Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Ποιος φαντώνει; Πώς κουμπίζεται; Τι φτίζει;

Posted by sarant στο 9 Νοεμβρίου, 2015


Πριν από πολλά χρόνια, θυμάμαι, η κόρη μου ήρθε μια μέρα, δεν θα ήτανε τριών χρονών, και μου είπε «Μου ξεδένεις το παπούτσι;» Δεν θυμάμαι αν ήξερε το «λύνω», κι αν το χρησιμοποιούσε ήδη στην ομιλία της, θα είχε όμως ακούσει να λέμε «δέσε τα κορδόνια της» οπότε δεν δυσκολεύτηκε να σχηματίσει το αντίθετο ρήμα: δένω-ξεδένω. Θυμάμαι πως το ίδιο παιδικό ρήμα το είχε χρησιμοποιήσει και η μικρότερη αδερφή μου, σε εντελώς ανάλογη περίσταση και φαντάζομαι πως το ίδιο θα το έχουν πει και χιλιάδες άλλα παιδιά.

Χαρακτήρισα «παιδικό ρήμα» το «ξεδένω» επειδή στη γλώσσα των ενηλίκων ξέρουμε ότι το δένω έχει αντίθετο το «λύνω» και αυτό χρησιμοποιούμε. Στο Βικιλεξικό και τη Live-Pedia βρίσκω λήμμα «ξεδένω», οπότε δεν θέλω να καταδικάσω στην ανυπαρξία τη λέξη, αλλά πάντως δεν θα θεωρήσω έλλειψη των άλλων λεξικών (π.χ. ΛΚΝ και Μπαμπινιώτη) το ότι δεν έχουν σχετικό λήμμα.

Η κόρη μου έφτιαξε το ρήμα «ξεδένω» χρησιμοποιώντας το πολύτιμο πρόθημα ξε-, ένα από τα πιο παραγωγικά της ελληνικής γλώσσας. Όταν σε ένα ρήμα προσθέσουμε το ξε-,  το νέο ρήμα που προκύπτει δηλώνει την αντίθετη ενέργεια από αυτήν που εκφράζει η πρωτότυπη λέξη. Κουρδίζω-ξεκουρδίζω, κλειδώνω-ξεκλειδώνω.

Όμως το ξε- είναι πολυεργαλείο, ελβετικός σουγιάς της γλώσσας, δεν κάνει μόνο μία δουλειά. Σε μια ελαφρώς διαφορετική χρήση, μπορεί επίσης να δηλώσει το τέλος της κατάστασης που εκφράζει η πρωτότυπη λέξη. Μεθάω-ξεμεθάω.

Ακόμα, σε συνδυασμό με λέξεις που δηλώνουν χρονική διάρκεια, φτιάχνει ρήματα που δηλώνουν ότι διανύουμε ως το τέλος αυτό το χρονικό διάστημα. Όποιος ξεχειμωνιάζει κάπου, περνάει εκεί τον χειμώνα του, ενώ όταν ξενυχτάμε σε ένα κέντρο διασκέδασης περνάμε εκεί τη νύχτα και γυρίζουμε στο σπίτι μας το χάραμα.

Επίσης, σε μια χρήση περίπου αντίθετη με την πρώτη, το πρόθημα ξε- έχει σημασία επιτατική ή εμφατική: το «ξεκουφαίνω» δεν είναι βεβαίως αντίθετο του «κουφαίνω» αλλά δηλώνει έμφαση, την έννοια του «εντελώς». Το ίδιο και ρήματα όπως ξετρελαίνω ή ξεγυμνώνω.

Μια άλλη χρήση δίνει την έννοια «προς τα έξω», με ρήματα όπως «ξεπορτίζω», «ξεχειλίζω», ενώ υπάρχει, αν και σπάνια, και η υποκοριστική χρήση του «ξε-«, όταν προσδίδει στην πρωτότυπη λέξη τη σημασία «λίγο λίγο», «σιγά σιγά», σε ρήματα όπως το ξεγλιστράω ή το ξεμακραίνω.

Τέλος, το πολυεργαλείο ξε- το χρησιμοποιούμε σε εφήμερους λεκτικούς σχηματισμούς, για να εκφράσουμε έντονη αντίρρηση (ή απόρριψη ή αδιαφορία) γι’ αυτά που λέει ο συνομιλητής μας. «Δεν έχει μα και ξεμά» ή «Κουρασμένος ξεκουρασμένος, σήκω και ετοιμάσου, θα χάσουμε το πλοίο».

Ετυμολογικά, το ξε- προέρχεται από την αρχαια πρόθεση εκ- και σε πολλές περιπτώσεις τα ρήματα από ξε- έχουν το αντίστοιχό τους στη λόγια ή την αρχαία γλώσσα, που βέβαια έχει άλλη σημασία ή που χρησιμοποιείται σε άλλο επίπεδο ύφους: : ξεπέφτω/εκπίπτω.

Όταν συνθέτεται με λέξη που αρχίζει από φωνήεν, το ξε- παίρνει τη μορφή ξ-, ας πούμε: ξαλαφρώνω, ξημερώνει.

Το ξε- φτιάχνει ρήματα χωρίς να υπάρχουν πάντοτε τα αντίστοιχα πρωτότυπα ρήματα. Ξενυχτάμε, αλλά δεν *νυχτάμε. Ξεκαρδιζόμαστε αλλά δεν *καρδιζόμαστε. Ωστόσο, υπάρχει αντίστοιχο ουσιαστικό. Όταν ξεκαρδιζόμαστε στα γέλια, γελάμε με την καρδιά μας σε υπερθετικό βαθμό.

Από την άλλη, υπάρχουν μερικά ρήματα που αρχίζουν από ξε- χωρίς όμως να υπάρχει αντίστοιχο ρήμα ή αντίστοιχη πρωτότυπη λέξη. Το τάδε ύφασμα ξεφτίζει αλλά κανείς δεν *φτίζει. Λέμε σε κάποιον να ξεκουμπιστεί, δηλαδή να φύγει, αλλά όταν έρχεται δεν λέμε ότι *κουμπίζεται. Και ενώ μας αρέσει να ξεφαντώνουμε, δεν ξέρουμε αν είναι ωραίο να *φαντώνει κανείς.

Μπορεί να υπάρχουν και άλλα παραδείγματα. Μια υποψήφια τέτοια λέξη είναι το «ξεφτιλίζω», αλλά αυτή ετυμολογείται, κατά Μπαμπινιώτην, από το εξευτελίζω (γι’ αυτό και την ξεφτιλίζει γράφοντάς την ‘ξευτιλίζω’), ενώ κατά ΛΚΝ από το «ξεφιτιλίζω», βγάζω το φιτίλι).

Κάποιες φορές, η πρωτότυπη λέξη υπάρχει αλλά δεν χρησιμοποιείται πια πολύ. Λέμε «ξεχαρβαλωμένος», αλλά το χάρβαλο το έχουμε σχεδόν ξεχάσει -όμως υπάρχει και σημαίνει ερείπιο.

Στα αγγλικά, τέτοιες λέξεις λέγονται unpaired words, αζευγάρωτες. Υπάρχει innocent αλλά όχι nocent, υπάρχει inept αλλά όχι ept, uncouth αλλά όχι couth. Μέσα στο μυαλό μου είχα έναν στίχο I promised I would be ept, couth and …. (ένα τρίτο, ίσως kempt) που μάλιστα νόμιζα ότι είναι του e.e.cummings, αλλά προφανώς όλα αυτά τα είχα φανταστεί. Γίνονται πάντως ωραία λογοπαίγνια με τέτοιες αζευγάρωτες λέξεις, όπως το διάσημο του Wodehouse: “I could see that, if not actually disgruntled, he was far from being gruntled.” (Η πρώτη λέξη υπάρχει, και σημαίνει ‘δυσαρεστημένος’. Η δεύτερη δεν υπάρχει, είναι όπως το *φαντώνω). Κάποιος κάθισε κι έφτιαξε και ολόκληρο ποίημα με τα χαμένα ταίρια των αζευγάρωτων λέξεων.

Η ετυμολογία βρίσκει τις λέξεις που κρύβονται, τα χαμένα ταίρια των τριών αζευγάρωτών λέξεων του τίτλου μας.

* Το ξεφτίζω ανάγεται στο αρχαίο «εκπτύω», μάλλον από τον αόριστο «εξέπτυσα» που θα έγινε ξέφτισα. Η ετυμολογία της λέξης οδηγεί τον Μπαμπινιώτη να γράφει ‘*ξεφτύζω’, ανατρέποντας χωρίς σοβαρό λόγο την καθιερωμένη ορθογραφία.

* Το ξεκουμπίζομαι παράγεται από το αρχαίο «εκκομίζω» (μεταφέρω προς τα έξω, δηλαδή) -εδώ πρέπει να επηρεάστηκε από το ακουμπίζω (>ακουμπώ).

* Το ξεφαντώνω, τέλος, παράγεται απο το αρχαίο «έκφαντος» (φανερωμένος), μέσω ενός ρήματος *εκφαντώ, που έδωσε το μεσαιωνικό εξεφαντώνω. Δηλαδή στην αρχή θα είχε τη σημασία «διασκεδάζω στα φανερά» και μετά έμεινε η έννοια της διασκέδασης.

Μπορεί να βρούμε κι άλλες τέτοιες αζευγάρωτες λέξεις από ξε-; Έχω στο νου μου μία που περιμένω να δω ποιος θα την εντοπίσει πρώτος στα σχόλια.

Υπάρχει τέλος και το «ξεχνάω», που δεν ζευγαρώνεται με το ανύπαρκτο *χνάω αλλά με το χάνω -αλλά αυτά τα έχουμε πει σε παλιότερο άρθρο.

 

 

 

231 Σχόλια to “Ποιος φαντώνει; Πώς κουμπίζεται; Τι φτίζει;”

  1. Κουνελόγατος said

    Υπήρχε και η γελοιογραφία του Καλαϊτζή με τον υπότιτλο;;;; «χάρβαλον μεν, ΥΠΕΧΩ ΔΕ) και πρόθεμα το www;;;; ίσως…
    Καλημέρα σας.

  2. εχω την εντυπωση οτι το nocent υπαρχει… ισως το εχω δει μονο σε ιατρικα κειμενα, αλλα το ‘χει παρει το ματι μου

  3. keyser_soze said

    Καλημέρα. Ξεκατινιάζω?

  4. Γς said

    Καλημέρα.

    Κι η φίλη μου η Ξεπαπαδάκου απ την Τσίμοβα της [Αρεόπολη] της Μάνης που κάποιος παππούς της ήταν παπάς, αλλά τα πράτησε και …ξεπαπάδησε

  5. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    2: Για το nocent βρίσκω ότι είναι rare/obsolete. Και άλλα τέτοια ταίρια υπάρχουν αλλά είναι πολύ σπανια.

    3: Το ξεκατινιάζω έχει πρωτότυπη λέξη, την κατίνα, όπως λέμε διαλεκτικά τη σπονδυλικη στήλη (από το catena).
    Έχουμε ξαναγράψει κάποια φορά.

  6. physicist said

    Όταν έκανα Διδακτορικό, είχαμε στο δωμάτιο με τα τερματικά διάφορους σταθμούς εργασίας, δύο από τους οποίους είχαν τα ονόματα gusted και gruntled. Ένας άλλος, με το όνομα streleski, μετονομάστηκε ύστερα από ευγενική παράκληση του Τμήματος.

  7. physicist said

    Να αναφέρουμε επίσης το ρήμα ξεμποχιώνω, που δηλώνει το αποτέλεσμα των εργασιών καθαρισμού σε καμινάδες και, κυρίως, σε φουγάρα από ατμομηχανές. Όταν μαζεύονται κατάλοιπα καπνού από μακροχρόνια χρήση, η ατμομηχανή μποχιώνει και το τρένο στογκά στις ανηφόρες.

  8. Γς said

    Ξελαμπικάρω, ιδίως με μια σπέσιαλ διαδικασία 😉

  9. sarant said

    7: Ακριβώς!

    4: Κάποιοι που θεωρούν υποτιμητικό ότι ο πρόγονός τους ξεπαπαδιάστηκε, το μετατρέπουν σε Τσεπαπαδάκης κτλ.

  10. Γς said

    6:

    Κι ένας άλλος φοιτητής. Φυσικός που έκανε διδακτορικό και σκότωσε δυο καθηγητές του.

    Ο Πετροδασκαλάκης που μπούκαρε μέσα σε μια αίθουσα του Παεπιστημίου και με μια καραμπίνα ξάπλωσε στον τόπο τους καθηγητές Βασίλη Ξανθόπουλο και Στέφανο Πνευματικό.

    Κι ο γκαφατζής Γς, που ήταν κι αυτός εκεί

  11. Αυτός που γνωρίζει πολλά πράγματα σε βάθος, αλλά χωρίς να το επιδεικνύει, θα μπορούσε να λέγεται ρόλας;
    Για το αντίθετό του δεν έχουμε καλή εκτίμηση!

  12. Spiridione said

    Ξερνάω;

  13. sarant said

    11: 🙂

    12 Από το αρχαίο εξερώ

  14. Πάνος με πεζά said

    Καλημέρες !

    Κατ’ αρχήν, στα «παιδικά ρήματα», εγώ είχα ακούσει και το «ξελύνω», όχι με την έννοια του δένω, φυσικά, αλλά με την ίδια έννοια του «λύνω». Είναι η «επιτατική» χρήση, κατά το «κουφαίνω» > «ξεκουφαίνω».

    Ενδιαφέρον έχει, κατά τον πρώτο και βασικό κανόνα του «ξε-«, η μεταφορά του υποκειμένου : π.χ. «ξαφρίζω» κάτι που αφρίζει (εκείνο), ξεχορταριάζω, ξεσκονίζω, ξετρυπώνω και πολλά άλλα τέτοια.

    Σ’ εκείνα που ρωτάς, έχουμε μπερδεμένες ιστορίες, π.χ. για το «ξεβγάζω» του κατευόδιου, υπάρχει επίταση του «βγάζω», αλλά για το «ξεβγάζω» του ξεπλύματος, το «ξεσαπουνίζω (!!!)» δηλαδή, η διαδρομή είναι πιο πολύπλοκη.

    Τώρα, ίσως το «ξεθεώνω», «ξεθεώνομαι»,να είναι αυτό που περιμένεις να βρούμε.

    Τέλος, θα μου έκανε εντύπωση αν το «ξηλώνω» προερχόταν από το ξε-ηλώνω, αφού μάλλον (λέω εγώ, τώρα) φαίνεται ότι από το ράψιμο πήγε στις πιο βαριές κατασκευές, κι όχι αντίθετα.

  15. sarant said

    14 Ξηλώνω από το εξηλώνω < εξηλώ, αφαιρώ τα καρφιά

    ξεθεώνω, υπάρχει η πρωτότυπη λέξη: Θεός. Του βγάζω τον Θεό, την πίστη

  16. Γς said

    Τι βάζουν στο ΣλαγκΤζιΑρ..

    Αυτά δεν είναι λήμματα. Λύματα είναι.

  17. ndmushroom said

    Ξεσαλώσαμε πάλι… -)

  18. Alexis said

    Καλημέρα.
    Στο Ξηρόμερο έχουν μία πολύ ωραία διαλεκτική λέξη: ξεμουτόχου=επίτηδες, επί τούτου.
    Αγνοώ την ετυμολογία της (ασφαλώς 🙂 )
    Βλέπω σε κάποια διαδικτυακά γλωσσάρια ότι λέγεται και αλλού.

    κούδουνος=ο σχετικός, ο κατάλληλος
    ξεκούδουνος=ο άσχετος, ο ακατάλληλος 😀

    Ξεμπλέτσωτος=ο γυμνός από τη μέση και πάνω

    Ωραία αργκοτική λέξη και το «ξεκάρφωμα» με την έννοια: κάνω κάτι προκειμένου να μη δώσω στόχο, να μην «καρφωθώ».

  19. Alexis said

    Το ξεσαλώνω είναι ίσως η λέξη που περιμένεις να βρούμε;

  20. Alexis said

    ξεφτέρι (από το εξαπτέρυγο)

  21. ΚΑΒ said

    Το ξεδένω το έλεγαν και τα δικά μου παιδιά.

  22. Ανδρέας said

    η ξεπέτα;

  23. Alexis said

    #20: Γράψε λάθος, είναι από το «έξι» και όχι από το «εκ- ξε-» 😦

  24. ndmushroom said

    Εκτός του «ξεσαλώνω» που είναι η επίσημη συμμετοχή μου, θα μπορούσα να προτείνω και το «ξεχνάω» (μπορεί να παραπέμπει στο χάνω-έχασα, αλλά δεν είναι «ξεχάνω», άρα ίσως πιάνεται).

  25. ndmushroom said

    …όπως γράφεις στην τελευταία τελευταία παράγραφο. Φτου! 🙂

  26. Πάνος με πεζά said

    Λες και το «ξεκουμπίσου» να προέρχεται από το «κουμπώσου», με την έννοια του «βάλε το παλτό σου να φύγεις»;

  27. Με ξενερώσατε όλοι. 😦

  28. Γς said

    22:

    How To Get Rid Of A One Night Stand (ξεπέτα):

  29. Πάνος με πεζά said

    Υπάρχει και το «ξεσυναιρίζομαι», χωρίς (κατά τα φαινόμενα) πρωτότυπο ρήμα «συναιρίζομαι», εκτός αν είναι παραφθορά του «συμμερίζομαι» ή του «συναίρομαι». Παρεκτός, αν κάνω πάλι λάθος.

  30. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα!

    Περίμενα να βρείτε το ξεσαλώνω, που το βρήκατε δηλαδή, για το οποίο δεν είναι βέβαιο αν παράγεται απο τον σαλό = τρελό ή από το ξεσελώνω.

    29 Το ξεσυνερίζομαι έχει το «συνεριζομαι» (το έχει το ΛΚΝ, δεν είναι τόσο σπανιο) από το συν+έρις, μάχομαι δηλαδή.

  31. Spiridione said

    29. συνερίζομαι με ε, μάλλον συν+ερίζω

  32. Ανδρέας said

    έχουμε και το ξεγελάω στο -γελάω έχει αλλαχτεί το νόημα δεν σημαίνει γέλιο

    28
    της νύχτας τα παθήματα τα βλέπει η μέρα και γελάει 😀

  33. Spiridione said

    Το ξεσαλώνω δεν μπορεί να είναι και από ξε+σάλος;

  34. Πάνος με πεζά said

    @ 30 : Α, μάλιστα !
    Αλλά μάλλον δεν έχω καταλάβει την εκφώνηση. Γιατί και το «ξεκοκαλίζω» δεν έχει αντίστοιχο «κοκαλίζω», ωστόσο προέρχεται από το κόκαλο.

  35. sarant said

    33 Θα μπορούσε; Πιθανόν

    34 Το βασικό είναι να μην υπάρχει πρωτότυπη λέξη. Χωρίς πρωτότυπο ρήμα είναι πολλά (ξενυχτάω – δεν έχει νυχτάω αλλά έχει νύχτα)

  36. sarant said

    Τα κλείνω, πάω αεροδρόμιο, τα λέμε το βράδυ!

  37. Νέο Kid L'Errance d'Arabie said

    Ξέροξ (Xerox) . Bγάλε δυο κόπιες στο Ξέροξ…που έλεγε κι ένας παλιός συνάδελφος… 🙂

  38. physicist said

    #33. — Ή από κάποιον που αποτρελάθηκε, που παλάβωσε (στο γλέντι και στις ασωτείες), δηλ. από το ξε + σαλός με την ίδια λογική όπως το ξεκουφαίνω.

  39. Νέο Kid L'Errance d'Arabie said

    ξερονήσι . Δεν υπάρχει λέξη ρονήσι…

  40. Νέο Kid L'Errance d'Arabie said

    Το ευγενές πτητικόν Ξένον,πιάνεται;

  41. Ευάγγελος said

    Το ξεπαρεού του Βορίδη πιάνει; (χαμόγελο)

  42. Alexis said

    #32: Ναι αλλά το γελάω έχει και την έννοια του εξαπατώ (…με γέλασαν μια χαραυγή της άνοιξης τ’ αηδόνια…), οπότε το ξε- μάλλον επιτείνει τη σημασία.

    Ενδιαφέρον ρήμα αυτής της κατηγορίας, σημασιολογικά, είναι και το «ξενερώνω».

    Αρχικά σήμαινε κατά κυριολεξία «βγαίνω έξω από το νερό» σε ναυτικά κυρίως συμφραζόμενα.
    Αργότερα, στην αργκό των χασισοποτών κυρίως, απέκτησε τη σημασία «βγαίνω από κατάσταση μαστούρας» «συνέρχομαι από την επήρρεια ναρκωτικών ουσιών γενικότερα ή αλκοόλ».
    Με επέκταση αυτής της αργκοτικής χρήσης δημιουργήθηκε η σημερινή σημασία του «βγαίνω από κατάσταση ευφορίας, χάνω το κέφι μου, μου χαλάει η διάθεση, προσγειώνομαι στην πραγματικότητα»
    Η τελευταία αυτή χρήση έχει επικρατήσει πλήρως, με αποτέλεσμα εάν θέλουμε πλέον να κυριολεκτήσουμε να χρησιμοποιούμε το συνώνυμο «ξενερίζω».

  43. Ποια αποκάλεσε η Ζωή Λάσκαρη «ξεπατικωτούρα από ανοργασμική ηρωίδα της ροζ λογοτεχνίας»

    http://www.donotlink.com/haqz

  44. Νέο Kid L'Errance d'Arabie said

    Ξεκούτιαναν οι… (βάλτε το σύνολο της αρεσκείας σας)

  45. physicist said

    #41. — Ουστ ξεπαρεού, ρε είναι έκφραση που έχει χρησιμοποιήσει ο Κραουνάκης σ’ ένα από τα χαρακτηριστικά του παραληρήματα χυδαιότητας.

  46. Νέο Kid L'Errance d'Arabie said

    42. Ωραίο σχόλιο, Άλεξ! Aλλά σίγουρα έλεγαν παλιά οι ναυτικοί «ξενερώνω» ή μήπως «ξενερίζω»; Who knows for sure?…θα μου πεις…

  47. marulaki said

    #9 Η μεγάλη μορφή της Κρητικής Επανάστασης, ο Ιωάννης Μαρκάκης, ή Ξωπατέρας ή Ξέπαπας, ήταν ακριβώς παπάς που ξεπαπάδιασε.

  48. μανιατολεσβιος said

    5 β)
    και στη Λεσβο λενε ακομα στα χωρια πονα η κατινα μου ενοοντας την πλατη. κανοντας τους αγροτικους γιατρους να λενε «ε φερε τη μεσα να τη δουμε»

  49. marulaki said

    Ξέχασα και τα «ξεφίλια», επιφώνημα που λένε τα παιδιά όταν μαλώνουν και δεν είναι πια φίλοι. Για κανένα πεντάλεπτο δηλαδή, μετά το ξεχνάνε.

  50. Νέο Kid L'Errance d'Arabie said

    49. Στην Κύπρο λένε «μάλω» (δεν είμαι σίγουρος αν θέλει ο ή ω…).
    «Μάλω για πάντα!» είναι βαριά κουβέντα μεταξύ των 5-7 χρονων. Μαλωμένοι για πάντα! (λένε τώρα…τα μωρά) 🙂

  51. 46

    Όταν η προπέλα ξενερώνει, βγαίνει δηλαδή από το νερό, μειώνονται ξαφνικά οι αντιστάσεις και αν δεν κατεβάσεις αμέσως τις στροφές, σπάει ο άξονας. Παλιά, βέβαια, αυτό. Τώρα υπάρχουν ασφάλειες κάθε είδους.

  52. Πάνος με πεζά said

    Πάντως, για το «ξεφτίζω», θα μου έκανε και η ρίζα ξε+ευθεία, αφού συνήθως πρόκειται για νήματα που φύγαν από την ευθεία τους.

  53. physicist said

    Ξεπαπαδάκος, a.k.a. Κολοκοτρώνης. Αφού σου λέει θέλει να πιστεύει ότι κάπου τον έχει βρει.

  54. Triant said

    Περιμένω τον Γς να (πολυ)σχολιάσει λέξη σχετική με κάποιον υμένα 🙂

  55. Κουνελόγατος said

    Κάλλιο να σου βγει το μάτι, παρά το όνομα (γνωμικό από τους ΑΗΠ)…

  56. Γιωργής Λασκαρίδης said

    Το ξελασκάρω, σε ποιά κατηγορία ταιριάζει;

  57. Γιωργής Λασκαρίδης said

    Κι αυτό το μακάβριο «ξεβράζω», που ζούμε πια συχνότατα εδω στη Λέσβο, να είναι καλά οι απανταχού πολεμοδημιουργοί, δεν είναι αντίθετο του βράζω. Από πού είναι όμως;

  58. Γιωργής Λασκαρίδης said

    Και κείνο το ωραιότατο «ξεκουτιένω» «ξεκούτιανε», με την σημασία του λιγοστεύει το μυαλό, δεν έχει να κάνει με το κουτί.

  59. 1. ξεΐγκλωτος
    Η ίγκλα είναι φαρδύς δερμάτινος ιμάντας (λουρί) με τον οποίον δένουμε γύρω από την κοιλιά του υποζυγίου (γομαριού) το σαμάρι για να το στερεώσουμε.

    Ξεΐγκλωτος, δηλαδή χωρίς ίγκλα, είναι μεταφορικά ένα άτομο που είναι ατημέλητο ή είναι γενικά χωρίς συγκρότηση.

    ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ

    – Μπορούμε να βασιστούμε σε αυτόν;
    – Δεν ξέρω, μου φαίνεται λίγο ξεΐγκλωτος.

    2. ξεΐγκλωτος
    Ίγκλα είναι ένα λεπτό και μακρύ κομμάτι δέρματος που περνά κάτω από την κοιλιά του γαϊδουριού, προκειμένου να στερεώσει το σαμάρι στη ράχη του ζώου.

    Μτφ.: ο ατημέλητος.

    ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ

    Ο Μήτσος γυρίζει ξεΐγκλωτος από ‘δω κι από κει με τα πουκάμισά του έξω.

    Από το SLANG.gr

  60. Spiridione said

    Και θυμήθηκα τώρα εκείνο το μακάβριο ανέκδοτο που λέγαμε μικροί, που έπαιζε με τις σημασίες του ξε-. Πώς ξεμυάλισε ο Γιωργάκης τη μικρή Αννούλα;

  61. Πάνος με πεζά said

    ενώ κατά ΛΚΝ από το «ξεφιτιλίζω», βγάζω το φιτίλι
    Eδώ εγώ, δεδομένης και της σημασίας της λέξης, μάλλον θα έβαζα αποσιωπητικά, αν όχι τρία θαυμαστικά….

  62. Γς said

    54:

    Διαδικασία μή αναστρέψιμη, λέμε τώρα

  63. physicist said

    #57. — Με δεδομένο ότι η λέξη «βρασμός» και παράγωγά της (βρασμός ψυχής, αναβρασμός κλπ.) δεν προσδιορίζει αποκλειστικά το φυσικό φαινόμενο της απότομης μετάβασης από την υγρή στην αέρια φάση αλλά γενικότερα μια ταραγμένη, τυρβώδη κατάσταση, δεν θα με εξέπληττε αν το ρήμα «εκβράζω» σήμαινε από παλιά αυτό που σημαίνει σήμερα το «ξεβράζω»: την εναπόθεση στις ακτές αντικειμένων που τα φέρνει εκεί η ταραγμένη θάλασσα.

  64. ΜΑΡΙΝΑ ΚΑΡΟΥΜΠΑΛΗ said

    Μου ήρθαν στο μυαλό τα »ξεπαιδιάζω», χωρίς ζευγάρι κι αυτή, (παιδιάζω θαρρώ πως δεν υφίσταται) ξεμπερδεύω δηλαδή με την βασική ανατροφή των παιδιών και μία διαφορετικά φορτισμένη λέξη, η »ξεπέτα», που, αλήθεια, πως ουσιαστικοποιήθηκε?

  65. Νέο Kid L'Errance d'Arabie said

    60. Mε βαριοπούλα; 🙂

  66. Το ξεφυλλίζω δεν το βρήκα με το αξιαγάπητο Ctrl+f οπότε το δηλώνω. Δεν είμαι σίγουρος αν υπάρχει λέξη «φυλλίζω», αλλά αν υπάρξει είναι λιγάκη άβολη.

  67. Spiridione said

    65. Με την καραμπίνα του πατέρα του

  68. Triant said

    ξεπουπουλιάζω
    ξελιγώνω
    ξελογιάζω

    Περίεργο: ξεραίνω 🙂 εντάξει, είναι από το ξηρός – ξηραίνω, αλλά από την άλλη το ξεραίνω έχει το ραίνω !

    Από τα παιδικά εμφατικά: ξελεφτερία

  69. Γς said

    67:

    Με σφυροκάλεμο
    [Δεν ξέρω για τί λέτε, αλλά υποπτεύομαι]

    ΣλαγκΤζιΑρ:
    «χρησιμοποιείται για να υποδηλώσει την δυσκολία διείσδυσης στον κόλπο γυναίκας ο οποίος είναι σχεδόν σφραγισμένος λόγω παρατεταμένης αγαμίας. Εναλλακτικά χρησιμοποιείται και το κομπρεσέρ, ή το γεωτρύπανο, αλλά αυτά υποδηλώνουν μειωμένης έντασης προσπάθεια εκ μέρους του όποιου εισβολέα»

  70. cyrusmonk said

    Τὸ Xerox δὲν πρέπει νὰ πιάνεται. Ὅποιον γκαρντάση ρωτήσεις, θὰ σὲ βεβαιώσει ὅτι ὑπάρχει τὸ rox. 🙂 Δὲν ξέρω ἂν ὑπάρχει ἡ λέξη «μυτίζω», μολονότι εἶναι φανερὴ ἡ προέλευσή της ἀπὸ τὴ μύτη (σκάω μύτη). Σίγουρα πάντως δὲν εἶναι ἡ ζητούμενη.

  71. voulagx said

    Το «ξεσκιζω» το ειπαμε; Εξ ου και » του kshishkishmenou» Θεσσαλιστι!

  72. Γς said

    71:

  73. Alexis said

    #46: Κιντ θεωρώ ότι ναι, παλιά λέγανε «ξενερώνω» (και «ξενερίζω» βέβαια), δηλαδή πριν να πάρει τη σημερινή σημασία το «ξενερώνω».
    Ακόμα και σήμερα μπορεί ν’ ακούσεις από παλιό ναυτικό την έκφραση «ξενέρωσε η προπέλα».

    #58: Το «ξεκουτιένω» έχει να κάνει με το «κουτός» όχι με το κουτί.
    ξεκουτιένω=γίνομαι κουτός, αποβλακώνομαι, το χάνω.

  74. Cornu Ammonis said

    @2, 5: Υπάρχει και το «nociception» στη νευροβιολογία, που αναφέρεται στην αντίληψη του πόνου (harmful stimuli) και νομίζω είναι από την ίδια ρίζα.

  75. Alexis said

    «Ξεκαλουπώνω» ορέ συντρόφια μηχανικοί!
    Πώς το ξε-χάσατε; :mrgreen:

  76. venios said

    Η κοπέλλα η Μαριγώ
    Μια δουλειά σωστή δεν κάνει
    Την κουζίνα της ξεχάνει
    Και θυμάται το χωριό

  77. Πάνος με πεζά said

    Και μάλλον, ένα «καθιερωμένο» μεζεδάκι, είναι το «ξεδιαλύνω». Με το λύω και το λύνω είναι περίεργα τα πράγματα, αλλά ωστόσο μόνο (;) σε αυτό το σύνθετο του ρήματος έχει εισαχθεί το «λύνω», γιατί κατά τα άλλα, διαλύω, αναλύω, επιλύω, παραλύω, καταλύω κλπ.

  78. LandS said

    Υπάρχει το ξεκοιλιάζω ενώ δεν υπάρχει το κοιλιάζω
    Το ίδιο με το ω στη θέση του οι

  79. κουτρούφι said

    Ο ξέμαγκας
    του Β. Παπάζογλου, 1935

  80. Πάνος με πεζά said

    @ 75 : Σαν να θυμάμαι κι ένα μαστόρικο «ξεραμματίζω», αγνώστων λοιπών στοιχείων, που πρέπει να σημαίνει την εγκατάσταση ραμμάτων-οδηγών.

  81. Νέο Kid L'Errance d'Arabie said

    75. Είναι που μερικοί εδώ μέσα παθαίνουν αλλεργία με τα καλούπια… 🙂
    To ξεκαλούπωμα και το ξεκαλουπώνω, εδώ που είμαι το λέμε stripping . (το οποίο πάντα όταν το ακούω μου φέρνει στο μυαλό στριπτήζ. 🙂 Είναι ένα είδος στριπτίζ για το μπετουδάκι βέβαια. 😉

  82. Πάνος με πεζά said

    Ένα αντίστοιχο ρήμα όπου όμως υπάρχει το ουσιαστικό του, είναι το «ξεκληρίζω», βγάζω έξω από τον κλήρο, κατ’ επέκταση από τη ζωή (λέω εγώ τώρα), όπως και το παθητικό του «ξεκληρίζομαι».

    Στα από «ξε» όπου το ξε- δηλώνει το «προς τα έξω», να θυμίσουμε και ρήματα που ξεκίνησαν από το «έξω», καταλήγοντας στο «ξε», όπως π.χ. το ξωμένω > ξεμένω.
    (αν και έτσι, θα φτάσουμε πάλι στα «ξώπορτα»… 🙂 )

  83. Spiridione said

    Έχει ενδιαφέρον η λ. ξεφτιλίζω. Όπως λέει ο Ν. Πολίτης, εκτός από την κυριολεκτική σημασία «βγάζω το φτίλι από το λυχνάρι», υπήρχε και η μεταφορική σημασία «σκοτώνω» που πρέπει να προήλθε από το σβήσιμο του λυχναριού, του καντιλιού. «Εν Κύθνω λέγουσι «τον εξεφτέλισεν» αντί τον εφόνευσε, κοινή δ’ είναι η χυδαία φράσις «τα ξεφτέλισε» αντί του απέθανεν».
    https://books.google.gr/books?id=jkMlBgAAQBAJ&pg=PA123&dq=%CE%BE%CE%B5%CF%86%CF%84%CE%B9%CE%BB%CE%AF%CE%B6%CF%89&hl=el&sa=X&ved=0CCIQ6AEwAWoVChMIup-m9a2DyQIVgj8UCh2cQw2E#v=onepage&q=%CE%BE%CE%B5%CF%86%CF%84%CE%B9%CE%BB%CE%AF%CE%B6%CF%89&f=false
    Σε κάποια ρεμπέτικα υπάρχει αυτή η σημασία: «μάγκα, θα σε ξεφτιλίσω και το αίμα σου θα χύσω», «θα ‘ρθω με το κουμπούρι μου, φιγουρατζή, και θα σε ξεφτιλίσω».

  84. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Θυμάμαι από τα παιδικά χρόνια το ξεκωλώνω/ ξεκωλώθηκα, το οποίο -παρά την προφανή σεξουαλική, κατά την αρχική του σημασία χροιά- το χρησιμοποιούσαμε αθώα, ως συνώνυμο του ξεθεώθηκα, κουράστηκα πολύ (εξίσου προφανής και η διαδρομή του από την μιά σημασία στην άλλη..)

  85. Πάνος με πεζά said

    Εγώ το «ξεκωλώθηκε» το ήξερα και για δοχείο που του έφυγε ο πάτος (άλλωστε, πάτος και κ@#$% είναι ταυτόσημα, κατά μια έννοια…) 🙂

  86. gpoint said

    Το αρχαίο εκλέγω σήμερα λέγεται ξελέγω γιατί οι εκλεγόμενοι ξελέγουν αμέσως όσα έλεγαν πριν τις εκλογές. Αυτό απδεικνύει την ιστορική συνέχεια της γλώσσας (φατσούλα χαμογελαστή)

  87. Βάσω said

    Δεν είδα να έχουμε πει το «ξετσουμίζω», και θαρρώ πως είναι και αζευγάρωτο, επειδή γκουγκλίζοντας βρίσκω το «τσουμίζω» να σημαίνει στα ποντιακά στραγγίζω.
    Καλημέρες (λίγο μπαγιάτικες, μιας και η μέρα μέσιασε προ πολλού).

  88. Αυτά τα «αποξηλώνω» και «αποξήλωση» μου κάνει εντύπωση που δεν τα αποκατέστησαν στο πιο λόγιο ως «απεξηλώνω» [= «απο+εξ+ηλώνω»] και «απεξήλωση» [= «απο+εξ+ήλωση»]. Δεν τα έχω βρεί ποτέ έτσι.

  89. Πάνος με πεζά said

    Ε ναι, γιατί συνήθως μιλάμε για κάτι ήδη παλιό, ίσως και «ξηλωμένο» (που ήδη έχει αρχίσει να εξ-ηλώνεται), και το απο-τελειώνουμε.

  90. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    Ξεμυτίσαμε για τις λιόχαρες εξοχές μετά από καιρό και ξελαργάρισα από το διαδίκτυο καθώς ξέχασα ζωτικό εξάρτημα του τάμπλετ κι έμεινα ξαρμάτωτη.
    Ξεμάκρινα,ξέμπαρκη στα ξέφωτα του Πάνα.

    Στον ουρανό θέλ΄ανεβώ
    στα ξέτελα του κόσμου
    να δω αν έχω όμορφες
    ωσάν κι εσένα φως μου

    >>ξετρελαίνω
    ξεκουζουλαίνω/-ομαι
    εξεκουζουλάθηκα με το νήμα.

    Ξελησμοντιούνται κι οι φιλιές,
    ξεχνιούνται κι οι γιαγάπες
    κι αν απαντήξουν και ποθές
    περνούνε σα διαβάτες

    Ό,τι θα κάμεις κάμε το
    γιατί θα μπω να ΄φαίνω,
    κι εξεβαρέθηκα για σε
    λόγια κακά να παίρνω

    Ξέξα, η ατιμέλητη άγουστη κυρά.

    Εξεξυπνήσανε και τα ρηχά πιάτα και θένε σούπα

  91. 84-85 Ξεκωλώνεις ένα αμπέλι, ας πούμε (απ’ τη ρίζα). Γελούσαμε όταν συναντούσαμε τη λέξη σε κάποιο ποίημα (του Παλαμά νομίζω) στο Γυμνάσιο, αλλά αυτό σημαίνει.
    Αυτό με το ξεφιτιλίζω όμως, πολύ ενδιαφέρον και δεν είχα ιδέα!

  92. Π.χ. http://spata-achaias.blogspot.gr/2010/07/blog-post_30.html
    http://mofkitsa.blogspot.gr/2012/03/blog-post_15.html
    http://geromorias.blogspot.gr/2015/01/blog-post_16.html

  93. Δημητρης said

    Είπα, ξείπα

  94. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    Ξελογιασμένο μου πουλί
    τα βράδια πού κοιτάσσεις*
    στη θύελλα τς αμοναξάς
    ως πότε θα βαστάξεις
    Ξελογιασμένο μου πουλί
    που μου χεις λείψει τόσο
    γύρισε πίσω να σε δω
    βιόλα μου να μερώσω

    *κοιτάσσουν,κουρνιάζουν όλα τα φτερωτά

    9.>>Ξεκωλώνεις ένα αμπέλι
    ξεκουρμουλώνεις λέμε μεις ένα αμπέλι (κι έναν άθρωπο) «φύγε μη σου δώσω μια κι α σε ξεκουρμουλώσω»

  95. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    διόρθωση 91.>>Ξεκωλώνεις ένα αμπέλι

  96. Πάνος με πεζά said

    Kαι το λακωνικό (και αλλού) «ξεκάνω», για ελιές και τέτοιες καλλιέργειες. Mάλιστα το επεκτείνουν και προς τους ανθρώπους, με την έννοια «καταστρέφω» ή ακόμα και «σκοτώνω».

  97. Αιμ said

    Ξεδενω το άλογο για να φύγω… Από το σαλούν, αντε να το ξελυσω, σίγουρα όμως δεν το λύνω!!!
    Κάνω λάθος ; χι χι χι

    Παίζω το κεφάλι μου, δεν έχω διαβάσει τα σχόλια

  98. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    Πάντοτε κλαίνε πιο πολύ
    τα μάτια που δε φταίνε
    γιατί «θε μου ξεμίστευγιε
    απ΄τ΄άδικο» που λένε

    ξεμιστεύγω,ξεμπερδεύω,προστατεύω από καυγά

  99. # 89 / Πάνος. Ναι, ταιριάζει π.χ. με τους πυρηνικούς αντιδραστήρες που έχουν εξαντληθεί (ως πυρηνικό καύσιμο), αλλά πρέπει να αλλάζει και το ρήμα ως ξεκάρφωμα (ενός πολύ ισχυρού, μπετονένιου, κτίσματος);

  100. Πάνος με πεζά said

    @ 99 : H «αποξήλωση», τουλάχιστον στα τεχνικά κείμενα, γενικεύεται σε κάθε είδους υλικό ή κατασκευή, άρα έχει ξεφύγει από την έννοια της «κατασκευής με ήλους». Λέμε, ας πούμε, μια χαρά, «αποξήλωση μαρμάρινου δαπέδου» ή «αποξήλωση ειδών υγιεινής».
    Πάντα μιλάμε για μέρος μιας ολόκληρης κατασκευής, γιατί φυσικά, διαφορετικά, μιλάμε για κατεδάφιση. Σε εξειδικευμένες περιπτώσεις μπορεί και να δείτε «αποξήλωση οικίσκου, container κλπ». Έχει να κάνει πιο πολύ με την ευκολία της εργασίας, αν γίνεται δηλαδή με ελαφριά (mutatus mutandis) μέσα, αλλά και με λυόμενες, προσωρινές ή «ευκολόστητες (!!!)» κατασκευές.

  101. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    ξετρέχω, επιδιώκω

  102. Πάνος με πεζά said

    Ωχ, έσκασε ΝΔεκλογικό μεζεδάκι ! Ρε σεις, τι θέλετε όλοι και φεύγετε από την Αθήνα;

  103. κουτρούφι said

    Το «ξεψαρίζω», βρίσκεται στο γκουγκλ με την (προφανή) έννοια του αφαιρώ – απομακρύνω τα ψάρια από τα δίκτυα/παραγάδια κλπ. Στη Σίφνο, το ξεψαρίζω (και το ξεψάρισμα) έχει και την έννοια (περίπου) του επιδόρπιου μετά από ένα καλό φαγητό. Τσιμπάμε κάτι τις στο καπάκι (ένα φρούτο, ένα τυρί, ένα γλυκάκι) για να «ξεψαρίσουμε».

  104. Raptakis Dimitrios said

    «Κρυφή χαρά ΄στραψε σ΄ έσέ· κάτι καλο ΄χει ο νους σου·
    πές, να το ξεμυστηρευτείς θες τ’ άδελφοποιτού σου;».
    Δ. Σολωμού, Ελεύθεροι Πολιορκημένοι.

    Ξεμυστηρεύομαι, λοιπόν.

  105. Τσούρης Βασίλειος said

    Ξελακώνω το χωράφι, ξεπαστρεύω τους κακούς, ξεφτεριάζονται οι κότες.

  106. Νίκος Κ. said

    Ξοφλάω (ή εξοφλώ). Η ευχή της εποχής μας.

  107. Τον ξυπόλητο τον είπαμε;

  108. Πάνος με πεζά said

    Κι αυτόν τον Ξυπόλητο (ιστορική ψαροταβέρνα της Λούτσας, από την οποία, μπορεί και να φύγεις ξυπόλητος μετά το λογαριασμό…)

  109. Pedis said

    Καταδίκες ξεφτίλα

    «22μήνες φυλάκιση με αναστολή για έναν άνεργο που δεν πλήρωσε εισιτήριο»
    https://left.gr/news/22mines-fylakisi-me-anastoli-gia-enan-anergo-poy-den-plirose-eisitirio

    Παράλληλα, έχουμε δει απαλλαγές ξεσιγυρισμένες και αθωώσεις ξεκούδουνες για ναζιστές.

    Για να δούμε πότε και με τι αποτέλεσμα θα γίνει η δίκη των μπαμπουίνων που χτύπησαν τον Κουμουτσάκο (βουλευτή της ΝΔ των Γεωργιάδηδων, των Βορίδηδων και των Μπαλτάκων) μέρα μεσημέρι, στο κέντρο της Αθήνας, μπροστά σε εκατό κάμερες και στα ΜΑΤ, κι όχι τον Χ, ξέμπαρκο, το βράδυ, σε κάποιο προάστιο, χωρίς μάρτυρες παρά μόνο τους τραμπούκους.

  110. 108,

    Ρε, τον ξυπολιά, που λέμε και στο χωργιό μου!
    Δεν σου γεμίζει το μάτι με τίποτα.
    Αλλά ο αριθμός των δημοτικών κάδων, στο βάθος αριστερά, είναι πολύ ενδεικτικός!

  111. tamistas said

    Καλησπέρα.
    Η Έφη, με το ξελογιασμένο πουλί, μου θύμισε το ξενιτεμένο (μου) πουλί και θα μου επιτρέψετε να ρωτήσω με τη σειρά μου:

    Ποιος νιτεύεται;

  112. ΚΑΒ said

    103. Πολύ ενδιαφέρουσα η σημασία του ξεψαρίζω:τρώω επιδόρπιο. Οπωσδήποτε συνδέεται με το αρχ. όψον
    (> οψάριον >ψάρι) :προσφάγι

  113. Alexis said

    #111: Ναι, αλλά η ξενιτιά είναι από το ξένος, δεν έχει ξε+κάτι άλλο. 🙂

  114. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    Μόλις μου είπε ο πατέρας μου ότι εξεχασκίσανε τα ρόγδια όλα γιατί έβρεξε.

    Εξεκαλλόνισε ο καιρός, (μετά τη βροχή) εξαστέρωσε, εξέκοψε, εξέφεξε (όντεν εξημέρωσε),εξάσπρισε όθε την ανετολή.

  115. Υπάρχει και το ρήμα ξεμπασκώνω για απώλεια ακρίβειας στη συναρμογή.
    π.χ.
    Οι μεντεσέδες του παραθύρου έχουν ξεμπασκώσει και δεν κλείνει καλά.

  116. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    115.>>ξεμπασκώνω για απώλεια ακρίβειας στη συναρμογή.
    ξεμασκουλώνω σ΄εμάς. Ήδωκε μια τση πόρτας και την εξεμασκούλωσε.

  117. nikiplos said

    κύων, εγώ το ξέρω ξεμπαζώνω, το να διαλύσω κάτι…
    επίσης στις παιδικές λέξεις από παιδάκι είχα ακούσει το «ξεκούρευτος» για κάποιον φίλο του που δεν ήταν κουρεμένος…

  118. Εν Σέρραις, στην προ-απορρυπαντικών εποχή και όταν δεν υπήρχε διαθέσιμη σόδα πλυσίματος, έριχναν τη στάχτη στο καζάνι με το νερό και την άφηναν να ξε-στα-λα-αί-νει (να καθιζήσει ώστε να γίνει το νερό διαυγές, η γνωστή αλυσίβα).

    59, Marina Karoumpali said: «Ίγκλα είναι ένα λεπτό και μακρύ κομμάτι δέρματος που περνά κάτω από την κοιλιά του γαϊδουριού, προκειμένου να στερεώσει το σαμάρι στη ράχη του ζώου».
    Εν Σέρραις, Ίγκλα (πληθ. Ίγκλες) λέγανε το σύνολο των εξαρτημάτων πρόσδεσης του αρότρου ή του κάρου στο άλογο ή στο μουλάρι (σπανιώτατα σε γαϊδούρι). Το λουρί «που περνά κάτω από την κοιλιά του γαϊδάρου (ή αλόγου ή μουλαριού), προκειμένου να στερεώσει το σαμάρι» το λέγανε μεσιά. Άλλο ένα λουρί που έδενε το σαμάρι με τον πισινό του ζώου το λέγανε πισιά ή κωλάνη.

    64, ΜΑΡΙΝΑ ΚΑΡΟΥΜΠΑΛΗ said: «Μου ήρθαν στο μυαλό τα ‘ξεπαιδιάζω’ …. ξεμπερδεύω δηλαδή με την βασική ανατροφή των παιδιών…».
    Εν Σέρραις, αυτή ξεπαίδιασε έλεγαν για τη γυναίκα που σταμάτησε να είναι γόνιμη, που πέρασε την κλιμακτήριο.

  119. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    Γεράσατε μου φαίνεται και ξεχάσατε, αφού ξελευθερώσω την ωραία πεταλούδα, ΦΤΟΥ ΞΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ!

  120. Ξέρξης;

  121. marianna said

    Η λέξη nocent υπάρχει και σημαίνει βλαβερός. Σας επισυνάπτω τον σχετικό σύνδεσμο.
    http://www.thefreedictionary.com/nocent

  122. tserts said

    Ξεξασπρότερος (διπλό)…

  123. sarant said

    Eυχαριστώ πολύ για τα νεότερα!

    77 Το ξεδιαλύνω είναι ωραίο παράδειγμα για τον λόγο που ανέλυσες.

    78 Το ξεκοιλιάζω όμως ενώ δεν έχει ρημα κοιλιάζω έχει την κοιλιά
    (Αυτό ισχύει και για πολλά άλλα σχόλια)

    83 Με βάση όσα λέει ο Πολίτης δικαιώνεται το ΛΚΝ που ετυμολογεί το ξεφτιλίζω από το ξεφιτιλίζω και όχι απο το εξευτελίζω -προφανώς θα έγινε συμφυρμός

    87 Να δούμε τι είναι και το τσουμί, αν υπαρχει (εκτός από τον αρχιτέκτονα 🙂

    104 Καλό αυτό

    103-112 Πολύ πολύ ενδιαφέρον το σιφνιό ξεψαρίζω

    111 🙂

    115 Μπράβο, ξεμπασκώνω

    121 Υπάρχει, αλλά σχεδόν δεν χρησιμοποιείται

  124. Η παροιμία
    «Ξένος πόνος, ξέθερμος»

  125. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    120. >>Ξέρξης;
    Ξελευτερία! 🙂

    Το φτίλι του λύχνου και της λάμπας, φτίλι το λέγαμε.Στενό και πλατύ φτίλι πουλάγαμε στο μαγαζί. «Φτιλάμπα» έμεινε το καλαμπούρι με πιτσιρικάκι του χωριού που τον στείλανε να ψωνίσει κι έλεγε σ΄όλο το δρόμο αυτό που του είπανε ν΄αγοράσει και έφτασε και ζήτησε φτιλάμπα!
    Και το λύχνο τονε ξεφτιλίζαμε για να ξεπάρει. «Ξεφτίλισε μπρε το λύχνο να ξεφέξει μιαολιά»

  126. sarant said

    124 Ή, ξέγδαρμα

  127. Πέπε said

    α) Είναι ν’ απορεί κανείς γιατί ο ρέκτης κ. Σαραντάκος αποκρύπτει από τους χριστιανούληδες μπολσεβίκους ότι μία από τις βασικότερες έννοιες του ξε- είναι: «αφαιρώ εκείνο που δηλώνει το ουσιαστικό του β’ συνθετικού»:
    ξεμυαλίζω
    ξαμαλλιάζω
    ξεχορταριάζω
    ξεπουπουλιάζω
    ξεβρακώνω

    Εδώ ανήκει και το ξεκαρδίζομαι: μου βγαίνει η καρδιά (μεταφορικά προφανώς) από τα γέλια. Εδώ ανήκουν επίσης τα ρήματα «ξεψειρίζω» και «ξεβοτανίζω», που, περιέργως, λέγονται και χωρίς το ξε-, «ψειρίζω», «βοτανίζω».

    β) Σχετικά με το «ξεκούδουνος» (#18):
    Στη Σάμο η λέξη έχει μια έννοια που μοιάζει να είναι η κυριολεκτική, αρχική: σημαίνει κάτι σχετικό με τα σταφύλια, που δυστυχώς δεν το θυμάμαι. Ίσως τις ρώγες που φυτρώνουν σκόρπιες χωρίς τσαμπί (δεν ξέρω καν αν υπάρχει τέτοιο πράγμα αλλά ίσως). Προφέρεται φυσικά «ξεκούδ’νος», ή ακόμη ακριβέστερα «ξικούδ’νους». Από ορισμένους όμως προφέρεται και «ξικούd’νους». Γι’ αυτή τη σπανιότερη δεύτερη μορφή, που μας απομακρύνει από την πιθανότητα σχέσης με το κουδούνι, είχα ακούσει (από Σαμιώτη όχι ιδιαίτερα των γραμμάτων) ότι η πλήρης λέξη, μαζί με τον φαγωμένο φθόγγο, είναι ξεκούντινος και όχι ξεκούντουνος, και ότι το ξεκούδουνος έχει βγει από παρετυμολογία.

    Ξέρει κανείς τίποτε; Αν ισχύει το ξεκούντινος, από πού μπορεί να βγαίνει;

  128. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    ξεθωριάζω – θωριάζω;
    ξεπεζεύω , κατεβαίνω απ΄ τ΄άλογο (κι απ το καλάμι 🙂 )

    127.Κουδούνια, τα τελευταία μικρά τσαμπιά στ΄αμπέλι

  129. Αφώτιστος Φιλέλλην said

    Δεν ειδα την λεξη

    Φρικάρω – ξεφρικάρω (υποθετω οτι ειναι δοκιμη σε ειδικες κατηγοριες λ.χ. φρικιων )

  130. Ξεμωραμένος

  131. Πάνος με πεζά said

    @ 116 : E ναι, το «ξεμασκούλωσε» πάει γάντι τση πόρτας, γιατί μάσκουλα είναι οι μεντεσέδες. 🙂

    Τώρα, για το «ξεμπαζώνω», στα γραφεία το χρησιμοποιούμε συνήθως για απομάκρυνση άχρηστων πραγμάτων. Σαφώς όμως είναι και το «ξεθάβω», αποκαλύτπω κάτι (συνήθως τεχνικό) που είναι θαμμένο. (Κολλάει, τα άχρηστα παλιά σχέδια…)

  132. Ριβαλντίνιο said

    ξεμόνι
    Ξεπαπαδάκος
    ξέξασπρη -ξεξασπρότερη

  133. Πέπε said

    Ξεξυπνώ.
    Το ακούω συχνά στην Κρήτη: ξυπνώ ολότελα, βγαίνω όχι μόνο από τον ύπνο (αυτό είναι το απλό ξυπνώ) αλλά και από το μαχμουρλίκι. Το πρώτο ξε- σημαίνει τελείως, το δεύτερο είναι το κλασικό ξε- της αντίθεσης.

  134. vk said

    Στο ΛΚΝ βρίσκω το ξεσκλίδι, μικρό αιχμηρό κομμάτι ξύλου το οποίο μένει όταν το κόβουμε με τσεκούρι ή με σκεπάρνι, που δεν έχει σκλίδι αλλά ίσως κρύβει τη σκελίδα.

    Στη Δ. Μακεδονία λένε ξεσυλόϊαστο τον ανέμελο, αυτόν που δεν έχει έγνοιες, σκοτούρες (από το συλλογιέμαι). Στα ίδια μέρη έχω ακούσει τον ξεμπλέτσωτο (σχ 18) με την έννοια απεριποιητος (ξεμαλλιασμενος, ξεχτενυστος κλπ).

    Αναφέρθηκε στο άρθρο το ξεκουμπιζω, ξεκουμπιζομαι. Να σημειώσω και τα ξεκουμπίδια χωρίς κουμπίδια.

    Εγώ πάντως λέω ξεδένω και τώρα στα 40 μου 🙂

  135. Ριβαλντίνιο said

    @ 53 physicist
    Ωχ, συγνώμη ρε μαν ! 😦

  136. physicist said

    #135. — Τι συγγνώμη ρε παικταρά μου, εδώ το είχαν πει άλλοι πεντέξι πριν από μένα! Άλλωστε σε τέτοια «χαλαρά» νήματα οι επαναλήψεις είναι αναπόφευκτες.

  137. 136,…επαναλήψεις είναι αναπόφευκτες…

    Εξάλλου δεν είναι ξεπατικωτούρα!

  138. physicist said

    #137. — Ορισμένες φορές ξεπερνάς τον εαυτό σου, μα την αλήθεια!

  139. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    (και η ξελεφτερία στο 68)
    Ξεμπροστιαζόμαστε κι από μόνοι μας 🙂

  140. Pedis said

    Σε ό,τι αφορά τις εκκρεμότητες, κυρίως το θέμα των πλειστηριασμών και το θέμα της διακυβέρνησης των τραπεζών, όπως σημείωσε ο κ. Ντάισελμπλουμ, υπάρχει δέσμευση για επίλυσή τους έως την άλλη εβδομάδα …
    http://www.tovima.gr/finance/article/?aid=752694

    Μέχρι την επόμενη εβδομάδα θα δούμε αν θα ξεμπροστιασθεί η κυβέρνηση και στο ζήτημα των πλειστηριασμών.

    Ενόψει της νέου ξεπατώματος να προβλέπεται νέο ξέδωμα ά λα Φίλη … να πούμε να τον βάλουν να μας δώσει τα φώτα του για το Κυπριακό … να ξεκατινιαστεί ο χυδαίος αριστερός κοσμοπολιτισμός με την πιο βρωμερή αντίδραση.

    Να ξεχεστούν μεταξύ τους σε ένα ακόμη ματς σικέ.

    Άντε να ξελαμπικάρεις μετά για να σκεφτείς πώς τα ξεφτέρια σε ξεπετάξανε στο πίτσι και φυτίλι.

    (Προσθέτει δόση βίας αυτό το ξε- … ότι πρέπει για να εκφραστούν τα αισθήματα αηδίας για την «αριστερή» κυβέρνηση.)

  141. sarant said

    127 Για τα ξεκούδουνα είχα γράψει στη Λεξιλογία κάποια πράγματα που και τώρα που τα ξαναβλέπω τα βρίσκω να στέκουν

    Τι είναι όμως τα ξεκούδουνα; Τι σημαίνει στην κυριολεξία η λέξη;Τη λέξη δεν την έχει ούτε ο Δημητράκος, ούτε το ΛΚΝ, ούτε ο Μπαμπ. Σταματάκο και Πάπυρο δεν κοίταξα.

    Θυμόμουν όμως ότι είναι τα αγίνωτα σταφύλια -και δίκιο είχα, το επιβεβαίωσα με γκούγκλισμα. Όχι αυτά που δεν έχουν ακόμα ωριμάσει, αλλά αυτά που δεν ωρίμασαν μέχρι τέλους -αν έχετε τρυγήσει αμπέλι θα δείτε ότι υπάρχουν και μερικά τέτοια τσαμπιά που έμειναν άγουρα και ατροφικά ως το τέλος. Αυτά είναι τα ξεκούδουνα, που παλιότερα τα χρησιμοποιούσαν κι αυτά. Τα τρυγούσαν βεβαίως τελευταία, μια και ήταν το υποδεέστερο παραπροϊόν του τρύγου.

    Εικάζω ότι η έκφρ. «τώρα στα ξεκούδουνα» αρχικά σήμαινε «τώρα στο τέλος» δηλ. άκαιρα, και μετά, όταν χάθηκε η διαφάνεια της έκφρασης γενικεύτηκε το «στα ξ.» ως κάτι που γίνεται απροσδόκητα, ξαφνικά, ξεκάρφωτα.

    Βρίσκω επίρρωση στη χρήση της φράσης από τον Μήτσο Κωστόπουλο, που σαν λαϊκός άνθρωπος που είναι δεν θα την έμαθε από το Κλικ το 1998. Όταν αποχώρησε από μια συνιστώσα το 2007 έγραψε ότι αποχωρεί: «Επειδή δεν θέλω τώρα στα ξεκούδουνα να γίνω ένας (καλός έστω) σοσιαλδημοκράτης» Διασώζει νομίζω την παλιότερη χρήση της έκφρασης.

    Εικασίες όμως, που επιδέχονται διόρθωση.

  142. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    Ξεπιτυκώνω, εξολοθρεύω,ξεπαστρεύω, ξεθεμελιώνω (όπως τις φλούδες του πεύκου μάλλον).

    Ξεδηλιαίνω,ξεκαθαρίζω,ξεφανερώνομαι:
    Ζω μ΄ενα όνειρο κρυφό κ ίσως να ξεδηλιάνει
    καμιά φορά ξερό κλαδί στο βράχο απάνω πιάνει

  143. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    Ξέσβουρο, το σημείο που σε πιάνουν οι αέρηδες, η ανοιχτωσιά.

  144. κουτρούφι said

    Σχετικά με το «ξεκούδουνος» πάντως, υπάρχει και το ρήμα «ξεκουδουνώνω» με πιο προφανή σημασία που σχετίζεται με τα κατσικοπρόβατα:

  145. Πέπε said

    @142:
    Έφη, το ξεδηλιαίνω, όποτε το έχω ακούσει για όνειρα, μου δίνει την εντύπωση ότι μάλλον σημαίνει «πραγματοποιούμαι»: Οψάργας το ‘δα τ’ όνειρο και τώρα ξεδηλιαίνει = και τώρα γίνεται.
    Ή όχι;

    _________________

    Να καταθέσω και την ωραιότατη καρπάθικη λέξη «ξεκρεμίδια» (=ξεκουμπίδια), από τον κρεμό = γκρεμό.

    Λέγεται και το ευφυολόγημα:
    -Πες κρεμμύδια.
    -Κρεμμύδια.
    -Ξεκρεμίδια!

  146. Πάνος με πεζά said

    @ 143 : Και «ξέμπουργο», έξω από «κάστρο» προστασίας.

  147. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    Ξεβγάνω,δολοφονώ. Τον εξέβγαλε, τον εξέκαμε.

  148. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    145. Κάπως έτσι,ναι ξεκαθαρίζει τ΄όνειρο αλλά θετικά,άρα πραγματοποιείται. Απ΄τα ακούσματα μου τα ερμηνεύω κι εγώ και μπορεί να ξαστοχώ και τελείως.
    Από το έκδηλο,πρόδηλο; δήλος,η φανερή όπως λέει η Χατούπη τη σχολή της «δήλος» (με μικρό)

  149. Spiridione said

    141. Εύλογη εικασία.
    Βλαστός
    https://books.google.gr/books?id=54JiAAAAMAAJ&q=%CE%BE%CE%B5%CE%BA%CE%BF%CF%8D%CE%B4%CE%BF%CF%85%CE%BD%CE%B1&dq=%CE%BE%CE%B5%CE%BA%CE%BF%CF%8D%CE%B4%CE%BF%CF%85%CE%BD%CE%B1&hl=el&sa=X&ved=0CB0Q6AEwATgKahUKEwiJkrjWo4TJAhXEPRQKHbwKB6I
    Χατζιδάκις
    https://books.google.gr/books?id=Q8pFAQAAMAAJ&q=%22%CE%BE%CE%B5%CE%BA%CE%BF%CF%8D%CE%B4%CE%BF%CF%85%CE%BD%CE%B1%22&dq=%22%CE%BE%CE%B5%CE%BA%CE%BF%CF%8D%CE%B4%CE%BF%CF%85%CE%BD%CE%B1%22&hl=el&sa=X&ved=0CCIQ6AEwAjgKahUKEwia3dvBp4TJAhUF6xQKHbmlBxw

  150. sarant said

    149 Α γεια σου!

  151. κουτρούφι said

    Δύο ακόμη περιπτώσεις:
    1. Ξεσκολίζω/ξεσκολώ (ή με «χ» αντί για «κ»): αποφοιτώ από το σχολείο ή όταν τελειώνω τη μέρα στο σχολείο. Το «ξεσχολώ» το έχει και ο Βιζυηνός.
    2. Ξεπάντρι. στη Σίφνο, το διαζύγιο, ο/η χωρισμένος/η.

  152. Πέπε said

    Ξεξυλίσματα, στην Κάρπαθο: η τελευταία φάση ενός πανηγυριού πριν το διαλύσουν (επειδή παλιά για να βλέπουν νυχτιάτικα άναβαν μια μεγάλη φωτιά, κι εκείνη την ώρα σώνονταν τα τελευταία ξύλα). Τα ξεξυλίσματα κρατάν καμιά ώρα, μπορεί μιάμιση, ενώ το κυρίως πανηγύρι κρατάει πολλές ώρες. Πάλι χορό έχει, αλλά που θεωρείται μικρότερης σημασίας και είναι πιο πολύ διασκέδαση παρά κάτι πιο τελετουργικό.

  153. Γς said

    ξεπροβοδίζω =
    συνοδεύω κάποιον έξω από το σπίτι

    Μέχρι το τέλος που ξεπροβοδίζαμε τους φίλους μας.
    Εκεί στην έξοδο, στα δύο σκαλοπατάκια…

  154. gpoint said

    Προς την συλλογική σοφία του ιστολογίου

    σ’ ενα λογαριασμό μηνυμάτων στο φέησμπουκ έχουν συγκεντρωθεί πάνω από 35000 μηνύματα. Οταν προσπαθώ να τα ανοίξω όλα με πάει περίπου 10 μέρες πίσω και μετά φορτώνει (;) άνευ ορατού αποτελέσματος.
    Είναι θέμα πως το πισί μου είναι ανίσχυρο;
    Πως μπορώ να έχω πρόσβαση (ικανοποιητική) σε όλα τα μηνύματα ;

  155. Γς said

  156. Νέο Kid L'Errance d'Arabie said

    «Ο 18χρονος που κέρδισε 250.000 δολάρια επειδή εξήγησε την Ειδική Θεωρία της Σχετικότητας του Αϊνστάιν σε επτάμισι λεπτά»
    http://www.huffingtonpost.gr/2015/11/09/eidikh-8ewria-sxetikothtas_n_8511908.html?1447089172&utm_source=Contra&utm_medium=huffpost_homebig&utm_campaign=24MediaWidget

    Πάρτα Φυσικέ! 🙂 Kάτσε εσύ να γράφεις διαλέξεις και βιβλία…
    Eδώ που τα λέμε, σιγά το κατόρθωμα. Την «Ειδική» την εξηγώ και γω σε 5 λεπτά ,αμαλάχει. Στη «Γενική» ζορίζουν τα πράγματα… 😉

  157. outis said

    ξεχρεώνω
    ξεπληρώνω

  158. --επ said

    … ξεπαραδιάστηκα !!!

  159. sarant said

    154 Πώς κατάφερες να μαζέψεις τόσα μηνύματα; Κλείσε την τσατ. Συνδέσου από κάποιο δυνατό πισί.

    155 Μπράβο, ξεπροβοδίζω.

  160. Παναγιώτης Κ. said

    Τα χαλκωματένια μαγειρικά σκεύη που χρησιμοποιούνταν σε λίγο παλαιότερες εποχές είναι γνωστό ότι τα επικασσιτέρωναν ή αλλιώς, τα γάνωναν. Γάνωναν όμως και τα φύλλα λαμαρίνας από ψευδάργυρο;
    Προσπαθώ να ερμηνεύσω το «τενεκές ξεγάνωτος» στην κυριολεξία του.

  161. Παναγιώτης Κ. said

    Τώρα στα ξεχωρίσματα
    έλα πουλί μου να φιληθούμε.
    Γιατί έχουμε ζωή και θάνατο
    ποιος ξέρει αν θα ανταμωθούμε.

    Στίχοι από γαμήλιο δημοτικό τραγούδι της Ηπείρου.

  162. Παναγιώτης Κ. said

    Χάρβαλο και ξεχαρβαλωμένος έχουν λεχθεί.

    Διαβάστε και τον παρακάτω διάλογο:
    -Καλό παιδί ο εγγονός σου κυρά Πολυξένη.
    -Ναι καλός. Μόνο που είναι λίγο χαρβαλόστομος.
    Εννοούσε ότι βρίζει.
    Όλα αυτά πριν καμιά εικοσαριά χρόνια.
    Είκοσι χρόνια τώρα, χρησιμοποιώ την συγκεκριμένη λέξη επεκτείνοντας τη σημασία της. Όχι μόνο για εκείνους που βρίζουν υπερβολικά αλλά και για τους υπερβολικά δηκτικούς.(Για τους δεύτερους χρησιμοποιώ και την φράση, «με τον καλό λόγο στο στόμα» με ειρωνική βεβαίως διάθεση).

  163. Παναγιώτης Κ. said

    @81.Kid, παλιός μάστορας-οικοδόμος έλεγε στους νεότερους του κλάδου αμφισβητώντας την…μαστοριά τους.
    Ευτυχώς βγήκε το μπετό και σας έκανε όλους μαστόρια !

  164. sarant said

    163 Δηλαδή από τότε που βγήκε το μπετό χάθηκε το φιλότιμο 🙂

  165. Παναγιώτης Κ. said

    Γς σε ξαλαφρώνω 🙂
    Ειδησεογραφία:Η Δήμητρα (Ματσούκα) στον Πρόεδρο. Ο Παυλόπουλος στηρίζει τον Ελληνικό κινηματογράφο.

  166. physicist said

    #156. — Κίντο, μακάρι να πήρε βραβείο χρηματικό το παλικάρι αλλά εμ το παράλογο των 250.000 Δολλαρίων (1/4 του Νόμπελ) για μιαν επτάλεπτη εξήγηση εμ το αλαλούμ του οΘντκ ρεπορτάζ από αυτόν τον τραγέλαφο που παριστάνει το δημοσιογραφικό σάιτ, δεν πιστεύω τίποτε. Εντελώς τίποτε, λέμε.

  167. Γς said

    165:

    >επέλεξε ένα μπορντό, εφαρμοστό ζακετάκι, το οποίο -όπως σχολίασαν κάποιοι παριστάμενοι- είχε περισσότερα κουμπιά ξεκούμπωτα από όσα άρμοζε…

  168. physicist said

    #167. — Το ζήτημα δεν είναι το φορεματάκι, το ζήτημα είναι πως όταν πηγαίνεις επίσκεψη στο Προεδρικό Μέγαρο δεν αφήνεις τα γυαλιά στέκα στο μαλλί λες και πας χαλαρή βόλτα παραλία με τις φίλες σου.

    Αλλά το έχουμε ξεφτιλίσει γενικώς, οπότε τ’ είν’ ο κάβουρας, τ’ είν’ το ζουμί του.

  169. Πάνος με πεζά said

    Πάντως, θα ήθελα να προσέξετε (ίσως) και το εκ Λακωνίας ορμώμενο «ξεκάνω» στο σχ.96, και να μου πείτε εμπειρίες ή ξανακούσματα, γιατί εγώ με αυτό μεγάλωσα, ήταν πολύ χαρακτηριστικό ! (Κάθε απειλή του μπαμπά, εκεί κατέληγε !)

  170. Γς said

    168:
    >όταν πηγαίνεις επίσκεψη στο Προεδρικό Μέγαρο

    Με το μπαστούνι σου και υποβασταζόμενος κι από τον Πρόεδρο.

    Ωραίε Νίκο Κούνδουρε

  171. gpoint said

    # 159

    Νίκο ευχαριστώ

    Εεε σε 16 μήνες μαζεύτηκαν ! (δλδ λάπου 70 την ημέρα ; Ελεος !)

    Τελικά έμαθα πως το κάνει το ίδιο το φβ αν τους το ζητήσεις !!!

  172. Πάνος με πεζά said

    Φυσικά, ενώ βλέπουμε ένα σωρό σημαντικούς σκηνοθέτες και δημιουργούς του κινηματογράφου (ας μην αρχίσω ονόματα), η είδηση «σταμάτησε» στο μπούστο της Ματσούκα (όπως ο Χριστός σταμάτησε στο Έμπολι…).

  173. Γς said

    172:

    >στο μπούστο της Ματσούκα

    Εγώ όμως το επεξέτεινα έως την βακτηρία του Κούνδουρου.

    [ανησυχητικό ε;]

  174. Πάνος με πεζά said

    Βακτηρία, αγγλιστί stick. Kι ο Κούνδουρος, ντούρος.
    Κουντουροστίκ !

  175. Γιάννης Ιατρού said

    υπάρχει και το ξε- μπουρλουκώνω 🙂 Θυμάμαι να τόλεγαν με την έννοια του ξεμπερδεύω παλιότερα στην Πελοπόννησο.

  176. marulaki said

    #115 Και το ξεμασκουλώνω αναλόγως. Ξεμασκούλωσε ο προφυλακτήρας του αυτοκινήτου, το ντουλάπι κλπ.

  177. marulaki said

    #116 Βιάστηκα πολύ μου φαίνεται.

  178. marulaki said

    Δεν ειπώθηκε όμως το ξεπατοκάλαθο, για τον άνθρωπο που δεν κρατάει μυστικά.
    Το ξεψαρίζω το έχω ακούσει στην Κρήτη κανονικότατα «ξεψαρώνω» από ψαράδες στο Μεραμπέλο Λασιθίου, για το ψάρι που το πιάνεις με καλάμι ή ό,τι άλλο μέσο, και φεύγει μόνο του έχοντας φάει και το δόλωμα! 😉

  179. Πέπε said

    @175 (ξεμπουρλουκώνω):

    Το παραθύρι του Βοριά το ξεμπαρλακωμένο
    εγώ το ξεμπαρλάκωσα να μπαίνω και να βγαίνω.

    Μαντινάδα από τη Λέρο. Φανταζόμουν ότι σημαίνει «διαλυμένο, ξεχαρβαλωμένο», αλλά μετά από όσα διάβασα μάλλον τελικά θα σημαίνει βγαλμένο από τους μεντεσέδες. Δεν έχω ιδέα αν υπάρχει ρ. μπαρλακώνω ή σχετικό ουσιαστικό, ούτε τι σημαίνει, ή αν συνδέεται με το μωραΐτικο ξεμπουρλουκώνω.

  180. Κουνελόγατος said

    Ξεχάσαμε και το ξεμπουκώνω, με σημασία αρμοδιότητας του κυρίου Γς 🙂

  181. Γιάννης Ιατρού said

    175: ξε-μπουρδουκλώνω εννούσα με την έννοια του ξεμπερδεύω.

    Όμως και το προηγούμενο που έγραψε (ξε-μπουρλουκώνω) το έλεγαν στην Πελοπόννησο, αλλά με άλλη έννοια.
    π.χ. αν κάποιος μαθητής είχε / ενθουσιαστεί με / αφιερωθεί σε κάτι άλλο και είχε αμελήσει άλλες υποχρεώσεις του, μπορεί να τον παρατηρούσαν με την έκφραση: «ξεμπουρλουκώθηκες σήμερα (π.χ. με το ποδήλατο) και δεν έχεις το μυαλό σου να διαβάσεις…»

  182. Γιάννης Ιατρού said

    179: Πέπε,
    το ξεμπαρλακώνω μπορεί να έχει κάποια σχέση με το μωραϊτικο ξεμπουρλουκώνω, με την διευρυμένη έννοια του «βγήκε από την σειρά του / συνήθη λειτουργια του / καθημερινότητά του»

  183. Γς said

    180:

    Εκληθην και νταποκρίθηκα [Σχ. 167]

  184. Γς said

    183:

    Α, ξεμπουκώνω. Διάβασα ξεκουμπώνω.

    Ε ξεκουμπώστε και τίποτα μόνοι σας.

    Εγώ θα συνεχίσω στο ξεκουμπώνω [πιο κάτω]

  185. Γς said

    184:

    Και που λες τρεις ήμασταν οι φοιτητές που είχαμε νοικιάσει στη Σόλωνος ένα δώμα-γκαρσονιέρα.

    Βάζαμε ο καθένας από ένα κατοστάρικο αλλά εισπράτταμε 3 με 4. Το είχαμε υπενοικιάσει ο καθένας μας κρυφά από τους άλλους δύο και σε μερικούς άλλους.
    Ετσι συνήθως κάναμε ουρά για να …

    Κι εκεί λοιπόν ήτανε να πάθω την πλάκα της ζωής μου:
    Ξεκούμπωνα κούμπωνε. Ξεκούμπωνα κούμπωνε. Όλα τα κουμπιά του φορέματος στην πλάτη. Και δεν άντεξα:

    -Ε, άει στο διάολο! Πάμε να φύγουμε.

    Κι ένα χρατς ηκούσθη και τα κουμπιά σκόρπισαν στο πάτωμα. Τα ξήλωσε όλα με μιας.

  186. Το «ξιπασμένος» το είπαμε;

  187. sarant said

    186 Αυτό ετυμολογείται και ορθογραφείται με τρεις τρόπους (ξιπάζομαι, ξυπάζομαι, ξιππάζομαι)

  188. physicist said

    #187. — … ξιππάζομαι

    Ενδιαφέρον είναι ότι το ξεπεζεύω δεν θα πει παύω να είμαι πεζός αλλά ακριβώς το αντίθετο, παύω να είμαι έφιππος. Ξεϊππεύω, σαν να λέμε.

  189. Γς said

    188:

    -Καλά ρε, κύπριος είσαι και μιλάς κυπραίικα;
    -Οχι αλλά τα είχα με μια κύπρια.
    -Και πότε ξεπέζευσες;

  190. 165, 167, 168,
    …είχε περισσότερα κουμπιά ξεκούμπωτα…

    Δεν είναι θέμα –
    Με τα κουμπιά της Αλέξαινας στο Μαξίμου θα ήταν! :mrgreen:

  191. physicist said

    Πέθανε ο Χέλμουτ Σμιτ.

    😦

  192. sarant said

    188 Σωστή η παρατήρηση

  193. Παύλος said

    166
    Εδώ λέει 400000 δολάρια!
    http://www.usatoday.com/story/tech/2015/11/08/breakthrough-junior-prize-mark-zuckerberg-priscilla-chan/75325460/

  194. Πέπε said

    @181:
    Ε, το ξεμπουρδουκλώνω δεν έχει τίποτε το περίεργο, από το μπουρδουκλώνω είναι. Δεν ξέρω αν το λέτε εκεί, εμένα μού είναι πού οικείο το μπουρδουκλώνω (=μπερδεύω, π.χ. τα πόδια μου, τη γλώσσα μου, τα μαλλιά μου, τα καλώδια…). Και επειδή έχω την αίσθηση ότι η κυριότερη χρήση είναι «μπουρδουκλώθηκα» = «σκόνταψα κι έπεσα», λέτε να είναι παραφθορά του πεδικλώνω;

  195. Πέπε said

    *πολύ οικείο

  196. physicist said

    #193. — Α, μάλιστα, άρα μπορεί και να αληθεύει.

    Όπως έγραψα και παραπάνω, χαίρομαι που πέσανε χρήματα για τέτοια θέματα και που θα πάρει και το σχολείο κάποια λεφτά. Δυστυχώς δεν ενθουσιάζομαι, αφενός επειδή πρόκειται σαφώς για PR και αφετέρου γιατί στο βίντει μπορεί να δει κανείς καθαρά ότι ο νεαρός κατακρεούργησε το παράδοξο των διδύμων. Και μάλιστα το κατακρεούργησε με τον ίδιο ακριβώς τρόπο που το έχουν κάνει πολλοί πριν απ’ αυτόν. Κρίμα.

  197. nestanaios said

    Στην ελληνική δεν υπάρχουν αζευγάρωτες λέξεις επειδή η ελληνική διαθέτει ένα εργαλείο που ζευγαρώνει όλες τις λέξεις
    και αυτό το εργαλείο ονομάζεται «ετυμολογία».

    Όλες οι λέξεις έχουν τρία κοινά. Συλλαβές, στοιχεία και τον άνθρωπο που τις χρησιμοποιεί.

  198. Μαρία said

    191
    και

  199. 198 Και μη γερμανιστί: http://news.in.gr/world/article/?aid=1500038537

  200. Μαρία said

    https://twitter.com/hashtag/portugal?ref_src=twsrc^google|twcamp^serp|twgr^hashtag

  201. Spiridione said

    Και πορτογαλικά
    http://www.publico.pt/politica/noticia/caiu-o-governo-1713996

  202. sarant said

    Nα δούμε τώρα αν ο Πρόεδρας θα δώσει εντολή σχηματισμού στην πλειοψηφία ή αν θα συνεχίσει το πραξικοπηματάκι π.χ. προκηρύσσοντας εκλογές

  203. Μαρία said

    202
    Εκλογές δεν έχει δικαίωμα να προκηρύξει τώρα λόγω των επικείμενων προεδρικών αλλά μπορεί να το τρενάρει μέχρι που να μπορεί, πράγμα που πολλοί αποκλείουν. Αλλά πάλι Ανίβας είναι αυτός. Οψόμεθα αύριο.

  204. physicist said

    Μεθαύριο έχει διαδήλωση ο σύριζα εναντίον του εαυτού του, διάβασα. Λες να δούμε και στην Πορτογαλία τέτοια ή εκεί θα διαδηλώνει εναντίον του λουζιτανικού πασόκ με το οποίο κάνει συνασπισμό;

  205. physicist said

    Με τον Πρόεδρο της Επιτροπής για το δικαίωμα της αποτέφρωσης νεκρών στην Ελλάδα, Αντώνη Αλακιώτη συναντήθηκε σήμερα το πρωί ο αντιπεριφερειάρχης βορείου τομέα Αττικής, Γιώργος.
    http://www.lifo.gr/now/greece/80444

    Έλα, Γιώργος εδώ. Τι «ποιος Γιώργος», ρε μαλάκα; Ο Γιώργος είμαι, ο αντιπεριφερειάρχης.

  206. Spiridione said

    Δεν μπορεί λέει να προκηρυχθούν εκλογές λέει πριν από τον Ιούνιο

  207. voulagx said

    Ξεράδια, τα χωρίς ράδια. 🙂

  208. Μαρία said

    Μεγάλο φουγάρο ο μακαρίτης.

  209. Μαρία said

  210. Γιάννης Ιατρού said

    209: Ούτε το mufanet δεν τον φτάνει τον Julian! Σιγά μην έχασε 2/3 της χρηματιστηριακής της αξία.

  211. voulagx said

    #208: Στα 96 του λεει! Ποσα καπνιζε την ημερα, ξερεις; Μην κανουμε κανα λαθος στη δοση! 🙂

  212. Μαρία said

    211
    Το 2013 εν όψει της απαγόρευσης των μεντόλ στην ΕΕ είχε καβαντζώσει 200 κούτες και υπολόγιζε λέει να του φτάσουν μέχρι τα 100 του.
    Πάντως κάπνιζε και στην τηλεόραση όπως η Κανέλλη παλιά ή όπως ο Πάκης στη λέσχη αξιωματικών πρόσφατα, πράγμα που έκανε έξαλλο το Φυσικό 🙂

  213. Γς said

  214. Γς said

    Κι έκοψα το τσιγάρο για να μην πεθάνω…

  215. Γς said

    213:

    Φτου!
    Δεν ειχα δει την φωτό στο 208:

    Εκοψα και το ποτό.
    Ετοιμος για να πεθάνω υγιής
    [πο δεν καπνίζω και δεν πίνω]

  216. Γς said

    Συκοφάντης ο κ. Καθηγητής ή ψεύτης ο κ. Υπουργός;

  217. Νέο Kid L'Errance d'Arabie said

    211. Φαντάσου και να μην κάπνιζε δηλαδή ο Χέλμουτ, γίγαντα Βουλάγξ! 😉
    Όταν έρθει ο Λάμπρος , θα κάνει τους υπολογισμούς του … εκτιμώ ότι θα έφτανε 145 τουλάχιστον αν δεν του έκοβε
    x^e * Int (log x^1/3/sq.rt e) xρόνια ζωής το τσιγάρο. Έκανε και καμιά πίπα βέβαια πού και πού ο μακαρίτης.

  218. physicist said

    #212. — Δεν κατείχε δημόσιο αξίωμα ο Χέλμουτ Σμιτ, Μαρία. Τα τελευταία 33 χρόνια ήταν απλώς εκδότης της Zeit, πρωτύτερα δεν ήταν απαγορευμένο το κάπνισμα σε δημόσιους χώρους. Τα τσιγάρα του τα κάπνιζε με την ανοχή των παρισταμένων και κατεξαίρεση, σύμφωνα με την αρχή quod licet iovi non licet bovi.

  219. physicist said

    Πάντως, άμα το το καλό φτάσω τα 96 σαν τον μακαρίτη [*], λέω να ξαναρχίσω το κάπνισμα.

    [*] 97 παρά ενάμιση μήνα.

  220. Εγώ το έχω βάλει πρόγραμμα για τα 70 (και έτσι μπόρεσα να το κόψω στα 40). Μαρία, μην πεις τίποτα 😉

  221. physicist said

    #220. — Καλά λες, Δύτη, να το γλεντήσουμε και λίγο. 😉

  222. Γς said

    Ολα τα είδαμε.

    Γιατί όχι κι αυτό;

    O ΣΥΡΙΖΑ καλεί τους πολίτες να διαδηλώσουν μαζικά κατά των μέτρων που λαμβάνει

    Αν βέβαια αποδίδει το δημοσέυμα σωστά την ανακοίνωση του κόμματος

  223. Γς said

    218:

    >quod licet iovi non licet bovi.

    Και η πείπτωση του Χέλμουτ είναι σαν του Μεγάλου Βασιλέως, ουπς, του μπαρμπα Μήτσου στην Κούλουρη

  224. sarant said

    Καλημέρα, το σημερινο άρθρο θα ανέβει με τον αυτόματο διότι πάλι πετάω.

  225. Γς said

    224:

    >διότι πάλι πετάω

  226. physicist said

    … και για να επιστρέψω στ’ αγαπημένα μου θέματα (όχι ότι ενδιαφέρουν και πολλούς αλλά λέμε τώρα). Όσο πιο πολύ το σκέφτομαι με το βραβείο στον νεαρό για το βίντεο, τόσο εκνευρίζομαι. Καλά, 400.000 Δολλάρια γι’ αυτά τα πράγματα; Το μεν πρώτο μέρος με τα αρδανειακά συστήματα είναι χιλιοειπωμένο και μπορεί να το βρει κανείς σε δεκάδες βιβλία, εκατοντάδες άρθρα και αμέτρητα γιουτουμπάκια, δεν υπάρχει τίποτα πρωτότυπο εκεί. Το δεύτερο μέρος, με το παράδοξο των διδύμων, είναι λάθος. Διάολε, που να πάρει, είναι λάθος και βρίσκεται σε προφανή σύγκρουση με το πρώτο μέρος του βίντεο, αν το σκεφτεί κανείς.

    Λέω το εξής: μερικά πράγματα δεν εξηγούνται μ’ ένα κουλ βίντεο και υφάκι, επομένως είναι ανόητο να θεσπίσει ο άλλος βραβείο για εκλαΐκευση θεμάτων που δεν εκλαϊκεύονται. Στραβά κι ανάποδα τ’ ακούει όποιος τ’ ακούει, δανέζικα και κουλουβάχατα. Άσε δηλαδή που όλοι θέλουν σώνει και καλά να εκλαϊκεύσουν την Κβαντομηχανική, τη Σχετικότητα και το Μπιγκ Μπανγκ [*] αλλά όταν τους ρωτήσεις γιατί ο πάγος έχει μικρότερη πυκνότητα από το νερό σου λένε σαν τις σνομπαρίες ότι αυτά είναι ξεπερασμένα κι ότι ασχολούνται μόνο με θέματα αιχμής.

    [*] Αυτός είναι ο θόρυβος που ακούγεται όταν σπάνε θεαματικά και κατεπανάληψη τα μούτρα τους.

    ΥΓ: Καλό ταξίδι, Νίκο!

  227. Γς said

    226:

    Θέλω να σχολιάσω αλλά έχω υπερβεί κατά πολύ το όριο με τις αναρτήσεις σας. Πιό πολύ είναι ξεφτίλα

    Μπουοντζιόρνο α τούτι!
    Του λε μόντ

  228. Παύλος said

    227:
    Σχολίασε, σχολίασε και άσε τα όρια!

  229. Πάνος με πεζά said

    Μην τρελλαίνεστε, για κάθε καπνιστή που φτάνει τα 100, θα πεθάνει κάποιος άλλος καπνιστής, στα 50 (μη σου πω νωρίτερα)…Αν τα περάσατε, με γειά !

  230. Γιάννης Ιατρού said

    185: Το είχαμε υπενοικιάσει ο καθένας μας κρυφά από τους άλλους δύο και σε μερικούς άλλους.

    Γς, αυτό το λένε παροχή ασύλου δι’ αλλότριαν ακολασίαν 🙂

  231. […] Πηγή: sarantakos […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: