    Ωραία!!! Ωραιότατα και συγκινητικά…
    Πώς μ’ αρέσουν αυτά !

    Τα είχα διαβάσει τούτα στο παρελθόν, με ενθουσιασμό -κάποια στιγμή τα είχα συναντήσει τυχαία, στις σελίδες που μας παραπέμπει ο Νίκος- μιας και ο αείμνηστος πελοποννήσιος παπουλάκος μου, τρελοκαμπέρω μ’ ανέβαζε, τρελοκαμπέρα με κατέβαζε.
    Και μάλιστα τόνιζε : Μωρ’ τρελλοκαμπέρω, στα σύννεφα πετάς;!
    Ναι, μικρή ήμουνα (όχι πως ακόμα δεν είμαι…) παράτολμη, ριψοκίνδυνη, αεικίνητη, εριστική, πεισματάρα, απερίσκεπτη, προκλητικά θρασεία, και γενικά πέταγα στα σύννεφα και σ’ άλλους κόσμους.
    Δένει, λοιπόν, απόλυτα το γλυκό !!!

    ΣΗΜ: Τελικά -όπως φαίνεται- όχι οι λεξικογράφοι και μεταφραστές «ανακάλυψαν» και αρθρογράφησαν πρώτοι για την καταγωγή τής λέξης, αλλά η δαιμόνια, σκληρή, ξινή και… τρελοκαμπέρω(!) τηλεκριτικός Ντέπυ Γκολεμά (στον Ελεύθερο Τύπο, φ. 24/10/06 -που δούλευε για χρόοοονια, πριν τον αποσακατέψουν οι Αγγελοπουλαίοι).

    ***

    Βρε Ηρώ Διαμαντούρου… απ’ τις Καρυές κρατάει η σκούφια σου;
    Κάθε καλοκαίρι οπωσκαιδήποτε θα προσκυνήσω, στο γνωστό ταβερνείο τής κάτω πλατείας (…και της πάνω, μια χαρά είναι!).

    Πολύ ενδιαφέρουσες οι σημειώσεις τού πατέρα σου, αλλά το Cabero -καθώς και Campero- παραπέμπει σε κάτι ισπανόφωνο…
    Προχειροψάχνοντας, όλο σε ισπανικές και λατινοαμερικάνικες παραπομπές έπεσα.
    Μέχρι και τη σφαγή τής αριστοκρατικής οικογένειας Camperos από τον Εμιλιάνο Ζαπάτα στην επανάσταση!
    Εδώ : LIFE 23 Ιαν. 1939 (βλ. σελ. 44 – Δίνω έτσι τον λίνκο για να δείτε όλα όλο το αρχείο τουύ περιοδικού!)*

    * Στη σελ. 60, οι τζαζόφιλοι μπορούν να απολαύσουν, άρθρο και φωτοντοκουμέντα, για το νέο βασιλιά τού σουίνγκ Artie Shaw -και το ξεσάλωμα των Νεοϋορκέζων, μέχρι και πάνω σε τραπέζια!!!

    ***

    Και τώρα πώς να μην μπω στον πειρασμό, να κλείσω με μουσική υπόκρουση;!
    Τούτοι ‘δω οι ΤρεLos Camperos, παίζουν ένα γλυκό βιολάκι, που είμαι σίγουρη πως κανας κρητικός θα χόρευε σ’ αυτό τον ρυθμό…πεντοζάλη !!!
    [βρε πότε πήγανε οι κρητικοί στο Μέχικο;]

    Και σ’ αυτό, βέβαια!

    Muchas! Muchas! El gusta!!!

  13. Μισιρλού... said

    Aααα! δεν το πέτυχα…
    Έτσι; Θα βγει όλο το αρχείο τού LIFE Magazine;

    :P

  14. Ηρώ Διαμαντούρου said

    Μισιρλού, το αιώνιο θέμα της προφοράς των διαφόρων «μπ» (b, mb, mp) περιπλέκει ακόμα περισσότερο το γεαναλογικόν της υπόθεσης, το ξέρω!

    Γουγλάρισα και γω το όνομα και, εκτός των Campero που εντόπισες, βρήκα και το όνομα Cabero -και μάλιστα έχει πολύ πλάκα, γιατί μέχρι και στις Φιλιππίνες υπάρχει το όνομα, και θυμήθηκα το «Συ Μαλάκας» του Νίκου από το βιβλίο του «Γλώσσα μετ’ εμποδίων»…

    (Όσο για τις Καρυές, επειδή δεν τό ‘χω με τα σόγια, δεν μπορώ να πω ότι συχνάζω -πάω μία φορά τον χρόνο για 2 μέρες, ίσα-ίσα για να μου γκρινιάξουν οι καημένοι οι συγγενείς ότι δεν με βλέπουν συχνά, αλλά πράγματι είναι πολύ ωραίο μέρος και έχει καλό φαγητό και καλό τσίπουρο και νόστιμο καρυδάκι γλυκό… Ίσως λοιπόν τα πιούμε εκεί καμιά μέρα. Λες να βγούμε ξαδέρφια;;; Ξέρω, ξεφύγαμε από το θέμα, ας το κλείσουμε εδώ!)

  15. AA said

    Respect!…Πολύ ωραίο εύρημα.

    Μερικά ακόμα ονόματα yποθέτω οτι θα είναι ο Καζαμίας, ο Τσελεμεντές ή ακόμα και ο…Chris Craft)

  16. sarant said

    Ευχαριστώ για τα καλά λόγια.

    Ηρώ Διαμαντούρου, εξαιρετικά ενδιαφέροντα για τον Καμπέρο’ ο πατέρας σου γνωρίζει για το υδρέικο-πειραιώτικο σόι;

    Ακίνδυνε, το δεύτερο ειδικά άρθρο που δίνεις είναι πολύ καλό.

    Μισιρλού, ευχαριστώ για τους λίκνους -δεν ήξερα ότι υπάρχει το Λάιφ ονλάιν.

    ΑΑ, ονόματα είναι πάρα πολλά που έγιναν λέξεις, όρεξη να έχουμε…

  17. NM said

    Την ιστορία του Καμπέρου μου την διηγήθηκαν πριν μισό αιώνα, όταν ήμουν πολύ μικρός και δεν θυμάμαι καν ποιος. Εντυπωσιάστηκα όμως τόσο πολύ, που τη διατήρησα στη μνημη μου ζωντανή και την διηγήθηκα κι εγώ στα παιδιά μου όταν ήταν μικρά.
    Η αφήγηση που έχω στο μυαλό μου ταυτίζεται απόλυτα με τα όσα διαβάζω εδώ και συμπληρώνεται με μια λεπτομέρεια. Την προέλευση των λέξεων «τρελοκαμπέρω» και «μπανιστηρτζής».
    Ο αφηγητής μου λοιπόν ισχυριζόταν ότι:
    Τρελοκαμπέρες = Οι τρελές με (ή σαν) τον Καμπέρο. Οι σουφραζέτες, οι φεμινίστριες της εποχής οι γυναίκες που πίστευαν ότι είναι εξ ίσου ικανές με τους άντρες και φυσικά και οι θαυμάστριες των πρωτοπόρων και των νεωτεριστών.
    Ο τυπος της γυναίκας δηλαδή που εκτός των άλλων σύχναζε τη δεκαετία 1910-20 και στα νεοϊδρυμένα τότε «Μπαιν-μιξτ» της παραλίας του Σαρωνικού. Και σε κάθε πέρασμα αεροπλάνου που προασαπογειωνόταν από την κοντινή βάση του Φαληρικού Δέλτα (υπήρχε ως «εργοστασιο αεροπλάνων» μεχρι το 1970 τουλάχιστον) χαιρετούσε με υπερβολικό ενθουσιασμό τους τολμηρούς πιλότους προκαλώντας τον φθόνο των συνλουομένων αρσενικών τους οποιους πικάριζε με τη συμπεριφορά της. Και δικαίως η προτίμηση της προς του γενναίους και τολμηρούς προκαλούσε ειρωνικά σχόλια και χαρακτηρισμούς. Ο πλέον πετυχημένος απ αυτούς ήταν «η τρελοκαμπέρω».
    Οι τρελοκαμπέρες βέβαια απαντούσαν με έναν άλλον περισσότερο απαξιωτικό χαρακτηρισμό των ανδρών που επισκέπτονταν τα Μπαιν-μιξτ για να θαυμάσουν τα κάλλη τους, υποκρινόμενοι τους «άνετους» και τους προοδευτικούς, ενώ κατά βάθος παρέμεναν δειλοί και συντηρητικοί. Τους αποκαλούσαν «μπανιστιρτζήδες» (από το μπάνιο).

  18. Ηρώ Διαμαντούρου said

    Νίκο, ρώτησα τον πατέρα μου αλλά δεν ξέρει κάτι για τους Καμπέρους του Πειραιά ή της Ύδρας. Μια πληροφοριούλα ακόμα: αν δεν με απατά η μνήμη μου, έχω δει το όνομα σε πινακίδες (διαφημιστικές, στον δρόμο) από δω κι από κει σε όλη την Ελλάδα: κοντά στην Κλειτορία, στην Ιερά Οδό, στη Μυτιλήνη επίσης.

  19. Λούης, Καμπέρος, Τόφαλος, όνόματα ποὺ ἀπὸ κύρια ἔγιναν καὶ προσηγορικά.

  20. Μαρία said

    Ηρώ, ίσως αυτό σε διευκολύνει. Δες και τα αεροπλανικά.

    http://www.caberos.gr/

  21. sarant said

    ΝΜ (17), η εξήγησή σου για τις τρελοκαμπέρες μού αρέσει πολύ.

    Ηρώ (18), ευχαριστώ!

    Κορνήλιε (19), ίσως υπάρχει μια διαφορά ανάμεσα στον Καμπέρο (και στον Τσελεμεντέ, ή τον γάλλο Poubelle) και στον Λούη ή τον Τόφαλο. Όταν λέμε «έγινε Λούης» ή «είναι Τόφαλος» απλώς κάνουμε μια παρομοίωση (έφυγε τρέχοντας γρήγορα σαν τον Λούη / είναι χεροδύναμος σαν τον Τόφαλο). Ο συνομιλητής μας πρέπει να ξέρει περίπου ποιοι ήταν αυτοί. Όταν χρησιμοποιούμε τη λέξη τσελεμεντές εννοώντας το βιβλίο μαγειρικής, και ακόμα περισσότερο όταν ο Γάλλος λέει poubelles τους κάδους των σκουπιδιών, καθολου δεν είναι ανάγκη να ξέρουμε ποιος ήταν ο μεσιέ Πουμπέλ, και μάλιστα θα έλεγα ότι πολλοί αγνοούν ότι υπήρξε τέτοιο πρόσωπο.

  22. Μαρία said

    Νίκο, για τον τόφαλο θα διαφωνήσω. Μεγάλη έμαθα οτι πρόκειται για άνθρωπο. Το λέγαμε για κάθε παχύσαρκο παιδάκι και το θεωρούσαμε επίθετο, υπερθετικό του χοντρός.

  23. sarant said

    Το σκέφτηκα, μπορεί να λειτουργεί και εκτός ιδιωματικής φράσης (π.χ. κοίτα ρε, έναν Τόφαλο!)

  24. #22 συμφωνῶ. πρώτη φορὰ ἄκουσα τὴν λέξι μικρὸς ἀπὸ τὸν ἀκόμη μικρότερο ἐξάδελφὀ μου, μάζευε βατόμουρα, μοῦ ἔδειχνε τὰ πολὺ μεγάλα καὶ μοῦ ἔλεγε: «κοίτα ἕναν τόφαλο!» ἐγὼ γιὰ χρόνια νόμιζα ὅτι τόφαλος εἶναι τὸ μεγάλο βατόμουρο. τὸ «γίναμε Λούηδες» τὸ πρωτιοεἶδα σὲ κόμικ. ὅλα τὰ γράμματα κεφαλαῖα ἐκεῖ, οὔτε ποὺ τὸ κατάλαβα, ἀκόμη κι ὅταν ἔμαθα μετὰ γιὰ τὸν ὀλυμπιονίκη ἄργησα νὰ τὸ ταυτίσω. πιστεύω ὅτι δὲν εἶμαι ὁ μόνος ποὺ τὰ ἀγνοοῦσα αὐτά.

  25. Μαρία said

    23 Ή «Έτσι που τρως, θα γίνεις τόφαλος» και όχι σαν Τόφαλος.

  26. Για τον τόφαλο, κι εγώ έμαθα το πρόσωπο πολύ αργά σε σχέση με το πότε πρωτάκουσα την έκφραση. Αλλά για τον Λούη το ήξερα, ως μαρουσιώτης. :)

  27. Μαρία said

    Πού χάθηκες, δύτη μας; Πνίγεσαι;

  28. Χάθηκα; Δεν χάθηκα. Εννοείς από τα δικά μου μέρη; Τώρα ετοιμάζω κάτι. Έπεσε δουλειά.

  29. Μπουκανιέρος said

    Περίπου μαζί με τον τόφαλο πάει κι ο κουταλιανός – ίσως κι ο μασίστας.
    (εντάξει, τόφαλος σημαίνει περίπου τεράστιος, ενώ οι άλλοι δύο κάνουν και κάποια κατορθώματα ή ταρζανιές, όχι απαραίτητα πολύ πραγματικές)
    Βέβαια ο Κουταλιανός είναι σαφώς πιο γνωστός απ’ τον Τόφαλο.
    (κι εγώ έμαθα τον τόφαλο σαν κανονική λέξη, όχι όνομα, απλά έτυχε να μου δηγηθεί σχετικά νωρίς ο πατέρας μου την ιστορία)

    Για τον Καμπέρο, αναρωτιέμαι αν υπήρχε σε μια ιταλική εγκυκλοπαίδεια της παιδικής μου ηλικίας, όπου γινόταν λόγος για 3-4 έλληνες «πρωτοπόρους». Υπήρχε σίγουρα ο Αργυρόπουλος. Θα το κοιτάξω.

  30. Μπουκανιέρος said

    Πιο πρόσφατες λέξεις στην ευρύτερη οικογένεια των τοφαλοειδών είναι ο ντι-μπέστια και ο τρόντζος. (Πρέπει να υπάρχουν κι άλλες -από ονόματα εννοώ- αλλά δε μούρχονται τώρα.)

  31. Μισιρλού... said

    @23 sarant είπε :

    ΝΜ (17), η εξήγησή σου για τις τρελοκαμπέρες μού αρέσει πολύ.

    Ακριβώς σε αυτά αναφέρομαι κι εγώ Νίκο.

    @17 NM
    Πράγματι! Τα περιέγραψες εξαιρετικά…
    Ο παπουλάκος μου σε κάτι τέτοιες περιπτώσεις με έλεγε τρελοκαμπέρω.
    – Όταν έκοβα με το στραβομύτικο ψαλιδάκι μου, από εφημερίδες και περιοδικά, διάφορες εικόνες με επιστήμονες, αθλητές, ηθοποιούς για να τους κρατάω σε ένα ριγέ κουτί «καλών» αμερικάνικων παπουτσιών(από τότε είχα μανία με το αρχείο!)
    – Όταν του έλεγα να μου φτιάξει κανα πατίνι σαν του ξάδελφού μου, του Δημήτρη (που όλο διάφορα περίεργα του έφτιαχνε και εγώ έσκαγα απ’ τη ζήλια μου).
    – Όταν απαιτούσα να μου δώσει τον καλογανωμένο σουγιά του (και του έβαζα τις φωνές, γιατί τα κορίτσια να μην κρατάνε σουγιά…)
    – Ή όταν του έλεγα διάφορα πρωτοποριακά γιαυτόν, πχ. πως όταν μεγαλώσω θα γίνω ο νέος Αλβέρτος Σβάιτσερ!!! (και το πίστευα κιόλας…)

    Εεεε, για τότε (και για τον παππού ειδικά) μια γνήσια τρελοκαμπέρω ήμουνα, με όλα αυτά τα έξαλλα, απείθαρχα και φεμινιστικά που τον βομβάρδιζα! Γιαυτό και μου έλεγε, να προσγειωθώ απ’ τα σύννεφα…

    ΥΓ,
    Αλλά αυτό με τα «μπαιν-μιξτ» με ενθουσίασε !
    Υπέ-ε-ε-ε-ροχο !!!

  32. Μαρία said

    Μπουκάν, Τζιμ Λόντος.

    Μισιρλού, αφού σε ενθουσίασε, βρες, ρε συ, το τραγούδι του Κώστα Μπέζου «τρελαίνομαι για τα μπαιν μιξτ κλπ».

  33. Μισιρλού... said

    Για τον τόφαλο -σε χρήση για τον μεγαλόσωμο, χειροδύναμο και σωματώδη ή /και υπέρβαρο- κι εγώ άργησα να μάθω, πως πρόκειται για τον παλιό πυγμάχο Δημήτριο Τόφαλο.
    Έπεσα τυχαία πάνω του, ψάχνοντας κάτι για τον Κουταλιανό!
    (στη ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ; στο ΣΚΡΙΠ ; … κάπου εκεί).
    Δηλαδή, πριν 5-6 χρόνια μόνο !

  34. Μισιρλού... said

    @32
    Μαρία !!!
    Ωχχχ… δεν το θυμάμαι!
    Τρέχω να ψάξω τους σκληρούς…

  35. ΣοφιαΟικ said

    Ο τρελλοκαμπέρος δεν (κ)αμπέριαζε κίνδυνο, επομένως, κι ε΄τσι μας έδωσε τις τρελοκαμπέρες.

  36. Μαρία said

    Μάρκος για Λόντο.

    http://afmarx.wordpress.com/2008/10/04/londos-and-kwariani/

  37. Μισιρλού... said

    @32
    Μαρία, δεν το βρίσκω πουθενά με τον Κωστή.
    (θα ψάξω αύριο, στα μη ψηφιοποιημένα αρχεία μου… κι είναι πολλά ργμτ#%$@! )
    Φτου…

  38. Μαρία said

    Ε βάλ’ το με το Νταλά, δεν πειράζει.

  39. Μισιρλού... said

    @36 !
    Πάλι «έγραψες» !!! Ωραίο το άρθρο στου Αλουφάνη!

    ΣΗΜ:
    Το τραγούδι είναι ηχογράφηση τέλος του 1933 – κι όπως λέει, εκεί στο άρθρο, ο «Κοριάνης» (Κβαριάνι) είχε έρθει στην Αθήνα το 1933.
    Κι έχει και μια σχετική φωνοληπτική πλάκα, γιατί ενώ τραγουδάει μόνο ο Μάρκος, κάποια στιγμή ακούγεται -απ’ το υπερπέραν- ο Στράτος Παγιουμτζής (ο Τεμπέλης) να αναφωνεί : «Γειά σου Μάρκο μου!».
    Το πιθανότερο είναι πως θα περίμενε την επόμενη ηχογράφηση ή μπορεί να έπαιζε μπαγλαμά ή κανα κομπολόι-ποτήρι.

    ΣΗΜΕΙΟΛΟΓΙΚΟ :
    Η πίσω πλευρά τού 78άρη δίσκου ΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΚΟΡΙΑΝΗΣ είναι…..
    ΟΙ ΤΡΑΓΙΑΣΚΕΣ (και οι γκόμενες φορέσανε τραγιάσκες! )

    Εεεε… Να πώς δένουν όλα τα τρελοκαμπερίστικα τώρα !!!
    8)

  40. Μισιρλού... said

    @38
    Προσωρινά, να! η άφωνη εκτέλεση Ντα-λά -(ρα) !

    Τρέλα πέρα ως πέρα
    [Δημιουργοί: Κωστής Μπέζος & Αιμίλιος Σαββίδης]

    Τρελαίνεται κάθε ρωμιός για φρέσκα παξιμάδα
    Τρελαίνονται κι οι βουλευτές για γρονθοπατινάδα
    Ετρελαθήκαν υπουργοί απ’ τις πολλές τις μάσες
    Τρελάθηκαν και τα λεφτά και φύγαν απ’ τις κάσες

    Τρελαίνεται η καθεμιά για ν’ αποχτήσει φίλο
    να της παίρνει τακτικά και να της δίνει ξύλο
    Τρελαίνομαι εις τα μπαιν μιξτ σαν πάω να κολυμπήσω
    Βλέπω την κόλαση μπροστά, τον Άδη από πίσω

    Τρελάθηκαν οι μπέμπηδες και αμολάν μπαλόνια
    Τρελάθηκαν κι οι τράπεζες απ’ τα πολλά κανόνια
    Τρελαίνομαι, τρελαίνεσαι και όλα είναι τρέλα
    Από την Πόλη έρχομαι και στην κορφή κανέλα

    Λίγο πολύ είναι τρελοί οι Έλληνες
    Θεέ μου να τους έδενες, ποτέ να μην τους έλυνες
    τους Έλληνες…

  41. Μαρία said

    Ναι, τα στιχάκια κυκλοφορούν.(μάλλον να της +τα παίρνει) Εσύ όμως θα βρεις και τον ήχο!

  42. Μισιρλού... said

    @41
    Σε λίγο!!! Ψηφιοποιώ, να σκεφτείς, για πάρτη σου Νταλ…

  43. Μισιρλού... said

    ΚΑΛΗ ΑΚΡΟΑΣΗ !
    Εδώ το άσμα : Τρέλα πέρα για πέρα (με Νταλ- & στη χορωδία ο Λαζό-)

  44. Μαρία said

    Πάνε να κοιμηθείς, κι αύριο μέρα είναι.

  45. Μισιρλού... said

    Ωραία ! Πάω να ακούσω λοιπόν τον Λόντο, «του Άργους το καμάρι», για να ξεπλυθώ, και να κοιμηθώ ήσυχα με κανα όνειρο «μακρινό σιργιάνι» :P

    Καληνύχτα μας!

  46. sarant said

    Καλημέρα!

    Μισιρλού, ευχαριστούμε για το άζμα!
    Ο στιχουργός είναι ο Αιμίλιος Σαββίδης, ο οποίος ως «Σαβαίμ» υπήρξε απηνής ρεμπετοδιώκτης επί Μεταξά, θαρρώ.

  47. Taal.gr said

    Θα συμφωνήσω με τους προ-σχολιάσαντες: εξαιρετικό κείμενο! Εξαιρετικά και τα σχόλια.

    Επιτρέψτε μου να θέσω επί τάπητος κι εκτός θέματος τη φράση: «το μυαλό σου και μια λίρα και του μπογιατζή ο κόπανος». Αναρωτιέμαι αν υπάρχει μια ετυμολογική εξήγηση ή κάποια ιστορία που να εξηγεί πώς ταίριαξαν μεταξύ τους αυτές οι λέξεις.

    Ευχαριστώ.

  48. Τόφφαλος με δύο φ, παρακαλώ!
    ένας τόφαλος

  49. Ηρώ Διαμαντούρου said

    Μαρία (20), σ’ ευχαριστώ για το λινκ. Μάλλον αυτές ήταν οι πινακίδες που είδα στην Ιερά οδό.

  50. Μαρία said

    Ευχαριστούμε, Μισιρλού.
    Νίκο, για το Σαββίδη υπάρχει αυτό το βιβλίο. Αν κρίνω απ’ το σημείωμα, απίθανο να ήταν ρεμπετοδιώχτης.

    http://tinyurl.com/2dkcqzd

  51. To ενδιαφέρον είναι ότι εγγονή του Καμπέρου, εκδίδει τώρα ένα βιβλίο με την ιστορία του άλλου της παππού ο οποίος από τη Σαμψούντα του Πόντου στάλθηκε στα βάθη της Ανατολής με τις πορείες θανάτου, που προκάλεσαν οι Νεότουρκοι, έφτασε στη Συρία και τελικά διασώθηκε και ήρθε πρόσφυγας στην Ελλάδα.

    Μ-π

  52. Ηλεφούφουτος said

    Πολύ ωραίο το άρθρο και τα σχόλια! Είναι δεδομένο ότι, όταν η ετυμολογία μιας λέξης συνδέεται με όνομα, έχει πολύ ενδιαφέρον, γιατί έχεις πολλά να διηγηθείς. Είναι σαν τα κρακεράκια, σου ανοίγουν την όρεξη να γλωσσολογήσεις και να μπεις και στα βαθιά.

    Τα λεξικά, όταν δίνουν την προέλευση μιας τέτοιας λέξης, σταματούν πάντα στο όνομα, δεν προχωρούν δηλαδή και σε ετυμολόγηση του ονόματος, όταν μάλιστα είναι επώνυμο. Θα ήταν υπερβολικό να απαιτούμε κάτι τέτοιο από ένα λεξικό που δεν ειδικεύεται στην ετυμολόγηση ονομάτων.

    Κι εγώ για τον τόφαλο και το μασίστα άργησα να μάθω ότι προέρχονταν από ονόματα. Για τον Τόφαλο θυμάμαι ότι το συνειδητοποίησα τυχαία, όταν έβλεπα στην ΤΒ ένα ιστορικό του ελληνικού αθλητισμού. Για τον Κουταλιανό το ήξερα από παιδί λόγω του τραγουδιού και το Τζιμ Λόντο από ένα διάλογο σε κόμιξ, όπου ο ήρωας είχε παρεξηγήσει αυτά που του έλεγε ο άλλος για κάποιον αντίπαλο (επιχειρηματία) που είχε και του είπε «ελπίζω ο αντίπαλός σου να μην είναι ο Τζιμ Λόντος». Τώρα πρέπει να χει ξεχαστεί. Ο Σουγκλάκος κι ο Σαμψών πάλι δεν λεξικοποιήθηκαν ποτέ.

    Άντε, με το καλό να αποκαλυφθεί μια μέρα και η ταυτότητα του Φώτη.
    Ή δεν έχετε ακούσει εσείς την έκφραση «τα τρελά του Φώτη»;


    του

  53. Μαρία said

    52 Λόγω ηλικίας είχα δει το Μασίστα εναντίον Ηρακλή.

    http://members.fortunecity.it/strahinja/kirk_morris.htm

    Τι είναι τα τρελά του Φώτη;

  54. sarant said

    Μισό λεπτό: ο Μασίστας δεν είναι ίδια περίπτωση, δεν είναι κύριο όνομα υπαρκτού προσώπου αλλά κινηματογραφικού ήρωα. Το οποίο, είχα διαβάσει κάπου, είναι ελληνικής αρχής.

    Έπειτα, Μαρία, ο Σαββίδης έγραφε ελαφρά κυρίως στιχακια αλλά έχει γράψει και χασικλήδικα και ασφαλώς ήταν δεινός διώκτης του ρεμπέτικου -αλλά τα κιτάπια μου είναι αλλού. Ίσως άλλος έχει να προσθέσει.

    (Έχω κρατήσει μια σημείωση από την αυτοβιογραφία του Γιάννη Παπαϊωάννου:
    Το αρνιότανε [το ρεμπέτικο] ο Σαββίδης, γιατί είχε
    τ’ αγγούρι κι έτρεχε. Δεν έκανε επιτυχίες. Τέρμα
    τα δίφραγκα, που λένε!)

  55. Μαρία said

    Νίκο, πώς κάνεις έτσι. Ο Μπουκάν μίλησε γενικά για παροιμιώδη τοφαλοειδή.
    Εδώ ο 1ος(1914) σε σενάριο Ντ’ Ανούντσιο

    http://www.imdb.com/title/tt0003740/

    και όπως λες ελληνικής αρχής

    http://en.wikipedia.org/wiki/Maciste

    Ο Σαββίδης φαίνεται οτι κρατούσε διπλά ντεφτέρια. Δεν τον ήξερα τον άνθρωπο, απλώς είδα οτι έγραψε χασικλίδικα και πού να φανταστώ…

  56. ΣοφιαΟικ said

    Ο Τοφαλος απ’όσο ξε΄ρω με ένα φ γράφεται, τουλάχιστον το γυμνασ΄τηριο «Δ. Τόφαλος» των Πατρών ετσι τον γραφει.

  57. Μισιρλού... said

    Ήρθα με μια φοβερή κούραση, μόνο και μόνο να σας κάνω μιαν ωραία έκπληξη (κυρίως στη Μαρία, που πιάσαμε σχετική χτεσινοβραδιάτικη ψιλοκουβέντα, για τον Κωστή Μπέζο) και έπεσα πάνω στα περί Αιμίλιου Σαββίδη !!!

    Η έκπληξη είναι το ιστορικό τής δημιουργίας τού τραγουδιού «Τρέλλα πέρα για πέρα» [των Μπέζου-Σαββίδη] το 1935.
    Την καταγράφει λαμπρά και γλαφυρότατα, και με όλο το κοινωνικοπολιτισμικό της πλαίσιο, ο στιχουργός και συγγραφέας Αθανάσιος Τσόγκας (στο περιοδικό ΜΟΝΤΕΡΝΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ) το 1966.
    Μας δίνει μοναδικά και πάμπολλα στοιχεία για τους χαρακτήρες τους, τη ζωή τους και την προσωπικότητά τους.
    Ήταν πάνω απ’ όλα φίλοι, γλεντζέδες, μποέμ και χιουμορίστες!
    Θα το απολαύσετε !!!

    ***

    Μαρία, για τα @50, @54 που αφορούν στο @46

    sarant είπε:
    Ο στιχουργός είναι ο Αιμίλιος Σαββίδης, ο οποίος ως “Σαβαίμ” υπήρξε απηνής ρεμπετοδιώκτης επί Μεταξά, θαρρώ.

    Και όμως! Ο Αιμ. Σαββίδης ήταν μάλιστα από αυτούς που εισηγήθηκαν τη μεταξική λογοκρισία…
    Αύριο, θα συγκεντρώσω το μυαλό και τις σημειώσεις μου, και θα κατεβάσω και κανα σοβαρό βιβλίο, για να γράψω ένα κειμενάκι κατατοπιστικό, για τον Αιμίλιο Σαββίδη.

    ΥΓ:
    Ο Καλυβιώτης πάντα κάνει τεκμηριωμένες και αψεγάδιαστες εργασίες! Δεν το ήξερα αυτό το πόνημά του. Ευχαριστίες…
    Μου κινεί ακόμα πιο πολύ το ενδιαφέρον, μιας και γνωρίζω τα 2-3 δισκογραφημένα χασικλίδικα, που υπόγραψε ο Σαββίδης με το όνομα Ν. Δέλτας (ή Βοσπορινός).
    Άραγε, υπάρχουν κι άλλα που δεν ηχογραφήθηκαν ποτέ, αλλά παρουσιάστηκαν μόνο σαν στιχουργήματα; Ή ανακάλυψε ο Καλυβιώτης κι άλλα ψευδώνυμα του Σαββίδη;
    Χμ… Πολύ ενδιαφέρον !!!

  58. Μαρία said

    Γουγλίζοντας Σαβαίμ έπεσα σ’ αυτό του Παπαδάκη

    http://www.music-art.gr/content/view/37/34/lang,el/

    Mια γεύση του πνεύματος της εποχής σχετικά με το θέμα αυτό, μάς δίνει ένα απόσπασμα από ένα σημείωμα που δημοσιεύθηκε στό περιοδικό “Tραγούδι” με την υπογραφή «Σαβαίμ» (δημοσιογραφικό ψευδώνυμο του πολύ γνωστού προπολεμικά δημοσιογράφου και στιχουργού Aιμίλιου Σαββίδη)

    «…το υφυπουργείο τύπου έθεσε φραγμόν στις διάφορες αηδίες που άκουγε κανείς από τα μεγάφωνα των καφενείων και των εξοχικών κέντρων. τα «χασίσια» τα «μπουζούκια» οι «λουλάδες» και οι «αργιλέδες», οι ακατάληπτες ρεμπέτικες εκφράσεις που είχαν πλημμυρίσει όλη την Eλλάδα, από της στιγμής που γράφονται οι γραμμές αυτές ανάγονται πλέον ανεπιστρεπτί στην Iστορία του θλιβερού παρελθόντος.[…] Στό εξής θά ακούμε οτι ωραιότερον λεπτότερον και ευγενικότερον που θά γράφουν οι στιχουργοί και οι συνθέτες μας. Στό εξής δεν θά μπορεί ο κάθε «τυχαίος» να πιάνει ένα μουσικό πεντάγραμμο και αρπάζοντας από τα μαλλιά ένα οποιοδήποτε μουσικό μοτίβο κάποιου… συχωρεμένου σαντουριέρη να το σερβίρει γιά δημιουργία μοντέρνα. Oύτε και ένας οποιοσδήποτε κουρέας, μεσίτης οικοδομών, ψαράς, ταβερνιάρης, θά παίρνει στα χέρια του ένα κομμάτι χαρτί και θά γράφει αντιαισθητικούς στίχους. […] Eμείς εδώ στην Eλλάδα, είναι αναντίρρητο οτι έχουμε αρκετά ανεπτυγμένο το μουσικό αίσθημα (πράγμα που το παραδέχονται και οι ξένοι ακόμα) (!) με το φραγμό που θέτει το υπουργείο τύπου και τουρισμού, στις διάφορες αηδίες που εγίνοντο μέχρι χθές πρέπει να είμεθα βέβαιοι οτι θά βελτιωθεί κατά πολύ, ιδίως η ελαφρά μουσική παραγωγή μας (λαϊκά – ρεμπέτικα) και ιδιαιτέρως η καθαρά Eλληνική μουσική την οποίαν είχαν αναμίξει με ξένα τούρκικα λαϊκά μοτίβα…»

  59. Μισιρλού... said

    Δεν άντεξα… Βάζω λίγα στοιχεία τώρα :

    Ο Αιμίλιος Σαββίδης (με τα ψευδώνυμα Σαβαίμ, N. Δέλτας και Bοσπορινός) ήταν συγγραφέας, δημοσιογράφος και απ’ τους σπουδαίους μάλιστα στιχουργούς τού ελαφρού -κυρίως- τραγουδιού.
    Σαν αρθρογράφος, μέσω του τύπου είχε αρχίσει μια συστηματική προπαγάνδα κατά των ρεμπέτικων, του περιθωρίου και των χασισοποτών, αρκετό καιρό πριν την μεταξική λογοκρισία.

    Έχει γράψει πληθώρα τραγουδιών με Μ. Πορτοκάλη, Γ. Βέλλα, Δανάη, Μ. Σουγιούλ, Ν. Γούναρη, Μ. Κατριβάνο, Μ. Θεοφανίδη, Σώσο Ιωαννίδη και πολλούς άλλους. (πχ. «Ζεχρά», «Ζήτω η ρετσίνα», «Ακρόπολη-Πλάκα» κ.α. όπως και το πρώτο και μοναδικό τραγούδι στις 78 στροφές τής Νάνας Μούσχουρη! -1958, ΘΑΡΘΩ ΜΙΑ ΒΡΑΔΥΑ).

    Το εξαιρετικά περίεργο και ενδιαφέρον είναι πως, το 1935 υπόγραψε (με ψευδώνυμο N. Δέλτας) ένα από τα διασημότερα χασικλήδικα τραγούδια!!!
    Το ΑΠΟ ΤΟ ΒΡΑΔΥ ΩΣ ΤΟ ΠΡΩΙ (ή Είμαι πρεζάκιας) με τη Ρόζα Εσκενάζυ (το κατόπιν «μεταγραφέν»: ΟΥΖΟ ΟΤΑΝ ΠΙΕΙΣ). Το τραγούδι το υπογράφουν οι Ψυρριώτης (ποίος;) και Ν. Δέλτας (ο Σαββίδης).
    Με το ψευδώνυμο Βοσπορινός υπογράφει, πάλι με τον Ψυρριώτη (το 1934) το περίφημο ΓΕΝΤΙ ΚΟΥΛΕ με τον Γιώργο Παπασιδέρη (που υπάρχει και σε σεφαραδίτικη εκδοχή…)

    Ένα άλλο περίεργο ντοκουμέντο είναι και το τραγούδι του ΕΠΙΑΣΑΝΕ ΤΟΝ ΜΠΑΤΗ με τον θρυλικό Γιώργο Κάβουρα (σε μουσική Γ. Ροβερτάκη) το 1936.

    Κάτω στα παλιατζίδικα μπαφιάσαμε ντουμάνι
    κι εκεί που πίναν ναργιλέ, πλάκωσαν πολιτσμάνοι
    Μπλόκαρανε το μαγαζί τού Μπάτη στον Περαία
    που μαστουρώνανε μαζί αυτός και η παρέα.

    Τώρα στις μαύρες φυλακές, που λες
    βλέπεις το Μπάτη και του σιγολές:
    «τι έχεις Μπάτη κι όλο κλαις;»
    Κι ακούς παραπονιάρικη φωνή
    μες απ’ τα σίδερα, απ’ τη στενή, τη φυλακή τη σκοτεινή.

    Με φιλντισένιο μπαγλαμά, με λάμες και με ζάρια
    θα πω στους καρφωτήδες μου, σαν θα βγω: «τι χαμπάρια;»
    Γιαυτό ο Μάρκος βρε παιδιά κι εσείς χωρίς αστεία
    να τρέξετε στον υπουργό, να πάρω αμνηστία.

    Φημολογείται, πως το ρεπορταζιακό αυτό τραγούδι έχει άμεση σχέση με την πλαστή(;) δημοσίευση της φωτογραφίας που εικονίζει τη σύλληψη του Γιώργου Μπάτη, και όλα αυτά ήταν κατασκευάσματα επιτούτου του Σαββίδη, μέσα στα πλαίσια των διώξεων, της λογοκρισίας και της όλης πολεμικής στο ρεμπέτικο.
    Σε αυτό το «αγγούρι που τον έκανε πια και έτρεχε», θεωρώ πως αναφέρεται ο μπαρμπα-Γιάννης ο Ψηλός (ο Παπαϊωάννου) μιλώντας για τον Σαββίδη.

    Ο Σαββίδης, είπα και παραπάνω, ήταν από τους εισηγητές για την επιβολή λογοκρισίας και -αν θυμάμαι σωστά- ήταν μέλος* της περίφημης λογοκριτικής ομάδας Ζαλοκώστα (ναι, του λογοτέχνη…) μαζί με τον Ιωάννη Ψαρούδα, τον εξαίρετο μουσικολόγο (και πατέρα τής κ. Ψαρούδα-Μπενάκη).

    *** αυτό θα το επιβεβαιώσω αύριο, ξεκούραστα και …διαβαστερά!… γιατί ένα μυαλό έχουμε κι …απριλοφόρητο!!! ***

  60. sarant said

    Τα τρία τελευταία σχόλια είναι θαυμάσια, και πραγματικά απολαυστικό το σκαναρισμένο από το περιοδικό για τη γέννηση του τραγουδιού «Τρέλα πέρα για πέρα».

    Πολύ χαίρομαι που τα διαβάζω, εξαιρετικά!

  61. Alexis said

    Πολύ ωραίο άρθρο Νίκο, αυτές οι ιστορίες για την προέλευση λέξεων, φράσεων, ονομάτων με συναρπάζουν.
    Ήξερα για τον αεροπόρο Καμπέρο αλλά δεν φανταζόμουν ότι η λέξη ‘τρελοκαμπέρω’ προέρχεται από αυτόν. Μάλιστα μέσα στο μυαλό μου τον είχα μπερδέψει με τον άλλο αεροπόρο που σκοτώθηκε το 1913 στο Λαγκαδά Θεσσαλονίκης. Τελικά είδα στο εξαιρετικό λινκ του Ακίνδυνου ότι αυτός ήταν ο Καραμανλάκης και όχι ο Καμπέρος.
    Συνυπογράφω κι εγώ ν’ ασχοληθείς σε κάποιο ποστ με τα ονόματα που έχουν γίνει λέξεις, θα έχει μεγάλο ενδιαφέρον. Δεν είναι μόνο τα κύρια ονόματα προπώπων που έχουν λεξικοποιηθεί αλλά και ονόματα προϊόντων και εταιρειών, π.χ. λέμε τζιπ το εκτός δρόμου αυτοκίνητο, ενώ ουσιαστικά πρόκειται για μάρκα αυτοκινήτου.

  62. Μπουκανιέρος said

    #47
    και του γεμιτζή ο κόπανος

  63. τόφαλος υπεράνω υποψίας

  64. sarant said

    Ώστε Τόφαλος ο Καραμανλής; Έχει καθιερωθεί;

  65. #64 Δεν νομίζω. Εγώ πρώτη φορά το άκουσα χτες στο ράδιο αρβύλα. Δεν βλέπω και τακτικά.

  66. παρεμπίπ, ξέχασα να ρωτήσω στο προηγούμενο αν θυμάται κανείς το όνομα της φανταστικής χώρας που χρησιμοποιούσε -γιατί το έχει κόψει καιρό- σε παροιμιώδεις φράσεις του του τύπου «ούτε στη ….. δεν συμβαίνουν αυτά».

  67. antigoni kamberou said

    Ναι όντως εχω γράψει ένα βιβλίο, ιστορικό αφήγημα που αναφερεται στον Ποντο και την αφανταστη περιπετεια του παππου μου και της γιαγιας μου που εξοριστηκαν απο την Σαμψουντα και εφτασαν στον Πειραια και ξαναρχισαν την ζωη τους απο την αρχη. Μια απιστευτη ιστορια με τις θηριωδιες του Κεμαλ, τα τερτιπια του Βενιζελου. Προκειται να εκδωθει συντομα. Τωρα γραφω για τον Μιμη τον Καμπερο πρωτο ξαδελφο του παππου μου παλι ιστορικο αφηγημα με στοιχεια απο το αρχειο της αεροποριας και απο ανθρωπους που τον εζησαν προσωπικα.
    Ειναι επιτακτικη η αναγκη σημερα που οι αξιες και οι μνημες εξαυλωνονται να ψαχνουμε τις ριζες μας και να βρισκουμε ανθρωπους σαν τον τον Μιμη τον Καμπερο και τον Γιωργο τον Θαλασσινο απο την Σαμψουντα (τον παππου μου) που με τη δυναμη της ψυχης τους και του μυαλου τους δημιουργησαν…. Τωρα δημιουργουμε; Κανουμε κατι καλο για τον διπλα μας; Η νοιαζομαστε ποτε θα παρουμε το τελευταιο μοντελο που λανσαρει η Nokia η το αμαξι για τη φιγουρα μας; Ας αναλογιστουμε που στεκομαστε απεναντι στους ανθρωπους που κοπιασαν, πασχισαν για μια ιδεα, για ενα καλυτερο μελλον!

    Αυτα τα λιγα και ευχαριστω για την ερευνα σχετικα με το τρελοκαμπερο. Ειναι περηφανη που το κουβαλαω μεσα μου ως γνησια απογονος αυτης της οικογενειας! Ζητω η Υδρα, ο Ποντος και η Σαντορινη (απο τη μερια της μανας του πατερα μου, Ευαγγελου Καμπερου δικηγορου, ποιητη και θεατρικου συγγραφεα)

    Με εκτιμηση σε ολους σας

    Αντιγονη Καμπερου

  68. sarant said

    Αγαπητή φίλη, σας ευχαριστώ πολύ για το σχόλιό σας!

  69. gbaloglou said

    #17:

    Ας πω και εγώ δυό λόγια :-)

    (Ι) 1981, εορτασμός των 100 χρόνων από την γέννηση του Ατατούρκ στο Τούρκικο Προξενείο Θεσσαλονίκης, όλα βαίνουν καλώς — για τους Τούρκους, όχι για μας — ώσπου … ως από μηχανής Θεός που λένε … εμφανίζεται μικρό αεροπλάνο που κάνει εντυπωσιακές φιγούρες πάνω από την τελετή (που βέβαια πήγε κατά διαόλου): ο πιλότος, μοτοσυκλετιστής ειδικός και στον «γύρο του θανάτου» ανάμεσα στα άλλα, κατέβαινε τόσο χαμηλά που μπορούσαν να δουν το πρόσωπο του, κάποιες μάλιστα από τις παριστάμενες έλεγαν πως «φαίνεται νοστιμούλης»! :-) :-)

    (ΙΙ) Φοιτήτρια μου, κόρη πιλότου και εγγονή συνσχεδιαστή του F-ΧX, μου διηγόταν κάποτε πως γνωρίστηκαν οι γονείς της: «ξέρεις όμως, έχω την εντύπωση πως τριγύριζαν στο αεροδρόμιο και ενδιαφέρονταν για τα αεροπλάνα [η μητέρα της και οι φίλες της] με σκοπό να γνωρίσουν πιλότους» :-) :-)

  70. gbaloglou said

    #64:

    Εσχάτως απεκλήθη και «Βούδας της Ραφήνας» :-)

  71. sarant said

    Βούδας πάντως είχε ονομαστεί επάξια ο Στ. Στεφανόπουλος, πρωθυπουργός της αποστασίας και μεταδικτατορικά αρχηγός της ΕΠΕΝ. Βέβαια, τώρα που δεν υπάρχει Στεφανόπουλος, και καθώς πρόκειται για θρησκεία που πιστεύει στις μετενσαρκώσεις (ή όχι;) δεν υπάρχει εμπόδιο να ονομαστεί Βούδας ο Καραμανλής.

  72. Πριν λίγο στον Αχόρταγο (1967), που δείχνει η ΕΤ1, η Μαίρη Λαλοπούλου αποκάλεσε την κόρη της Μάρω Κοντού τρελοκαμπέρω, γιατί την έπεσε στον Γκιωνάκη.

  73. @ 66

    Ουζουμπούρου και Μποθουατσουάνα :D

  74. Ναι, κάπως έτσι :)

  75. Ττόφαλλος, ππεζεβέγκηδες, μη ρίξω καμμίαν ππουνιάν τζιαι τα σπάσω ούλλα!

    @ 48, 54

    Ούτε Τόφφαλος, ούτε Τόφαλος: Ττόφαλλος, και ξανά Ττόφαλλος – τουλάχιστον στα τζυπριώτικα της δεκαετίας του ’60, αλλά και του ’80 αντιστοίχως.

    (Η γνωστή αδυναμία μου στα διπλά σύμφωνα, ιδίως στα κύρια ονόματα, φτάνει στο απόγειό της με τις κυπριακές λέξεις που αρχίζουν με δύο σύμφωνα: ππεζεβέγκης, ππουνιά, λλιανίσκω, τταβάς –σλουρπ!– και που προφέρονται αναλόγως. Και βέβαια, αγαπημένο μου τραγούδι πριν καμιά εικοσαριά χρόνια ήταν ο «Ψεύτικος κόσμος», για τον πρόσθετο λόγο ότι η Αλέξια προφέρει το ταυ ως πεντακάθαρο θήτα!)

  76. Ημαρτημένο: Αυτή τη γελοιογραφία του 1985 ήθελα να λινκάρω στο «ξανά Ττόφαλλος» του προηγούμενου σχολίου (όπου λινκάρισα δύο του 1966), ώστε να υπάρχει μία της δεκαετίας του ’60 και μία του ’80. Όμως, είχα το ένα μου εγκεφαλικό κύτταρο στον τταβά, το άλλο στις ματάρες της Αλέξιας, ε, τι να περισσέψει…

  77. sarant said

    Καλοπρό, ο Ττόφαλλος είναι ένας τύπος που τον έχει δημιουργήσει ο συγκεκριμένος γελοιογράφος ή προϋπήρχε;

  78. Χμμ, καλό ερώτημα.

    Ανακαλώ αμυδρά ότι κάποτε, ίσως μεταξύ ’75 – ’78, είχα δει κάπου –σε λαθρανάγνωση κάποιας «Σατιρικής» που είχε μαζί του κύπριος φοιτητής ή ταξιδιώτης; σε περιπτεροδιάβασμα του ίδιου του εντύπου, που [υποτίθεται ότι] ερχόταν τότε και στην Αθήνα; σε αναδημοσίευση γελοιογραφιών του Μαυρογένη σε ελληνική εφημερίδα; άδηλο– τη γραφή Ττόφαλλος, είχα εντυπωσιαστεί –αναμενόμενο δεν ήταν;–, και τη συγκράτησα. Από κει και πέρα, όταν είδα τη γραφή Τόφφαλος (48), κάτι δεν μου πήγαινε καλά οπτικά, ήταν σαν να διαβάζω διάλλειμα ή ελλάτωμα. Γούγλισα το Ττόφαλλος όπως το θυμόμουν, έπεσα πάνω στο αρχείο 1964–1985 της «Σατιρικής», και αυτό ήταν όλο.

    Με μια κουβέντα: Δεν έχω ιδέα.

    Πάντως, έτσι, με δύο ταυ και δύο λάμδα, ορθογραφείται και στην, σε κυπριακή διάλεκτο, ταινία του 1987, «Ττόφαλλος ο Φυκαρκιώτης», που υπάρχει και ονλάιν.

  79. sarant said

    Άλλη αφορμή για χασομέρι, το αρχείο της Σατιρικής!

  80. babis said

    @75 Άλλα χαρακτηριστικά των κυπριακών (όπως τα μιλάει το σόι της μάνας μου τουλάχιστον) είναι η μετατροπή του γάμμα σε δέλτα σε ορισμένες περιπτώσεις (Πάω γουλειά μου, Να του πκιάουμε γώρο κ.α.) αλλά και του θήτα σε χι, όπου πάρχει και το καλαμπούρι με το τραγούδι της Απόλυτης:

    Χωρίς το μωρό μου, χωρίς το μωρό μουουουου… Χωρώ σε μάνα μου χωρώ σε!

  81. Πατέλα, γλέπω καδπούζια!

    @ 80

    Αντιθέτως, προφορά του δέλτα ως γάμμα απαντά στην ιδιωματική εκφορά, αλλά και γραφή του ρήματος βλέπω ως γλέπω (και γλιέπω)· π.χ., στο «Γλυκοχαράζουν τα βουνά» του Τσιτσάνη, ο Τεμπέλης (ποιος Νταλάρας…) προφέρει τις πρώτες τρεις φορές, από τις πέντε συνολικά που εμφανίζεται, βλέπω, και στις υπόλοιπες δύο, γλέπω. Ως γλέπω απαντά μερικές φορές και στον, τούρκο, να μην ξεχνιόμαστε, και με τη βούλα της Ουνέσκο πλέον, Καραγκιόζη.

    Μένοντας στον Καραγκιόζη, το Κολλητήρι προφέρει το ρω ως λάμδα, π.χ. αποκαλεί τον γεννήτολά του… έεε, γεννήτορά του, «πατέλα». Το ίδιο συμβαίνει και με ορισμένους απωανατολίτες, που αδυνατούν να προφέρουν το ρω και το υποκαθιστούν ομοίως με ένα κρυστάλλινο, λαγαρό λάμδα. Παράδειγμα, το θεσπέσιο τραγούδι της γιαπωνέζας Mika Nakashima Sakurairo mau koro. Διάλεξα επίτηδες αυτή την οπτικοποίηση γιατί έχει τα λόγια στα ιαπωνικά μεταγραμμένα με λατινικούς χαρακτήρες στο πάνω μέρος της οθόνης· και, για όσους δεν ξέρουν τη γλώσσα, υπάρχουν υπότιτλοι στα βιετναμέζικα στο κάτω μέρος της οθόνης :D

    Άλλοι πάλι προφέρουν το ρω ως δέλτα· ο Σουρούνης, π.χ., διηγείται ότι όταν, παις ων, βοηθούσε τον πατέρα του στον πάγκο που είχε στην αγορά της Θεσσαλονίκης, διαλαλούσε: «Καδπούζια με τη μάχαιδα»! Το ρω ως δέλτα προφέρει και ο Αντώνης Καλυβόπουλος σε μερικά σημεία του «Πέντε μάγκες του Περαία», του Γιοβάν Τσαούς (1935), π.χ.: δύο τάλληδα, πιτσιδίκια, Πειδαιά. Παρ΄ όλαφ τα, που λένε και στο slang.gr, ακόμα μία αξεπέραστη προπολεμική ερμηνεία.

  82. Μαρία said

    81 γ στη θέση του β θες να πεις. Γλέπω πρόφεραν κι οι Μελενίκιοι.
    Ο Πενάκ όταν μεταφέρει στα μυθιστορήματά του διαλόγους Βιετναμέζων, τους βάζει να μιλάν σαν το κολλητήρι.

  83. #82
    Μαρία, 81 α στη θέση του 81 γ θες να πεις. :)

  84. Βλακεία έγραψα, καλό θα ήταν να σβηστεί το παραπάνω. :(

  85. Άλλοι πάλι προφέρουν το ρω ως δέλτα
    Τσεβδούς τους λέγαμε αυτούς… (μια κατηγορία τσεβδών, τουλάχιστον)

  86. Μαρία said

    83 Νόμισες ότι αριθμούσα παραγράφους μάλλον. Ο Καλοπροαίρετος μετέτρεψε το βλέπω σε δλέπω.

    85 Μάγος είσαι!

  87. sarant said

    Υώρα να τα σβήσω, Δύτη, τα λυπάμαι, συγνώμη.

  88. Ε καλά δεν πειράζει, ας μένουν κι οι γκάφες. Η Μαρία κατάλαβε τι (δεν) κατάλαβα…

  89. #86 Είναι σχόλια που δεντα καταλαβαίνω… πέρα από τα φρανκοφωνήτικα…

  90. Ξαναδιαβάζοντας το ποστ, αναρωτιέμαι: κανείς δεν απόρησε τι είναι το λούπινγκ; όλοι το ξέρετε;
    (εγώ το ήξερα από ένα παιδικό βιβλίο για τις εξερευνήσεις, τόμος τρίτος, «Αέρας». Είναι όταν το αεροπλάνο κάνει, κυριολεκτικά, κωλοτούμπα)

  91. @ 82

    Σωστά, Μαρία, ευχαριστώ. Πάλι καλά που εννοείται από τα συμφραζόμενα. Το θέμα είναι άλλο: ίσως τελικά είμαι αισιόδοξος στην εκτίμησή μου ότι μου έχουν μείνει δύο άκαυτα εγκεφαλικά κύτταρα. Το παλεύω με ομοιοπαθητική ο έρμος, ταΐζοντάς τα, τα δύο που λέγαμε, εντατικά με δεδομένα και πληροφορίες, όμως δεν ανταποκρίνονται.

    Από παλιά είχα διαπιστώσει ότι ο εγκέφαλός μου είναι σουρωτήρι. Αυτό ισχύει και τώρα· η διαφορά είναι ότι στην αρχή περνούσαν από τις τρύπες τα μακαρόνια νούμερο δώδεκα, στη συνέχεια τα μακαρόνια του παστίτσιου, και τώρα πια, ολόκληρες φωλιές φιδέ :( Και, ίσως δεν ήταν παράκρουση αυτό που άκουγα εσχάτως να σιγοτσιτσιρίζει (κατά ΛΝΕΓ, σιγοτσυτσυρίζει) στο εσωτερικό του κρανίου μου…

    Αφιερωμένο εξαιρετικά, από μένα για μένα.

  92. sarant said

    Ποια είναι η Σαμπρίνα Λάθος; Πρωτότυπο ψευδώνυμο!

  93. Αμέ, είδες; Σκαρώνουν και κανένα καρεδάκι μπιρίμπα με τη Μαντώ Φάρος, τη Χρύσπα Δράκος και τη Γλυκερία Κύκλος. Και πάει στο ίδιο κομμωτήριο με τη Βάνα Τζιβάνα (λίγο κρυπτικό αυτό το τελευταίο, μόνο για φανατικούς του Τζώννυ Βαβούρα).

    Στην ακμή της, κάποιοι, για εμφανείς σωματομετρικούς λόγους, την έλεγαν Σαμπρελίνα. Εντούτοις, από φωνή, φωνάρα, όχι αστεία. Ήταν ένα φεγγάρι παντρεμένη με τον Παναγιώτη Λιαδέλη, τον μπασκετμπωλίστα του Άρη και μετέπειτα του Ολυμπιακού. Τραγουδούσε πρόσφατα στην «Εμπατή Νορθ» – καμία σχέση με τον Πήτερ Νορθ.

  94. Μαρία said

    92 Καλά,ρε συ,τόσο αδιάβαστος είσαι; Την άκουγαν οι ξαδερφούλες μου που είναι 30 και.
    Και συμπατριώτισσα του Χρ. Μιχ.

  95. sarant said

    Κι εγώ είμαι 30 και, αλλά το θέμα είναι τι ακολουθεί μετά το «και». (29 χρονών και 680 μηνών που έλεγε εκείνη η ταινία)

  96. #94 Πόσο Χρ.Μιχ. νάσαι για να γράφεις «Τα νέα εντός λίγων ημερών στο http://www.filοftero .blogspot.com»;

  97. ti zoe sauto to blog said

    Διαβάζοντας επαναλήψεις , αφού έχουμε διάλειμμα :-) , έπεσα και σ’ αυτό το ωραίο άρθρο και μου ήρθε μια ιδέα.

    Μήπως ο φεμινισμός σχετίζεται με την αεροπορία από το πρόσωπο της Αμέλια Μαίρη Έρχαρτ , μιας γυναίκας πρωτοπόρου στην αεροπορία και φεμινίστριας , που χάθηκε το ’37 ; Σίγουρα η ζωή και ο χαμός της θα έκανε μεγάλη εντύπωση στην Αθήνα της εποχής.
    Συν το γεγονός ότι η » τρελοκαμπέρω » εμφανίζεται στην Κατοχή ( 4 χρόνια μετά την απώλεια της Α. Ε. που σίγουρα ήταν συνταρακτικό θέμα.
    Ίσως από αρχεία εφημερίδων ή γυν. περιοδικών της εποχής να βγει κάτι.

  98. MELEKOGLOY EYAGGELOS said

    Εντυπωσιακή προσπάθεια, που χρίζει ευσήμων. Προσωπικά, έχω προχωρήσει στην διερεύνηση του θέματος. Αν έχετε την καλωσύνη, χωρίς να δημοσιευτεί το σχόλιό μου, επικοινωνείστε μαζί μου. Ευχαριστώ.

  99. τυφλόμυγα said

    Τιι ωραίο άρθρο! Ένα μπράβο στον Δόκτορα, τον Ζάζουλα και λοιπούς από Λεξιλογία. Μπράβο και στο Λιγκουάριουμ.

    Έψαξα για το βιβλίο. Δεν το βρήκα. Μάλλον δεν εκδόθηκε ακόμα, κρίμα.

    Μήπως ήρθε η ώρα δυο χρόνια μετά να δημοσιευτεί και το δικό σας άρθρο για το θέμα;

    Γενικά δε συμφωνώ με τα chain mail*. Αυτό όμως θα το στείλω.

    *Μαζική αποστολή ιμέιλ λέμε στα ελληνικά; Ως μη μέλος δεν μπορώ να ψάξω στη Λεξιλογία, οπότε όποιος μπορεί ας βάλει λινκ.

  100. τυφλόμυγα said

    Ας προσθέσω κι ένα κουτσομπολιό: η κ. Γκολέμα ήταν παντρεμένη με πιλότο της πολεμικής αεροπορίας, οπότε είναι πολύ λογικό να ξέρει την ιστορία του Δημήτρη Καμπέρου. Εξάλλου, είναι σοβαρή δημοσιογράφος. Δε θα δημοσίευε κάτι αν δεν ήταν σίγουρη για την πηγή της.

  101. Fuser said

    Φιλε Νικο μετα απο χρονο επεσα στο αρθρο σου ακολουθωντας τις δαιδαλωδεις ατραπους του διαδικτυου. Σιγουρα δεν εχει σχεση με την γλωσσολογικη προσεγγιση του θεματος αλλα αξιζει ν’ αναφερθει πως ο «τρελοκαμπερος» ηταν πρωτος παγκοσμιως που ειχε την εμπνευση να χρησιμοποιησει το αεροπλανο του περα απο αναγνωριση των εχθρικων (τουρκικων εν προκειμενω) θεσεων και για τον «βομβαρδισμο» τους ριχνοντας αυτοσχεδιες βομβες και κατ’ αλλους οτι του βρισκονταν προχειρο!
    Πηγη: το βιβλιο του συνδημοτη μας εκεινη την εποχη Αλ. Αυδη, «Οι Πρωτοποροι» – Ιστορια της Ελληνικης Αεροποριας, με επιμελεια κειμενου του συγχωρεμενου πατερα μου Γιαννη Σ.

    Φιλικοι χαιρετισμοι και να ‘σαι παντα καλα

    Στελιος Σ.

  102. sarant said

    Μικρός ο κόσμος και δαιδαλώδεις οι ατραποί, φίλε Στέλιο -να είσαι καλά!

  103. Μαρία said

    Διατρέχοντας το δοκίμιο του Αγγέλου για το κρυφό σχολειό, που λίνκαρε ο Σπύρος, έπεσα σε μια πληροφορία (σ. 57) που είχα ξεχάσει. Αφορά την υποδοχή που είχε ο πίνακας του Γύζη, η Δόξα, το 1899. Χαρακτηρίστηκε, λέει, Ζουρλοκαμπέρω.

  104. sarant said

    103: Οπότε αυτό ενταφιάζει, φοβάμαι, οριστικά την άποψη για την παραγωγή της λέξης από τον ριψοκίνδυνο κύριο Καμπέρο -όπως είχα μαντέψει σε επόμενο άρθρο.

  105. Μαρία said

    104 Ακριβώς. Θυμόμουνα οτι είχες αναφέρει τις επιφυλάξεις σου αλλά όχι και το άρθρο.

    Φαίνεται οτι αναφέρεται σε επιστολή του Γύζη:

    http://books.google.gr/books?id=tEE3AAAAIAAJ&q=%CE%96%CE%BB%CE%AC%CF%80%CE%B9&dq=%CE%96%CE%BB%CE%AC%CF%80%CE%B9&hl=en&sa=X&ei=HuRVUYuBJMm0O4HugYAH&ved=0CCsQ6AEwATgU

    Μιλάει για κάποιο ποίημα με τίτλο Ζλάπι αλλά, όπως βλέπω πάλι απ’ τα γουγλοβιβλία, το Μάιο της ίδιας χρονιάς, 1899, βγήκε ομώνυμο περιοδικό με γελοιογραφίες.

  106. sarant said

    Μπράβο Μαρία!

  107. Μαρία said

    106
    Το μπράβο! Πρέπει τώρα να βρεις το ποίημα.

  108. sarant said

    Πρέπει να βρω το βιβλίο, να δω την υποσημειωση…

  109. Μαρία said

    108 Λοιπόν χάρη στη γούγλη πήγα στο χάρτινο Χατζηπανταζή, στην Εισαγωγή…, σ. 244, όπου το βιογραφικό και τα έργα του Πολύβιου Δημητρακόπουλου. Στην Ποίηση: «Επιστολαί στο Ζλάπι» (1899). Δεν μπορεί να είναι σύμπτωση η χρονολογία.

  110. Μαρία said

    109 του Ζλάπι όχι στο

  111. spyroszer said

    Μπράβο Μαρία κι από μένα, και εγώ την πρόσεξα τη ζουρλοκαμπέρω, αλλά δεν μου πήγε το μυαλό στον Καμπέρο, παρόλο που είχα ακούσει την ιστορία.
    Άρα η λέξη είναι τούρκικη;

  112. Μαρία said

    111
    Να ‘σαι καλά, Σπύρο. Εκτός απ’ την καμπέρω κατέβασα κι απ’ την Ανέμη τον Καμπούρογλου με την παρωδία στην καθαρεύουσα του «δημοτικού» του Κίτσου η μάνα …

    Τούρκικη; Δεν έχω ιδέα.

  113. spyroszer said

    Α ωραίο θέμα θάναι αυτό με του κίτσου τη μάνα.
    Έτσι λέει ο Νικοκύρης στο άρθρο, ότι μια εξήγηση είναι ότι προέρχεται απ’ το τουρκικό kaber = αχώριστος σύντροφος.

  114. sarant said

    Λογικά είναι τούρκικη, διότι και η ηθοποιός Παρασκευοπούλου, Πολίτισσα, είχε το παρατσούκλι «καμπέρω».

  115. Μαρία said

    113 Το πρώτο αφήγημα:

    http://tinyurl.com/c4h38nk

    114 Τα επώνυμα Καμπέρας, Καμπέρης κλπ ο Βογιατζόγλου τα ετυμολογεί απ’ το kamber = δούλος πιστός και πολυπράγμων.

  116. ats said

    Καμπερης στο χωριο μου(Μακεδονια)εχει την εννοια του ανθρωπου που βλεπει απο ψηλα!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

WordPress.com Logo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Log Out / Αλλαγή )

Twitter picture

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Log Out / Αλλαγή )

Facebook photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Log Out / Αλλαγή )

Google+ photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Log Out / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 7.949 other followers

%d bloggers like this: