Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Η καλύβα του μπαρμπα-Σελήμ (Κείμενο του Πήτερ Μάκριτζ)

Posted by sarant στο 21 Δεκέμβριος, 2014


Τα βιβλία του Πήτερ Μάκριτζ (Peter Mackridge) για την ελληνική γλώσσα, με τελευταίο το Γλώσσα και εθνική ταυτότητα στην Ελλάδα, 1766-1976 όπως είναι ο τίτλος της ελληνικής του έκδοσης, τα ξέρουν όλοι όσοι ασχολούνται με τη γλώσσα, αλλά κάπως λιγότερο γνωστές είναι οι μεταφράσεις (προς τα αγγλικά) διαλεχτών έργων της ελληνικής λογοτεχνίας που έχει κάνει -με πιο πρόσφατο βιβλίο τρία διηγήματα του Βιζυηνού που κυκλοφόρησαν φέτος από τις εκδόσεις Αιώρα, με τίτλο Thracian Tales.

Θα ακολουθήσει η έκδοση της μετάφρασης στα αγγλικά του Μοσκώβ Σελήμ, από τον ίδιο εκδότη και σε χωριστό τόμο. Καθώς μετέφραζε το βιβλίο, ο Πήτερ Μάκριτζ εντόπισε ένα πολύ διασκεδαστικό λάθος στο ελληνικό κείμενο, που αναπαράγεται στις περισσότερες εκδόσεις της νουβέλας του Βιζυηνού (αν και όχι σε όλες), έγραψε λοιπόν ένα μικρό κείμενο που μου το έστειλε -έχω τη χαρά και την τιμή να έχω ηλαλληλογραφία μαζί του. Του ζήτησα την άδεια να το παρουσιάσω εδώ (το κείμενο το έχει κοιτάξει και η κ. Ελένα Κουτριάνου, ειδική στον Βιζυηνό).

Πράγματι, το θέμα ταιριάζει πολύ στα ενδιαφέροντα του ιστολογίου και το παρουσιάζω με πολλή χαρά και όχι λίγο καμάρι: πώς «γεννήθηκε» από παρανάγνωση μια νέα λέξη. Νομίζω πως θα σας ενδιαφέρει το μικροφιλολογικό αυτό εύρημα, που πρώτη φορά δημοσιοποιείται εδώ. Το παραθέτω χωρίς φυσικά να αλλάξω τίποτα: απλώς πρόσθεσα το απόκομμα της Εστίας, που το βρήκα στη Βιβλιοθήκη της Βουλής.

Η καλύβα του μπάρμπα-Σελήμ

Προς τον κ. Νίκο Σαραντάκο.

Στην πρώτη συνἐχεια της πρώτης δημοσίευσης του «Μοσκώβ Σελήμ» του Γ. Βιζυηνού (εφ. Εστία, 28 Απριλίου 1895, σ. 4) υπάρχει ένα διασκεδαστικό λάθος. Πρόκειται για την τελευταία λέξη της εξής πρότασης:

«Ο οικίσκος ούτος, ξυλόπηκτος μάλλον ή ξυλόπλεκτος καθ’ άπαντα αυτού τα μέρη, ήτο προφανής απομίμησις των πενιχρών κατοικιών, τας οποίας οι ρώσοι χωρικοί ονομάζουσι «Ιόμπα».»

estiamoskob2Προφανώς ο Βιζυηνός έγραψε «ἴσμπα» [=ρωσσ. изба (προφέρεται izbá, ιζμπά): ‘καλύβα’]. Ο φιλόγελως όμως δαίμων της τυπογραφίας αντικατέστησε τη λέξη με το «Ἰόμπα», λέξη που μοιάζει με τη ρωσική λέξη ёб (προφ. yob, γιομπ), δηλ. τον ενικό τύπο της προστακτικής του χυδαίου ρήματος ебать (προφ. yibát’, γιμπάτ’), το οποίο σημαίνει «γ… » (δηλαδή συνουσιάζομαι).

Το λάθος έχει επαναληφθεί στις περισσότερες μεταγενέστερες εκδόσεις των διηγημάτων του Βιζυηνού. Σημειώνω μόνο όσες βρήκα πρόχειρα στην Οξφόρδη:

  • Ι.Μ. Παναγιωτόπουλος (επιμ.), Γεώργιος Βιζυηνός (Αθήνα: Αετός, 1954) [Βασική βιβλιοθήκη, 18], σ. 228·
  • Γ.Μ. Βιζυηνός, Νεοελληνικά διηγήματα, επιμ. Παν. Μουλλάς (Αθήνα: Ερμής, 1980), σ. 204·
  • Γ. Βιζυηνός, Το αμάρτημα της μητρός μου και άλλα διηγήματα, επιμ. Σπύρος Κοκκίνης (Αθήνα: Εστία, χ.χ.), σ. 243.
  • Γ.Μ. Βιζυηνός, Τα διηγήματα, επιμ. Βαγγέλης Αθανασόπουλος (Αθήνα: Ίδρυμα Ουράνη, 1991), σ. 329.

Από όσες εκδόσεις έτυχε να βρω η μόνη που διορθώνει το λάθος είναι Γ.Μ. Βιζυηνός, Το αμάρτημα της μητρός μου (Αθήνα: Γαλαξίας 1961), σ. 142 (και πολλές επανεκδόσεις). Εκεί αποκαθίσταται σιωπηρά η σωστή λέξη. Στην έκδοση εκείνη δεν αναγράφεται όνομα επιμελητή. Ποιος ήταν άραγε;

Περιέργως, απ’ ὀ,τι ξέρω, κανένας δεν έχει επιστήσει δημοσίως την προσοχή του αναγνωστικού κοινού στο λάθος αυτό, με αποτέλεσμα να διαιωνισθεί σε αναδημοσιεύσεις όπως η έκδοση του εν λόγω διηγήματος την οποία επιμεληθήκατε εσείς.

Η λέξη ίζμπα ή ίσμπα εμφανίζεται και αλλού στην ελληνική γλώσσα και λογοτεχνία· βλ. τα παρακάτω δεἰγματα:

ΒΑΜΒΑΚΟΦΥΤΟ ΣΙΝΤΙΚΗΣ ΣΕΡΡΩΝ

Γλωσσικό ιδίωμα

ίζμπα     1. υπόγειο όπου κρεμούσαν τα σαντάλια του καπνού για να μαλακώσουν (τοπ. ιδ. Βαμβακοφύτου) 2. τρώγλη, σπηλιά, υπόγεια κρύπτη, κρυψώνας στο υπόγειο (ιδ. περιοχών Γρεβενών και Λαρίσης) 3. ρωσικό αγροτικό ξύλινο σπίτι που συνήθως είχε ένα κοινό δωμάτιο: είχε την ίζμπα της στην όχθη του ποταμού και εκεί ζούσε. «Το σπίτι της Ματριόνα» (Σολζενίτσιν).

Η λέξη «ίζμπα» αναφέρεται και στο άρθρο σας «Σόμπα, η πολυταξιδεμένη» και (ως ίσμπα) χρησιμοποιείται και από τον Καραγάτση σε χωρίο από τον Γιούγκερμαν που συμπεριλαμβάνεται σε σχολικό εγχειρίδιο που βρήκα στο διαδίκτυο (Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, Β΄ Τεύχος, Β΄ Τάξη Γενικού Λυκείου, 9ος τόμος (Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων, Πολιτισμού & Αθλητισμού, Ινστιτούτο Εκπ/κής Πολιτικής)), σ. 24 / 399-400.

Φαίνεται ότι ο Βιζυηνός δεν ήταν σε θέση να επιμεληθεί ο ίδιος την έκδοση του «Μοσκώβ Σελήμ», γι’ αυτό και διερωτώμαι πόσα άλλα λάθη ο αληθινά καταχθόνιος δαίμων έχει εισαγάγει στο κείμενο. Αν έχει διασωθεί το αυτόγραφο του διηγήματος, θα έπρεπε να γίνει αντιπαραβολή. (Ο αείμνηστος Πάνος Μουλλάς σημειώνει στην έκδοσή του ότι «Η έκδοση Ερμή βασίζεται στις πρώτες δημοσιεύσεις των διηγημάτων (Εστία)» – όχι σε κανένα χειρόγραφο.)

Πάντως επισημαίνω ότι,μετά την πρώτη δημοσίευση στην Εστία, όπου ο τίτλος του διηγήματος γράφεται σωστά ως «Ο Μοσκώβ Σελήμ», έχει γίνει συνήθεια το όνομα του ήρωα να γράφεται κακώς με ενωτικό («Ο Μοσκώβ-Σελήμ»: εκδόσεις ΙΜΠ, Γαλαξία, Μουλλά και Αθανασόπουλου). Εκτός από το ελληνικό άρθρο, ο τίτλος είναι στα τουρκικά (Moskov Selim με τη σημερινή ορθογραφία) και σημαίνει «ο Μόσκοβος [δηλ. Ρώσος] Σελήμ».

Peter Mackridge. 18/12/14

Αν κάποιος ξέρει ποιος ήταν ο ανώνυμος επιμελητής της έκδοσης του Βιζυηνού από τον Γαλαξία (1961) που αποκατέστησε σιωπηρά την ανύπαρκτη Ιόμπα με τη σωστή ίσμπα, ας μας διαφωτίσει!

isba Προσθήκη: Και στην έκδοση του Πάπυρου (1996), όπως λέει και ο Σπύρος στο σχόλιο αριθ. 9, αποκαθίσταται το σωστό «ίσμπα». Αλλά και στις παλαιότερες του ίδιου εκδότη: Ο φίλος Δημήτρης μού έστειλε με μέιλ την επίμαχη σελίδα από το Βίπερ αριθ. 85-86 που περιλάμβανε τα Πεζά άπαντα του Βιζυηνού (και που πρέπει να κυκλοφόρησε το 1971 ή 1972). Εκεί αναφέρεται «Τυπογραφική διόρθωση Νίκου Στεφανάκη» αλλά όχι όνομα επιμελητή.

 

 

Advertisements

69 Σχόλια to “Η καλύβα του μπαρμπα-Σελήμ (Κείμενο του Πήτερ Μάκριτζ)”

  1. IN said

    Έπιασα το πρώτο σχόλιο;

  2. Theo said

    Καλημέρα,

    Ένα ευχαριστώ στον Νικοκύρη και στον κ. Μάκριτζ για την επισήμανση του διασκεδαστικού λάθους των εκδοτών του Βιζυηνού.

    Έχω την έκδοση των διηγημάτων του συγγραφέα από τη Νεφέλη το 1988. «Ο Μοσκώβ Σελήμ» δημοσιεύεται στον δεύτερο τόμο της. Στον τιτλο το όνομα του ήρωα γράφεται με ενωτικό, ενώ το λάθος Ιόμπα επαναλαμβάνεται 😦

  3. Dimitrios Raptakis said

    Νίκο, νομίζω ότι το λάθος έχει διορθωθεί και στην πρόσφατη έκδοση των Ηρκου και Στάντη Αποστολίδη, δεν την έχω όμως εύκαιρη αυτή τη στιγμή για να ελέγξω.

  4. Νέο Kid Στο Block said

    Πολύ ωραίο Νικοκύρη και κε Μάκριτζ!

  5. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    2-3: Ευχαριστώ. Θα έχει ενδιαφέρον να δούμε αν το λαθάκι αναπαράγεται ή διορθώνεται σε άλλες εκδόσεις, κι αν (στη δεύτερη περίπτωση) έχει επισημανθεί η διόρθωση ή γίνεται σιωπηρά.

  6. Καλημέρα και καλή βδομάδα,
    μήπως ο αείμνηστος έγραφε Ιόμπα, εννοώντας το καλυβάκι ειδικού σκοπού, δηλαδή το γ***στρώνα; 😉

  7. Γς said

    .>του χυδαίου ρήματος ебать (προφ. yibát’, γιμπάτ’), το οποίο σημαίνει «γ… »

    και που το βρίσκουμε στην αντίστοιχη της δικιάς μας λεβέντικης έκφρασης ΄γ… τη μάνα σου’

    ёб твою мать

  8. Γς said

    7:
    Εκφράσεις ίδιες ή παρόμοιες

    για να αλληλοκαταλαβαινόμαστε μωρέ αδελφέ μου με ιταλούς και ρώσους.

    http://caktos.blogspot.gr/2014/03/l-conto.html

    Αντε τώρα να συνεννοηθείς με τους γιαπονέζους

    http://caktos.blogspot.gr/2014/09/blog-post_23.html

    [Πετάω ότι νά΄ναι για μπούγιο μπας και τσιμπήσει κανείς, που πάμε γι απόγευμα και δεν είναι ούτε δέκα τα σχόλια]

  9. Spiridione said

    Στην έκδοση του Πάπυρου του 1996 γράφεται ίσμπα. Ο τίτλος με ενωτικό. Δεν υπάρχει όνομα επιμελητή.

  10. Προσδεθείτε και μην καπνίζετε!
    Σε λίγο ο Αντουάν Σαμαράς θα απευθύνει διάγγελμα στο ελληνικό λαό.
    Ήδη έφτασε συνεργείο της ΝΕΡΙΤ στο μέγαρο Μαξίμου και ο πρωθυπουργός μας προβάρει ξανά και ξανά την ιστορική του φράση «γ@μώ το κεφάλι μου, ο μ@λ@κ@ς».
    Ζούμε την Ιστορία!

  11. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα σχόλια!

    9: Οπότε δεν ξέρουμε αν αναπαράγει τον Γαλαξία ή αν είναι δική του διόρθωση.

  12. Raptakis Dimitrios said

    Nίκο, καλά το θυμόμουν. Δες στο λίκνο στο 41:50. Εκεί μαθαίνουμε ότι ίσμπα γραφόταν και στην ανθολογία διηγήματος Αποστολίδη.

  13. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Σύντομο δελτίο ειδήσεων επί του θέματος:Τί γίνεται στην καλύβα της ψωροκώσταινας.

    Καλημέρα.Δεν προλαβαίνω να διαβάσω ακόμη τα του νήματος αλλά ακούω ραδιόφωνο δουλεύοντας στα του σπιτιού απ το πρωί και δηλώνω πως γίνεται χαμός. Απ την Κοζάνη ως την Κρήτη κι απ τους Δημαρίτες ως τους Μπένηδες. Στη μέση η Ραχήλ και η Χρυσούλα.Ο Καμμένος μπήκε βγήκε,τσακ μπαμ τελικά, στην Εισαγγελία.Γύρω γύρω ο ΝικητοΚακλαμάνης αλλά και ο συνταγματοκελευστής Παυλόπουλος ο Προκόπιος να θυμήσει την αναθεώρηση που πήρε ήδη ένα ζάλο (ξεκίνησε) λέει και τσακ βγήκε τώρα δα ο Σαμαρας στο τηλε μπαλκόνι κι απόκοντα κι ο Μπένη.
    (Ο Γιώργος πάλι έγινε τραγούδι «μα τί ν αυτός ο Γιώργος» και για σήμερα δεν έχω άλλα νέα του).
    Εις νεότερα.Ντύνω στολίζω νυκοκυρεύω,δεν ευκαιρώ πολύ.
    Α της γκουκλ οι φιγούρες για την πρώτη μέρα του χειμώνα, σήμερα, μ΄ ενθουσίασαν! Απ΄ αύριο μεγαλώνει σπυρί σπυρί η μέρα, μετά την μεγαλύτερη νύχτα.
    (Αμάν συμβολισμοί! 🙂 )

  14. sarant said

    12: Άρα τα πρωτεία της ανακοίνωσης του λάθους πηγαίνουν στους Αποστολίδηδες.

  15. Και η ορθογραφία των «υψικόρμων φΥγών» της Εστίας διορθώθηκε στον Πάπυρο. Εντάξει, δεν χρειαζόταν να ξέρει κανείς ρωσικά για να το πιάσει…

  16. Γς said

    Και μιας που λέγαμε για το πλέξιμο προχτές,
    να κι ο παππούς του Βιζυηνού, που πλέκει
    [53:29]

  17. BLOG_OTI_NANAI said

    Γιατί ο κ. Σαραντάκος συμμετέχει στην παγκόσμια συνομωσία αποσιώπησης και αποκρύπτει ότι σύμφωνα με τον Ρουμάνο γλωσσολόγο Alexandru Graur, η λέξη izbá είναι ελληνικής προέλευσης; Αυτό αποκάλυψε σε βιβλιοκρισία του ο καθ. Αντώνης Μπουσμπούκης η οποία δημοσιεύτηκε στο περιοδ. Γλωσσολογία, 1 (1982) , σ. 196-197. 🙂

  18. BLOG_OTI_NANAI said

    Κατόπιν εορτής πρόσεξα το λινκ, ο πότε είδα ότι τελικά ο κ. Σαραντάκος ΔΕΝ συμμετέχει στην… παγκόσμια συνομωσία αποσιώπησης και αναφέρει τα δεδομένα στο άρθρο του για τη σόμπα!

  19. sarant said

    17: Γιατί ο κ. Μπλογκ Οτινάναι δεν διαβάζει όλο το άρθρο (και τα λινκ) για να δει ότι στο παλαιότερο άρθρο «Σόμπα η πολυταξιδεμένη» είχε επισημανθεί το τρισχιλιετιλίκι της ίσμπας;

  20. sarant said

    Χαχά, συμπέσαμε!

  21. BLOG_OTI_NANAI said

    Άμα ξέρει κανείς γερμανικά, ας μας πει τι λέει ετούτος εδώ για την προέλευση της λέξης «Stube»:
    Stube σ.1, Stube σ.2, Stube σ.3, Stube σ.4

  22. BLOG_OTI_NANAI said

    20: Καλό!

  23. leonicos said

    Εγώ αναρωτιέμαι ποιος, γνώστης όχι της ρωσικής αλλά των περί την Ρωσία απλώς, θα διάβαζε: «οικίσκος, ξυλόπηκτος ή ξυλόπλεκτος καθ’ άπαντα αυτού τα μέρη, απομίμησις των κατοικιών τας οποίας οι ρώσοι χωρικοί ονομάζουσι Ιόμπα» και δεν θα διάβαζε επιτροχάδην ‘ίσμπα’ για ν’ ανακαλύψει έκπληκτος ότι λέει ‘ιόμπα’. Την ίσμπα την ξέρουν όσοι και την Καλίνκα νομίζω.

    @ 7 απορώ με σένα Γς… δεν διορθώνεσαι.
    ёб твою мать ΔΕΝ σημαίνει ‘γ… τη μάνα σου’ διότι το ‘γ… τη μάνα σου’ νοείται στο α΄ πρόσωπο ενεστώτος.

    @ 8 το έπαθες κι αυτό… κόντε μου;
    Γιαπωνέζικα δεν μπορώ να σ’ ελέγξω.

    @17 ΒοΝ
    Γιατί ο κ. Σαραντάκος συμμετέχει στην παγκόσμια συνομωσία αποσιώπησης και αποκρύπτει ότι σύμφωνα με τον Ρουμάνο γλωσσολόγο Alexandru Graur, η λέξη izbá είναι ελληνικής προέλευσης; Αυτό αποκάλυψε σε βιβλιοκρισία του ο καθ. Αντώνης Μπουσμπούκης η οποία δημοσιεύτηκε στο περιοδ. Γλωσσολογία, 1 (1982) , σ. 196-197.
    Πήγα στο λινκ… και πείστηκα. Αλλά πείστηκες κι εσύ όπως βλέπω στο @18. Οπότε ούτε γάτος ούτε ζημιός.

    @21 ΒοΝ
    Είσαι καταπληκτικός. Το άρθρο ασχολείται με όλες τις παραλλαγές, μορφολογικές και σημασιολογικές που πήρε το εν λόγω λέξημα στις σλαβικές, ρομανικές και γερμανικές γλώσσες, και αποδίδει την απώτερη προέλευση στο ελληνικό τύφος.
    Ομολογώ ότι εξεπλάγην, και άλλη μια φορά λυπάμαι που είναι πρακτικά αδύνατο να κρατήσω με τρόπο που να βρίσκονται εύκολα όλουςε τους θησαυρούς που περικλείει αυτό το φοβερό ιστολόγιο.

  24. Αγγελε ο Liouville ήταν αυτός που κατάλαβε τι είχε βρει ο Galois τελειοποιόντας τις προσπάθειες του Abel

  25. sarant said

    23: Η αποδελτίωση των σχολίων θέλει πολλήηηηη δουλειά…

  26. Γς said

    23 β @ Λεώ

    >απορώ με σένα Γς… δεν διορθώνεσαι.
    ёб твою мать ΔΕΝ σημαίνει ‘γ… τη μάνα σου’

    Α, ρε Λεώ.

    Αν εσύ βλέπεις διαφορά μεταξύ των αισχρών fuck και fucked τι να σου πω;

  27. ΚΙΚΗ* said

    ΜΑ, ΠΩΣ ΑΝΤΕΧΕΙ ΤΟΥΤΟ ΤΟ ΠΑΙΔΙ;

  28. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    17 – Όχι κακές απομιμήσεις παρακαλώ, ο εκλειπών του ιστολογίου που πήγε στον αγύριστο (μέχρι να ξαναγυρίσει ώς Εθνικόφρων κομουνιστοσυμμορίτης) δεν αντιγράφεται (στην μα@@κία).

  29. BLOG_OTI_NANAI said

    23: Ευχαριστώ Λεώνικε. Ευτυχώς που ρώτησα γιατί με το μεταφραστήρι της Google κατάλαβα τα ανάποδα!

    Γι’ αυτό που γράφεις:
    «λυπάμαι που είναι πρακτικά αδύνατο να κρατήσω με τρόπο που να βρίσκονται εύκολα όλους τους θησαυρούς που περικλείει αυτό το φοβερό ιστολόγιο»

    Το απλούστερο που σκέφτομαι είναι το εξής:
    – Φτιάχνω ένα νέο αρχείο κειμένου με το «Σημειωματάριο» των Windows, ή ένα νέο έγγραφο Word, ή ένα νέο φύλλο Excel.
    – Πληκτρολογώ τον τίτλο που περιγράφει το θέμα.
    – Από κάτω κάνω αντιγραφή-επικόλληση το ακριβές λινκ που οδηγεί στο σχόλιο που με ενδιαφέρει. Το ακριβές λινκ φαίνεται στη γραμμή διεύθυνσης όταν κάνουμε κλικ στην ημ/νία που έχει κάθε σχόλιο.
    πρόχειρο παράδειγμα με το «Σημειωματάριο»
    πρόχειρο παράδειγμα με το Excel.

    Αυτό τουλάχιστον κάνω εγώ. Αλλά πρέπει να ξεκινήσει κανείς από τώρα, σήμερα, τουλάχιστον να αρχίσει να συλλέγει. Αλλά το αναδρομικό μάζεμα είναι σίγουρα επίπονο και ιδιαίτερα χρονοβόρο.

    ΥΓ
    Έφτιαξες και τη συντομογραφία «ΒοΝ» για το BLOG_OTI_NANAI 🙂

  30. BLOG_OTI_NANAI said

    28: Αυτό να λέγεται.

  31. Γς said

    27:
    Ο παίδαρος θες να πεις.

  32. leonicos said

    @27 Έχω καταπιαστεί δυο ή τρεις φορές, και τα παράτησα. θα δοκιμάσω αυτό που μου είπε ο ΒοΝ.
    Αλλάδεν είναι μόνο λινκ. Θέλουν και ξαναδιάβασμα.

  33. sarant said

    Εγώ είχα σκεφτεί να το φτιάξω σαν λεξικό -και μόνο για τα σχόλια.
    Δηλαδή έστω ότι στο σχόλιο Τάδε έχει μια πληροφορία για μια λέξη, θα μπορούσε κάποιος να αντιγράψει όλο το σχόλιο ή το βασικό του κομμάτι και το λινκ, π.χ.

    κουφός
    Στην Αθήνα, τα ποντίκια τα λέγανε πάντοτε «κουφά», γιατί «αν τα πεις με τ’όνομά τους είναι σαν να τα καλείς να έρθουνε». Νομίζω το αναφέρει και ο Καμπούρογλου. Κάποτε ήμουν μάρτυρας σε αγωνιώδη προσπάθεια ηλικιωμένης να ενημερώσει νεα κοπέλα για το ότι στο υπόγειο της πολυκατοικίας έχουν εμφανιστεί «κουφά». Αφού το είπε 2-3 φορές χωρίς η άλλη να την καταλαβαίνει, απελπιστηκε. «Ε, απ’αυτά τα Μίκυ-Μάους» τής είπε στο τέλος.
    https://sarantakos.wordpress.com/2014/10/15/taboo/#comment-247588

  34. leonicos said

    Δεν είναι μόνο η ταινία που έβαλε ο άχρηστος (Γς) αλλά και όλες οι άλλες που εμφανίζονται άμα τη λήξει. Όλες μία και μία (αν και νομίζω πως δεν είναι πάντα οι ίδιες). Πάντως, τους Τεμπέληδες της ευφορης κοιλάδας και το Μεροκάματο του τρόμου…

  35. Spiridione said

    Για την ίζμπα να προσθέσουμε και τα εξής:
    γίσμπα: Στην Κοζανη γίσμπα [yízba]“υπόγειο”. Στο Μπλάτσι Κοζάνης [yízba] “ανήλιαγο υπόγειο, όπου κατέβαιναν από μια καταπακτή” (Γλ. Καλινδ. 178-9). Στη Γαλατινή Κοζάνης γίσμπα “κρύπτη σκαμμένη στο έδαφος” (Γλ.Γαλατ. 255). Στο Μελέν. της ΝΔ Βουλγαρίας ίζbα
    “σκαμμένο στην πλαγιά του βουνού βαθούλωμα, που χρησίμευε σαν αποθήκη”. Στην Τσιαρπ. Σερρών ίζμπα “σπηλιά, μεγάλη τρύπα”. Στον
    Πολύγ. Χαλκιδικής ίζbα “χαμοκέλα, άθλιο χαμόσπιτο”.
    γίσμπα – ίσμπα – izba “υπόγειο” (βουλγάρ. изба {ízba} = ΒΣΜ изба {ízba}“ cellar, basement”)
    file:///C:/Users/spyroszerop/Downloads/%CE%94%CF%85%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CE%BC%CE%B1%CE%BA%CE%B5%CE%B4%CF%8C%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CE%B9_%CF%83%CE%BB%CE%B1%CE%B2%CE%B9-libre.pdf

  36. Spiridione said

    35.
    http://glossologio.blogspot.gr/2014/10/blog-post_30.html#more

  37. sarant said

    36: Πολύ ωραίο, ευχαριστούμε Σπύρο!

  38. Μαρία said

    35
    Τα χωριά επίτηδες τα έχει με το παλιό; Τσιαρπίστα είναι η Τερπνή, το χωριό του Κουφοντίνα, σχεδόν ενωμένη σήμερα με τη Νιγρίτα. Κι επειδή εκεί δεν είχε ούτε έχει σλαβόφωνους, το πήραν απ’ τα τούρκικα (izbe).

  39. Spiridione said

    38. Ναι, γράφει ότι για τα τοπωνύμια προτιμούνται τα παλιά ονόματα. Μάθαμε και το Κουφοντινοχώρι 🙂

  40. Πέπε said

    Συμφωνώ με το 23 α του Λεώνικου: ίσμπα δεν είναι άγνωστη λέξη, και πιστεύω ότι στην Ιόμπα ο καθένας θα αναγνώριζε το τυπογραφικό λάθος (αν και δεν είχα φτάσει να σκεφτώ ότι θα έβλεπε Ιόμπα και θα διάβαζε Ίσμπα! ), συνεπώς είναι πράγματι περίεργο να διαιωνιστεί ένα τόσο προφανές λάθος.

  41. Πέπε said

    Επίσης: Ούτε Macridge είναι άγνωστη λέξη, αλλά νόμιζα ότι διαβάζεται Μακρίτζ. Δεν το είχα ξαναδεί ποτέ γραμμένο με ελληνικά γράμματα. Δεν μπορώ να θυμηθώ αν το έχω ακούσει προφορικά (οξύτονο) ή το έχω δει μόνο γραμμένο, με λατινικά, και υπέθεσα μόνος μου ότι θα είναι οξύτονο. Εν πάση περιπτώσει, αποδεικνύεται πόσο ορθό είναι να μεταγράφουμε τα ξένα ονόματα, ώστε να αποφεύγονται τέτοιες παρανοήσεις.

  42. Πέπε said

    (Χμμμ… ούτε την αγγλική ορθογραφία θυμόμουν τελικά! Mackridge, τώρα που το ξανακοιτάω! )

  43. sarant said

    42: Κι εγώ έγραψα λάθος αρχικά το αγγλικό 🙂

  44. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Καλημέρα!

    Εγώ την ίσμπα την θυμόμουν από ένα στίχο κάποιου ποιήματος χαμένου στ΄αυλάκια της μνήμης:

    «…σε μιαν ίσμπα πλάι στον Νείλο / κάθονταν η Υβόν… / ένα βράδυ βροχερό…»

    Μπορεί να υπάρχει «ίσμπα πλάι στον Νείλο»; Και, μήπως ξέρει κανείς τίνος είναι το ποίημα (κάτι από Λάσκο μου θυμίζει, αλλά όλα μα όλα ατάκτως εριμμένα!)

  45. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    44: ερριμμένα.

  46. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Η (αστεία) «Ιόμπα» του μπαρμπα-Σελήμ, πάντως, μού θύμισε και μια εμπειρίκεια λέξη, τη Μανιτόμπα (παραδέχομαι ότι δεν την ήξερα μέχρι τον «Μεγάλο Ανατολικό»). Πρόσφατα, όμως, σχετικά, είδα μια καναδέζική πρόσκληση («Έλληνες, ελάτε στη Μανιτόμπα για δουλειά») και γέλασα πολύ.

  47. 23ε & 29α: Κι όμως καλά κατάλαβε ο Μπλογκ (το γαλλικίζον ΒοΝ απορρίπτεται, το βρίσκω πολύ… κυριλέ για την εκρηκτική του ιδιοσυγκρασία 🙂 ). Kαλά κατάλαβε, λοιπόν, ο Μπλογκ: η προέλευση της λέξης από το ελληνικό τύφος χαρακτηρίζεται «τουλάχιστον αμφίβολη» (σ’ αυτό, παρεμπιπτόντως, συμφωνούν και άλλα ετυμολογικά) αφού, λέει, η ελληνική λέξη είχε πολλές σημασίες, όχι όμως και αυτή του ατμού (κάτι, βέβαια, που δεν ισχύει). Εικάζεται, λοιπόν, όπως λέει το κείμενο, ότι η λέξη στην πραγματικότητα έχει γερμανική (τευτονική) προέλευση.

  48. Γς said

    εμπειρίκεια λέξη = υπηρετρια [μύστης των ηδονών τού αυνανισµού]

  49. Γς said

    48 -> 46

  50. BLOG_OTI_NANAI said

    47: Α, μπράβο Κώστα, ξέρεις γερμανικά. Οπότε ήταν αντίρρηση στην ελληνική προέλευση της λέξης.

    ΥΓ
    Τελικά το ΒοΝ δεν μου πάει, μάλλον έχεις δίκιο!

  51. Γς said

    C’est Si BoN

  52. BLOG_OTI_NANAI said

    Τί θυμήθηκα τώρα με το Bon!
    Παλιά, κυκλοφορούσαν κάτι «πειρατικές» (όπως τις έλεγαν) κασσέτες με ηχογραφήσεις από παραστάσεις του Χάρυ Κλυν, Και σε ένα αστείο του έλεγε κάτι τέτοιο:
    Bon ο καλός, Zan ο Γιάννης, Ζαμπόν ο «Καλός Γιάννης»!

    Ήμουν μικρός τότε και γελούσα πολύ με αυτά! Ακόμα τα θυμάμαι.

  53. Γς said

    Και το Bon Ton της Σταδίου.
    Το θυμάται κανείς;
    Μιά γραβάτα στοίχιζε όσο ένας μηνιαίος μισθός και βάλε.
    Διαβάζαμε πιτσιρικάδες τις τιμές στη βιτρίνα του και σπάγαμε πλάκα

  54. Γς said

    Και το Bon Studio του μακαρίτη φίλου μου και συμφοιτητή μου Μανώλη Μπονφιλιάκη.

    Μου είχε δώσει και δυο κανόνια ηχεία [που τα αξιοποίησα καταλλήλως]

    http://caktos.blogspot.gr/2010/12/1977-beethoven.html

  55. (53) Ήταν μήπως δίπλα στο ΠΡΟΓΚΡΕ;

  56. sarant said

    44: Ίσμπα πλάι στον Νείλο; Δύσκολο -αλλά πράγματι έχει κάτι απο Λάσκο.

  57. BLOG_OTI_NANAI said

    44: Τελικά είναι από το ποίημα «Υβέτ Μικάλεφ» του Ορέστη Λάσκου. Γράφει όμως «σε μιαν έζμπα πλάι στο Νείλο«. Το ανέβασα από τη Νέα Εστία.

  58. sarant said

    57: Μπράβο! Νομίζω ότι αναφέρθηκε πιο πάνω (σχ. 33 ας πούμε) ότι η λέξη έχει πάρει και άλλες σημασίες -αναρωτιέμαι όμως αν η έζμπα είναι αυτόχθων αιγυπτιακή λέξη, αυτό είναι το πιθανότερο.

  59. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    @57,

    ένα Μεγάλο Ευχαριστώ!
    Πρέπει να έχουν περάσει σαράντα χρόνια από τότε που το διάβασα, αλλά πάντα θυμόμουν κάτι απ΄το εξωτικό του κλίμα και το μουσικό ρυθμό!
    Νά ΄σαι καλά!
    Καλές Γιορτές!

  60. BLOG_OTI_NANAI said

    59: Ευχαριστώ, επίσης καλές γιορτές!

    58: Πιστεύεις δηλαδή ότι δεν σημαίνει «καλύβα» όπως το «ισμπά»;

  61. sarant said

    Μπορει να σημαίνει καλύβα, ή κάποιο άλλο πρόχειρο κτίσμα, αλλά θα είναι από ανεξάρτητο σχηματισμό.

  62. 46,
    Με την ιόμπα, σόμπα, και Μανιτόμπα, να βάλουμε και την Τιριτόμπα, χαρωπό ναπολιτάνικο τραγουδάκι των 30ς που έγινε γνωστό και στην Ελλάδα.

    Tο έμαθα απ’ την ελληνική έκδοση των στίχων του που είχαν παραλλαχθεί στον πόλεμο του 40 (Τιριτόμπα, τιριτόμπα / να μια μπόμπα Ελληνική / που ‘ν’ η σόμπα, που ‘ν’ η σόμπα / να στεγνώσω το βρακί). Το σιγομουρμούριζε η θεία μου όταν έκανε δουλειές στο σπίτι, ίσως για τον γοργό ρυθμό του που ήταν ταιριαστός.

  63. Μαρία said

    61
    Πρέπει να σημαίνει το αγρόκτημα.
    Εργάστηκε ως πλανόδιος καπνοπώλης, ως υπάλληλος σε διάφορα καταστήματα, ως εργάτης σε εργοστάσιο, ως μεσίτης σε γραφεία παραγγελιών, ως υποβολέας και ηθοποιός σε περιπλανώμενους θιάσους, ως διορθωτής τυπογραφείου, ως δημοσιογράφος, ως επιστάτης σε έζμπα, όπου του διαγνώστηκε η μοιραία ασθένειά του. http://kostasvakouftsis.blogspot.gr/2014_09_06_archive.html

    Κι ο Χάραμης, λες και ήταν συνεννοημένος, συμπλήρωσε: «Είμαστε καλά εδώ , δε λέω , αλλά τίποτε δε συγκρίνεται με τη ζωή στην έζμπα και στην ευλογημένη εξοχή. Μακάριοι οι άνθρωποι που χαίρονται τέτοια ζωή!» http://www.biblionet.gr/book/166804/%CE%A3%CF%84%CE%B5%CF%86%CE%B1%CE%BD%CE%AC%CE%BA%CE%B7%CF%82,_%CE%94%CE%B7%CE%BC%CE%AE%CF%84%CF%81%CE%B7%CF%82_%CE%93./%CE%9C%CE%AD%CF%81%CE%B5%CF%82_%CE%91%CE%BB%CE%B5%CE%BE%CE%AC%CE%BD%CE%B4%CF%81%CE%B5%CE%B9%CE%B1%CF%82 (μέσω γουγλοβιβλίων 🙂

  64. BLOG_OTI_NANAI said

    63: Πράγματι, έτσι το βρήκα κι εγώ το «έζμπα»: http://postimg.org/image/45wvso3lx/
    Μια μάλλον σπάνια λέξη.

  65. Μαρία said

    An ezba is a farming village consisting of the villa of the owner of most of the land, with a large private garden, surrounded by the agriculture workers’ houses. These types of villages emerged in the 19th century concurrent with the development of a new irrigation system comprised of water canals and trenches; the ezba was usually settled alongside these canals. A typical ezba consists of 20 to 30 families, 150 to 300 persons. http://connectedincairo.com/2012/04/14/abu-gamal-had-a-farm-more-prervolutionary-political-humor-in-egypt/

  66. sarant said

    65: Κάτι σαν hacienda δηλαδή; Μεγαλεία η έζμπα!

    62: Το έλεγε ο πατέρας μου (με τους κανονικούς στίχους)

  67. Γς said

    55:
    Ηταν Σταδίου 4, στο Μέγαρο του ΜΤ Στρατού. Δίπλα στου Μουριάδη.
    Κάτι μου λέει ότι είναι ακόμη εκεί!

  68. Dimitrios Raptakis said

    Νίκο, στην Ανθολογία των Αποστολίδηδων που έχω, στον πέμπτο τόμο του corpus και δεύτερον του Διηγήματος, με πρόλογο υπογεγραμμένο με τη χρονική ένδειξη «Φθινόπωρο 73», στη σελίδα 26 βλέπω τον ορθό τύπο «ίσμπα».
    Εάν στην πρώτη έκδοση του 1954 έχουμε τον σωστό τύπο, τότε οι Αποστολίδηδες είναι οι πρώτοι που διόρθωσαν την αβλεψία, πριν τον επιμελητή του Γαλαξία.

  69. sarant said

    68: Καλά κάνεις και το καταγράφεις Δημήτρη!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: