Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Παίζει μπριτζ ο σμπίρος;

Posted by sarant στο 9 Φεβρουαρίου, 2011


Οι ελληνικές λέξεις που αρχίζουν από σμπ- είναι μετρημένες στα δάχτυλα: σμπαράλια, σμπάρο και σμπίρος (δεν θα μετρήσουμε το σμπρώχνω). Και οι τρεις αυτές οι λέξεις είναι δάνεια, από τα ιταλικά (ή τα ενετικά), αν και για μία από αυτές υπάρχει η άποψη ότι είναι απώτερης ελληνικής αρχής, οπότε πρόκειται για αντιδάνειο. Τη λέξη αυτή έτυχε να την κουβεντιάζω σε μια συζήτηση με φίλους χτες-προχτές, οπότε σκέφτηκα να σας αφηγηθώ την ιστορία της, μια και έχει ετυμολογικό ενδιαφέρον.

Πρόκειται για τον σμπίρο, λέξη περιφρονητική σήμερα, σχεδόν βρισιά. Όπως είπαμε, είναι δάνειο από τα ιταλικά. Στο Μεσαίωνα και στην Αναγέννηση sbirro λεγόταν στις ιταλικές πόλεις-κράτη ο αστυνομικός υπάλληλος που μεριμνούσε για την τήρηση της τάξης περιπολώντας στους δρόμους με την κοκκινωπή του στολή. Γρήγορα η λέξη, και μέσα στην Ιταλία, αλλά και έξω από αυτήν όπου διαδόθηκε ως δάνειο, αποκτά αρνητικές σημασίες: δηλώνει τα πρωτοπαλίκαρα, τους μπράβους των ισχυρών που αναλαμβάνουν να διεκπεραιώνουν βρομοδουλειές. Κάπως έτσι περνάει και στα ελληνικά, όπου όμως η λέξη, ακόμα κι όταν σήμαινε τον αστυνομικό, είχε εξαρχής μειωτική χροιά, περισσότερο σήμαινε τον μυστικό αστυνομικό, τον χαφιέ· σήμερα, η λέξη απαντά σχεδόν αποκλειστικά με τη σημασία «μπράβος, τσιράκι» (το λεξικό Μπαμπινιώτη δίνει ως πρώτη σημασία το «αστυνομικός», ενώ το ΛΚΝ δεν έχει τη λέξη, περιέργως).

Στη λογοτεχνία, οι σμπίροι εμφανίζονται π.χ. στα Σατιρικά γυμνάσματα του Παλαμά (στο έβδομο ποίημα της δεύτερης σειράς υπάρχουν οι στίχοι: «λύκοι μέσ’ στην προβιά, σπιγούνοι, σμπίροι / του δείνα Σάυλοκ, και του τάδε Εφέντη») ή στον Κανάρη του Φωτιάδη («τον βάλανε πάνω σ’ ένα γάιδαρο και τον γύριζαν σ’ όλη την πολιτεία, όσο που σμπίροι τον βάραγαν με τους βούρδουλους»). Πάντως, είτε είναι χαφιές, είτε μπράβος, είτε τσιράκι, ο σμπίρος πάντοτε κάνει τις βρομοδουλειές του για λογαριασμό ενός ισχυρού.

Αλλά είπαμε πριν ότι αυτή η… ωραία λέξη έχει ενδεχομένως ελληνικές περγαμηνές. Από πού κι ως πού; Το sbirro απαντά αρχικά ως birro και σύμφωνα με τους περισσότερους ετυμολόγους προέρχεται από το υστερολατινικό birrus «κόκκινος μανδύας με κουκούλα», το οποίο είναι δάνειο από το ελληνικό πυρρός. Φαίνεται ότι οι Ιταλοί σμπίροι, οι αστυνομικοί, φορούσαν κοκκινωπούς μανδύες και από εκεί πήραν το όνομά τους. Αν είναι σωστή αυτή η εκδοχή, βλέπουμε ότι το χρώμα έδωσε το όνομα στο ένδυμα και το ένδυμα έδωσε το όνομα στο επάγγελμα· μέχρι που το επάγγελμα ξέπεσε σε μομφή, αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία.

Η θεωρία αυτή κάθε άλλο παρά σίγουρη είναι· ούτε είναι βέβαιο ότι το birrus προέρχεται από το πυρρός, ούτε ότι το sbirro προέρχεται από το birrus. Τα περισσότερα λεξικά την αναφέρουν με επιφυλάξεις, ελλείψει άλλης καλύτερης. Το λεξικό Μπαμπινιώτη τη θεωρεί αντιδάνειο αλλά δεν τολμάει να τη γράψει, όπως κάνει με τα άλλα αντιδάνεια, έτσι που να θυμίζει την αρχική της ορθογραφία, δηλαδή… σμπύρρος ή σμπύρος (ενώ π.χ. γράφει τζύρος επειδή προέρχεται από τον γύρο). Το Ετυμολογικό του Μπαμπινιώτη θεωρεί ότι είναι πιθανό αντιδάνειο οπότε απαλλάσσεται από την υποχρέωση να γράψει το αποτρόπαιο «σμπύρος».

Άξιος κάθε περιφρόνησης ο σμπίρος (ή σμπύρος, αν προτιμάτε) αλλά βρίσκεται στην αρχή μιας άλλης λέξης που μου είναι πολύ αγαπητή, και εννοώ το μπριτζ –το παιχνίδι. Βέβαια, αν δεν έχετε ασχοληθεί ειδικά με την ιστορία της λέξης, είμαι βέβαιος ότι θα θεωρείτε, με όλο σας το δίκιο, πως το μπριτζ (bridge) προέρχεται από την αγγλική λέξη bridge (= γέφυρα). Όμως δεν είναι αυτή η αρχή της λέξης, ούτε γεννήθηκε το μπριτζ στις όχθες του Τάμεση.

Παρόλο λοιπόν που το μπριτζ οι περισσότεροι το θεωρούν αγγλικής προέλευσης (αφού bridge είναι αγγλική λέξη), είναι παιχνίδι ανατολίτικο. Πρόγονός του είναι το ρωσικό biritch, ένα παιχνίδι που είναι ντοκουμενταρισμένο σε έντυπο το 1886, πολλά χρόνια πριν εμφανιστεί το αγγλικό bridge whist, ο πρόγονος του σημερινού μπριτζ. Συγκεκριμένα, υπάρχει σε βρετανική βιβλιοθήκη ένας σύντομος οδηγός που περιγράφει πώς παίζεται το μπιρίτς, ή «ρώσικο γουίστ». Το έγγραφο αυτό το βλέπετε εδώ.

Οι ιστορικοί του μπριτζ, παρόλο που ήξεραν την ύπαρξη του εγγράφου για το μπιρίτς, επί πολλά χρόνια δίσταζαν να παραδεχτούν ρώσικη αρχή σε ένα παιχνίδι που φαινόταν καθαρά βρετανικό (και αριστοκρατικό) και έλεγαν ότι η λέξη biritch είναι ανύπαρκτη στα ρωσικά. Σήμερα έχουν παραδεχτεί ότι λέξη τέτοια υπάρχει, απλώς είναι παλιά. Την έχει, μεταξύ άλλων, το ετυμολογικό λεξικό του Μίκλοσιτς. Η λέξη σημαίνει τον ντελάλη του χωριού, που μεταξύ άλλων ήταν υπεύθυνος για τις δημοπρασίες, και πράγματι στο μπιρίτς, όπως και στο μπριτζ, γίνεται μια πλειοδοσία μεταξύ των παικτών και το «συμβόλαιο» κατακυρώνεται σε όποιον πλειοδοτήσει. Η ρωσική λέξη, το μπιρίτς, που υπάρχει και σε άλλες σλαβικές γλώσσες, αλλά όχι σε όλες, προέρχεται σύμφωνα με τον Μίκλοσιτς από το ιταλ. sbirro, δηλαδή από τον σμπίρο.

Θα μπορούσα να γράψω πολλά για την ιστορία του μπριτζ, αλλά ίσως αξίζει να μπουν σε χωριστό άρθρο. Θα αναφέρω όμως καναδυό λεπτομέρειες με ελληνικό ενδιαφέρον. Συγκεκριμένα, το ρωσικό μπιρίτς διαδόθηκε ευρύτερα όταν έφτασε στην Κωνσταντινούπολη· όπως θυμάται ένας Ιταλός παίκτης, τον Αύγουστο του 1873 έπαιξε για πρώτη φορά μπιρίτς στο σπίτι του Γεωργίου Κορωνιού, διευθυντή της Τράπεζας της Κων/πολης, με συμπαίκτες τον Ευστάθιο Ευγενίδη και τον «ρουμάνο» τραπεζίτη Σεργιάδη, ο οποίος τούς έμαθε τους κανόνες του παιχνιδιού. Προφανώς, το παιχνίδι έγινε δημοφιλές στους διπλωματικούς κύκλους. Σύμφωνα με τον ιστορικό Thierry Depaulis, από την Πόλη το παιχνίδι μεταφέρθηκε από πλούσιους Έλληνες στο Κάιρο, και από εκεί κατέκτησε τη Ριβιέρα, το Παρίσι και μετά το Λονδίνο, και σε κάποιο σημείο του ταξιδιού άλλαξε και το όνομά του, παρετυμολογικά, σε bridge, και καθιερώθηκε έτσι. Καθώς το μπριτζ ταξίδεψε από την Πόλη στο Μισίρι, διαδόθηκε και στα Χανιά (επί αυτονομίας). Ένας από τους πρώτους παίχτες ήταν ο Ελευθέριος Βενιζέλος, που ο γιος του ο Σοφοκλής διετέλεσε και πρωταθλητής Ευρώπης στη δεκαετία του 1930, με παρτενέρ τον Τουλουμάρη, εκπροσωπώντας τη Γαλλία.

Μόνο που το μπριτζ είναι παιχνίδι της αριστοκρατίας. Οι σμπίροι δεν νομίζω να παίζουν μπριτζ.

150 Σχόλια προς “Παίζει μπριτζ ο σμπίρος;”

  1. Χρηστος Κ. said

    Κλεβω το ξερω. Υπαρχει το θαυμασιο επωνυμο Σμπωκος. Δε θα πω βεβαια και το πασιγνωστο γιατι απο την παραφθορα παιρνει πλεον ζ μπροστα. Και τελειωνει σε μ. Ασε που ειναι φραση που εγινε λεξη.

  2. Θεοδώρα said

    Πολύ ενδιαφέροντα όλα αυτά για τις δύο λέξεις, αλλά δε μας εξηγείτε πώς «Η ρωσική λέξη, το μπιρίτς, προέρχεται σίγουρα από το ιταλ. sbirro, δηλαδή από τον σμπίρο.»… Περιμένω εναγωνίως μια απάντηση, καθώς παίζω μπριτζ και ενδιαφέρομαι για τέτοιες «περίεργες» και σπάνιες πληροφορίες γύρω από αυτό.

  3. sarant said

    1: Σωστό 🙂

    2: Δεν είναι πολύ καλή η διατύπωση, θα την αλλάξω.

  4. bernardina said

    Ο πατέρας μου είχε ένα φίλο με το επίθετο Σμπαρούνης

  5. Πάληουρας said

    Υπάρχει και το επιφώνημα «Σμπαρικουάκ» του θείου Σκρούτζ, που, παραδόξως, δεν πολυ-γκουκλίζεται, αν κι εγώ το χρησιμοποιώ καθημερινά…

  6. Ποντικαρέος said

    @5 Ως «Σμπαρακουάκ» γυρίζει κάμποσα αποτελέσματα στο γούγλη.

  7. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Νίκο, βρίσκω την τελευταία παράγραφο του άρθρου σου ταξική (classist). Ο μανδύας της ειρωνίας, που ενδύεται, φοβάμαι, δεν τη σώζει. Γιατί να μην παίζουν και οι σμπίροι μπριτζ; Θα χαρώ πολύ αν κάποιος γράψει εδώ, έστω ανώνυμα ή αλλώνυμα, «ναι, είμαι σμπίρος και στον ελεύθερο χρόνο μου απολαμβάνω το μπριτζ».

    Όχι μόνο η Θεοδώρα.

  8. Earion said

    Ως αδαής ρωτώ με τον κίνδυνο να γελοιοποιηθώ: ποιες οιμοιότητες και διαφορές μεταξύ μπριτζ και ουίστ; Γιατί το μπριτζ ονομάστηκε στην αρχή «ρώσικο ουίστ»;

    Ο μπίρος (birro) έδωσε τη μπιρέτα (biretta).

  9. Earion said

    Ως αδαής ρωτώ με τον κίνδυνο να γελοιοποιηθώ: ποιες οιμοιότητες και διαφορές μεταξύ μπριτζ και ουίστ; Γιατί το μπριτζ ονομάστηκε στην αρχή «ρώσικο ουίστ»;

    Ο μπίρος (birro) έδωσε τη μπιρέτα (biretta).

  10. tamistas said

    Στο λύκειο είχα ένα συμμαθητή με το επώνυμο Σμπρίνης (από σμπρ-, παρακαλώ). Στον ονλάιν κατάλογο του ΟΤΕ (white pages) βρίσκω 30 εγγραφές με το ίδιο επώνυμο στην Εύβοια και 5 στην Αθήνα.
    Στο ΛΚΝ, πάντως, βρίσκω τη λέξη σμπόμπα, η οποία δια της γουγλίσεως εμφανίζει 989 αποτελέσματα.
    Στο δε Slang.gr, κάνει την εμφάνισή του και ο (με όμικρον) σμπόκος, ο βλαξ, δηλαδή, ο οποίος, λέει, συναντιέται και σαν δίσμποκος

  11. Θεοδώρα said

    @Γιώργος Λυκοτραφίτης: Μακάρι να ήμουν και σμπίρος για να ικανοποιήσω το αίτημά σου, αλλά δυστυχώς δεν είμαι. Επίσης, συμφωνώ απόλυτα μαζί σου! Δε θα έπρεπε πλέον να υπάρχουν ταξικοί διαχωρισμοί για το μπριτζ. Και οι σμπίροι μπορούν να έχουν ενδιαφέροντα και πνευματικές ικανότητες ικανές να αντεπεξέλθουν στις απαιτήσεις του παιχνιδιού.

    @Earion: Το ουίστ ήταν ένα αγγλικό παιχνίδι με χαρτιά που βασιζόταν σε παρόμοιους κανόνες με το σημερινό μπριτζ. Προφανώς, όμως, κατά την εξέλιξή του σε μπριτζ, επηρεάστηκε και από το ρωσικό παιχνίδι μπιρίτς, όπως αναφέρει ο κ. Σαραντάκος. Το μπριτζ στη σημερινή του μορφή (που για την ακρίβεια ονομάζεται κόντρακτ μπριτζ-contract bridge) εμφανίστηκε πρώτη φορά το 1925.

    Η διαφορά του με το ουίστ είναι: 1) ότι στο μπριτζ ένας από τους 4 παίκτες ονομάζεται μορ και δε συμμετέχει στο παίξιμο των χαρτιών, και 2) ότι στο κόντρακτ μπριτζ η βαθμολογία σου εξαρτάται όχι μόνο από τις συνολικές λεβέ/μπάζες που κερδίζεις (όπως δηλ. στο ουιστ), αλλά και από το συμβόλαιο της αγοράς. Αμείβεσαι δηλ. και για το σωστό παίξιμό σου και για τη σωστή αγορά σου.

    Ελπίζω να μην κάνω λάθος… αυτά κατάλαβα ότι ίσχυαν για το ουίστ…

  12. Θεοδώρα said

    Μάλλον δε το έθεσα καλά… το ουίστ και το μπιρίτς παιζόταν προφανώς την ίδια περίοδο και με παρόμοιους κανόνες και, όταν το μπιρίτς εμφανίστηκε στην Ευρώπη όπου το ουίστ ήταν περισσότερο διαδεδομένο, χαρακτηρίστηκε ως «ρώσικο ουίστ» για να αντιλαμβάνετε ο κόσμος περί τίνος πρόκειται.

  13. sarant said

    10: Τη σμπόμπα την είχα δει, είπα όμως να βάλω μόνο τις αναμφισβήτητες 🙂

    Ευχαριστώ για τα επώνυμα από Σμπ-.

    Earion, η Θεοδώρα απάντησε όπως περίπου θα απαντούσα 🙂

  14. «Γιατί να μην παίζουν και οι σμπίροι μπριτζ; »

    Γιατί παίζουν πρέφα (που είναι της ίδιας οικογένειας)…

  15. ΚαπετανΈνας said

    Καλημέρα Νίκο,Πολύ ενδιαφέρον άρθρο.(Πάντα νόμιζα, ότι ο σμπίρος είχε κάποια σχέση με τη σπείρα).

    Δεν έχω καμία σχέση με τα χαρτιά, ή το σκάκι, ούτε καν ηλεκτρονικά δεν έπαιζα, πάντως, ότι το μπριτζ είναι αριστοκρατικό παίγνιον, το ήξερα.

    Και μάλιστα, όχι μόνο στον καπιταλισμό. Σίγουρα, Νίκο, το γνωρίζεις, ότι ο επαν-ιδρυτής της Νέας Κίνας,ο Τεγκ Σιάο Πινγκ, ήταν φανατικός του μπριτζ και ο μόνος τίτλος, που κράτησε μέχρι το θάνατό του, ήταν Πρόεδρος της Ομοσπονδίας του Μπριτζ της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας.

  16. Zazula said

    Νικοκύρη, για μένα η σμπόμπα αναμφισβήτη είναι, επειδή μ’ αυτήν τη λέξη μεγάλωσα (λέξεις όπως κοπάνα και σκασιαρχείο τις «έμαθα» όταν πια είχα κατέβει Αθήνα, για να αποφεύγω τα απορημένα βλέμματα όταν μιλούσα σερραίικα).

  17. Μπριτζ δεν κατάφερα να μάθω, ούτε και πρέφα (μόνο μπουρλότ), θυμήθηκα όμως μια στιχομυθία μεταξύ πρακτόρων της ΜΙ6 στον «Ανθρώπινο παράγοντα» του Γκράχαμ Γκρην (προχτές η Βουλή έπαιξε και την ταινία του Πρέμινγκερ):
    -Μπριτζ παίζεις;
    -Ναι.
    -Σκάκι;
    -Δυστυχώς όχι.
    -Κακώς. Πρέπει να ξέρεις το παιχνίδι του εχθρού.

    Παίζαν μπριτζ οι Σοβιετικοί άραγε;

  18. Άλλες γλωσσικές απορίες (και ιδέες για επόμενο άρθρο):

    το σλέμ προέρχεται από το αγγλικο slam, ήτοι βροντώ (την πόρτα), ή είναι κι αυτό ρωσική λέξη; βλέπω ότι η πηγή σου το γράφει slamm, με δύο m, οπότε μάλλον δεν θα το ένιωθε για αγγλική λέξη.

    το ρόμπρ – ή όπως αλλιώς λέγεται στα ελληνικά – γιατί λέγεται rubber; έχει να κάνει με το λάστιχο, με το σβήσιμο, ή με τίποτε άλλο (ότι τρίβει π.χ. τα χέρια του ο νικητής);

  19. ΚαπετανΈνας said

    *
    Νομίζω, ότι αυτό το Σμπαρακουάκ των Μικυμάους έχει Ιταλική προέλευση.Τα Μίκυ που διαβάζαμε εμείς , τα μικρού μεγέθους, λέγανε κάποια παιδιά τότε, ότι δεν ήταν του Ντίσνευ, αλλά τα σχεδιάζανε στην Ιταλία,φασόν. Γι’ αυτό ή απλώς επειδή τα μεταφράζανε από τα Ιταλικά, μετέφεραν αυτούσιο το σμπαρακουάκ, που και τα δυό του συστατικά είναι Ιταλικά.

    To κουάκ, εντάξει, και το σμπαρα- γιατί να μην προέρχεται από το sbarrare gli occhi, που σημαίνει γουρλώνω τα μάτια; Ό Ντόναλντ, αυτό δεν κάνει όταν φωνάζει έκπληκτος;

  20. sarant said

    17: Δεν απαντώ, ιδέες για επόμενο άρθρο είναι -πάντως, ράμπερ το λένε θαρρώ στα ελληνικά.

    Οι Σοβιετικοί εμφανίστηκαν στη διεθνή σκηνή στα τελειώματα, τέλος δεκ. 1980. Η Πολωνία όμως είχε πάρει παγκόσμιο πρωτάθλημα το 1978 κιόλας.

  21. Immortalité said

    Ουίστ έπαιζε ο Φιλέας Φογκ στο «Γύρο του Κόσμου σε 80 ημέρες». Έχω ακόμα κάπου φυλαγμένα χαρτάκια με τα αποτελέσματα παρτίδων ουίστ που παίζαμε (με συγκεκριμένη παρέα) στο Λύκειο. Μπριτζ δεν έμαθα ποτέ παρά τις παραινέσεις φίλων που παίζουν και μ’ έχουν τραβολογήσει κατά καιρούς σε τουρνουά.

  22. sarant said

    16: Γιατί το τσάκωσε αυτό ο Ακισμέτης, δεν ξέρω.

    Εννοούσα ότι η σμπόμπα μάλλον δεν είναι πανελλήνια λέξη.

  23. Έχει καμμία ετυμολογική σχέση το biritch με την μπιρίμπα;

  24. sarant said

    Απ’ όσο ξέρω όχι.

  25. # 4 Yπήρχε επίσης Σμπαρούνης καθηγητής χειρουργικής (δεν ξέρω αν ζει ακόμα) που είχε γράψει το αντίστοιχο βιβλίο, οπότε μεταξύ των φοιτητών ιατρικής υπήρχε – προ δεκαετίας τουλάχιστον που ήμουν κι εγώ – η έκφραση: «διάβασες Σμπαρούνη; »

    Και Σμπώκο καθηγητή είχαμε (στην ιατρική κρήτης), εξάλλου υπάρχει οδός Σμπώκου στο Ηράκλειο Κρήτης.

  26. # 26 Τώρα που το σκέφτομαι αυτά τα επώνυμα πρέπει να είναι κατάλοιπα της Ενετοκρατίας στη Μεγαλόνησο.

  27. Immortalité said

    Σμπώκος είναι ένα από τα γνωστά ανωγειανά επίθετα.

    25β Και συ Σοφία που το ξέρεις; 🙂

  28. Tι σου είναι το ίντερνετ… τον (αείμνηστο, λέει) καθηγητή Σμπαρούνη τον εντόπισα να έχει καταγωγή από Φωκίδα πάντως (άσχετο).

    Στην είσοδο του χωριού υπάρχει το Λαογραφικό Μουσείο Ευπαλίου, δωρεά του αείμνηστου καθηγητή ιατρικής Χαράλαμπου Σμπαρούνη και της συζύγου του Αντιγόνης.

    http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%95%CF%85%CF%80%CE%AC%CE%BB%CE%B9%CE%BF_%CE%A6%CF%89%CE%BA%CE%AF%CE%B4%CE%B1%CF%82

  29. Η οδός (Βασιλείου) Σμπώκου πάντως στο Ηράκλειο αναφέρεται στο νο 89 αυτού του καταλόγου (ήρωας της επανάστασης του 21).

    http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:KHFdxw8YtxAJ:www.styx.gr/index.cfm%3FAction%3DTDY%26TDiD%3D488+%CE%A3%CE%BC%CF%80%CF%8E%CE%BA%CE%BF%CF%82+%CE%92%CE%B1%CF%83%CE%AF%CE%BB%CE%B5%CE%B9%CE%BF%CF%82&cd=14&hl=el&ct=clnk&gl=gr&source=www.google.gr

  30. Immortalité said

    Ναι βρε το ξέρω, αλλά δεν ήξερα ότι είναι πανελληνίως γνωστό γι αυτό σε ρώτησα. Μήπως έχεις σχέσεις με το Ηράκλειο. Και για να συμπληρώσουμε τις πληροφορίες για την οδό Β. Σμπώκου να πούμε ότι είναι γνωστή και ως «πεταλοειδής» 🙂

  31. sarant said

    Δεν ήξερα ότι είχε γίνει τέτοιο δημοψήφισμα, των 100 επιφανών Κρητικών!

  32. Μπουκανιέρος said

    1) Στα επώνυμα βάλτε και το Σμπούνιας.

    2) Ο Χυτήρης έχει κοντά μισή σελίδα λέξεις από σμπ-

    3) Για το σμπίρο έχουμε ξαναμιλήσει (άρα, μάλλον θα είχα πει εκεί τον πόνο μου).
    Το ίδιο και για το ουίστ, το ελληνικό ουίστ κλπ.

  33. Μπουκανιέρος said

    32, 1, συμπλήρωμα: Σμπούνιας αλλά και Σμπουνιάς.

  34. sarant said

    Πε καμιά λέξη από σμπ- τότε!

  35. Immortalité said

    @31 Για πήγαινε μια βόλτα από τον φίλο σου και θα ενημερωθείς! 🙂

  36. Μαρία said

    Ζάζουλα, μόλις διάβασα την πρώτη αράδα του άρθρου, τη σμπόμπα σκέφτηκα αλλά δεν περίμενα οτι θα την έχει το λεξικό.
    Η ετυμολογία που δίνει είναι σωστή άραγε;

    Νικοκύρη, σου χαρίζω και το ιδιωματικό σμπουρίζω=μουχαμπετιάζω, κουβεντιάζω που το λένε στα Νταρνακοχώρια και αλλού και μάλλον είναι βλάχικο (θα μας πει ο Βουλαγξ) και το σμπουρό, την παρέα που κάθεται στο κατώφλι και σμπουρίζει, το μεταγενέστερο πηγαδάκι αλλά στο καθιστό 🙂

    Δύτη, για τους Σοβιετικούς δεν ξέρω αλλά οι Ούγγροι παίζανε πολύ μπριτζ.

  37. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Το σμπαραλιάζω, το έχουμε πει; («σμπαράλια μ’ έκανες», «σμπαραλιασμένος» κοκ.)

  38. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    @37+
    :τούρκικα μεν («paramparça etmek»), ελληνικά δε.

  39. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Νίκο, ζητάω συγγνώμη! Πρώτο-πρώτο παράδειγμα, είμαι αδικαιολόγητος!

  40. tamistas said

    Το σμπαμ και το σμπουμ πιάνονται;

    Σαράντα μέρες πολεμώ
    και σμπαμ και σμπουμ και βούι βούι βούι κι αμάν αμάν αμάν
    να πάω στον πνευματικό

    Παιδικό παραδοσιακό που έγινε ευρέως γνωστό από τη Μαρίζα Κωχ. Έψαξα, ανεπιτυχώς, να βρω τους στίχους και το μόνο που βρήκα ήταν αυτό:
    Και σμπαμ και σμπουμ κι αμάν αμάν αμάν
    και σμπαμ και σμπουμ κι αμάν αμάν αμάν
    και σμπαμ και σμπουμ και κρακ.
    Τ’ είν’ αυτό
    τ’ είν’ αυτό
    τ’ είν’ αυτό;
    Το Ναυ-τι-κό!

    Δηλαδή, η κραυγή της 3ης ΟΑΝ (Ομάδος Αθηνών Ναυτοπροσκόπων)!.

  41. stratos said

    de mporw na anasurw to apo pou exw thn plhroforia, alla nomizw oti mpitits legotan h perioxh pou htan sth polh h rwsikh presbeia tis opoias oi diplwmates paizan to en logw paixnidi.oi ellhnes paixtes kata bash xrhsimopoioun gallikh orologia sto paixnidi. me dedomeno oti to mpritz sthn ellada den einai oute htan laiko paixnidi opws to ouist sthn agglia,pi8anotata kata thn metafora apo thn polh mesw kairou sto parisi k epeita sto londino oi ellhnes na to phran ws antidaneio apo tous gallous k mazi k thn orologia. ntona, lebe,mor, sez atou k.t.l. kleinontas sunduazontas tis plhrofories sumperainw ta ekshs:
    to rubber bridge prouparxei autou pou shmera onomazoume bridge k mallon exei thn istoria pou anaferetai sto ar8ro. to sugxrwno mpritz exei ws diafora apo to rubber thn ba8mologia,pou ontws einai agklikh efeuresh, eimai polu ra8umos gia na anatreksw sto onoma tou lordou pou thn efeiure. h diafora sthn ba8mologhsh den einai amelhtea giati kat ousian auksanei tis taktikes pou mporoun na akolou8hsoun oi paixtes sto game, k sthn agora k sthn ektelesh.

  42. tamistas said

    Μια από τις πολλές σελίδες μετατροπής των greeklish σε ελληνικά:
    http://services.innoetics.com/Greeklish/
    .

  43. betatzis said

    Τρία ζήτω για τον καλύτερο έλληνα συγγραφέα των παιδικών χρόνων, τον Φωτιάδη.

  44. mindkaiser said

    Είχα ψιλοασχοληθεί με το μπρίτζ στο παρελθόν (η χάρη μου έφτασε μέχρι εκπαιδευτικά τουρνουά στα Ταταύλα) και μου είχε αφήσει τις καλύτερες εντυπώσεις. Αυτό που δεν μπόρεσα να διασταυρώσω ποτέ, είναι αν υπάρχει όντως κίνηση «Ομάρ Σαρίφ». Ξέρω ότι είναι γνωστός στον χώρο του επαγγελματικού μπρίτζ, αλλά δε βρήκα κάποια αναφορά στην κίνηση.

  45. sarant said

    41: Οι κανόνες του σημερινού μπριτζ διαμορφώθηκαν σε μεγάλο βαθμό από τον αμερικάνο πολυεκατομμυριούχο Βάντερμπιλτ, στο γιοτ Φιλανδία στο κανάλι του Παναμά. Μπριτζ παιζόταν και παλιότερα, πράγματι. Σε εφημερίδες της δεκ. του 1910 βρισκει κανείς άφθονες ανακοινώσεις ότι στης κυρίας τάδε δόθηκε σουαρέ μπριτζ. Βρίσκω στην Ακρόπολη του Απριλίου 1915 αρθράκι ότι ο βασιλιάς Κωνσταντίνος έπαιξε μπριτζ στην τάδε δεξίωση και απεδείχθη, όπως και στον πόλεμο, λαμπρός αγωνιστής.

    44: Ο Ομάρ Σαρίφ στη δεκ. 1970 είχε μια παρέα από πρωταθλητές που την έλεγε Omar Sharif Circus (και άλλα ονόματα ίσως) και έδιναν ματς με εθνικές ομάδες, συχνά με μεγάλα έπαθλα. Κίνηση όμως, δεν ξέρω. Στα Ταταύλα στο Παλιό Φάληρο εννοείς;

  46. Μαρία said

    40

  47. Petefris said

    Το ουίστ που μας έδειξαν και το παίζαμε τέσσερις στην δεκαετία του 80 είχε προαναγγελία πόσες μπάζες θα πιάσεις. Μόνο που άρχιζε απο μία χαρτωσιά, μετά από δύο, τρείς έως την δεκάτη τρίτη.Προανήγγειλες επίσης τα ατού. Ακολουθούσε μιά σειρά 13 μπάζες χωρίς ατού και μετά κατέβαινες από τιε 13 χαρτωσιές με ατού στην μία.
    Στην βαθμολογία σημειώνονταν οι μπάζες που προανήγγελες και σου έβγαιναν. Αν έκανες λάθος, πληρωνες μιά ποινή. Δεν θυμάμαι ποιά.Αρα, μικρή σχέση με το μπρίτζ. Το οποίο είναι απείρως πιό κοντά στην πρέφα…

  48. voulagx said

    #36 Μαρια, μαλλον ναι, sburăscu = μιλάω (θυμησου την προφορα του ă), πιθανον δανειο απο τα σλαβομακεδονικα (sborvem) αφου στα ρουμανικα ειναι vorbesc και για λατινογενες δε μου φαινεται.
    Και εδω: http://www.darnakas.gr/darnakasmelisas.htm κατι ενδιαφερον για τους Δαρνακες.

  49. Μαρία said

    48 Μπλαγκονταριά. Το νταρνακιώτικο σάιτ το ξέρω. Απο σας πρέπει να το πήραν, δεν το άκουσα ποτέ απο σλαβόφωνους του μαχαλά μου. Ούτε μέσα στην πόλη το λέμε.

    Αλλά ούτε και η σμπόμπα είναι παλιό σερραίικο. Η γιαγιά μου κι η μάνα μου ήξεραν μόνο το σκασιαρχείο.

  50. sarant said

    47: Ναι, το έχω ακουστά αυτό το «ουίστ», αν και δεν το έχω παίξει. Πάντα το ίδιο ζευγάρι κάνει τζόγο;

  51. babis said

    @50 Στο ουίστ που ξέρω εγώ, ο καθένας παίζει για την πάρτη του, και τα ατού δεν τα επιλέγει κάποιος παίχτης αλλά ανοίγουμε ένα φύλλο παραπάνω. Όταν μοιράζονται 13 φύλλα, δε μένει κάποιο παραπανίσιο, οπότε… σανζατού.

  52. Ας επιστρέψουμε από το «μπρ» στο «σμπ»!

    Το επίθετο Σμπώκος συναντιέται στα Ανώγεια της Κρήτης. Απ’ αυτούς προέρχεται και ο Σμπώκος, υφυπουργός του Τσοχατζόπουλου με μπόλικες μιζο-αμαρτίες στην πλάτη του!

    Ενδιαφέρον ιστορικό και επίκαιρο λόγω της παλαιοελλαδοκεντρικής σειράς του Σκάι «1821» η δράση της οικογένειας Σμπώκου στα Ανώγεια κατά τις κρητικές επαναστάσεις του 19ου αιώνα.

    Από την προεπαναστατική περίοδο υπήρχαν στην περιοχή αυτή αρματωλικές ομάδες. Οι καπετάνιοι των ομάδων αυτών -μέρος των οποίων στρατολογήθηκε από τη Φιλική Εταιρεία- αναγνώριζαν ως αρχικαπετάνιο και κατευθυντήριο νου τον Βασίλειο Γ. Σμπώκο. Μια από τις πράξεις των ομάδων αυτών, που ανακούφησε το χριστιανό πληθυσμό της περιοχής, ήταν εξόντωση των εξισλαμισμένων Ελλήνων («ξεκουκούλωτων» όπως τους έλεγαν, λόγω περιτομής) γενιτσάρων, όπως του Γιουσούφ Αγά του Αμυγδαλιά, του Τουτουντζή Αγά του Βενιού και του Ντερβίς Αγά των Κουρτών.

    Στην μεγάλη επανάσταση του 1866 οι Ανωγειανοί καπετάνιοι ήταν : Πλεύρηδες, Κούντηδες, Ζωνός, Σμπώκος, Τζιτζής, Σκουλάδες, Νιώτης, Ξετρύπης,Νουρής, Σπιθούρης.

    Στο αντάρτικο σώμα των Ανωγειανών και Μυλοποταμιτών, που έδρευε στο Στρούμπουλα και πήρε μέρος σ’ όλες τις μάχες που διεξήχθησαν στην κεντρική Κρήτη, συμμετείχαν και οι οπλαρχηγοί Γ. Ξετρύπης, Κ. Σμπώκος, και Δ. Σμπώκος.

    Μια μαντινάδα της εποχής για τη δολοφονία ενός αυταρχικού τουρκοκρητικού γενίτσαρου, του Ασάν αγά, λεέι μεταξύ άλλων:

    ……………….
    Άμα τον ετελείωσε ο Νιώτης τον Ασάνη
    στη μέσην του κενώθηκε και τα’ άρματά του βγάνει.
    Αμέσως αρματώθηκε και γύριζε χαϊνης.
    Τούρκο στο δρόμο να περνά κιανένα δεν αφήνει.
    Αμοναχός δεν ήτονε χαϊνης εις την Κρήτη
    μόνο τον παρακολουθεί Σμπώκος με τον Ξετρύπη.
    Πέντ’ είσανι’ οι Ανωγειανοί που βγήκαν στο ποδάρι
    κι είν’ κι ο Μπαλμέτης μοναχός τ’ όμορφο παληκάρι.
    ……………..
    ……………..

    Στην Εβγαρσό ‘ποκατωθιό κάνει ‘ναν καμπαθούρι
    κι έκεια τσι κουβαλούσανε Σμπώκος με το Σπιθούρη.
    Από τον Τίμιο Σταυρό ώστε να βγει στον Κόρφο
    πενήντα Τούρκους έσφαξε ο Νιώτης με τον Σμπώκο.

    Μ-π

  53. Μπουκανιέρος said

    Ναι, αυτό το «ουίστ» (47, 51) μάθαμε στη Σαλονίκη, κάπου στα τέλη της δεκαετίας του ’70. Παιζόντανε σε προσαρμογή και με περισσότερους παίχτες, ή και με 3. Το μέτρημα ήταν οι μπάζες που έκανες + 2 μπόνους (όταν έβγαινες σωστός) και αφαίρεση τόσες μπάζες όσες έπεφτες έξω (στο λάθος). Και, α, ο τελευταίος δεν μπορούσε να πει τις μπάζες που περίσσευαν (δε γινόντανε να βγουν όλοι σωστοί).

    Ε, αργότερα μάθαμε το πραγματικό ουίστ (με λίγα λόγια: 4 σε ζευγάρια, μοιράζονται όλα και παίζουν άχρωμα), τον πρόγονο του μπριτζ – οπότε το άλλο το είπαμε «ελληνικό ουίστ». Δεν ξέρω την καταγωγή του.

    (Νίκο, αργότερα θα σου βάλω τη λίστα των σμπ-)

  54. sarant said

    52: Αν θυμάστε, ένας δημοσιογράφος κρητικός που είχε κάνει ένα χουνέρι σε έναν πολιτευτή της ΝΔ λεγόταν Ξεκουκουλωτάκης. Όχι, δεν τον κατηγόρησαν για απόγονο απίστων 🙂

  55. Όχι όποιον κι όποιον πολιτευτή της ΝΔ, κοτζάμ Μαρκογιαννάκη

  56. # 30 Καλέ 10 χρόνια έχω ζήσει στο Μεγάλο Κάστρο.. Εμενα στην οδό Αγίου Τίτου, από 1990 – 2000. Εχω περπατήσει όλα τα σοκάκια τα εντός των τειχών ως τον Κούλε άπειρες φορές!

  57. Μαρία said

    55 Με πρόλαβες, δύτη. Τέτοιος υποβιβασμός!

  58. Immortalité said

    Δύτη, διακρίνω μια ειρωνεία για τον εξαίρετο αυτό πολιτικό και αδιάφθορο άνθρωπο που δίνει νόημα στην ενασχόληση με την πολιτική και τιμάει την καταγωγή του ενεργώντας πάντα με γνώμονα το κοινό συμφέρον και την κοινωνική πρόοδο και ο οποίος έπεσε θύμα της γνωστής δημοσιογραφικής μαφίας που ενδιαφέρεται και προωθεί μόνο πολιτικούς ανδρείκελα και υποχείρια των συμφερόντων της; Δεν κάνει!

    Αριστεροπόντιε με εντυπωσίασες 🙂

  59. Immortalité said

    @56 Είπα και γω! 🙂 Δέκα χρόνια ε;

  60. κι ἐμένα ἀμέσως ὁ Σμπῶκος μοὖρθε στὸ μυαλό!

    #59 ἐγὼ μόνο 4 μηνούληδες 😦

  61. Ιμόρ, μακριά από εμένα να ειρωνευτώ τον γίγαντα της κρητικής πολιτικής σκέψης και πράξης και αστέρα της νομικής επιστήμης (ξέχασα τίποτα;) 🙂

  62. Εγώ θυμήθηκα ένα παλιό καλό ιστολόι…
    http://zboutzam.wordpress.com/

  63. Immortalité said

    της κρητικής πολιτικής σκέψης Της χανιώτικης Δύτη της χανιώτικης. Ας μη γενικεύουμε επικίνδυνα 😀

    @60 Απ’ ότι ξέρω είναι ακόμα ελεύθερη η πρόσβαση. Δεν χρειάζεται διαβατήριο 😉

  64. #4 Ήταν και φίλος των σιδηροδρόμων;

  65. Immortalité said

    Στάζυ ο δεσμός δεν ανοίγει…

  66. #65 Το ξέρω, αλλά ο μεγάλος αδερφός το έχει διασώσει

  67. Μαρία said

    62 Στάζυ, κλέβεις. Αν είναι έτσι, να γράψουμε και τον σμπέθιρου και τη σμπιθέρα.

  68. Immortalité said

    @66 Η αλήθεια είναι, ξέχασα σε ποιον απευθυνόμουν 🙂

  69. #67 Νομίζω από το #1 υπάρχει το χελετζίκι… Α, και στον μέγα αρχειοφύλακα υπάρχει υλικό -και για το οπτικό του πράγματος.

  70. voulagx said

    #67 …και σμπλατεα!
    Εχουμε απαρτια για μεταμεσονυκτιο λακριντι;

  71. Πού ήσουν εσύ;
    Τσιγάρα έχω, τα υγρά καύσιμα μου τελείωσαν.

  72. Immortalité said

    Δύτη να σου στείλω απ’ το άλλο νήμα. 😉

    Οχι ρε σεις απόψε που έχω δουλειά! (καλά όλα τα καλά στην κόκα πάνω συμβαίνουν!)

  73. Καλά θα βάλω φωτοβολταϊκά: βρήκα ένα κουτί χυμό. Αλλά κι εγώ έχω πρωινό ξύπνημα.

  74. Μαρία said

    69 Ε ναι, αλλά ο άνθρωπος έγραψε κι ένα κανονικό.

    70 Περιμένουμε και τη λίστα με τα κορφιάτικα.

  75. voulagx said

    #71 Υγρα καυσιμα;! Τρε μπαναλ Δυτη! ΑΠΕ το λεμε τωρα!

  76. #16, #36 Κι εγώ κοπάνα, σκασιαρχείο, από τηλεόραση και βιντεοταινίες του 80 έμαθα. Και τη σμπόμπα σήμερα. Εμείς κάναμε κατσάκι πάντα.

  77. #76 και καμίνι στο Λασίθι, μαθαίνω.
    (κατσάκι από το kaçak, λαθραίος)

  78. Immortalité said

    @69 Κλαίω από τα γέλια με την παραπομπή σου 🙂

  79. Μπουκανιέρος said

    Βούλαγξ είχες χαθεί ή είναι η ιδέα μου;

    Δύτη, μα σε τι σπίτι ζεις;;; Όλο τα απαραίτητα σου λείπουν!

  80. #73 είναι (αρκετά) πράσινος ο χυμός;

  81. Μπουκανιέρος said

    76 Εμείς κάναμε σκάμπα. Είμαστε σκαμπαδόροι δηλαδή… (αλλά τάχουμε ξαναγράψει αυτά, έτσι δεν είναι;)

  82. Μαρία said

    Στάζυ, μας το ‘πε κι ο Εσπεκταδόρ:
    https://sarantakos.wordpress.com/2009/12/20/synavlie/#comment-19866

  83. #82 Ένα από τα νήματα που δεν «ειδοποιούμαι μέσω mail για σχόλια που θα ακολουθήσουν»… όβερ γι’ απόψε

  84. Μπουκανιέρος said

    Μισό λεφτό ησυχία να τελειώσω την αντιγραφή τση λίστας…

  85. voulagx said

    #79 Γεια σου Μπουκαν! Ας πουμε οτι εκανα μια αποτοξινωση! Μολις φορτωσα τις μπαταριες μου με ΑΠΕ αλλα , γαμω την τεχνολογια μου, αυτες οι μπαταριες αδειαζουν πολυ γρηγορα! Περιμενω τα κορφιατικα.
    #72 Ιμμορ,τι εγινε; το γυρισες στα σκληρα; 🙂

  86. sarant said

    Λεκανόστ και από εμένα…

  87. Μπουκανιέρος said

    Λοιπόν… Εκ του κατά Χυτήρη αγίου ευαγγελίου, σελίδα 173:

    σμπάρα (η) = μοχλός, σανίδα για την ασφάλεια της θύρας εισόδου
    σμπαραλιάρω = διαλύω, κομματιάζω και διασκορπίζω
    σμπαράρω = μανταλώνω, δημιουργώ εμπλοκή στην κλειδαριά («σμπαράρησε η πόρτα») 2. πυροβολώ 3. φράζω
    σμπαρλάδος = ανισόρροπος
    σμπάρο = δυσκολία, βάρος («έχω ένα σμπάρο στο στομάχι») 2. πυροβολισμός
    σμπάρωμα = φραγμός, υπερκορεσμός. Το ρ. σμπαρώνω
    σμπίζα (η) = άσθμα
    σμπιζιασμένος = ασθματικός
    σμπλουνιάζω = παθαίνω τις συνέπειες της παχυσαρκίας, έχω δύσπνοια και βάρος στην καρδιά
    σμπόκο = αιματέμεση
    σμπούκιο = απότομο σπρώξιμο
    σμπούκιος = άτομο βραχύσωμο
    σμπρίλια (η) = τα ηνία
    σμπρίλιος = ποικιλία καρχαρία

    (τα έγραψα όπως τα λέει, παραλείπω μόνο την ιταλική λέξη, όπου τη δίνει)

  88. Μπουκανιέρος said

    Από αυτά έχω αναφέρει εδώ σίγουρα το σμπλουνιάζω, μάλλον και το σμπούκιο.
    Αξιοπερίεργο που δεν έχει το σμπίρο (θα το θεωρούσε πιο πανελλήνιο απότι είναι – κι εγώ είχα κάνει το ίδιο λάθος).

  89. Immortalité said

    @85 Μπα παραμένω πιστή στις ΑΠΕ 🙂 Εσείς δεν τη λέτε την έκφραση αυτή;

    Μπουκάν τί θα πει αιματέμεση;

  90. Ρε σεις μην παίζετε με τον πόνο μου. Με μια βροχούλα εδώ βρέθηκα χωρίς δίκτυο για είκοσι λεπτά. Και τώρα τελειώνει και ο χυμός (κίτρινος ήταν).

  91. Μπουκανιέρος said

    Δύτη τέλειωσες το χυμό σου;

  92. Μπουκανιέρος said

    90/91 Πέσαμε μαζί. Πάντω εγώ σε θυμήθηκα προχτές, που άνοιξα ένα γενί ρακί.

  93. Μπουκανιέρος said

    89 Ιμόρ, ούτε γω την ξέρω αυτή τη λέξη. Από το λήμμα προκύπτει ότι είναι «το να φτύνεις αίμα».
    (και στα ιταλικά το sbocco σημαίνει, μεταξύ άλλων, κι αυτό)

  94. #91 Ένα ποτήρι μου έμεινε. 😦

  95. voulagx said

    #89 Ιμμορ παλι καλα! Ποια εκφραση εννοεις; Καντο μου λιανα.

  96. voulagx said

    αιματέμεση=αιμα+εμετος, υποθετω, κανω λαθος Μπουκαν;

  97. Μπουκανιέρος said

    96 Έτσι υποθέτω κι εγώ.

  98. Μαρία said

    93 Ε ναι, κάνει μπαμ οτι είναι αιμόπτυση.

    Μόνο το σμπλουνιάζω θυμάμαι. Και τον σμπρίλιο ίσως να τον ανέφερες, τότε που μιλούσαμε για τον πόρφυρα και άλλα κήτη.

    Τη λέξη μάνταλο δηλαδή δεν τη λέτε;

  99. Immortalité said

    @95 Αν κάτι συμβεί τη στιγμή που είσαι πολύ πιεσμένος λέμε ότι συμβαίνει «πάνω στην κόκα». Το ακούω (και το λέω) από τότε που με θυμάμαι. Δεν νομίζω πάντως ότι είναι κρητική έκφραση.

    @93 Τώρα που το είπε και ο Βούλαγξ βγάζει νόημα. Αλλά όχι αιμόπτυση απλή, για νοσοκομείο κατάσταση…

  100. Μπουκανιέρος said

    98α Α, μπράβο, και δε μουρχόντανε η λέξη.

    98γ Κι αυτό το λέμε, υπάρχει και το καδενάτσο.
    Αλλά κοίτα, η σμπάρα είναι άλλο πράγμα, παλιό αντικείμενο και παλιά λέξη. Είναι μεγάλη.
    Πρέπει νάχει ετυμολογική σχέση με την αμπάρα (στα ιταλικά sbarra πάντως).

  101. Μπουκανιέρος said

    …και με τη μπάρα, εδώ που τα λέμε.

  102. 99 Ζωνιανίτικη έκφραση ίσως. Και μένα μου έκανε εντύπωση όταν τόγραψες, αλλά ας όψεται η διακοπή του ίντερνετ.

  103. Μπουκανιέρος said

    99 εγώ δεν την ξέρω (αυτή την κόκα)

  104. Μπουκανιέρος said

    Ξανακοιτώντας τη λίστα του Χ., εγώ το σμπούκιο θα το έξηγούσα «τσούγκρισμα, σύγκρουση».

  105. # 59 Nαι! Πήγα στην τρυφερότατη ηλικία των 17 και μισό, αμέσως μετά τα αποτελέσματα των πανελληνίων, για να σπουδάσω ιατρική. Δεν είχα καμία σχέση ή καταγωγή από το νησί! Ως γνωστόν η ιατρική κρατάει τουλάχιστον 6 χρόνια, εγώ το τράβηξα στα επτά και κάτι, και ακολούθως διορίστηκα (με ένα μικρό κενό 6-7 μήνες, δεν είχαμε τότε τόσες αναμονές) να κάνω τα πρώτα 2 χρόνια ειδικότητας στο ΠΑΓΝΗ, οπότε με αυτά και με αυτά, πήγα νια και γέρασα στο νησί πριν επανέλθω οριστικά στην Αθήνα. Μεταξύ μας, κάθε χρόνο στη γιορτή μου περίπου (το Σεπτέμβρη) κατεβαίνω για 2-3 μέρες να θυμηθώ τα παλιά και να δω φίλους – από πέρσι εκτάκτως μένει και το αδερφάκι μου στο Ηράκλειο, οπότε…

    (σόρρυ για τα άσχετα, αλλά μια και ερωτήθηκα…)

  106. # 89, 93: αιματέμεση είναι πολυ απλά εμετός ανακατεμένος με αίμα, δηλαδή να κάνεις εμετό και να έχει αίμα μέσα! Υποδηλώνει πρόβλημα στο ανώτερο πεπτικό (φάρυγγα, οισοφάγο, στομάχι – συνήθως έλκος στομάχου, μπορεί και καρκίνο στομάχου ή κάποια λοίμωξη ή ρήξη αγγείων οισοφάγου-στομάχου). Μου κάνει εντύπωση που δεν την ξέρετε σαν λέξη – βέβαια κι εμείς κλέφτες θα γίνουμε, κάτι τύποι σαν κι εμένα ζούμε από την ιατρική ορολογία που δεν ξέρουν οι άλλοι!

  107. # 98: Μαρία όχι, η αιμόπτυση είναι άλλο πράγμα, δηλώνει ότι το αίμα προέρχεται από το αναπνευστικό (πνεύμονες κυρίως) και αποβάλλεται μαζί με τα πτύελα, όπως στη φυματίωση που ξέρουμε όλοι.

  108. Για να το ξαναγράψω καλύτερα. Κάποιος μπορεί να αποβάλλει (φτύνει) αίμα που έχει προέλευση από το πεπτικό (φάρυγγας κλπ) ή από το αναπνευστικό (λάρυγγας κλπ). Αν το αίμα προέρχεται από το αναπνευστικό (οπότε είναι μαζί με πτύελα) μιλάμε για αιμόπτυση, αν προέρχεται από το πεπτικό, οπότε είναι μαζί με έμετο, λέμε για αιματέμεση.

    Βέβαια όταν βλέπεις αίμα στο μαντίλι με λίγο έμετο ή με λίγα πτύελα μπορεί να μην καταλάβεις αμέσως ή μπορεί να πεις τη λέξη αιμόπτυση που είναι και πιο γνωστή γιατί δεν ξέρεις ότι προέρχεται το αίμα από το πεπτικό ή δεν το σκέφτεσαι αμέσως.

  109. Immortalité said

    @ 102 Δύτη δεν έχω απολύτως καμία σχέση με τα Ζωνιανά άσε που εκεί δεν παράγουν κόκα. Μπορεί να είναι έκφραση του πατέρα μου, να χει καμιά σχέση με καράβια, θάλασσα, ψάρεμα, αρβανίτικα… Θα ρωτήσω αύριο. Πάντως ακόμα και όταν μεγάλωσα και έμαθα την ύπαρξη της άλλης, ποτέ δεν ταύτισα τη μία με την άλλη.

    @105 Στο ΠΑΓΝΗ λέει! 🙂 (πολύ μικρό το διαδίκτυο… ) Να ρωτήσω τί ειδικότητα πήρες;

  110. Μπουκανιέρος said

    106-107 Από ιατρική άποψη σωστά θα τα λες. Πάντως το σμπόκο είναι γενική λέξη (όπως φαίνεται κι απ’ την ετυμολογία, στα ιταλικά), το να βγαίνει αίμα απ’ το στόμα σου, ανεξάρτητα με το πούθε προέρχεται και ποια είναι η ιατρική αιτιολογία.

  111. Μαρία said

    Σοφία, ευχαριστούμε. Ίσως γι’ αυτό για μας τους κοινούς θνητούς όλα είναι αιμόπτυση, λέξη που διαδόθηκε λόγω της φυματίωσης.

    Ιμόρ, αφού το λέτε, όταν είστε πιεσμένοι, για άλλη κόκα θα πρόκειται. Μάθε να μας πεις.

  112. Immortalité said

    Θα ρωτήσω Μαρία.

  113. Μπουκανιέρος said

    Μαρία, πρόσεξες ότι τώρα τελευταία, όποιος πεθαίνει, αν δε γίνει μακαριστός γίνεται ευπατρίδης;

  114. Μαρία said

    113 Χα, χα. Όχι. Μετά τον …ξέρεις εσύ και ο Μπουλντόζας;

  115. Μιχαλιός said

    Να προσθέσω στα σμπ- και δυο τοπωνύμια, το Σμπεράδο της Τήνου και τα Σμπόκια των Φιλιατών.

  116. Μπουκανιέρος said

    114 Είναι κάτι σαν την αποκολοκύνθωση μάλλον.

  117. sarant said

    Μπουκάν, ευχαριστώ για τον Χυτήρη. Τον σμπρίλιο τον ήξερα, το σμπλουνιάζω μπορεί να το είχα ακούσει εδώ. Πώς το ετυμολογεί ο Χ.; Μην είναι από κανένα σπληνιάζω;

  118. Καλημέρα -εγώ όπως θα είδατε δεν άντεξα και πήγα για ύπνο. Αυτό με τους ευπατρίδηδες το είχα προσέξει, Μπουκάν.
    Ιμόρ, δεν παρεξηγήθηκες για τη ζωνιανίτικη κόκα ε; Ξέχασα να βάλω γελάκι, πάρτο τώρα: 🙂

  119. Μπουκανιέρος said

    Καλημέρα οι πρωινοί!
    Νίκο δε δίνει ετυμολογία, ούτε γω ξέρω ή υποψιάζομαι κάτι. Έχεις ακούσει (τουλάχιστον) μια παροιμία που μου αρέσει να τη λέω: Το πολύ φαί σμπλουνιάζει και το λίγο σκατζιριάζει, μα το συχνομπουκουνάτο κάνει το κορμί δροσάτο.
    Δύτη, κάνε προμήθειες, για να μην κλαίγεσαι πάλι τη νύχτα! 🙂

  120. Μπουκανιέρος said

    115 Αυτά τα Σμπόκια έχουν εκβολή, μπούκα ή στόμιο κάποιου ποταμού ή λίμνης ή κάτι τέτοιο;

  121. # 109, ασφαλώς, δεν το κρύβω, Κυτταρολόγος είμαι – αν πατήσεις πάνω στο όνομά μου έχει όοοολο το βιογραφικό κλπ. Στο ΠΑΓΝΗ ήμουν στο εργαστήριο Παθ/αν του κυρίου Δελίδη.

  122. # 113: Ποιός πέθανε; Εγώ όλο «έφυγε» και «κοιμήθηκε» διαβάζω…

  123. # 122: Λες και είμαστε νήπια και πρέπει να λέμε αναμεταξύ μας «ο παππούς πήγε ταξίδι στον ουρανό».

  124. Λευτέρης said

    #99

    Πάντως στα
    «ό,τι θέλει λέει η κόκα σου»
    ή
    «απ’ τη κόκα σου το κατέβασες»
    κλπ…

    κόκα=κεφάλι

  125. @Νικοδεσπότη
    Μπριτζ έπαιξαν μετά μανίας κι άλλοι Έλληνες «ευγενείς», οι τελευταίοι ήταν ο Γ.Ράλλης και ο Ε.Κουλουμπής (τους πρόλαβα και τους δύο). Ο Σαρίφ έδινε διάφορα ονόματα στην γκλαμουράτη ομάδα του (με Bob Hamman,Zia Mahmud κ.ά θρύλους του μπριτζ κατά καιρούς). Το πιο γνωστό ήταν, θαρρώ, το «Aces». Οι Ρώσοι έπαιζαν καλό μπριτζ και πριν το 80. Σήμερα έχουν πολύ καλή ομάδα, κυρίως στους νέους.
    Το ουίστ είναι πολύ εύκολο, δεν αξίζει τον κόπο 🙂

  126. sarant said

    Παναγιώτη, όλα καλά αλλά όχι Aces, οι Aces ήταν η ομάδα του Ira Corn (με τον Χάμαν μέσα, όπως και με τους Γουλφ, Λόρενς, Άιζενμπεργκ) που κατάφερε να ξαναφέρει το παγκόσμιο πρωτάθλημα στις ΗΠΑ το 1970 ύστερα από τη 15χρονη κυριαρχία των Ιταλών -βοήθησε βέβαια και το γεγονός ότι οι Ιταλοί του Μπελαντόνα αποσύρθηκαν από την ενεργό δράση κι όταν επανήλθαν δεν ήταν πια τόσο καλοί.

  127. ΚαπετανΈνας said

    Γειά σου Νίκο,
    Ψάχνοντας (και αυτοσχεδιάζοντας όπως πάντα), την ετυμολογία της ρώσικης λέξης μπιρίτς σκέφτηκα το
    «…μπιρί μπιρί σάπκου…μπιρί σκίπτρ»
    ( Πάρε το στέμμα, πάρε το σκηπτρο..)

    που λέει ο Ιβάν ο Τρομερός στο Βλαντίμηρ, στη σκηνή μετά το υπέροχο τραγούδι του Προκόφιεφ «Κάφτε,κάφτε», που λένε πάνω στον οργιαστικό χορό τους οι οπριτσνικί(*). Εδώ στο 5.38 :

    Τελικά υπάρχει κι αυτή η εκδοχή, για την καταγωγή της λέξης biritch. (Οτι, δηλ. προέρχεται από τη λέξη μπιρί, που σημαίνει πάρε, επειδή ο μπιρίτς ήταν και ο φορομπήχτης της εποχής)).

    Η Βίκη όμως,(που πάντως δεν παραδέχεται, ότι το bridge προέρχεται από τα ρωσικά) αναφέρει και την τούρκικη καταγωγή του biritch, από τη λέξη borucu, που σημαίνει ο σαλπιγκτής. Κι εδώ οι τελάληδες είχαν μία μικρή σάλπιγγα, που ακόμα υπάρχει στο λογότυπο των Ελληνικών Ταχυδρομείων.

    Σ’ αυτή τη περίπτωση, το μπρίτζ μέσω του μπορουτζού συγγενεύει με την μπουρού, το όστρακο, που το φυσάγανε οι νησιώτες σαν σάλπιγγα ή βουβουζέλα.

    * Σ’αυτο το «τραινάκι» των οπριτσνικί υπάρχει κι ένας ελαφρότατος υπαινιγμός των ιδιαίτερων κλίσεων του Ιβάν(και του ίδιου του Αιζενστάιν)

  128. Walter Ego said

    @127*
    Ε, όχι κι ο Ιβάν, καπετάνιε!
    Αυτό πια πάει πολύ!…

  129. Και όμως (5.59′). Άσε αν το είχε πρωτοπεί η Γεφροσίνια.
    Σημειωτέον ότι μέσω αυτών των αγγλικών υποτίτλων είχαν προκύψει στην ελληνική τηλεόραση οι Τσαλντεάνοι της Νομανσλάνδης.

  130. mindkaiser said

    @45: Μάλιστα Νικοδεσπότα. Με είχε μυήσει ένας εξαιρετικός δάσκαλος, μέλος της εθνικής ομάδας και υποψήφιος διδάκτωρ στο Πολυτεχνείο. Δημήτρης Τζοτζολάκης στο όνομα. Κρίμα που δεν προχώρησε το πράγμα.

  131. @130
    Είχατε δάσκαλο τον φίλο και συμπαίκτη Τζότζο;! Στον ΣΑΕ παίζατε;

    @Νίκο
    Και όμως θυμάμαι από το βιβλίο του Ζία ότι ο Σαρίφ συμμετείχε σε τουρνέ με τους Aces, όπως τους αναφέρεις. Δε θυμάμαι αν στην τουρνέ είχε κρατήσει και το όνομα η ομάδα, θα το κοιτάξω. Οι Ιταλοί του Μπελλαντόνα; Όχι οι Ιταλοί του Γκαρότσο; 🙂

  132. sarant said

    Με έβαλες και άνοιξα την εγκυκλοπαίδεια 🙂
    Ο Σαρίφ έπαιξε πολλά παιχνίδια επίδειξης με την ομάδα του εναντίον των Aces. Ο τίτλός της ομάδας συνήθως ήταν Omar Sharif Bridge Circus, και αργότερα Lancia Team.

    Ο Γκαρότσο ήρθε στην ομάδα αργότερα, δεν ήταν από το 1957. Αν επιμένεις πολύ, να πούμε Οι Ιταλοί του Φορκέ 🙂

  133. Θρασύμαχος said

    Το «σμπρώχνω» που λέτε στην αρχή, νομίζω πως ακριβέστερα είναι «Ζμπρώχνω» (έτσι κι αλλιώς απαντά μόνο στον προφορικό λόγο!)

  134. Walter Ego said

    @127*
    «Ο Θόδωρος ο Κωλοκοτρωνιός δεν έφτασε, ω κακούργες;
    Αφήστε μοι, έστω, τον Ιβάν, στερνό φως τση ζωής μου!
    Τι όλους τους επήρατε, παρηγοριά δεν μένει…»

    (παραλογή του Πόντου)

  135. Α, λάθος κατάλαβα στο 129.

  136. ΚαπετανΈνας said

    #134,
    για τον μεν Αιζενστάιν, είχα δεί διάφορα στην αυτοβιογραφία του, για τον Ιβάν το είχα ακούσει.
    Αλλά ουδεν κρυπτόν υπό το Google.
    Έψαξα για να σιγουρευτώ και να το κονφιρμάρω, και βρήκα αυτά:

    «.. ο Ιβάν που είχε παντρευτεί εφτά φορές, του αρέσανε και οι νέοι, που φοράγανε γυναικεία ρούχα. Ένας από τους πιο ανηλεής αρχηγούς της πολιτικής του αστυνομίας, ο Feodor Basmanov, αναριχήθηκε σ΄αυτή την υψηλό βαθμό,χορεύοντας αισθησιακούς χορούς ντυμένος γυναικεία στην αυλή του Τσάρου…» Αυτόν τον Φιοντόρ, (που τον δείχνει στο κλιπάκι ο Αϊζενστάιν, ακριβώς έτσι ) τον περιγράφει κι ο Α.Κ.Tolstoy (1817-1875) στην ιστορικό του μυθιστόρημα Prince Serebriany (1862) σαν τραβεστί, ερωτικό σύντροφο του Ιβάν τη νύχτα, και αιμοσταγή σφαγέα τη μέρα.

    Όσο για τα του Κολοκοτρώνη, τζάμπα γίνεται ο ντόρος. Αλλού πρέπει να ψάξουν.Πάνω από το αυλάκι,στα βόρεια γκεσέμια του Αγώνος. Φαίνεται, ούτε οι γκαίη είναι πολύ διαβασμένοι, ούτε ο Τατσόπουλος, ούτε και οι Εθνο-ανθέλληνες.
    Και γώ που ξέρω, δεν μιλάω.

  137. Με την ευκαιρία, να συστήσω το σενάριο του Αϊζενστάιν για την ταινία, όπου υπάρχει και το τρίτο μέρος από το οποίο μόνο μεμονωμένες σκηνές γυρίστηκαν. Απ’ ό,τι βλέπω είναι μάλλον δυσεύρετο. Αυτή εδώ η αγγλική μετάφραση (του ’62, όποιος προλάβει) έχει τόσο φωτογραφίες από όσες σκηνές του τρίτου μέρους πρόλαβαν να γυριστούν, όσο και τα υπέροχα σκηνοθετικά σκίτσα του Αϊζενστάιν.

  138. Προσθέτω ότι το σενάριο διαβάζεται σαν μυθιστόρημα (και μάλιστα με ιδιαίτερο ύφος που αποδίδει το αϊζενσταϊνικό μοντάζ), δεν είναι σκέτοι διάλογοι.

  139. Immortalité said

    @118 (κάλλιο αργά παρά ποτέ) Μα βρε Δύτη μ’ έχεις κόψει για τόσο παρεξηγιάρα; 🙂

    Σχετικά με την κόκα, ρώτησα μάνα και πατέρα οι οποίοι ορκίζονται ότι είναι μια κανονική έκφραση που τη λέει όλος ο κόσμος και όχι τι σχέση να έχει με την άλλη κόκα αλλά δεν ξέρουν να μου το ετυμολογήσουν. Επίσης τι μ’ έπιασε στα καλά καθούμενα και δουλειά δεν έχω μ’ αυτά ασχολούμαι και λοιπές μαμαδομπαμπαδοπαρατηρήσεις. Ντεζολέε 😦

  140. #139 άστα αυτά και κόψε την κόκα 😀

  141. Walter Ego said

    @136
    Δήλα δη, καπετάνιε, πας παραλληλισμός με τον Στάλιν είναι ανεδαφικός, ανεπιτυχής,… ή…;;;
    (Επειδή ξέρεις, ρωτάω!)

    Σε κάθε περίπτωση, ευχαριστώ για την απάντηση! Κι εγώ που περίμενα από τον Τατσόπουλο μόνο την αλήθεια…

  142. Immortalité said

    @ 140 Άσε Δύτη με το ζόρι που έχω αυτές τις μέρες και αν όσα λένε γιαυτήν είναι αλήθεια, αν μου ‘πεφτε στα χέρια δεν ξέρω τι θα ‘κανα 🙂

  143. ΚαπετανΈνας said

    141,
    Ο παραλληλισμός με τον Στάλιν (όχι στα σεξουαλικά, αλλά στα πολιτικά) ήταν ηθελημένος και μάλιστα όλη η ιδέα ήταν ότι, νά, για την υπεράσπιση της πατρίδας από τους εξωτερικούς και εσωτερικούς εχθρούς, ΑΝΑΓΚΑΖΕΤΑΙ ο μέγάλος ηγέτης να γίνει κακός.
    Αλλά ο Στάλιν δεν το είδε έτσι.Ήξερε οτι οι σκηνές, που μπαίνουν οι βογιάροι και λένε πήρανε τον τάδε και πήρανε τον δείνα, θα θυμίσει στους Σοβιετικούς οικεία κακά.*
    Και τον χαντάκωσε. Και αν θυμάμαι καλά,Δύτη,όχι μόνο απαγορεύτηκε το δεύτερο μέρος, αλλά καταστρέψανε και το αμοντάριστο υλικό του τρίτου.

    Όσο για αυτό που ξέρω, όχι τόσο βόρεια, ως τα Γιάννινα. Και δεν εννοώ κάποιο λόρδο ποιητή και φιλέλληνα,που η Σκωτία τόχει τούμπανο και μείς κρυφό καμάρι.

    *
    Υπήρχε κι ένα ανέκδοτο,από κείνα τα κρύα Ρώσικα, στη Σοβιετία του 1936, τότε που σε «παίρνανε» για Σιβηρία και δεν ήξερες γιατί. Όταν στον πόλεμο της Ισπανίας οι αντιφρανκικές δυνάμεις πήρανε την πόλη Τερουέλ, κυκλοφόρησε και στη Ρωσία το χαρμόσυνο γεγονός. Όπότε ,λέει η ιστορία, το είπαν σε ένα επαρχιακό στέλεχος:
    _Πήρανε το Τερουέλ!!! και αυτός κουνάει το κεφάλι λυπημένος και απαντάει:
    -Εεεεχ,τον καημένο.Όπου νάναι θα πάρουν και τη γυναίκα του.

  144. ΚαπετανΈνας said

    Εντάξει, μια και αναφέραμε Τερουέλ, ιδού και λίγα κλασσικά εικονογραφημένα, έτσι για αλλαγή κλίματος:

    .

  145. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Έτσι, για ν’ αλλάξω ακόμα το κλίμα, από χωριό της επαρχίας του Τερουέλ, την Καλάντα συγκεκριμένα, καταγόταν ο Λουίς Μπουνιουέλ. Στο αυτοβιογραφικό του «Η Τελευταία μου Πνοή» (στα ελληνικά απ΄τον «Οδυσσέα») λέει ότι ποτέ του δεν μπόρεσε να ξεχάσει τα τύμπανα της Μεγάλης Παρασκευής στο χωριό του.

    Έπαιζε μπριτζ.

  146. Ας προσθέσω στο #137 ότι το σενάριο του Ιβάν ξαναβγήκε στα ελληνικά σε δύο τόμους από τον Γαλαξία/Ερμεία, το ’82. Ίσως αυτή η έκδοση να βρίσκεται κάπου.

  147. Ηλεφούφουτος said

    Όταν είχα διαβάσει αυτό το σενάριο είχα σκεφτεί «τι ωραία που θα ήταν να έβρισκε συνεχιστές αυτός ο τρόπος γραφής και να είχαμε ένα λογοτεχνικό είδος με αυτό το πρότυπο».
    Μετά σκέφτηκα πώς θα μπορούσα εγώ να το προχωρήσω αυτό το πρότζεκτ (ήμουν νέος τότε) αλλά φευ, δεν βρήκα με τι να μπαζώσω αυτή μου την ιδέα.
    Από ιδέες εμείς οι Έλληνες άλλο τίποτα! Στο γκώσιμο είναι τα δύσκολα.

  148. ΚαπετανΈνας said

    145,
    και εδώ τα tambores de Calanda.

    Φεύγεις ή δε φεύγεις τρέχοντας από το Σεφαράντ, ρέμπε Ααρών Κοέν μου;

  149. mindkaiser said

    @131: Σε ένα δωματιάκι της αίθουσας αεροναυπηγικής στο Πολυτεχνείο, όπου ο Δημήτρης έκανε το διδακτορικό του. Μέσω μιας προσωπικής γνωριμίας, μαζευόμασταν τέσσερις φερέλπιδες νέοι και μας έκανε μάθημα αφιλοκερδώς. Εξαιρετικό παιδί ο Δημήτρης, με χαρακτηριστικά του την ολύμπια ηρεμία του και την επεξηγηματικότητά του.

  150. Υπάρχει και το σμπράγκα: πολύ λεπτή πρόκα, σχεδόν ακέφαλη. Εκφραση: Μαλλιά σαν σμπράγκες, μαλλιά ίσια, πολύ μαλακά που κρέμονται όλα μαζί. Οχι όρθια όπως θα περίμενε κανείς.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: