Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Όλοι κυνηγούν τον ποδόγυρο;

Posted by sarant στο 15 Μαρτίου, 2017


Μην επιχειρήσετε προς το παρόν να απαντήσετε στην ερώτηση του τίτλου πριν διαβάσετε το άρθρο, διότι δεν έχετε όλα τα δεδομένα. Η ερώτηση δεν είναι κυριολεκτική, δεν μελετάω την ερωτική συμπεριφορά των ανθρώπων, κάνω ένα μεταφραστικό πείραμα.

Το μεταφραστικό αυτό πείραμα, το έναυσμα για το οποίο το πήρα από μια ερώτηση που μου έκανε τις προάλλες ο φίλος μας ο Αρχιμήδης, αφορά ένα απόσπασμα από τους Αθλίους του Βίκτωρος Ουγκό, το εξής:

Favourite, ayant été en Angleterre, avait pour admiratrices Zéphine et Dahlia. Elle avait eu de très bonne heure un chez-soi. Son père était un vieux professeur de mathématiques brutal et qui gasconnait ; point marié, courant le cachet malgré l’âge. Ce professeur, étant jeune, avait vu un jour la robe d’une femme de chambre s’accrocher à un garde-cendre ; il était tombé amoureux de cet accident. Il en était résulté Favourite.

Το απόσπασμα βρίσκεται στην αρχή μιας παραγράφου, περίπου δυο σελίδες μετά την αρχή του 2ου κεφαλαίου (τίτλος Double quatuor) του 3ου βιβλίου (Τίτλος En l’année 1817) του Πρώτου Τόμου (Φαντίνα). Στο κεφάλαιο αυτό ο Ουγκό παρουσιάζει τέσσερις φοιτητές και τέσσερις κοπέλες, από τις οποίες η μία, η Φαντίνα, πρόκειται να πρωταγωνιστήσει στο μυθιστόρημα. Οι άλλες τρεις είναι η Φαβουρίτα, η Ζεφίνα και η Ντάλια και το απόσπασμα που μας ενδιαφέρει μιλάει για τη Φαβουρίτα και τον πατέρα της.

Ας δούμε πώς μεταφράστηκε το απόσπασμα αυτό από διάφορους μεταφραστές στη γλώσσα μας -να σημειώσω ότι στη δουλειά αυτή με βοήθησαν φίλοι από το Φέισμπουκ που βρήκαν στη βιβλιοθήκη τους το αντίστοιχο μεταφρασμένο απόσπασμα. Επίσης να αναφέρω ότι λείπουν μερικές μεταφράσεις, οπότε θα σας χρωστάω χάρη αν έχετε κάποιαν άλλη και κάνετε τον κόπο να εντοπίσετε το απόσπασμα και να το βάλετε στα σχόλια.

Και ξεκινάμε με τον πρώτο πρώτο μεταφραστή των Αθλίων, τον Ιωάννη Ισιδωρίδη Σκυλίσση ή Σκυλίτση. Ο Σκυλίτσης δημοσίευσε μετάφραση των Αθλίων σε συνέχειες στην εφημερίδα Ημέρα (βλ. εικόνα) την ίδια χρονιά της έκδοσης του γαλλικού πρωτοτύπου, το 1862. Λίγο αργότερα η μετάφραση εκδόθηκε σε βιβλίο, στη Βιέννη, με κάποιες μικροδιαφορές. Θα παρουσιάσω και τις δυο εκδοχές.

1.Σκυλίσσης, 1862:
Ἡ Ζεφίνη καὶ ἡ Δάλια εθαύμαζον τὴν Φαβουρίτην, ότι αὔτη εἶδε τὴν Ἀγγλίαν. Πρὸς τούτοις, ἡ Φαβουρίτη εἶχεν από τούδε ἴδια ἔπιπλα εἰς τὴν κατοικίαν της. Ο πατήρ της ἦτο γέρων τις καθηγητὴς τῶν μαθηματικῶν, ἄνθρωπος δύστροπος καὶ κομπορρήμων. Άνυμφος, και ἔτρεχεν ακόμη εἰς τὰς παραλυσίας μ’ όλην την ηλικίαν του. Νέος ὢν, είδεν μίαν ἡμέραν θαλαμηπόλον τινὰ, της οποίας ἡ ἐσθὴς είχεν εμπλεχθή εἴς έν ἔπιπλον· τὶς οἶδε πῶς τὸν ἐφάνη τοῦτο, καὶ ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης ηράσθη αυτής της γυναικός, καὶ προήχθη καρπός, ἡ Φαβουρίτη.

 

2.Σκυλίσσης, έκδοση σε βιβλίο:
Ἡ Ζεφίνη καὶ ἡ Δάλια ἐτίμων τὴν Φαβουρίτην, διότι αὔτη εἶδε τὴν Ἀγγλίαν. Πρὸς τούτοις ἡ Φαβουρίτη ἤδη εἶχεν ἴδια ἔπιπλα εἰς τὴν κατοικίαν της. Πατήρ της ἦτο γέρων τις καθηγητὴς τῶν μαθηματικῶν, ἄνθρωπος δύστροπος καὶ κομπορρήμων. Ἐγήρασε καὶ ἔτι ἔτρεχεν εἰς τὰς παραλυσίας. Νέος ὢν, εϊχεν ἰδῇ μίαν ἡμέραν θαλαμηπόλον τινὰ, ἧς ἡ ἐσθὴς περιεπλάκη εἴς τι ἔπιπλον· τὶς οἶδε πῶς τὸν ἐφάνη τοῦτο, καὶ ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης ἐρωτεύθη τὴν γυναῖκα ἐκείνην καὶ προήχθη ἡ Φαβουρίτη ὡς καρπός.

Οι δυο εκδοχές έχουν αρκετές, αλλά δευτερεύουσες διαφορές. Η αρχαΐζουσα του Σκυλίσση χωράει και την αιτιατική προσωπική («τον εφάνη», αντί «του εφάνη», ήταν βλέπετε Σμυρνιός) αλλά εδώ δεν θα κρίνουμε τη γλώσσα, μόνο τη μετάφραση. Προσέξτε ότι ο Σκυλίσσης παίρνει τουλάχιστον δύο μεταφραστικές ελευθερίες.

Καταρχάς, γράφει ότι η Φαβουρίτη είχε «ίδια έπιπλα» (δικά της έπιπλα) στο σπίτι της. Ο Ουγκό νομίζω (και διορθώστε με) δεν κάνει λόγο για έπιπλα, λέει απλώς ότι η κοπέλα είχε de très bonne heure un chez-soi, από πολύ νωρίς (από πολύ νέα αν προτιμάτε) ένα μέρος για να μένει. Μπορεί βέβαια να εννοεί ότι είχε δική της οικοσκευή, οπότε ο Σκυλίσσης έχει δίκιο.

Έπειτα, για το επεισόδιο της υπηρέτριας που μπλέχτηκε το ρούχο της και φανέρωσε τα κάλλη της, ως προς το ρούχο ο Ουγκό λέει la robe και ο Σκυλίσσης το κάνει εσθήτα, και ενώ ο Ουγκό θέλει το φόρεμα να γαντζώνεται σε ένα garde-cendre, ένα είδος προστατευτικού κιγκλιδώματος που έμπαινε μπροστά στο τζάκι για να εμποδίζει τις στάχτες να πέσουν στο πάτωμα, ο Σκυλίσσης μιλάει αόριστα για κάποιο έπιπλο.

Ας δούμε τις επόμενες μεταφράσεις.

3. Μάρκος Αυγέρης (η αρχική μετάφραση έγινε το 1921 με εκδότη τον Βασιλείου. Εγώ το παίρνω από επανέκδοση, χωρίς να ξέρω αν έχει διαφορές με το αρχικό)

Η Ζεφίνα και η Ντάλια θαύμαζαν τη Φαβουρίτα, γιατί είχε πάει στην Αγγλία· έπειτα η Φαβουρίτα πολύ γρήγορα είχε αποκτήσει σπίτι δικό της. Ο πατέρας της ήταν κάποιος καθηγητής των μαθηματικών, δύστροπος και φαφλατάς. Αν και γέρος έτρεχε ακόμα στις παραλυσίες.
Όταν ήταν νέος, μια μέρα είδε κάποια υπηρέτρια, που πιάστηκε το φόρεμά της σ’ ένα έπιπλο. Ποιος ξέρει πώς του φάνηκε και την ερωτεύθηκε. Καρπός εκείνου του έρωτα ήταν η Φαβουρίτα.

Ο Αυγέρης μοιάζει να ακολουθεί τον Σκυλίσση αλλά βέβαια αποδίδει το κείμενο σε ζωντανή δημοτική. Διορθώνει τα σχετικά με το σπίτι της Φαβουρίτας. Παραλείπει ότι ο πατέρας ήταν ανύπαντρος.

4. Μανώλης Σκουλούδης 1953
Η Φαβουρίτα, επειδή είχε πάει στην Αγγλία, είχε για θαυμάστριές της τη Ζεφίνα και την Ντάλια. Απόχτησε πολύ γρήγορα ένα σπίτι δικό της. Ο πατέρας της ήταν ένας καθηγητής των μαθηματικών, χοντράνθρωπος και καυχησιάρης. Δεν ήταν παντρεμένος. Αν και γέρος, του αρέσανε τα ξινά. Ο καθηγητής αυτός, στα νιάτα του, είδε μια μέρα το φόρεμα κάποιας υπηρέτριας να γαντζώνεται στη σκάρα ενός τζακιού και ερωτεύτηκε κατακούτελα αυτό το περιστατικό. Σαν αποτέλεσμα τούτου βγήκε η Φαβουρίτα.

Μου αρέσει το «γαντζώνεται» -είναι νομίζω το σωστό ρήμα αν και εξίσου καλό είναι το «πιάστηκε» που χρησιμοποιούν μερικοί άλλοι.

5. Γιώργος Κοτζιούλας 1955

Η Φαβουρίτα, με το να πήγε στην Αγγλία, είχε θαυμάστριές της τη Ζεφίνα και τη Ντάλια. Είχε αποχτήσει από πολύ νωρίς μέρος για να μένει. Πατέρας της ήταν ένας γέρος καθηγητής των μαθηματικών, πολύ απότομος και καυχησιάρης, που δεν είχε παντρευτεί και παρά την ηλικία του κυνηγούσε τον ποδόγυρο. Αυτός ο καθηγητής, όταν ήταν νέος, είχε δει μια μέρα το φόρεμα μιας υπηρέτριας να πιάνεται από μια λαμαρίνα τοποθετημένη μπρος στο τζάκι και την ερωτεύτηκε απ’ αυτό το συμβάν. Έτσι ξεφύτρωσε η Φαβουρίτα.

Η διατύπωση «με το να πήγε» ίσως ξενίζει αν και είναι ακριβής. Το «μέρος για να μένει» ίσως είναι καλύτερο από το «δικό της σπίτι». Η λαμαρίνα δεν είναι λάθος, συχνά το garde-cendre είναι μια σκέτη λαμαρίνα.

6. Μαρ. Αργυροπούλου, 1970

Η Ζεφίνα και η Ντάλια ήταν θαυμάστριες της Φαβουρίτ, γιατί είχε ταξιδέψει στην Αγγλία. Κι ακόμη, είχε σπίτι με δικά της έπιπλα. Πατέρας της ήταν ένας γέρος καθηγητής των μαθηματικών, χοντράνθρωπος και κομπορρήμονας. Δεν είχε παντρευτεί και μόλο που είχε γεράσει τον ποδόγυρο τον κυνηγούσε. Όταν ήταν νέος, είχε δει μια μέρα το φόρεμα μιας υπηρέτριας που γαντζώθηκε από ένα έπιπλο, κι απ’ αυτό το συμβάν τον χτύπησε κατακούτελα ο έρωτας, απ’ αυτόν το δεσμό βγήκε η Φαβουρίτ.

Κι εδώ «κατακούτελα» όπως στον Σκουλούδη. Και το γενικόλογο «έπιπλο», όπως και τα «δικά της έπιπλα».

7. Γιάννης Κουχ, εκδόσεις Λιβάνη (πρόκειται για τον Γιάννη Κουχτσόγλου, που με το όνομα αυτό έχει μεταφρασει τους Αθλίους για τον Δαμιανό, μετάφραση που εκδόθηκε ξανά το 2011 από τον ΔΟΛ. Φίλος που σύγκρινε τα αποσπάσματα λέει πως είναι ίδια)

Η Φαβουρίτ είχε πάει στην Αγγλία (όπου της πρόσθεσαν ένα υ: από Φαβορίτ έγινε Φαβουρίτ). Γι’ αυτή τη θαύμαζαν η Ζεφίνα και η Ντάλια. Ένας ακόμα λόγος του θαυμασμού τους ήταν τα έπιπλά της. Ο πατέρας της ήταν καθηγητής μαθηματικών. Παράξενος κι εγωιστής. Παρ’ όλα τα γεράματά του, δεν άφηνε τις παλιογυναίκες. Τη Φαβουρίτ την έκανε με κάποια καμαριέρα, που την ερωτεύτηκε μια μέρα που είδε να πιάνεται το φουστάνι της σ’ ένα έπιπλο.

Εδώ ο μεταφραστής παίρνει πολλές ελευθερίες. Η εντός παρενθέσεως επεξήγηση για το όνομα της Φαβορίτ αντιστοιχεί σε κάτι που στο γαλλικό πρωτότυπο αναφέρεται σε προηγούμενη παράγραφο.

8. Μπάμπης Λυκούδης, εκδ. Καστανιώτη

Η Φαβουρίτα έχοντας κάνει στην Αγγλία,είχε θαυμάστριες τη Ντάλια και τη Ζεφίνα. Είχε από πολύ νωρίς ένα σπιτάκι δικό της.Ο πατέρας της ήταν ένας απότομος γερο-καθηγητής μαθηματικών που μιλούσε με γασκόνικη προφορά.Ήταν ανύπαντρος και κυνηγούσε τον ποδόγυρο, παρά την ηλικία του.Τούτος ο καθηγητής, όταν ήταν νέος, είχε δεί μια μέρα κρεμασμένο σ’έναν καλόγερο το φουστάνι μιας καμαριέρας.Απ΄το ατύχημα αυτό βγήκε ερωτευμένος.Το αποτέλεσμα ήταν η Φαβουρίτα.

Ο Λυκούδης… γδύνει την καμαριέρα και της κρεμάει το φουστάνι στον καλόγερο. Δεν νομίζω ότι έχει δίκιο. Κάνει κι ένα άλλο λαθάκι, που θα το δούμε αμέσως μετά.

Αυτές τις μεταφράσεις βρήκαν οι φίλοι στο Φέισμπουκ, ίσως προσθέσετε κι εσείς κάποιαν ακόμα.

Αλλά ας αναφέρω την απορία του φίλου μας του Αρχιμήδη, που μ’ έβαλε στα αίματα να κάνω αυτό το πείραμα. Με ρώτησε ο Αρχιμήδης τι σημαίνει ένα μικρότερο απόσπασμα, υποσύνολο του παραπάνω, το

Son père était un vieux professeur de mathématiques brutal et qui gasconnait ; point marié, courant le cachet malgré l’âge. Από το point και πέρα δε βγάζω νόημα, μου είπε.

Ούτε εγώ τα ήξερα όλα, έψαξα λίγο και του απάντησα. Με προβλημάτισε κάπως το point marié, διότι είναι πιο έντονη άρνηση, κάτι σαν «καθόλου παντρεμένος» -αλλά βέβαια δεν υπάρχει πολύ ή λίγο ή καθόλου παντρεμένος (ή έγκυος). Δεν ξέρω τόσο καλά Γαλλικά για να εκτιμήσω την ένταση της άρνησης, αν είναι κάτι αφύσικο. Τελικά θεώρησα ότι σημαίνει απλώς «Δεν είχε παντρευτεί».

Ο πατέρας της Φαβουρίτας gasconnait. Aυτό βέβαια θα πει «μιλάω με γασκόνικη προφορά», αυτή είναι η πρώτη σημασία της λέξης, θα πει όμως επίσης «καυχιέμαι, κομπορρημονώ» διότι οι Γασκόνοι, στη νοτιοδυτική άκρη της σημερινής Γαλλίας, ήταν, κατά το στερεότυπο, καυχησιάρηδες. Θαρρώ πως λάθεψε ο Λυκούδης να πάρει την κυριολεξία της λέξης -όλοι οι άλλοι μεταφραστές το ερμήνευσαν με τη μεταφορική σημασία. Βέβαια, δεν είναι υποχρεωτικό να έχουν δίκιο οι πολλοί.

Πάμε όμως σε ένα άλλο μεταφραστικό πρόβλημα, πάντα για τον πατέρα της Φαβουρίτας. Τι θα πει «courant le cachet malgré l’âge»; Εδώ και οι εφτά μεταφραστές μας ομοφωνούν.

  • ἔτρεχεν ακόμη εἰς τὰς παραλυσίας μ’ όλην την ηλικίαν του (Σκυλίσσης)
  • Αν και γέρος έτρεχε ακόμα στις παραλυσίες (Αυγέρης)
  • Αν και γέρος, του αρέσανε τα ξινά (Σκουλούδης)
  • παρά την ηλικία του κυνηγούσε τον ποδόγυρο (Κοτζιούλας)
  • μόλο που είχε γεράσει τον ποδόγυρο τον κυνηγούσε (Αργυροπούλου)
  • Παρ’ όλα τα γεράματά του, δεν άφηνε τις παλιογυναίκες (Κουχ)
  • κυνηγούσε τον ποδόγυρο, παρά την ηλικία του (Λυκούδης)

Τρεις ποδόγυροι, δυο παραλυσίες, μια φορά ξινά και μια παλιογυναίκες, αλλά το νόημα είναι το ίδιο, ο γεροκαθηγητής ήταν ακόμα δραστήριος ερωτικά (εδώ που τα λέμε, ο γέρος του 1820 μπορεί να ήταν και σαρανταπεντάρης). Νομίζω πως η έκφραση «κυνηγούσε τον ποδόγυρο» είναι λίγο παλιομοδίτικη στις μέρες μας αλλά οι μεταφράσεις είναι παλιότερες.

Είναι όμως έτσι ή μήπως πρόκειται για ομαδικό μεταφραστικό λάθος; Όταν με ρώτησε ο Αρχιμήδης τι θα πει «courir le cachet» δεν είχα πρόχειρη καμιά μετάφραση των Αθλίων, οπότε κοίταξα το ηλεκτρονικό λεξικό της γαλλικής γλώσσας και είδα ότι σημαίνει κάτι εντελώς διαφορετικό: κάνω ιδιαίτερα μαθήματα!

Iδού τι λέει το λεξικό:
Loc. (usuelle). Courir le cachet. Vivre difficilement de leçons particulières. L’ingrate course au cachet (Voguë, Les Morts qui parlent,1899, p. 148).Professeur … qui devait doubler ses six mille francs d’appointements en courant le cachet (Zola, Au Bonheur des dames,1883, p. 447).

Ώστε ο γερο-μαθηματικός δεν κυνηγούσε κοριτσόπουλα, αλλά έτρεχε, παρά την ηλικία του, από τη μια στην άλλην άκρη του Παρισιού, να παραδίδει ιδιαίτερα -μεροδούλι μεροφάι διότι δεν θα είχε και τίποτα αρχοντόπουλα για πελάτες.

Αλλά πώς γίνεται εφτά μεταφραστές, πολλοί από αυτούς κορυφές στο επάγγελμα (και στα γράμματά μας) να πέφτουν έξω; Μήπως την έχω πάθει σαν εκείνον τον οδηγό του ανεκδότου, που άκουγε στο ραδιόφωνο την προειδοποίηση για τον τρελό που έχει μπει στην εθνική οδό ανάποδα στο ρεύμα και έλεγε «μα δεν είναι ένας ο τρελός, είναι χιλιάδες!»;

Τι να πω. Για μένα είναι φανερή η σημασία της έκφρασης courir le cachet, και βλέπω ότι και ο Άγγλος μεταφραστής στην έκδοση που υπάρχει στο Gutenberg Project ερμηνεύει κι αυτός έτσι την έκφραση:

Favourite having been in England, was admired by Dahlia and Zéphine. She had had an establishment of her own very early in life. Her father was an old unmarried professor of mathematics, a brutal man and a braggart, who went out to give lessons in spite of his age. This professor, when he was a young man, had one day seen a chambermaid’s gown catch on a fender; he had fallen in love in consequence of this accident. The result had been Favourite.

Άλλες μεταφράσεις των Αθλίων στα αγγλικά -ή σε άλλη γλώσσα- δεν αναζήτησα, ομολογώ, ούτε βρήκα κάποια σχολική, ας πούμε, έκδοση στα γαλλικά με υποσημειώσεις, μήπως και εξηγεί την έκφραση -η έκδοση που έχω έχει μεν υποσημειώσεις αλλά σχετικά λίγες και πραγματολογικές. Δεν νομίζω πάντως να κάνω λάθος οταν διαφωνώ με τους εφτά προηγηθέντες μεταφραστές -αν έχετε άλλη άποψη ευχαρίστως να την ακούσω.

Αν λοιπόν δεχτούμε πως είναι λάθος ότι ο γέρος κυνηγούσε τον ποδόγυρο (ή κάτι ανάλογο), πώς εξηγείται αυτό το ομαδικό λάθος; Μάλλον τους πήρε όλους στον λαιμό του ο Σκυλίσσης, που πρώτος απέδωσε το courant le cachet σε «έτρεχε εις παραλυσίας».

Δεν είναι δύσκολο να πέσεις έξω όταν μεταφράζεις με ρυθμούς καταιγιστικούς και κυρίως σε μια εποχή που τα διαθέσιμα βοηθήματα είναι ελάχιστα. Ειναι και αυτό το courant (τρέχοντας) που σε παραπλανάει, ιδίως αν συνδυαστεί με τα αμέσως επόμενα, που φάνηκε ο αστράγαλος της καμαριέρας και ο νεαρός μαθηματικός την ερωτεύτηκε.

Όσο για τους επόμενους μεταφραστές, διστάζω να τους κατηγορήσω διότι και πάλι δούλευαν, έστω και στον εικοστό αιώνα, χωρίς τα δικά μας βοηθήματα και με ασφυκτικές προθεσμίες. Δεν είχαν την πολυτέλεια να αφιερώσουν δυο ώρες για μια παράγραφο, ιδίως επειδή η εναλλακτική ερμηνεία («κυνηγούσε τον ποδόγυρο»), που θα την είχαν όλοι διαβάσει στον Σκυλίσση, φαινόταν εντελώς φυσική, αυτονόητη σχεδόν.

Και για να πούμε και κάτι άλλο που αχρηστεύει κατά κάποιον τρόπο όλο το κατεβατό που έγραψα, η ποιότητα μιας μετάφρασης των Αθλίων δεν θα κριθεί από μία μεταφραστική ανακρίβεια στις χίλιες σελίδες του έργου. Ούτε αλλάζει κάτι αν ένας ήρωας τετάρτης κατηγορίας του έργου ήταν ερωτιάρης ή παρέδιδε ιδιαίτερα. Το μυθιστόρημα είναι παχύδερμο, δεν επηρεάζεται από τέτοια λαθάκια, τα προσπερνάει αγέρωχα.

Παρ’ όλ’ αυτά, το 8/8 είναι εντυπωσιακό -αν και δεν αποκλείω κάποια από τις μεταφράσεις που δεν μπόρεσα να δω, ας πούμε η σχετικά πρόσφατη του Κριτσίνη (Ζαχαρόπουλος) να έχει το σωστό.

Πώς όμως έφτασε το courir le cachet να σημαίνει «κάνω ιδιαίτερα»; Καταρχάς, cachet είναι η σφραγίδα. Οι δάσκαλοι που παραδίνανε μαθήματα στο Παρίσι τον 19ο αιώνα, είτε ιδιαίτερα είτε ομαδικά, είχαν ένα σφραγιδάκι και για κάθε μάθημα έβαζαν ένα σημάδι στο καρνέ του μαθητή, ώστε να ξέρουν πόσα μαθήματα έχουν κάνει και να πληρωθούν αναλόγως. Έτσι ονομάστηκε cachet και το ιδιαίτερο μάθημα, και έτσι γεννήθηκε η έκφραση courir le cachet, ζω κάνοντας ιδιαίτερα μαθήματα.

Σταδιακά η λέξη cachet επεκτάθηκε και στην αμοιβή των καλλιτεχνών για μια εμφάνισή τους και με αυτή τη σημασία έχει περάσει και στα ελληνικά για την αμοιβή που, σύμφωνα με τη γνώση της πιάτσας, ζητάει συνήθως ο κάθε καλλιτέχνης για να εμφανιστεί αν βέβαια είναι σε θέση να επιβάλλει ο ίδιος τους όρους του. Λέμε ότι ο τάδε τραγουδιστής έχει υψηλό κασέ, εννοώντας ότι ζητάει πολλά για να δεχτεί να εμφανιστεί, ενώ μπορεί να πούμε για κάποιον ότι το κασέ του ανέβηκε, και με μεταφορική σημασία (κάτι σαν το «ανεβηκαν οι μετοχές του»). Αλλά και για τους ποδοσφαιριστές λέγεται ότι έχουν υψηλό ή χαμηλό κασέ, ιδίως για όσους έχουν μείνει ελεύθεροι.

Οι ασχολούμενοι με την τυπογραφία θα ξέρουν πως υπάρχει και ένα άλλο κασέ στα ελληνικά: έτσι λέμε (ή ίσως λέγαμε) το προσχέδιο του εντύπου που πρόκειται να εκτυπωθεί, πάνω στο οποίο σημειώνονταν όλες οι τυπογραφικές οδηγίες -βάζω παρελθοντικό χρόνο επειδή τώρα με τις νέες τεχνολογίες δεν ξέρω αν το κασέ γίνεται ηλεκτρονικά ή όχι.

Και τα τρία μεγάλα λεξικά μας (ΛΚΝ, Μπαμπινιώτης, Χρηστικό) θεωρούν ότι το τυπογραφικό κασέ είναι ίδια λέξη με το καλλιτεχνικό κασέ και το ετυμολογούν επίσης από το cachet. Έχω πολλές επιφυλάξεις, θα περίμενα το τυπογραφικό κασέ να συνδέεται με την τυπογραφική κάσα, οπότε να είναι απλώς ομόηχο με το καλλιτεχνικό κασέ. Επειδή όμως έγραψα πολλά, σταματάω εδώ -και όποιος ξέρει μας διαφωτίζει.

Advertisements

216 Σχόλια to “Όλοι κυνηγούν τον ποδόγυρο;”

  1. Babis said

    4. Μανώλης Σκουλούδης 1953
    «… και ερωτεύτηκε κατακούτελα αυτό το περιστατικό»

    Έχω άδικο να πιστεύω ότι είναι ασυνταξία πρώτου μεγέθους;

  2. Γιάννης Ιατρού said

    Καλημέρα,

    Νίκο, όλα τα λεφτά είναι η πρώτη σου πρόταση / εισαγωγή 🙂 …

    Κατά τα άλλα πολύ ενδιαφέρουσες, μεταφραστικά, οι παρατηρήσεις σου. Θέλει μελέτη, ιδίως αν δεν γνωρίζει κανείς άριστα τα γαλλικά, ή τέλος πάντων τα έχει αφήσει πολύ καιρό … γιατί η ουσία των μεταφραστικών εκδοχών βρίσκεται κυρίως στη λεπτομέρεια κλπ. Το κυρίως νόημα μεταδίδεται απ΄όλες.

  3. Γς said

    Καλημέρα

    Χμ. Ενδιαφέρον.

    Δεν αποκλείει βέβαια το ένα το άλλο. Ιδιαίτερα μαθήματα και ποδόγυρος. Παρφέτ αρμονί.

    Εμένα πάντως μου έκανε εντύπωση η συνέχεια του γαλλικού κειμένου [που δεν έδωσες] σχετικά με την Φαβουρίτα:

    Elle rencontrait de temps en temps son père, qui la saluait

    Μου θύμισε τον φίλο μου τον Κώστα, παντρεμένο με την Ελένη κάτοικο Κολωνακίου, όπου και η Γαλλίδα πρώην γυναίκα του που έμενε κι αυτή κάπου κοντά του μαζί με την κόρη τους.

    Και τον ρώτησα κάποτε για τη μικρή:

    -Τί κάνει η κορούλα σου η [ας πούμε] Φαβουρίτα;

    -Α την είδα προχτές στο δρόμο. Μιλήσαμε. Να δεις πόσο έχει μεγαλώσει…

  4. Παναγιώτης Κ. said

    Κοντά σε όλα τα άλλα, ας απαντηθεί και το εξής ερώτημα:
    Πως συμβαίνει να έχουμε πολλές μεταφράσεις για το συγκεκριμένο μυθιστόρημα;
    Είχε μαγέψει το ελληνικό κοινό οπότε οι ΄Ελληνες εκδότες το είχαν δει ως καλή επιχειρηματική κίνηση;
    Υπήρχε λογοτεχνική ένδεια και κατέφευγαν σε δοκιμασμένα ξένα έργα;
    Παρόμοια στάση για αυτό το μυθιστόρημα υπήρχε και σε άλλες χώρες της Ευρώπης οπότε…κάνουμε ότι κάνουν οι πολλοί;

  5. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    4 Δεν είναι περίεργο ένα κλασικό έργο τεράστιας διάδοσης να έχει πολλές μεταφράσεις -ειδικά αφού δεν έχει δικαιώματα. Πάρε υπόψη σου ότι και οι μεταφράσεις παλιώνουν. Κάθε 30 χρόνια χρειάζεται καινούργια.

  6. ΓιώργοςΜ said

    > το προσχέδιο του εντύπου που πρόκειται να εκτυπωθεί,

    Κι εκεί που είπα πως θα κάνω τον έξυπνο με τις γνώσεις μου περί τα τυπογραφικά, έπεσα σε άγνωστη λέξη. Εγώ έχω υπόψη μου το «δοκίμιο» για την ίδια δουλειά, το πρώτο αντίγραφο δηλαδή της σελίδας, που βγαίνει χειροκίνητα μετά τη σύνθεση του κειμένου από το στοιχειοθέτη, πάνω στο οποίο γίνονται οι διορθώσεις. Όταν το δοκίμιο επιστρέψει με τις διορθώσεις, αναφέρεται σαν «η διόρθωση», παράλληλα (ή συνεκδοχικά) με τη διαδικασία για όλο το βιβλίο, πχ «για δες τη διόρθωση της πρώτης σελίδας»-«το βιβλίο είναι έτοιμο σχεδόν, έγινε και η δεύτερη διόρθωση».
    Όλα αυτά από μνήμης, ίσως να θυμάμαι κάτι λάθος. Κασέ δε θυμάμαι να έχω ακούσει, αλλά δεν ανακατεύτηκα με τη σύνθεση ποτέ κι έτσι ίσως να μου έχει ξεφύγει.

  7. ΓιώργοςΜ said

    … και βλέπω με έκπληξη πως ο αρμόδιος για τον ποδόγυρο σχολιαστής ΔΕΝ έκανε το πρώτο σχόλιο. Εκπλήσσομαι! 🙂

  8. LandS said

    7 Οι αρμόδιοι δεν σχολιάζουν, επιδίδονται.

  9. Τσούρης Βασίλειος said

    και είδα ότι σημαίνει κάτι εντελώς διαφορετικό: κάνω ιδιαίτερα μαθήματα!

    Θυμάμαι παλιά που λέγονταν η έκφραση :
    γυμνάζω μαθητές, παραδίδω γυμνάσματα (κάνω ιδιαίτερα μαθήματα)

    Λέγεται ακόμη; Ας μας πουν οι μεγαλύτεροι στα χρόνια αν θυμούνται κάτι.

  10. Ευγε !!

    Απεκατεστάθη η τιμή των μαθηματικών !

  11. # 10

    Πολύ αύξηση ‘επεσε… φταίει η τιμή των ιδιαιτέρων !!!

  12. cronopiusa said

  13. Alexis said

    Καλημέρα.
    Εξαιρετικά ενδιαφέρον…
    Αν όντως πρόκειται για ομαδικό μεταφραστικό λάθος είναι προφανές ότι επηρεάστηκαν όλοι από τον πρώτο μεταφραστή.
    Λογικά σκεπτόμενος και χωρίς να έχω ιδιαίτερες γνώσεις, φαντάζομαι ότι ο κάθε μεταφραστής μετέφραζε έχοντας μπροστά του κάποια από τις προηγούμενες μεταφράσεις και το πρωτότυπο.
    Θεωρώ ότι κάποιοι από αυτούς (αν όχι όλοι) γνώριζαν τη σημασία της έκφρασης «Courir le cachet» αλλά στηρίχτηκαν στη μετάφραση που είχαν στα χέρια τους και το προσπέρασαν. Ίσως και το απόσπασμα να μην είναι τόσο σημαντικό για την πλοκή του έργου για να δώσουν περισσότερη σημασία…

  14. spiral architect said

    … το γιορτάζει! ❤

  15. spiral architect said

    … ο καθ’ ύλην αρμόδιος επί του ποδόγυρου. :p

  16. atheofobos said

    εδώ που τα λέμε, ο γέρος του 1820 μπορεί να ήταν και σαρανταπεντάρης

    Ο ίδιος ο Βίκτωρ Ουγκώ, όπως γράφω στο παρακάτω ποστ είχε πει:
    Τα σαράντα είναι τα γηρατειά της νεότητας και τα πενήντα η νεότητα των γηρατειών!
    ΟΤΑΝ ΣΤΑ 35 ΗΣΟΥΝ ΣΤΗΝ «ΔΕΥΤΕΡΗ ΝΕΟΤΗΤΑ» ΚΑΙ ΣΤΑ 40 «ΓΕΡΩΝ»!
    http://atheofobos2.blogspot.gr/2015/02/35-40.html

  17. Alexis said

    #9: Ναι έτσι λεγόταν παλιά. Και ο καθηγητής που παρέδιδε μαθήματα λεγόταν «προγυμναστής».
    Κάπου στο τέλος της ελληνικής ταινίας «Το ξύλο βγήκε από τον παράδεισο» εμφανίζεται ο πατέρας της Βουγιουκλάκη (Λίζας) που λέει ότι «θα προσλάβουμε έναν προγυμναστή για τη Λίζα…» αν δεν με απατά η μνήμη μου…
    Δε νομίζω ότι λέγεται σήμερα…

  18. Alexis said

    #16: Ωχ, αυτό θα είχε ακούσει κάποιος φίλος μου (συνομήλικος) και μου έλεγε συχνά ότι «τώρα είμαστε νέα γερόντια»! 😆

  19. Triant said

    Καλημέρα.

    Στο άλλο χέρι, αυτό που πραγματικά μας ενδιαφέρει είναι ποιά ήταν η σημασία της έκφρασης στα μέσα του 19ου αιώνα.

  20. sarant said

    Eυχαριστώ για τα νεότερα!

    19 Από το παράθεμα του λεξικού που βάζω φαίνεται ότι η έκφραση είναι απαρχαιωμένη σήμερα και ότι είχε αυτή τη σημασία τον 19ο αιώνα -βλ. και τα παραθέματα από συγγραφείς.

    6 Το κασέ το λέγαμε, θυμάμαι, για περιοδικά κυρίως. Ή για βιβλία που είχαν και σχήματα, εικόνες κτλ.

  21. Alexis said

    #17: Σωστά θυμόμουνα (στο περίπου): «Θα ήθελα να αναλάβετε να την προγυμνάσετε εσείς» λέει στον Παπαμιχαήλ…

  22. Τσούρης Βασίλειος said

    17. Ευχαριστώ. Το άκουσα πριν λίγα χρόνια (5-6) από φίλο φιλόλογο.

  23. Γς said

    Και ποιος σα2 είπε ότι δεν δένουν αρμονικά τα ιδιαίτερα μαθήματα με τον ποδόγυρο;

    Μαθητής ήμουν ακόμη όταν με φώναζαν να βοηθήσω σε μαθήματα.

    Κι ήταν κι η Αλέκα μια απ τις πρώτες μου «μαθήτριες».

    Κι η μάνα της, η πονηρή, είχε βάλει μπάστακα μέσα στο δωμάτιο τη μάνα της. Τη γιαγιά της μικρής δλδ. Που δεν έβλεπε και καλά, κατά δήλωση της Αλέκας.

    Και σιγά μην απέτρεψε το αναπόφευκτον η παρουσία της.

    -Είδες τι καλό παιδί ο Γιάννης; Μου’ λεγε ότι της έλεγε.

    -Βάζεις τα πόδια σου πάνω του κι αυτός δεν παραπονιέται.

    Μωρέ έβλεπε τα πάντα. Πάνω και κάτω απ το τραπέζι!

  24. LandS said

    17 και 21

    Στα «Χτυποκάρδια στο Θρανίο» η Βουγιουκλάκη προσλαμβάνει μόνη της τον Κωνσταντίνου για προγυμναστή. Η σκηνή που παραγγέλνει προφιτερόλ αξέχαστη

  25. Γς said

    Και να πω ότι δεν υπάρχει ruelle Sourdis εις Παρισίους; Δεν έχει γράψει την Madame Sourdis ο Εμίλ Ζολά.

    ‘Η ότι εδώ στους Μιζεράμπλ ο Βίκτωρ Ουγκώ δεν έχει κάμποσες φορές το όνομα Sourdis;

    Κι όμως ο Νικοκύρης κάθεται κι ασχολείται με το τι έκανε ακριβώς ο πόβρ μεσιέ λε προφεσερ πατήρ της Φαβουρίτιδος

  26. Για το courir le cachet ίσως να παρέσυρε τους μεταφραστές, με πρώτο τον Σκυλίτση, η κοινότατη έκφραση courir le jupon, που σημαίνει ακριβώς «κυνηγάω τον ποδόγυρο, είμαι γυναικάς».
    Απεναντίας, μου κάνουν εντύπωση τα «έπιπλα». Δεν είναι αυτονόητο ότι elle avait… un chez-soi σημαίνει πως είχε δικό της σπίτι, ή έστω δικό της δωμάτιο όπου δεν έμπαινε ο πατέρας της; Δικά της έπιπλα, δηλαδή δικό της κρεβάτι, δική της σιφονιέρα κλπ. έτσι κι αλλιώς θα είχε από νέα, αφού, έστω και λίγο στενεμένος οικονομικά, ο καθηγητής δεν ήταν φτωχός.

  27. Γς said

    24:

  28. Ενδιαφέρον θα έχει να μάθουμε τι λέει η νεότερη μετάφραση του 21ου αιώνα:
    Οι «Αθλιοι» σε πεντάτομη έκδοση

  29. Πράγματι «courir le cachet» σημαίνει ότι έκανε ιδιαίτερα και η έκφραση περιέχει μια αβεβαιότητα για το εισόδημα, μικροποσά όχι τακτικά.
    Στη γερμανική μετάφραση που βρήκα αποδίδεται σωστά «der noch Privatstunden gab» και η σχάρα του τζακιού επίσης Kaminvorsetzer:
    «Favourite, die England gesehen, wurde deshalb von Sephine und Dahlia bewundert. Sie hatte früh eine eigene Wohnung gehabt. Ihr Vater war ein alter unverheiratheter Mathematiklehrer, der noch Privatstunden gab. Dieser Lehrer hatte in seiner Jugend eines Tages zugesehen, wie das Kleid einer Kammerjungfer an einem Kaminvorsetzer hängen blieb, und dieser Vorfall hatte in ihm Gefühle der Liebe geweckt, deren Ergebniß Favourite war.»
    Κοίτα εδώ: http://gutenberg.spiegel.de/buch/die-elenden-erster-theil-fantine-8117/4

  30. sarant said

    29 Σε ευχαριστώ πολύ γείτονα!

    28 Πράγματι, μεγάλη περιέργεια έχω!

    26 Α γεια σου, αυτή η έκφραση τούς παρέσυρε.

  31. Avonidas said

    Καλημέρα.

    #24,28: Ε, σ’ άλλους αρέσουν τα ξινά, σ’ άλλους τα γλυκά 😉

    διότι οι Γασκόνοι, στη νοτιοδυτική άκρη της σημερινής Γαλλίας, ήταν, κατά το στερεότυπο, καυχησιάρηδες

    Κι ο Ντ’ Αρτανιάν στους 3 σωματοφύλακες Γασκώνος ήταν, αν δεν με απατά η μνήμη μου.

    Ούτε αλλάζει κάτι αν ένας ήρωας τετάρτης κατηγορίας του έργου ήταν ερωτιάρης ή παρέδιδε ιδιαίτερα.

    Εύκολο για σας να το λέτε, αλλά του άμοιρου του κ. καθηγητή κηλιδώθηκε η τιμή, κι ο κόσμος είναι πονηρός! :-/

    (Έχω μια κάποια ευαισθησία στο θέμα, μιας κι εγώ από τα ιδιαίτερα προέκυψα 😀 )

  32. Μπάμπη (1), η φράση «… και ερωτεύτηκε κατακούτελα αυτό το περιστατικό» δεν είναι ασυνταξία. Σωστά συνταγμένη φράση είναι, όπως είναι σωστά συνταγμένο (αν και καταφανώς παράλογο) το γνωστό παράδειγμα του Τσόμσκι colorless green ideas sleep furiously. Φυσικά δεν ερωτεύεται κανείς περιστατικά, αλλά ακριβώς αυτό λέει και το πρωτότυπο (il était tombé amoureux de cet accident), προφανώς για να τονίσει ότι ο μαθηματικός δεν ήξερε τίποτα για την καμαριέρα ως πρόσωπο, ούτε την αγάπησε με καμία κανονική έννοια της λέξης, απλώς ζαλίστηκε από πόθο βλέποντας ό,τι αποκαλύφθηκε όταν σηκώθηκε το φόρεμά της και… την κανόνισε — και μετά είχε τη στοιχειώδη αξιοπρέπεια να αναλάβει, τουλάχιστον οικονομικά, τον καρπό του ολισθήματος.

  33. sarant said

    31 Να το αλτερέγκο της Φαβουρίτας 😉

  34. Avonidas said

    #32. Φαβορίτα, παρακαλώ!

    ..δεν θέλω ‘υ’!

  35. Πέπε said

    @6:
    > > Εγώ έχω υπόψη μου το «δοκίμιο» για την ίδια δουλειά, το πρώτο αντίγραφο δηλαδή της σελίδας, που βγαίνει χειροκίνητα μετά τη σύνθεση του κειμένου από το στοιχειοθέτη, πάνω στο οποίο γίνονται οι διορθώσεις. Όταν το δοκίμιο επιστρέψει με τις διορθώσεις, αναφέρεται σαν «η διόρθωση», παράλληλα (ή συνεκδοχικά) με τη διαδικασία για όλο το βιβλίο…

    Από κάποια -όχι πολύ εκτενή- σχετική μου εμπειρία, πρώτον: το δοκίμιο λέγεται ακόμη, ανεξάρτητα αν πλέον βγαίνει από εκτυπωτή. Δεύτερον, το δοκίμιο (παραλόγως) λέγεται και διόρθωση, σαν γενικό συνώνυμο, όχι μόνο αφού διορθωθεί: ο τυπογράφος δίνει τις διορθώσεις στον διορθωτή. (Πρόκειται για μια λεπτομέρεια που δε μου αρέσει: οι επαγγελματίες διάφορων χώρων μιλούν καμιά φορά μ’ ένα τρόπο λες και τους επιτρέπεται να περιφρονούν τη λογική της γλώσσας, ή και το ίδιο το αντικείμενό της. Αντίστοιχα οι πιανίστες και οι πέριξ λένε «ουρές» τα πιάνα με ουρά. Και να μην πω για τους καθηγητές που λένε τους μαθητές τους «υλικό».)

  36. Avonidas said

    Τι γίνεται με την αρίθμηση, ρε παιδια; Εγώ τα κάνω λάθος, ή χορεύουν τα νούμερα;;

    Τέλος πάντων, το #34 στο #33, το #31 στο #24,27 και όλες οι μάρκες στο κόκκινο!

  37. # 25

    Ναι αλλά ήταν μαθηματικός ο πατήρ ! Αν ήταν και πσαράς…

  38. Avonidas said

    Αν ήταν και πσαράς…

    …θα κυνηγούσε ζαργάνες 😉

  39. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    Όσο για τους επόμενους μεταφραστές, διστάζω να τους κατηγορήσω διότι και πάλι δούλευαν, έστω και στον εικοστό αιώνα, χωρίς τα δικά μας βοηθήματα και με ασφυκτικές προθεσμίες. Δεν είχαν την πολυτέλεια να αφιερώσουν δυο ώρες για μια παράγραφο,

    Ἀλλὰ καὶ ποῦ νὰ φανταζόντουσαν ὅτι ἕναν αἰώνα ἀργότερα θὰ μποροῦσαν νὰ τὸ κάνουν δύο ψεῖρες μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Λουξεμβούργου. Θὰ συμφωνήσω πὼς ἡ συγκεκριμένη παράλειψη δὲν ἀλλοιώνει τὸ σύνολο τοῦ ἔργου. Ἐκτιμῶ δὲ τὴν ἱκανότητα τοῦ μεταφραστῆ νὰ μπορεῖ νὰ ξεγλιστράει σὲ μιὰ δυσκολία ἀκόμα κι ἀλλάζοντας μία σταγόνα στὸν ὠκεανὸ τῶν 2000 σελίδων. Εἶμαι ὅμως αὐστηρὸς στὴν κακὴ χρήση τῆς ἑλληνικῆς, ὅπως στὸν παράδειγμα τοῦ Μπάμπη στὸ σχόλιο 1.

    Ἐπὶ ῇ εὐκαιρίᾳ θὰ ἤθελα νὰ ἀναφέρω μία δική μου ἐμπειρία σὲ μετάφραση κι ἀναρρωτιέμαι ἂν αὐτὸ ἔχει συμβεῖ σὲ κανέναν ἀπὸ σᾶς. Μιὰ διαδικτυακὴ φίλη μοῦ ζήτησε νὰ ἐλέγξω μιὰ μετάφραση ἀπὸ τὰ ἰταλικὰ στὰ ἑλληνικά, ποὺ εἶχε κάνει ὡς ἐργασία στὴ σχολή της. Ἀλλὰ δὲ μοῦ διευκρίνησε ἀπὸ ποιὰ γλῶσσα σὲ ποιὰ γλῶσσα ἦταν τὸ κείμενο. Τὸ ἰταλικὸ κείμενο δὲ μοῦ φάνηκε πολὺ σόι ἐνῶ τὰ ἑλληνικὰ τῆς κοπέλλας ἦταν ἄψογα, ἀλλὰ σὲ πολλὰ σημεῖα εδὲν εἶχε κατανοήσει σωστά κι εἶχε ἀποδώσει λάνθασμένα κάποια πράγματα. Θεώρησα ὅτι ἡ μετάφραση ἦταν ἀπὸ τὰ ἑλληνικὰ στὰ ἰταλικὰ καὶ διόρθωσα τὸ ἰταλικὸ κείμενο βάσει τῆς μεταφράσεως. Ἡ παρεξήγηση λύθηκε ὅταν μοῦ ἐπεσήμανε πὼς δὲν τῆς εἶχα κάνει καμία ἀπολύτως διόρθωση

  40. Babis said

    #32
    Συγνώμη που επιμένω, αλλά αν δεν είχα διαβάσει τις προηγούμενες μεταφράσεις, θα έπρεπε να σταματήσω λίγο για να σκεφτώ τι θέλει να πει. Δεν είναι μόνο ότι μοιάζει να ερωτεύτηκε το περιστατικό αλλά και αυτό το «ερωτεύτηκε κατακούτελα» δεν το χρησιμοποιούμε. Συνήθως λέμε ερωτεύτηκε παράφορα ή τον χτύπησε ο έρωτας κατακούτελα. Όλο μαζί δημιουργεί σύγχυση.

    Χωρίς να παραβιάζω το στυλ της μετάφρασης, νομίζω ότι η σωστή σύνταξη είναι:
    «… και ερωτεύτηκε παράφορα από αυτό το περιστατικό»

  41. ΓιώργοςΜ said

    35 Δεν μου φαίνεται παράλογο, μια λέξη που αποτελεί πλέον ορολογία, να μην έχει απόλυτη εννοιολογική σχέση με την ίδια λέξη, όταν χρησιμοποιείται με τη γενική της έννοια. Είναι αντίθετα, υπερβολικά ίσως εκλεπτυσμένο να λες το ίδιο χαρτί με δύο ονόματα, ανάλογα αν το στέλνεις ή αν το λαμβάνεις. «Στείλε τις *διορθώσεις* στον επιμελητή» σημαίνει πως δεν έχουν διορθωθεί, «ο επιμελητής έστειλε τις *διορθώσεις*» σημαίνει πως πρέπει να εφαρμοσουμε τις διορθώσεις 😛 στο κείμενο. Όπου *διορθώσεις* μπορεί να είναι οτιδήποτε αποτελεί ορολογία (αν ήταν κομπιουτερική ορολογία, πιθανότατα θα ήταν «προυφς» ή κάτι τέτοιο, αμετάφραστο). Οι έχοντες διεθνή εμπειρία ας πουν αν συμβαίνει κάτι ανάλογο (πιστεύω πως θα συμβαίνει).

  42. Alexis said

    #35: Και στο στρατό ενίοτε οι μονιμάδες αποκαλούσαν τους φαντάρους «κεφάλια» ή «κομμάτια», π.χ. (διαταγή ανώτερου προς κατώτερο μονιμά): «πάρε 3 κομμάτια και στείλ’ τους για αγγαρεία στα μαγειρεία».
    Ελπίζω να μην λέγεται πια σήμερα…

    #40: Ναι, «τον χτύπησε κατακούτελα ο έρωτας» λέμε, όχι «ερωτεύτηκε κατακούτελα»

  43. ΓιώργοςΜ said

    40 «κι έπαθε την πλάκα του με την πάρτη της, σου λέω δικέ μου, με τη φάση….»

    Μπα, δε νομίζω… 😀

  44. To «κατακούτελα» ή «παράφορα» είναι προσθήκη του μεταφραστή. Ο Ουγκό λέει απλώς «il était tombé amoureux de cet accident», κυριολεκτικά «είχε ερωτευτεί αυτό το συμβάν». Και στα γαλλικά ξενίζει όσο και στα ελληνικά· πιστεύω ότι το νόημα είναι «ερωτεύτηκε τους γλουτούς που έτυχε να δει, όχι την ίδια την καμαριέρα.»

  45. Babis said

    #44
    Σταματάω γιατί θα καταλήξω να διορθώνω τον Ουγκό 🙂

  46. ΓιώργοςΜ said

    44 Τα γαλλικά μου είναι πολύ σκουριασμένα, αλλά δε θα μπορούσε να σημαίνει «την ερωτεύθηκε εξαιτίας αυτού του συμβάντος»; Το «de» δηλ να έχει αυτή την έννοια;

  47. # 42

    ΣΔτο ναυτικό ήμαστανπιο εκλεπτυσμένοι…τεμάχια τους αποκαλούσαμε !

  48. Και η απίστευτη ατάκα μονιμά του ναυτικού που ζητούσε καμιόνια από το τηλ΄ρφωνο :

    – Ελα Κ.Σ.Α.Ν. εκεί ; Α[πό Κ.Ε.Πόρος παίρνω..Πόσα καμιόνια έχετε ; Επτάαα ; Χμμμμ, στείλε μου τα μισά !!!

  49. Alexis said

    #44: Άγγελε, ο Babis δεν λέει ότι δεν είναι ακριβής η απόδοση του πρωτοτύπου επειδή προστέθηκε το «κατακούτελα», αλλά ότι δεν είναι σωστά ελληνικά η φράση «ερωτεύτηκε κατακούτελα»

  50. (46) Δεν νομίζω. tomber amoureux [de] σημαίνει απλώς ερωτεύομαι· το de εισάγει το αντικείμενο του έρωτα. «την ερωτεύθηκε εξαιτίας αυτού του συμβάντος» θα ήταν «il était tombé amoureux [d’elle] suite à cet accident» ή κάτι τέτοιο.

  51. (49) Αυτό να το δεχτώ, αν και νομίζω πως κι εγώ θα το ‘λεγα.

  52. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    49. Καὶ δὲν ἐρωτεύτηκε τὸ περιστατικό. Τὴ γυναῖκα ἐρωτεύτηκε

  53. # 52

    Εντάξει είδε λίγο μπούτι, φιάχθηκε και όρμησε…αλλά για να την ερωτευθεί οπωσδήποτε εκτίμησε και άλλα προσόντα της. Μην τον υποτιμάτε, μαθηματικό άνθρωπο !!

  54. sarant said

    42 Στην εποχή μου λέγανε «άτομα», «στείλε τρία άτομα»

  55. Avonidas said

    #53. Ήταν καλώς σχηματισμένη; 😛

  56. Avonidas said

    #53. Κι ο Γκαλουά, εκείνη περίπου την εποχή, από έναν ποδόγυρο πήγε… δε λες καλά που κάθισε τουλάχιστον κι έγραψε ένα paper πριν δει τα ραδίκια ανάποδα! :-/

  57. Alexis said

    #54: Ε, αυτή είναι η κομιλφό έκφραση! 🙂

  58. Νέο Kid Al Kuwaiti said

    Νομίζω ότι η πιο πιστή στα αισθήματα του Ουγκού απόδοση τού: il était tombé amoureux de cet accident θα ήταν «του γυάλισε το γκομενάκι (ή το πιπινάκι) του γεροπαραλυμένου»

  59. Avonidas said

    Αφού τότε ήτανε νέος, ρε Κιντ!

  60. Alexis said

    -ἔτρεχεν ακόμη εἰς τὰς παραλυσίας μ’ όλην την ηλικίαν του (Σκυλίσσης)
    -Αν και γέρος έτρεχε ακόμα στις παραλυσίες (Αυγέρης)
    -Αν και γέρος, του αρέσανε τα ξινά (Σκουλούδης)
    -παρά την ηλικία του κυνηγούσε τον ποδόγυρο (Κοτζιούλας)
    -μόλο που είχε γεράσει τον ποδόγυρο τον κυνηγούσε (Αργυροπούλου)
    -Παρ’ όλα τα γεράματά του, δεν άφηνε τις παλιογυναίκες (Κουχ)
    -κυνηγούσε τον ποδόγυρο, παρά την ηλικία του (Λυκούδης)

    -αν και χούφταλο ήταν ακόμα μεγάλος μουνάκιας (Αλέξης) 😆 😆 😆

  61. Γς said

    67:

    Comme MILF faux

  62. spatholouro said

    Sarant: «Τρία χρόνια αργότερα, η μετάφραση εκδόθηκε σε βιβλίο, στη Βιέννη»

    Όχι, την ίδια χρονιά (1862) τυπώνονται οι δύο πρώτοι τόμοι, και την επόμενη ολοκληρώνεται το έργο:

    «Οι Αθλιοι υπό Βίκτορος Ούγου», μεταφρασθέντες εκ του γαλλικού υπό Ι. Ισιδωρίδου Σκυλίσση, τόμοι Α’ και Β ‘, εν Βιέννη, 1862• τόμος Γ’, εν Βιέννη 1863• τόμος Δ ‘, εν Τεργέστη, 1863.

    Βλ. Δ. Προβατά «Η απήχηση του Βίκτορος Ουγκώ στην Ελλάδα κατά τον 19ο αιώνα»

    http://helios-eie.ekt.gr/EIE/handle/10442/771

  63. Γς said

    61:

    Βρε τι τραβάμε κι εμείς οι γαλλό πιανό ανατραφέντες …

  64. Γς said

    61 -> 57

  65. sarant said

    62 Μερσί, έκανα τη διόρθωση!

  66. Πέπε said

    Απ’ ό,τι καταλαβαίνω, στην πραγματικότητα ο «γέρος» δεν ερωτεύτηκε ούτε την κοπέλα ούτε βέβαια το περιστατικό. Είδε σάρκα, θόλωσε, της ρίχτηκε σαν φασόν, και την κατέστησε έγκυο.

    Όλο αυτό παρουσιάζεται από τον συγγραφέα με δήθεν ευπρεπώς συγκεκαλυμμένο τρόπο, στην πραγματικότητα με μια λεπτή σάτιρα/ειρωνεία των ευπρεπών αφηγήσεων για απρεπή θέματα.

    Μπορούμε να θεωρήσουμε ότι στα ελληνικά «ερωτεύτηκε αυτό το περιστατικό» είναι, κατά κάποιο τρόπο, απόδοση αυτής της ειρωνείας (δε μιλάμε γι’ αυτό που θέλουμε να πούμε, ωστόσο το αφήνουμε να εννοηθεί σαφέστατα).

  67. leonicos said

    Πυρέσσων, ιδρωκοπών και δυσπνοών
    Αλλά Γς μη χαίρεσαι, δεν πεθαίνω (μάλλον). Πρόκειται για ινομυαλγία, διότι το παράκανα σε κάποια άσκηση, για να σηκώσω το κεφάλι μου (λόγω κορτιζόνης)

    Η Α και η Β θαύμαζαν (ή φθονούσαν) την Γ, που είχε πάει στην Αγγλία και είχε από νωρίς δικό της σπίτι.

    Αυτή η απλή διατύπωση λείπει. Απορώ πώς εκδόθηκαν ορισμένες από τις χαζομάρες που παραθέτεις. Ασφαλώς κανείς δεν τις είδε. Μερικές μεταφράσεις είναι σε ‘βλακώδη ελληνικά’.

    Πιο πάνω είδα ότι και άλλοι το εντόπισαν, όπως ο Μπάμπης: «ερωτεύτηκε κατακούτελα»

    Είναι ελληνικά αυτά;

    Κλέβω τον Αλέξη, στο 60
    Βρίσκω εξίσου πετυχημένα μόνο δύο
    -Αν και γέρος, του αρέσανε τα ξινά (Σκουλούδης)
    -παρά την ηλικία του κυνηγούσε τον ποδόγυρο (Κοτζιούλας)

    ἔτρεχεν ακόμη εἰς τὰς παραλυσίας μ’ όλην την ηλικίαν του (Σκυλίσσης)
    μ’ όλην = παρά
    -Αν και γέρος έτρεχε ακόμα στις παραλυσίες (Αυγέρης)
    -Παρ’ όλα τα γεράματά του, δεν άφηνε τις παλιογυναίκες (Κουχ)
    ερμηνεύματα ή μάλλον χαζοερμηνεύματα διότι δεν προσθέτουν κάτι

    -μόλο που είχε γεράσει τον ποδόγυρο τον κυνηγούσε (Αργυροπούλου)
    τον ποδόγυρο τον κυνηγούσε = κυνηγούσε τον ποδόγυρο (και μη μου πείτε πως είναι για έμφαση. Η έμφαση είναι στα γηρατειά όχι στον ποδόγυρο)
    -κυνηγούσε τον ποδόγυρο, παρά την ηλικία του (Λυκούδης)
    (ακατανόητη αντιστροφή, χωρίς να δίνει κάτι στο κείμενο)
    ΚΑΙ ΘΕΩΡΩ ΟΤΙ ΤΟ ΠΙΟ ΠΕΤΥΧΗΜΕΝΟ δεν βρίσκεται σε καμιά έκδοση
    -αν και χούφταλο ήταν ακόμα μεγάλος μουνάκιας (Αλέξης)
    μπορεί να είναι ερμήνευμα, αλλά λέει ακριβώς αυτό που θα έπρεπε να πει

    Άλλο μεταφράζω και άλλο ‘ερμηνεύω κατά το δοκούν’. Νομίζω ότι ο ποδόγυρος είνι το πιο πετυχημένο. Όλα τα άλλα είναι (αυτο)γαργαλήματα του μεταφραστή

    Έχω μια μετάφραση έκδοση Κων/πόλεως σε αρχαϊζουσα, αλλά την έχει καβατζώσει (μοντερνίζω κι εγώ) η φιλόμουσος προγονή μου και πρέπει να έρθει να της τη ζητήσω για να γράψω σχετικά.

    Φυσικά, αν δεν γίει σήμερα, θα προσθέσω σχόλιο σε αυτό το νήμα, και θα ειδοποιήσω σχετικά.

    Και μια απορία.
    Αυτόν τον γεροπαραλυμένο που τρέχει πίσω από κάθε θηλυκό, μήπως ο Γςγκώ τον πήρε από κάποιον εδώ μέσα;

    Αυτό κοιτάξτε να δείτε. Οι μεγάλοι συγγραφείς έχουν καταπληκτική διορατικότητα. Περιγράφουν τύπους που θα ζήσουν μερικούς αιώνες μετά.

  68. spatholouro said

    #65
    Ωστόσο παρέμεινε το 1865 στη β΄ εκδοχή…

    Κάποιες σκέψεις τώρα.

    Θα έλεγα πως δικαιολογώ -εν τινι μέτρω- το χουνέρι των μετά τον Σκυλίσση μεταφραστών, αναλογιζόμενος την τεράστια ως φαίνεται επίδραση που είχε η μετάφραση αυτή και στην εποχή της αλλά και μεταγενέστερα. Φαίνεται πως είχε παγιωθεί ως Κανόνας και παρέσυρε τους επόμενους μεταφραστές σε αυτή την «πατάτα». Ποιος ξέρει εάν υπάρχουν και άλλες τέτοιες στους «Αθλίους» που τις έχουν μεταφέρει τυφλοίς όμμασι οι μεταγενέστεροι μεταφραστές…

    Για το cachet και το jupon δεν θα συμφωνήσω, διότι καμμία σχέση η μία λέξη με την άλλη, ούτε μπορώ να φανταστώ ότι ο Σκυλίσσης έβλεπε cachet στο πρωτότυπο και μετέφραζε ωσάν να έβλεπε jupon, οι δε επόμενοι μεταφραστές να μην είχαν την αυτονόητη περιέργεια να δουν πως το λέει αυτό το «παραλυσίαι» το πρωτότυπο…

    Γενικότερα, αυτό που έμαθα από την όποια εμπειρία μου σε διόρθωση και επιμέλεια κειμένων είναι ότι δεν λογαριάζουμε αυθεντίες ή «αυθεντίες»: προσωπικά είτε έχω πρωτότυπο κείμενο στα ελληνικά να επιμεληθώ είτε μετάφρασμα, λειτουργώ όπως στα διαγωνίσματα που καλύπτεται το ονοματεπώνυμο του μαθητή: δηλ. έχουμε προ οφθαλμών το πρωτότυπο και μόνο αυτό, «αλληθωρίζουμε» δε και σε άλλα μεταφράσματα μόνο όταν θέλουμε να συγκρίνουμε αποδόσεις τρίτων ώστε να βελτιώσουμε τη δική μας.

    Επίσης δεν συμφωνώ με τη λογική της ποσοτικοποίησης των εσφαλμένων μεταφρασμάτων και κατά πόσον αυτά επηρεάζουν π.χ. ένα λογοτέχνημα 1000 σελίδων, διότι για μένα η κάθε υπό μετάφραση περίπτωση κρίνεται ακριβώς κατά περίπτωση και αυτοτελώς.

    Να προσθέσω ότι η έκδοση Ζαχαρόπουλου φέρεται εξαντλημένη από τον εκδότη

  69. Γιάννης Κουβάτσος said

    Σύμφωνοι, οι μεταφράσεις παλιώνουν, αλλά κάποιες είναι κλασικές. Τέτοια θεωρώ τη μετάφραση του Κοτζιούλα, που τη διάβασα σε δύο ογκωδέστατους τόμους με μαύρο σκληρό εξώφυλλο (τι αναγνωστικό κουράγιο είχαμε στα νιάτα μας! Μέχρι και τη μετάφραση του Δάντη απ’ τον Καζαντζάκη αντέχαμε να διαβάσουμε). Δεν νομίζω ότι οι νεότερες μεταφράσεις των «Αθλίων» είναι καλύτερες απ’ αυτήν.

  70. sarant said

    68 Δεν είναι τόσο δύσκολο να μπερδέψεις αν θυμάσαι ασαφώς ότι courir le… σημαίνει κυνηγάω τον ποδόγυρο.

  71. Γς said

    Φέρτε μου Τούρκο να σφάξω!

    Γνωστό.

    Αλλά ένας Τούρκος, τι θα έλεγε;

    Φέρτε μου αγελάδα να σφάξω!

    Ολλανδέζα αγελάδα

  72. ΓιώργοςΜ said

    Με το γέρο και την πιτσιρίκα θυμήθηκα το ανέκδοτο (διαβάζετε με δική σας ευθύνη):
    Τρεις γέροι συζητούσαν τα προβλήματα της ηλικίας:
    -Α, εγώ ευτυχώς δεν έχω προβλήματα σοβαρά. Το ζάχαρό μου είναι λίγο ψηλό, αλλά αν τρώω με μέτρο, όλα καλά.
    -Κι εγώ το ίδιο. Ζάχαρο δηλαδή δεν έχω, μόνο λίγη πίεση, αλλά αν παίρνω τα φάρμακά μου δεν έχω κανένα πρόβλημα.
    -Ρε παιδιά, εγώ τις προάλλες πήγα να στριμώξω την υπηρέτρια. Έβαλε τις φωνές: «Τρίτη φορά σήμερα κύριε Γιάννη; [σσ τυχαίο 😛 το όνομα]»
    Ξεχνάω ρε παιδιά, ξεχνάω, μεγάλο πρόβλημα!

  73. Avonidas said

    #71. Σαν πεντάχρονα κάνουν, είναι απίστευτοι!

  74. Γς said

    courir le cachet κι οι μνημονικοί κανόνες του νεαρού Γς.

    Ηταν κι αυτή που «ετρεχε γρήγορα» για να θυμάται τ όνομά της.

    Την έλεγαν Κουραπίδου [Courir, rapide]`

  75. Γς said

    72:

    >«Τρίτη φορά σήμερα κύριε Γιάννη; [σσ τυχαίο 😛 το όνομα]»

    Γιώργο τον λέγανε. Ξεχασιάρη

  76. Μαρία said

    70
    Αυτό δικαιολογεί το λάθος του Σκυλίτζη αλλά όχι τους επόμενους. Κι ο Ηπίτης έχει την έκφραση και τον προγυμναστή coureur de cachets, που δεν σημαίνει οτι είναι και grand coureur ή chaud lapin 🙂

  77. Θέμης said

    Εντυπωσιακή η μεταφραστική περιπέτεια του courir le cachet, που βέβαια σήμερα το πρωτοέμαθα κι εγώ. Το εντυπωσιακότερο όμως είναι το μεταφραστικό ναυάγιο όλων των διαδοχικών μεταφραστών, πλην ίσως του Σκυλίτση. Λόγω εποχής, ο Σκυλίτσης μπορεί να μην είχε στη διάθεσή του κατάλληλο λεξικό. Επ’ αυτού δεν είναι δυνατόν να υπάρξει βεβαιότητα, ωστόσο η έκφραση δεν περιέχεται ούτε έμμεσα στα λεξικά γαλλικών-ελληνικών του Σκαρλάτου Βυζάντιου και αδυνατούμε να έχουμε βεβαιότητα για το τι περιεχόταν στα προσιτά γαλλογαλλικά λεξικά της εποχής του. Το γεγονός ότι το ήδη απολίθωμα Littré abrégé του 1963 το περιείχε προκαλεί υποψίες (fam. Courir le cachet, donner des leçons en ville). Ο Σκυλίτσης δεν αθωώνεται, αλλά απαλλάσσεται λόγω αμφιβολιών. Και θα πρέπει να του πιστωθεί μια ερμηνεία ευφάνταστη μεν αλλά απολύτως ταιριαστή με τα συμφραζόμενα, την οποία τόσο πολλοί αγάπησαν.
    Ας έρθουμε όμως στα δικά μας. Τα εδώ απολιθώματα, τα γαλλοελληνικά του Ηπίτη και του Βαρβάτη (γύρω στο 1900-1910), περιέχουν την επίμαχη σημασία. Ο στρωτός Βαρβάτης χαρτί και καλαμάρι: cachet Δελτίον δασκάλου διδόμενον δι’ έκαστον μάθημα //Payer au cachet πληρώνω κατά τον αριθμόν των μαθημάτων // Courir le cachet παραδίδω μαθήματα ιδιωτικά. Ούτε ο (ευφάνταστα αλλά ομολογουμένως δημιουργικά) μεταφράζων από τα γαλλογαλλικά λεξικά στην καραβανίστικη καθαρεύουσα Ηπίτης δίνει συγχωροχάρτι: οικ. Courir le cachet δίδω μαθήματα εν τη πόλει // Coureur de cachets προγυμναστής. Παραθέτω επικουρικά και το Petit Larousse του 1940 (κειμήλιο από τη μητέρα μου): fam. Courir le cachet donner, pour vivre, des leçons en domicile.
    Συμπεραίνω ότι κανείς από τους μετασκυλίτσειους μεταφραστές δεν ήξερε την έκφραση (συγγνωστό) και κανείς δεν άνοιξε λεξικό (ασύγγνωστο).

  78. Γς said

    76:

  79. Γιάννης Κουβάτσος said

    Η επιρροή της πρώτης μετάφρασης του Σκυλίτση φαίνεται και από το ότι κανείς από τους επόμενους μεταφραστές δεν τόλμησε να αλλάξει την απόδοση των ονομάτων στα ελληνικά: Γιάννης Αγιάννης, Ιαβέρης, Γαβριάς, συνώνυμα πλέον του αδικημένου φουκαρά, του άτεγκτου τυπολάτρη, του αλανιού ή αγυιόπαιδου (που έγραφαν οι παλαιότεροι λογοτέχνες).
    https://www.google.gr/url?sa=t&source=web&rct=j&url=http://www.tovima.gr/books-ideas/article/%3Faid%3D140136&ved=0ahUKEwjKwIi629jSAhUJPRQKHRT1Ap4QFghzMAg&usg=AFQjCNGouhdG1VAI2TZPU5THUWZG79y-1w&sig2=ouVszh1Rx4AvMYna4-K8bQ

  80. Αφώτιστος Φιλέλλην said

    Ας μην ξεχάσουμε οι οι Άθλιοι σημάδεψαν κάθε παιδί που διάβασε το εκτενέστατο μυθιστόρημα.

    Τα υπόλοιπα εκ των σχολίων δεν με πολυαφορουν. Να υπενθυμίσω ότι οι κύριες ηρωίδες είναι :

    Φαντίνα (Fantine): Εργάτρια στο εργοστάσιο του δήμαρχου Μαγδαληνή. Απολύεται άδικα από μία επόπτρια. Καθώς είναι ανύπαντρη και πρέπει να φροντίσει την κόρη της, Τιτίκα, εκπορνεύεται. Παράλληλα πληρώνει τους Θερναδιέρους, ιδιοκτήτες ενός πανδοχείου, για να φροντίζουν την Τιτίκα. Ζει με το μίσος πως ο κύριος Μαγδαληνής την έδιωξε με αποτέλεσμα να δώσει τη κόρη της σε ανάδοχη οικογένεια να την μεγαλώσει. Γνωρίζεται με τον Αγιάννη, αντιλαμβάνεται πως δεν έφταιγε και συνάπτουν σχέση φιλίας, μέχρι το θάνατό της.

    Τιτίκα (Cosette): Η κόρη της Φαντίνας. Μετά το θάνατο της μητέρας της ανατρέφεται από τον Γιάννη Αγιάννη. Ερωτεύεται τον Μάριο Πομερσί στην ηλικία των δεκάξι, τον οποίο και παντρεύεται στο τέλος του έργου.

    Επονίνη (Éponine): Κόρη των Θεναρδιέρων. Μετά τον ερχομό των Θεναρδιέρων στο Παρίσι, ζει μαζί τους υπό άθλιες συνθήκες, ζητιανεύει και εκπορνεύεται. Είναι δεκαέξι ετών και είναι ερωτευμένη με τον Μάριο. Θυσιάζει την ζωή της στην μάχη, για να σώσει τον Μάριο.

  81. ΣΠ said

    19
    Στο άλλο χέρι; Αγγλισμός;

  82. Πέπε said

    @λινκ 79:
    Ο τίτλος του άρθρου «Πώς ο Jean Valjean έγινε Γιάννης Αγιάννης» είναι μάλλον ένας ποιητικός τρόπος να πει η συντάκτρια «Η αποδοχή των Αθλίων και του Ουγκό στην Ελλάδα», αφού δεν γίνεται κανένας λόγος για ονόματα ηρώων και μεταφράσεις τους…

  83. nickel said

    Καλησπέρα. Έχω αγγλική μετάφραση (του Charles E. Wilbour, Random House, 1992) που παίζει κι αυτή με τον ποδόγυρο (a rake). Άλλωστε, ο ποδόγυρος γεφυρώνει καλύτερα το «never married» με το επεισόδιο με την καμαριέρα. Χρειαζόμαστε γαλλικό Urban Dictionary εκείνου του καιρού.

    Favourite, having been in England, was the admiration of Zéphine and Dahlia. She had had at a very early age a home of her own. Her father was a brutal, boasting old professor of mathematics, never married, and a rake, despite his years. When young, he one day saw the dress of a chambermaid catch in the fender, and fell in love through the accident. Favourite was the result.

  84. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    77 Μερσί Θέμη!

    80 Αφώτιστε κάτι κάνεις και σου πιάνει τα σχόλια η σπαμοπαγίδα.
    Για την ονοματολογία των Αθλίων αξίζει χωριστό άρθρο.

    83 Ή μήπως ο Γουίλμπουρ επίσης βαρέθηκε να ανοίξει λεξικό;

  85. # 79

    Πάντως ούτε και του Γιώργη Αγιώργη αλλάξανε το όνομα !

  86. spatholouro said

    Και τι να γράφει άραγε επ’ αυτού -αν γράφει- η «μετάφρασις επιδιωρθωμένη» που εξέδωσε ο Σκυλίτσης 20 χρόνια αργότερα;

  87. sarant said

    86 Νέα στροφή στο θέμα 😉

  88. Εγώ έχω άλλο θέμα. Ώστε κάνουν ιδιαίτερα και στη Γαλλία; Και μάλιστα απ’ τον 19ο αιώνα; Και καθιέρωσαν όρο απ’ τον τρόπο πληρωμής των ιδιαιτεράδων (όπως λέγονται σήμερα); Τς, τς, τς! Κι εγώ που νόμιζα πως μόνο στην Ελλάδα γίνονται αυτά (ιδιαίτερα – φροντιστήρια).

  89. Μεταφραστής said

    Οι δυσκολίες της γαλλικής γλώσσας και κάθε γλώσσας και οι πρώτες σκέψεις του μέσου ανθρώπου:

    point marié
    courant le cachet

    Προσθέτω και τα ακόλουθα τρία:
    faire les courses
    Syndicat d’initiative
    Hotel de Ville

    Οποιαδήποτε γλώσσα έχει τις δυσκολίες της και επιμένω στους δύσκολους ιδιωματισμούς.
    Η γαλλική γλώσσα έχει πολλούς και δύσκολους ιδιωματισμούς που για να τους μάθει κάποιος που δεν μεγάλωσε με αυτήν την γλώσσα, πρέπει να έχει μείνει σε γαλλόφωνη χώρα και να έχει ασχοληθεί εντατικά με αυτήν την γλώσσα.
    Οι παραπάνω λέξεις που παρέθεσα είναι τέτοιοι ιδιωματισμοί. Πρόσθεσα άλλους δύο για έμφαση.
    Ο μέσος άνθρωπος, του οποίου η σκέψη πάει αλλού, δεν μπορεί να μεταφράσει σωστά.
    Θα μου πείτε, τόσοι περίφημοι λογοτέχνες που μετέφρασαν πολλά βιβλία και άλλα κείμενα, τους βάζεις στους μέσους ανθρώπους;
    ΝΑΙ, τους βάζω στους μέσους ανθρώπους και αυτό το αποδεικνύουν οι ίδιοι με τα λάθη που έκαναν. Το ότι στις εποχές τους δεν υπήρχαν τα σύγχρονα βοηθητικά μέσα μετράει μόνο κατά μέρος. Το μείον των παραπάνω μεταφραστών ήταν ότι η πρώτη σκέψη τους πήγαινε κάπου αλλού, σε αυτό που συνηθίζουμε να το λέμε «πονηρό». Έτσι έκαναν το λάθος, μάλλον την λαθάρα, ενώ θα μπορούσαν να ρωτήσουν κάποιον Γάλλο τουρίστα, από τους λιγοστούς τουρίστες εκείνης της εποχής ή να γράψουν ένα γράμμα με την σχετική ερώτηση σε κάποιον Γάλλο γνωστό τους, όσοι είχαν Γάλλους γνωστούς ή κάτι άλλο.

    Τα άλλα δύο που παρέθεσα είναι για έμφαση.

    point marié = ούτε κατά διάνοιαν παντρεμένος και όχι παντρεμένος στο σημείο ή καθόλου παντρεμένος, αφού δεν υπάρχει παντρεμένος σε ένα σημείο ή λίγο παντρεμένος
    courant le cachet = έτρεχε να δώσει ιδιαίτερα μαθήματα και δεν έτρεχε από πίσω από τίποτα

    faire les courses = ψωνίζω και όχι συμμετέχω σε τμήμα μαθημάτων ή κάνω κούρσες ή πάω με το άλογό μου στον ιππόδρομο
    Syndicat d’initiative = γραφείο τουρισμού και όχι συνδικάτο πρωτοβουλίας, ούτε ταξιδιωτικό ή τουρ ιστικό γραφείο. Το Syndicat d’initiative έχει μετονομαστεί σε Bureau du tourisme εν τω μεταξύ και έτσι δεν μπερδεύονται οι καημένοι οι τουρίστες όταν θέλουν να ρωτήσουν που είναι το επόμενο ξενοδοχείο, ευτυχώς.
    Hotel de Ville = δημαρχείο και όχι το ξενοδοχείο της πόλης, δυστυχώς για τους τουρίστες που πηγαίνουν ακόμα στο δημαρχείο για να κρατήσουν δωμάτιο… χαχαχαχαχα

    Compris? Καταλάβαμε;

    Ακόμα χειρότερα λάθη γίνονται με τα κινέζικα. Μην μου πείτε ότι η κινέζικη γλώσσα είναι η δυσκολότερη του κόσμου, γιατί δεν είναι. Η κινέζικη γλώσσα έχει κάποιες δυσκολίες κατά την εκμάθηση της γραφής. Επιμένω μόνο στις κάποιες δυσκολίες, επειδή η γραφή βασίζεται σε ένα απλό σύστημα περίπου 10 γραμμών. Επιπλέον η κινέζικη γλώσσα είναι η απλούστερη γλώσσα που μπορεί να μάθει να μιλάει κάποιος. Αλλά χρειάζεται περισσότερη προσοχή κατά τον σχηματισμό σύνθετων λέξεων από ό,τι η γαλλική γλώσσα.
    Αλλά για κινέζικα μπορούμε να μιλήσουμε άλλη φορά.

  90. Γιάννης Κουβάτσος said

    82. Σωστά. Δεν έχω βρει πουθενά πάντως γιατί ο Σκυλίτσης απέδωσε ως Γιάννη Αγιάννη τον Ζαν Βαλζάν ή την Κοζέτ ως Τιτίκα. Μόνο υποθέσεις μπορούμε να κάνουμε και, όπως είπε ο Νικοκύρης, χρειάζεται άρθρο για το θέμα. 😊

  91. … gasconnait. … οι Γασκόνοι, στη νοτιοδυτική άκρη της σημερινής Γαλλίας, ήταν, κατά το στερεότυπο, καυχησιάρηδες. …

    «La Gascogne», κατά το Ίδρυμα Ellis Island, ήταν το όνομα του πλοίου με το οποίο ο παππούς μου, Μιχαήλ Καψοκαλύβας – που δεν γνώρισα ποτέ – είχε περάσει από την Χάβρη στην Νέα Υόρκη, 30 Οκτ. 1905, πριν επιστρέψει μόνιμα στην Ελλάδα για τους Βαλκανικούς (πολέμους) το 1912.

    Η Γασκώνη, ναυπηγημένη το 1887, έγινε παλιοσίδερα το 1920, χρονιά που γεννήθηκε ο πατέρας μου.

  92. Triant said

    81:
    Έ, μετά τα ‘στο τέλος της ημέρας’ και τα λοιπά είπα να το προχωρήσω λιγάκι. Είμαι πολυ λυπημένος αν δεν ήταν σαφές 🙂

  93. Spiridione said

    Την έκφραση την έχει και το γαλλοελληνικό Σχινά – Λεβαδέως (1861)
    https://books.google.gr/books?id=nTBEAAAAcAAJ&pg=PA241&dq=%CE%B3%CE%B1%CE%BB%CE%BB%CE%BF%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CF%8C%CE%BD+%CE%A3%CF%87%CE%BF%CE%B9%CE%BD%CE%AC&hl=el&sa=X&ved=0ahUKEwioja6Q9djSAhUF1hQKHTVrC4YQ6AEIJjAC#v=onepage&q=%CE%A3%CF%86%CF%81%CE%B1%CE%B3%CE%AF%CF%82&f=false

  94. sarant said

    Α μπράβο!

  95. nikiplos said

    Καλησπέρα…

    Το γασκώνος θα έπρεπε να μην περάσει απαρατήρητο, στον μεταφραστή που επέμεινε σε αυτό. Ίσως και ο ίδιος να συμβουλεύτηκε την τοτινή ιστορική ιδιότητα των γασκώνων και οι πηγές του να έδειξαν μόνο ότι μιλούσαν με προφορά… Αν έβρισκε κανείς τη φράση, «ο πατέρας της κοπέλας Μανιάτης όνομα και πράμα» θα τη μετέφραζε ότι μιλούσε μανιάτικα?

    Η φράση «il était tombé amoureux de cet accident» με τα λίγα κουτσογαλλικά μου, μου δίνει: ερωτεύτηκε εξαιτίας αυτού του περιστατικού. Κι όχι ερωτεύτηκε το περιστατικό ή τους γλουτούς ή το μπουτάκι που ίσως είδε. Η φράση «il était tombé amoureux [d’elle] suite à cet accident» είναι δύσκολη, πολύ φιλολογική ας πούμε… το «de» εδώ, είναι ότι το αγγλικό for, έχει και αιτιολογική σημασία. Οπότε ερωτεύτηκε (την κοπέλα) εξαιτίας αυτού του περιστατικού, ειδάλλως δεν θα της έδινε σημασία, πόσω μάλλον αφού δεν ήταν παρά μια ταπεινή καμαριέρα χωρίς προίκα κοκ… Καρπός του έρωτά του και η Φαβουρίτα, πράγμα που προϋποθέτει κάμποσες συνευρέσεις με την καμαριέρα [ως γνωστόν μόνο ο κύριος Πασχάλης Αρβανιτίδης, ισχυρίζεται ότι μόνο από ένα στιγμιαίο λάθος καίτοι 50ρης, άφησε έγγυο με τη μία την κοινωνιολόγο 🙂 ].

  96. leonicos said

    Ω!!!!!! την πατήσαμαν όλοι…. και των γαλλοτραφών συμπεριλαμβανομένων!!!!

    Και το Larousse του 1936 που διαθέτω, αλλά δεν το ανοίγω γιατί έχω νεότερα, αυτά λέει περί cachet.

    Αλλά si non e vero e ben trovato. Πώς αλλιώς θα λέγαμε για τη διορατικότητα του Γςουγκώ να περιγράψει το Γς 150 πριν;

    Αμφιβάλλω ότι ο Σκυλίτζης δεν ήξερε τόσα γαλλικά που να μην ξέρει την έκφραση. Υπήρχαν πολλές δέσποινες οικοι διδασκόμενες στην εποχή του. Αλλά το θεώρησε πολύ πιο πικάντικο. Στο κάτω κάτω δεν αλλοίωνε και το πνεύμα του έργου. Μια περιθωριακή φυσιογνωμία ήταν, χωρίς όνομα. Το αν παρέδιδε μαθήματα ή επεδίδετο ο ίδιος εις έκλυτον βίον, πολύ μικρή σημασία έχει

    Αλλά η, από Σκυλίτζη, απόδοση του Αλέξη, είναι αξεπέραστη.
    Στο κάτω κάτω, όλοι οι επόμενοι μεταφραστές αυτήν πήραν για τυφλοσούρτη, και αυτοσχεδίασαν.
    Αυτό δεν μειώνει την αξία των μεταφράσεων όπως του Κοτζιούλα, κι ας την πάτησε επί του σημείου, που ήταν σε ενεργά και σωστά ελληνικά. Άλλοι αυτοσχεδίασαν κακομοίρικα, βλακωδώς και με κακά ελληνικά

    Αυτό δείχνει ότι οι μεταφραστές δεν κάνουν πάντα πολύ καλά τη δουλειά τους.

  97. Μαρία said

    93
    Άρα ούτε κι ο Σκυλίσσης άνοιξε λεξικό 🙂

  98. Spiridione said

    97. Τα γαλλικά λεξικά το είχαν βέβαια από πιο παλιά
    https://books.google.gr/books?id=9lBOAQAAMAAJ&pg=PA469&dq=%22courir+le+cachet%22&hl=el&sa=X&ved=0ahUKEwjK6qP8gdnSAhVMnRQKHawfCAoQ6AEIGzAA#v=onepage&q=%22courir%20le%20cachet%22&f=false

  99. leonicos said

    93 Σπυριδιόνε, πολύ ενδιαφέρον το εύρημά σου
    Εξαιρετικό λεξικό όχι τόσο για τα γαλλικά του πλεόν αλλά για τα ελληνικά του.
    Εξαιρετικός και ο πρόόγος των συγγραφέων. Όχι για να τον πάρει κανείς τοις μετρητοίς, αλλά αξίζει πολλά.

    Αν δεν μπορέσω να βρω και τον δεύτερο τόμο, θα σε ρωτήσω πού τον βρίσκεις

  100. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    >>εξίσου καλό είναι το «πιάστηκε»

    Σ’ ένα κλαδί μαγιάτικο
    πιάστηκε μια εσάρπα

    την είδε το ροδάκινο
    και ρόδισε η σάρκα

  101. spatholouro said

    Μήπως ο Σκυλίτσης δεν είχε προλάβει να προμηθευτεί το Λεξικό του 1861 και είχε το Γαλλοελληνικό των Ραγκαβή-Σαμουρκάση-Νικολαϊδη Λεβαδέως του 1842, όπου δεν λημματογραφείται η έκφραση, ούτε στο courir ούτε στο cachet;

    https://books.google.gr/books?id=cTJGAAAAcAAJ&printsec=frontcover&dq=nicht+lateinisch

  102. Αφώτιστος Φιλέλλην said

    84Β Το παρατηρησα τις τελευταιες μερες. Δεν ξερω βαθυ 😉 ιντερνετ , ουτε καν το ρηχο !

  103. Μαρία said

    101
    Το πιθανότερο.

    Παρότι ο μεταφραστής επεμβαίνει σε μεγάλο βαθμό στο κείμενο, προχωρώντας σε σημαντικές περικοπές, πετυχαίνει να μεταδώσει στο ελληνικό κοινό τη δύναμη, τη φιλοσοφία, το μεγαλείο και τις συγκινήσεις του μνημειώδους αυτού έργου. http://helios-eie.ekt.gr/EIE/handle/10442/776

  104. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    102 Οπως βλέπεις συνεχίζεται το πρόβλημα -το είχε και ο Κιντ πρόσφατα.

  105. Μαρία said

    Νικοκύρη, γιά ρώτα τους φίλους στο φουμπού με τις ποικίλες μεταφράσεις πώς αποδόθηκε κι η κράνα https://sarantakos.wordpress.com/2016/03/06/kotzioulas-6/#comment-341035

  106. Στούμπος said

    Ψάχνοντας γερμανικές μεταφράσεις για σύγκριση, βρήκα μια σε γοτθική γραφή του 1863 από τον συγγραφέα Ludwig von Alvensleben (1800-1868), έκδοση Hasselbach’che Verlagsbuchhandlun Berlin. Γράφει λοιπόν το κείμενο (και μεταφράζω)
    Schon sehr frue hatte sie ihre eigene Wohnung gehabt.(από πολύ νωρίς είχε την δική της κατοικία ). Ihr Vater war ein alter roher Professor der Mathematic, (Ο πατέρας της ήταν ένας ηλικιωμένος ακαλλιέργητος-χοντράνθρωπος-καθηγητής μαθηματικών), der den Prahler machte (που έκανε τον σπουδαίο), unverheiratet (ανύμφευτος-ελεύθερος-) seines Alters unreached (μη δίνοντας σημασία στην ηλικία του) noch Stunden umherlaufend (γυρίζοντας εδώ κι εκεί για ώρες.).
    Als dieser Professor noch jung war, (Όταν ο καθηγητής αυτός ήταν ακόμη νέος), sah er eines Tages (είδε μια μέρα) das Kleid einer Kammerzofe (το φόρεμα μιας καμαριέρας) an einem Offenschirm haengenbleiben (κρεμμασμένο σε προστατευτικό τζακιού-θερμάστρας-), er wurde ueber diesen Vorfall verliebt. (από το επεισόδιο αυτό ερωτεύθηκε). Daraus entspang Favourite (από αυτό ξεπήδησε η Φαβουρίτ).

  107. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    courir le cachet και οπτικοακουστικά
    http://www.ina.fr/video/I07290541

  108. Μαρία said

    106
    Δες σχ.29

  109. Μαρία said

    Σε ιταλική μετάφραση του 1966 και με εικονογράφηση σπουδαίου ζωγράφου https://www.maremagnum.com/libri-antichi/i-miserabili-traduzione-e-note-di-renato-colantuoni/142449295 ο Ιταλός μεταφραστής τον έβγαλε σαρδανάπολο.

    σ.217 che correva la cavallina malgrado l’età http://www.liberliber.it/mediateca/libri/h/hugo/i_miserabili/pdf/hugo_i_miserabili.pdf

    107
    Πολύ ωραίο.

  110. Από την αγγλική μετάφραση του Norman Denny (Penguin, 1976):

    «Favourite, having been in England, was greatly admired by Zéphine and Dahlia. She had acquired a home of her own at a very early age. Her father, an elderly, coarse, and boastful teacher of mathematics, had never married but despite his years was still a womanizer. In his youth he had seen the skirts of a chambermaid caught up on a fender and the vison had caused him to fall in love. Favourite was the outcome.»

    Όπως και στν αγγλική μετάφραση που παρέθεσε ο Νίκελ πιο πάνω, έτσι κι εδώ το courir le cachet θεωρείται ότι παραπέμπει σε γυναικοδουλειές. Προφανώς το λάθος (αν πρόκειται για λάθος) δεν ξεκινάει με τον Σκυλίσση.

  111. Στούμπε (106), το noch Stunden umherlaufend εγώ θα το καταλάβαινα «γυρίζοντας ακόμα εδώ κι εκεί να οικονομήσει κανένα ιδιαίτερο». «για ώρες» μάλλον stundenlang δεν θα ήτανε;

  112. Μαρία said

    110
    Βρε, βρε, σαν τα χιόνια.

  113. Μαρία said

    111
    Όχι, τριγυρνάω 1,2, 3… ώρες Stunden umherlaufen

  114. Γεια σου Μαρία!

  115. Γεια σου Μαρία!

  116. Βρε, βρε, βρε!

  117. Γιάννης Ιατρού said


    Εδώ ασχολούμαστε με τις μεταφράσεις και άλλοι κάνουν αντίσταση ….
    ως αποστολέας στον ύποπτο φάκελο που εστάλη στο Βερολίνο και στο Γερμανικό υπουργείο Οικονομικών με παραλήπτη τον Βόλφγκανγκ Σόιμπλε εμφανίζεται ο αντιπρόεδρος της ΝΔ Αδωνις Γεωργιάδης

  118. Μαρία said

    115
    Ξεπαίδιασες, για να σε βλέπουμε κι απο δω;

  119. Μαρία said

    117
    Πράγματι.

  120. Spiridione said

    99.
    https://books.google.gr/books?id=gS5EAAAAcAAJ&pg=PP7&dq=%CE%B3%CE%B1%CE%BB%CE%BB%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CF%8C%CE%BD+%CE%BB%CE%B5%CE%BE%CE%B9%CE%BA%CF%8C%CE%BD+%CF%83%CF%87%CE%B9%CE%BD%CE%AC&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwi7vJfqrdnSAhVCaxQKHWqbDNoQ6AEIGjAA#v=onepage&q=%CE%B3%CE%B1%CE%BB%CE%BB%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CF%8C%CE%BD%20%CE%BB%CE%B5%CE%BE%CE%B9%CE%BA%CF%8C%CE%BD%20%CF%83%CF%87%CE%B9%CE%BD%CE%AC&f=false

  121. νεσσίμ said

    Είναι απίστευτες οι δυνατότητες πια του διαδικτύου…

    Το CNRTL (Centre national de ressources textuelles eτ lexicales) του CNRS δίνει

    ♦ Loc. (usuelle). Courir le cachet. Vivre difficilement de leçons particulières.
    L’ingrate course au cachet (Voguë, Les Morts qui parlent,1899, p. 148).
    Professeur … qui devait doubler ses six mille francs d’appointements en courant le cachet (Zola, Au Bonheur des dames,1883, p. 447).

    (http://www.cnrtl.fr/definition/cachet)

  122. Γιάννης Ιατρού said

    111/113: Μάλλον δεν θα γράφει noch αλλά nach στο κείμενο…. Έχει και κάτι άλλα περίεργα (π.χ. unreached ?) που προέρχονται μαλλόν από το δυσανάγνωστο κείμενο στα γοτθικά, όπως αναφέρει ο σχολιαστής στο 106. ‘Ισως έχει δίκιο ο Άγγελος

  123. Μαρία said

    122
    πληκτρολογικό αντί ungeachtet

  124. Alexis said

    #58, 66: Για σταθείτε ρε παιδιά, δεν ήταν γέρος ο άνθρωπος όταν έγινε το περιστατικό με την υπηρέτρια. Νεότατος ήταν.
    Μην τα ισοπεδώνουμε όλα και συκοφαντούμε και καθηγητή άνθρωπο! Και μάλιστα μαθηματικό… 😆

  125. Γιάννης Ιατρού said

    123: σωστά, αλλά αυτό εννοώ, ότι το «o» μπορεί να ήταν και «a». Aλλά θα βρω το αυθεντικό κείμεινιο, γιατί δεν αποκελείω να έχεις και δίκιο. stay tuned 🙂

  126. IN said

    122: Εδώ το κείμενο και, πράγματι, λέει «noch» https://books.google.lu/books?hl=fr&id=AzU6AAAAcAAJ&dq=Die+Elenden+alvensleben&q=Favourite#v=onepage&q&f=false

    [Άσχετη σημείωση: Στα Λουξεμβουργέζικα το «noch» λέγεται «nach» (το Γερμανικό «nach» λέγεται «no»). Επειδή τα ακούω όλη μέρα, τα Λουξεμβουργέζικα μου ακούγονται πιο οικεία, οπότε όταν διάβασα το σχόλιο «δεν θα γράφει noch αλλά nach», πριν το καλοσκεφτώ, η ενστικτώδης αντίδραση μου ήταν: «πολύ σωστά, αλλά αυτός πού το ξέρει;» :)]

  127. Γιάννης Ιατρού said

    123/125: Μαρία,
    Λοιπόν, εδώ το κείμενο, όντως noch γράφει 🙂

  128. Γιάννης Ιατρού said

  129. Μαρία said

    Να βλέπουμε και τους Ολανδούς http://www.francetvinfo.fr/monde/pays-bas/direct-legislatives-aux-pays-bas-les-bureaux-de-vote-ont-ouvert_2097739.html

  130. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Από τα exit, το κόμμα του Nταϊσεμπλούμ, μπλουμ και οι πράσινοι, καταπράσινοι 🙂

  131. Γς said

    Γιάννης Αντετοκούνμπο και πάσης Ελλάδος!

    Τρομερό αφιέρωμα στην ΕΡΤ1, τώρα!

  132. Γιάννης Ιατρού said

    128: Ουπς, κάτι πήγε στραβά με την εικόνα, την ξαναβάζω (με την μετατροπή σε αναγνώσιμη λατινική γραφή 🙂 )

  133. voulagx said

    @Σαραντ: Συνειρμικα, λογω του #105 της Μαριας, ποτε θα κυκλοφορησουν τα ημερολογια;
    Ενα βιβλιο που αναφερεται στην παργινοσκαλα,» Όλοι πια ξύνουν τις πληγές και τη μνήμη τους.» http://www.biblionet.gr/book/213476/%CE%91%CF%85%CE%B4%CE%AF%CE%BA%CE%BF%CF%82,_%CE%95%CF%85%CE%AC%CE%B3%CE%B3%CE%B5%CE%BB%CE%BF%CF%82_%CE%93./%CE%9F%CE%B9_%CF%84%CE%B5%CE%BB%CE%B5%CF%85%CF%84%CE%B1%CE%AF%CE%B5%CF%82_%CF%80%CE%B5%CE%BD%CF%84%CE%AC%CF%81%CE%B5%CF%82

  134. Γς said

    71:

    Ερντογάν: «Οι Ολλανδοί είναι απολίτιστοι και έσφαξαν 8.000 μουσουλμάνους στη Σρεμπρένιτσα»

    Ενώ στην πολιτισμένη Τουρκία δεν σφάζουν τις Ολλανδικές αγελάδες.
    Τις χαρακτήρισαν περσόνες(!) νον γκράτα και τις απελαύνουν !

    http://www.avgi.gr/article/10937/7981106/tourkia-anepithymetes-oi-agelades-ollandias-tis-stelnoun-piso

  135. Λ said

    Για το κασέ ρώτησα απόψε ένα τυπογράφο ο οποίος μου είπε ότι ήταν το υπόδειγμα σελίδας όταν το κείμενο ήταν διανθισμένο με φωτογραφίες/ παραστάσεις ώστε να ξέρει ο τυπογράφος πως πρέπει να είναι το layout της εν λόγω σελίδας. Το κασέ δεν είχε σχέση με διορθώσεις κειμένου αλλά με την εμφάνιση/σελίδωση βιβλίου/περιοδικού/εφημερίδας.

  136. sarant said

    Eυχαριστώ για τα νεότερα! Ελειπα, είχα πάει σε μια εκδήλωση για τη Συρία και είδα και μια ωραία ισραηλινή ταινία για τους Δρούζους, The Syrian Bride.

    135 Aκριβώς αυτό. Κυρίως σε περιοδικά.

    133 Κανονικά φέτος θα βγουν

    129-130 Τον γλωσσοφάγατε τον Βίλντερς…. την πάτησε.

    110 Βρε τον Τιπούκειτο, σαν τα χιόνια!

    Βλέπω ότι έχουμε δεύτερη ένδειξη ότι μπορεί να ήταν γυναικάς ο καθηγητής…. Τι να πω!
    Καμιά άλλη γλώσσα;

  137. Pedis said

    ε καλά, ας λυθεί το πρόβλημα με συμβιβασμό:
    «κυνηγούσε τα ιδιαίτερα με μικρούλες».

    # 109 – αντίστοιχο της άσωτης ζωής, των παραλυσιών, να πούμε.

  138. Γς said

    134:

    Και κλάμα ο Γερούν Ντάισελμπλουμ, που είναι και της Ζωικής Παραγωγής του Γεωπονικού Πανεπιστημίου του Βαγκενίνγκεν.

    Ασε που φαίνεται ότι το κόμμα του χάνει απόψε τις 30 από τις 38 έδρες του!

  139. Μαρία said

    136
    Ένδειξη οτι την πάτησαν κι άλλοι. Τον ιταλό τον είδες παραπάνω;
    Παρασύρονται, ειδικά ο Ιταλός, απ’ το κουρίρ παρά την ηλικία του.

  140. Γς said

    136:

    >γυναικάς ο καθηγητής…. Τι να πω!
    Καμιά άλλη γλώσσα;

    Το
    «-Από γλώσσα πως τα πήγες στο Παρίσι;
    -Στην αρχή σιχαινόμουν, μετά συνήθισα».
    μετράει;

  141. sarant said

    139 Ωχ μου είχε ξεφύγει ο Ιταλός. Ενώ ο Γερμανός μεταφραστής συμφωνεί (ο ένας σίγουρα) με τα ιδιαίτερα.

  142. Καλημέρα 🙂

    Αν και διάβασα διαγώνια το κυρίως άρθρο το πρωί στην δουλειά, μόλις πριν από λίγο μπόρεσα να το διαβάσω πιο προσεκτικά, και αυτή τη στιγμή έχω διαβάσει και τα πρώτα καμιά τριανταριά σχόλια.

    Σταματάω για λίγο την ανάγνωση, για να πω, μιας και το άρθρο είναι μεταφραστικού ενδιαφέροντος, κάτι που είδα στην ταινία «ο άνθρωπος των δύο αιώνων«, δηλαδή όχι σε βιντεοταινία του σωρού, όπως προβλήθηκε την Κυριακή στην τηλεόραση. Έχω αρκετές φορές αναφέρει την «Σεμιραμίδη» (προφσνώς < ιτ. Semiramide < Σεμίραμις/Semiramis), αλλά αυτήν την συνάντησα στο Μίκυ Μάους. Στην ταινία όμως, υπάρχει ένα θηλυκό ρομπότ, που το όνομά του αποδίδεται όπως το λέει, "Γαλατέα"! Πείτε μου ότι υπάρχει τέτοιο όνομα, και δεν έπρεπε να πουν Γαλάτεια… 🙂

  143. Γιάννης Ιατρού said

  144. Γς said

    138:

    Και γράφει ο φίλος μου Παντελής Μπάγκος για τον Γερούν Ντάισελμπλουμ στο Fb τώρα:\

    «Πάντως, ουδέν κακόν αμιγές καλού. Ο Γερούν θα μπορέσει τώρα να επιστρέψει στις σπουδές του και να πάρει το πολυπόθητο μεταπτυχιακό του στη ζωοτεχνία. Ίσως να προλάβει να κάνει και πρακτική στο άρμεγμα της γελάδας (και να αφήσει το άρμεγμα των λαών).»

  145. Γιάννης Ιατρού said

    142: Κώστα,
    τι να σου πούμε…, δες και μόνος σου 🙂 🙂 Galatea

  146. Βλέπω με περιέργεια ότι ενώ το Ανδρόιδ τηλέφωνό μου δείχνει το πολυτονικό κείμενο τού Αρχιμήδη με κενά, παρόλα αυτά, τα φωνήεντα με βαρεία τα δείχνει κανονικά :-S

  147. Γιάννης Ιατρού said

    144: Γς
    Σε λίγο θα λές Γερούν και θα κλαίς 🙂 🙂 🙂

  148. Μαρία said

  149. Γς said

    147:

    Λες;

    Και συνεχίζει σε νέα ανάρτηση ο Παντελής [Σχ. 144]:

    Σήμερα είμαστε όλοι Γερούν. Θα μας λείψεις…

    😦

  150. @118: Μαρία, πού τέτοια τύχη.

    Το courir le cachet ομολογώ ότι δεν το είχα ξανακούσει. Στο λεξικό του CNRTL βρίσκω κι εγώ μόνο τη σημασία «τα βγάζω πέρα δύσκολα κάνοντας ιδιαίτερα»:
    ♦ Loc. (usuelle). Courir le cachet. Vivre difficilement de leçons particulières. Παράδειγμα από τον Ζολά: «Professeur … qui devait doubler ses six mille francs d’appointements en courant le cachet» (Zola, Au Bonheur des dames,1883, p. 447).

    Εκτός αν μου διαφεύγει κάτι, δεν βρήκαμε ακόμα πώς ακριβώς έγιναν τα ιδιαίτερα ποδόγυρος, σωστά;

  151. Πέπε said

    Ομολογώ ότι μου κάνει εντύπωση να υπάρχει ιδιαίτερη έκφραση (ιδιωτισμός) με τη σημασία «τα φέρνω βόλτα δύσκολα κάνοντας ιδιαίτερα». Αλλά εν πάση περιπτώσει, αφού υπάρχει, υπάρχει.

    Θα είχε κανείς τον πειρασμό να αναρωτηθεί μήπως ο ιδιωτισμός, αφού έφτασε να ταυτιστεί με την έννοιά του σαν να ήταν κυριολεξία, άρχισε κάποια στιγμή, ίσως δίκην υπαινιγμού ή αστεϊσμού, να χρησιμοποιείται και με την έννοια του κυνηγητού του ποδόγυρου. (Στα ελληνικά θα ήταν απόλυτα κατανοητή λ.χ. μια φράση «από γυναίκα μπαλώνομαι όπως όπως», χωρίς αυτό να σημαίνει ότι υπάρχει έκφραση όπου το «μπαλώνομαι» παίρνει την ειδική σημασία του «έχω ασταθή και σχετικά φτωχή σεξουαλική ζωή».) Αλλά τέτοια ώρα όλο και κάποιος θα είχε βρεθεί να το ξέρει. Αφού δεν το είπε, δε θα υπάρχει…

    Στη συνέχεια του βιβλίου δεν υπάρχει κανένα σημείο όπου η πληροφορία για τον πατέρα της Φαβουρίτας (είτε ότι έκανε ιδιαίτερα, είτε ότι ήταν γυναικάς) να αξιοποιείται; Εκτός από το σημείο που ήδη παρατέθηκε, που δείχνει σαφώς ότι όντως ήταν γυναικάς.

  152. Γς said

    149:

    Γιάνης:

    -Γερουν γερά !

  153. Γς said

    150:

    >Παράδειγμα από τον Ζολά

    Ο Ζολά που σας έλεγα (Σχ. 25):

  154. Γς said

    134:

    Κι έχεις και την φίλη μου την Mitsa Makri στο Fb:

    Δηλαδή τώρα η Τουρκία θα παραβιάζει τον εναέριο χωρο της Ολλανδίας;

  155. Γς said

    courir le cachet και «έτρεχε εις παραλυσίας».

    Και ποιος ξέρει πως θα αποδώσουν οι ιστορικοί του μέλλοντος τα διάφορα «κασέ».

    «Επεσε το κασέ μου» λ.χ.

  156. Μαρία said

    150, 151
    Έχει σχετικό λήμμα κι ο Duneton http://www.livredepoche.com/la-puce-loreille-claude-duneton-9782253027041
    και λέει οτι πέρασε στο χώρο του θεάματος, επειδή οι μουσικοί κι οι χορευτές συνήθιζαν τα μαθήματα στο σπίτι.
    π.χ. Beru etait un grand violon et il s’etait longtemps crotté à courir le cachet.

  157. Γς said

    156:

    Διορθώνω το λίκνο σου:

    http://www.expressions-francaises.fr/expressions-c/1619-courir-le-cachet.html

  158. Αιμ said

    Καλά μόνο εγώ νόμιζα, μέχρι σήμερα, πως το κασέ είχε σχέση με το κας- ρευστό ;

  159. Γς said

    Καμιά σχέση.

    The English word cash is derived from the Kannada / Tamil / Malayalam / Telugu (South Indian Dravidian languages) word kaasu meaning money.

    Μα όλοι … το ξέρουν!

    Εσένα πως σου ξέφυγε;

  160. Γς said

    158, 159:

    Λες να κάνουμε κάνα λάθος;

    Και να πεταχτεί κανένας περίεργος από δω μέσα και να ισχυρίζεται ότι η λέξη kaasu της Kannada / Tamil / Malayalam / Telugu (South Indian Dravidian γλώσσας) σημαίνει κάποια στάση του Καμα Σούτρα ;

  161. Γς said

    143:

    Κι η Μπερναντίνα μας.

    Στο Fb τώρα:

    Πολύ μ’ ανέβασαν απόψε οι Κάτω Χώρες

  162. Γς said

    Κι έχεις πάλι την Mitsa Makri στο Fb:

    «Η Δάφνη Σημίτη θεωρήθηκε «οικονομικά αδύναμη» και έλαβε έκπτωση στα νοσήλια του Ντυνάν… μη κοροϊδεύετε, εγώ την είχα δει παλαιότερα να πουλάει χαρτομάντιλα σε ταβέρνες στην Πλάκα…»

    Η θεία του Σταύρου του Θεοδωράκη

  163. spiral architect said

    Ο υπουργός Εξωτερικών της Γαλλίας Ζαν Μαρκ Ερό συνεχάρη απόψε με ένα tweet την Ολλανδία και τους πολίτες της, καθώς «ανέκοψαν» με την ψήφο τους στις βουλευτικές εκλογές την άνοδο της ευρωπαϊκής ακροδεξιάς.

    με τον Βίλντερς δεύτερο και αφού τράβηξε τους «φιλελεύθερους» αντάμα στην πολιτική του.

    Παραπάνω από το 50% της πόλης του μεγαλύτερου λιμανιού της Ευρώπης είναι αλλοεθνείς-μη Ολλανδοί.

  164. Alexis said

    Τιιι;;;
    Καταποντίστηκε ο Γερούν;
    Όχι ρε γαμώτο!
    Εμείς πάντως τον αγαπάμε! 😆

  165. 154, … Δηλαδή τώρα η Τουρκία θα παραβιάζει τον
    εναέριο χωρο της Ολλανδίας; …

    Όχι, γιατί περιπολούν οι
    Ιπτάμενοι Ολλανδοί.

  166. spiral architect said

    Υπάρχουν πολλοί επίδοξοι Νερομπλούμ. 😦

  167. 110, … In his youth he had seen the skirts of a chambermaid
    caught up on a fender and
    the vision had caused him to fall in love.
    Favourite was the outcome.» …

    Αν ο Άγγλος μεταφραστής το έκανε επίτηδες,
    το λογοπαίγνιο στην τελευταία πρόταση είναι θεϊκό.

  168. spiral architect said

    Χτυπούν το βράδυ στην Κηφισίας τον Μπουμπούκο
    μετρώ γκαζάκια, τις βόμπες μετρώ …

  169. Γιάννης Ιατρού said

    Καλημέρα

    168: Spiral
    Όπως έκανε έξι μήνες εξορία ο Κούλης, έτσι θα λέει κι ο Άδωνις πως ήταν αντιστασιακός τα χρόνια που ο Τσίπρας προσκυνούσε τους Γερμανούς 🙂

  170. spiral architect said

    Αχ Γιάννη, αν έρχονταν στη Γη έλλογοι εξωγήινοι επισκέπτες, θα μας είχαν καταστρέψει πάραυτα. 😐
    (και καλά θα έκαναν)

  171. Γιάννης Ιατρού said

    170: Τι; Έλλογοι; Καλά ρε συ, εδώ θα έρχονταν; 🙂

  172. Γς said

    170:

    Στα όπλα!

  173. Γς said

    171:

    Ντάξει! Αλογοι!

    Εδώ θα τα χαλάσουμε;

    Καλημέρα [Χλιμιντριστί]

    https://encrypted-tbn1.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcRZKFjS80W9Eoj6xZ23rkwmALThiyhUopK3oVsK7RzHwwbLsdu-

  174. sarant said

    170: 🙂

    Καλημέρα από εδώ!

  175. Γιάννης Ιατρού said

    Διάλογος στο debate των εκπροσώπων (με τον Χαζτητέτοιο στον Αντέννα):
    Κικίλιας: «Περιμένω μια ειλικρινής απάντηση»…
    Καταπίνει ο Τζανακόπουλος με το μαργαριτάρι και λέει: «Θα σας απαντήσω χωρίς να σχολιάσω τη γραμματική σας…».

    Έγραψε! 🙂

    Προφανώς διαβάζει και εδωμέσα 🙂

    (ΥΓ: Είπε κι άλλα μαργαριτάρια ο Κικί)

  176. Στούμπος said

    Όντας στα ξένα δεν μπορώ να ρυθμίσω τις ώρες μου κατά πως θέλω. Σήμερα είδα τα επιπλέον σχόλια.
    107. Ο δαίμων του πληκτρολογίου, σωστό ungeactet
    108 για 29. Δύο διαφορετικά κείμενα προφανώς λόγω διαφορετικής εποχής. Δεν μπόρεσα να βρώ ιδιωματισμό «den Prahler machen» η «Stunden umherlaufend » με σημασία «ποδογύρου». Και πάλι μπορεί το 1800 να ήταν αλλοιώς.
    111. umherlaufend, δεν το βρήκα με την σημασία του»ξενογυρίζοντας»ίσως τότε να είχε και το πονηρό νόημα. Δεν αναφέρει Stunden language αλλά νομίζω πως όλα τα «κοσμητικά» (unverheiratet, ungeachtet, umherlaufend ) αναφέρονται στο «den Prahler machte» το έπαιζε κάποιος.

  177. Στούμπος said

    111 Stunden language–) stundenlang

  178. Στούμπος said

    176 σωστό ungeachtet

  179. sarant said

    175 O Tζανακόπουλος είναι καλός 🙂

  180. Γιάννης Κουβάτσος said

    Θα τα χτυπούσαν και τα επιχειρήματα του Άδωνη, αλλά δεν μπορούν να τα βρουν πουθενά. Πού να τα ‘χει κρύψει ο μπαγάσας;

  181. sarant said

    Μια φίλη στο FB στέλνει ρωσικές μεταφράσεις όπου ο δάσκαλος δίνει ιδιαίτερα:

    Και στις δύο μεταφράσεις στα Ρωσικά (του А.К. Виноградов, το 1931 και της Д.Г. Лившиц, το 1954) που βρήκα βλέπουμε:
    1) Она рано обзавелась хозяйством. Αυτή πολύ νωρίς απέκτησε το (δικό της) νοικοκυριό. (1931)
    Уже в ранней юности она жила совсем одна. Ήδη από τα νεανικά της χρόνια έμενε εντελώς μόνη της. (1954)
    2) Отец ее был старый учитель арифметики, грубый гасконец, холостой, бегавший по ученикам, несмотря на преклонный возраст. Ο πατέρας της ήταν ένας γέρος δάσκαλος μαθηματικών, απότομος Γασκόνος, ανύπαντρος, ο οποίος παρά την ηλικία του έτρεχε στα ιδιαίτερα. (1931)
    Отец ее, старый учитель математики, грубиян и любитель прихвастнуть, не был женат и, несмотря на преклонный возраст, бегал по урокам. Ο πατέρας της, ένας γέρος δάσκαλος μαθηματικών, απότομος και καυχησιάρης, δεν ήταν παντρεμένος και παρά την ηλικία του έτρεχε στα ιδιαίτερα. (1954)
    3) «Каминная решетка» – προστατευτικό κιγκλίδωμα τζακιού (1931, 1954)

  182. Αλίμονο, αυτό έλειπε — το μισό «Πόλεμος και Ειρήνη» είναι γραμμένο στα γαλλικά 🙂

  183. Αιμ said

    160 Για να εκτεθώ περισσότερο, το cash το είχα από το κάσα -ταμείο. Α πα πα…

  184. Γιάννης Ιατρού said

    175: (117/119/169/170): Ο Κικίλιας… ο (αναγραφόμενος ως) αποστολέας του δέματος στο ΔΝΤ με τα εκρηκτικά …
    Μετά και το νέο συμβάν στη Γαλλία να το πιάσουμε πάλι από ΄κει που τ΄αφήσαμε;

    Πολύ ύποπτες (εκτός των …άλλων) αυτές οι ενέργειες που βάζουν στη επικαιρότητα την χώρα μας. Μάλλον σε λίγο θα καταλάβουμε γιατί έγιναν …

  185. Γιάννης Ιατρού said

    184: Άσε που αν κρίνω από το πόσο καιρό έκανε να έρθει μια παραγγελία μου μέσω Ελτα, μάλλον κανένας Σάββας Ξ. θα το είχε στείλει το δέμα στο ΔΝΤ το 2002 🙂

  186. Γς said

    185:
    Μάλλον ο Χριστόφορος Ξ., που είναι κι αργόστροφος και δουλεύει στο ρελαντί

  187. Γιάννης Ιατρού said

    186: Μαζεύει γραμματόσημα αυτός; 🙂

  188. Γς said

    183:

    Από το Cash είναι το κασέρι

  189. Γς said

    187:

    Τι να τα κάνει;
    Να φωνάξει τις γκόμενες στο κελί του να τους τα δείξει.

    Ασε, που δεν είναι απαραίτητο [δεν ήταν, φευ] να έχουμε γραμματόσημα όταν τους λέγαμε να πάμε σπίτι να τις δείξουμε τις συλλογές μας

  190. Γιάννης Ιατρού said

    189: Γραμματόσημα είχε μέσα το δεματάκι (εκτός των άλλων…)

  191. Μαρία said

    175
    Α γι’ αυτό κι η καζούρα στο τουίτερ. Έδειχνε λέει και φωτογραφίες;

  192. Γιάννης Ιατρού said

    191: Μαρία

  193. Γιάννης Ιατρού said

    192: (συνέχεια) κάτι τέτοιες φωτοτυπίες 🙂

  194. Νίκος Μαστρακούλης said

    192:
    Δεν θα το ‘λεγα και λάθος, σίγουρα όχι αξιόλογο.
    Ενδεικτικά:
    «του Διευθύνοντα Συμβούλου»: κάπου 40 χιλ. γκουγκλιές
    «του Διευθύνοντος Συμβούλου»: κάπου 135 χιλ. γκουγκλιές

    Όμως εκείνοι που λένε «του Διευθύνοντος» είναι σίγουρα λιγότεροι απ’ όσους το γράφουν. Αίσθησή μου είναι πως το «του Διευθύνοντος» είναι απολίθωμα που έχει πάρει την άγουσα για την έξοδο.

  195. sarant said

    Ούτε εγώ θα το θεωρούσα λάθος. Σωστό το βρίσκω.

  196. Γιάννης Ιατρού said

    194/195: Αν σας ακούγεται καλά σαν ονομαστική «ο Διευθύνοντας», τι να πώ;

  197. Μαρία said

    196
    Αν σου ακούγεται καλά ο παράγοντας, τι να πω!

  198. Νίκος Μαστρακούλης said

    196: Δεν μου ακούγεται καλά (ακόμα), γι’ αυτό εστίασα στην επίμαχη γενική «του Διευθύνοντα» που συναντά μικρότερες αντιστάσεις και διαδίδεται, πιστεύω, αβίαστα. Άλλωστε, άλλο «δεν μου ακούγεται καλά», άλλο «είναι λάθος».

    197: Επίσης ο ορίζοντας, ο λήγοντας, ο θεράποντας κλπ. Αμ ο λέοντας;

  199. Γιάννης Ιατρού said

    198: ..άλλο «είναι λάθος».. Kαλά, αποσύρεται, περιορίζομαι στο 184α, κατά το «είς αλλά λέων» (ή λέοντας; 🙂 )

    ΥΓ: ‘Οχι πως είμαι καθαρευουσιάνος, αλλά και λόγω ηλικίας (εκπαίδευση με καθαρεύουσα κλπ.), μερικά έχουν μείνει στ΄ αυτί… και χτυπούν.

  200. Μαρία said

    198
    Όλα τα παλιά τριτόκλιτα. Άσε που γλιτώνουμε και απ’ τον Διευθύνων.

  201. Γιάννης Ιατρού said

    197: Μαρία,
    άλλες πατροπαράδοτες (;) εκφράσεις εξελίσσονται και εμπεδώνονται (ατομικά) στη δημοτική πιό γρήγορα κι άλλες πιό αργά, ίσως μπορούσες να πείς κι αυτό 🙂 . Το παράδειγμά σου δεκτό.

  202. Γιάννης Ιατρού said

    200: a propos Σώρρας
    Την Χρυσή Αυγή την ψάχνουν 30 χρόνια και ακόμα…

    Τους επιβλήθηκε και στέρηση για 5 χρόνια των πολιτικών τους δικαιωμάτων. Δικαζόταν σήμερα στην Πάτρα με την κατηγορία της υπεξαίρεσης σε βαθμό κακουργήματος

  203. Γιάννης Ιατρού said

    202: συνέχεια 🙂 🙂

  204. Μαρία said

    201
    Προφανώς. Κι ο διευθύνων σύμβουλος είναι σχετικά νέο φρούτο εκεί που είχαμε παλιότερα διοικητές αλλά και διευθύνουσες αδερφές.

    Εδώ παίζουν σε διπλό ταμπλό http://www.documentonews.gr/article/apokleistiko-diwxh-gia-kakoyrghma-kata-toy-dieythynontos-symboyloy-ths-trapezas-attikhs-oeodwroy-pantalakh

  205. Μαρία said

    202
    Ναι, και χωρίς αναστολή. Τους ψάχνουν.

  206. Μαρία said

  207. sarant said

    Τελικά κανείς δεν βρέθηκε να έχει την τελευταία μετάφραση των Αθλίων, αυτή του Ζαχαρόπουλου, ε;

  208. Γιάννης Ιατρού said

    206: Δεν την έκανε εξαγοράσιμη ο δικαστής, για 600δις; 🙂 🙂

  209. Νίκος Μαστρακούλης said

    199 τέλος: Μη νομίζεις, κι εγώ δεν είμαι τζόβενο, κι εμένα κάποια μου χτυπάνε – με άλλα λόγια, σε νιώθω.

  210. Γς said

    209:

    >Μη νομίζεις, κι εγώ δεν είμαι τζόβενο

    Τζόβενο;

    Μέσα!

    >κι εμένα κάποια μου χτυπάνε

    Κι εμένα ένας χτύπος γλυκός χτυπάει

    Η καρδιά μου πονεί γιά σας
    κι ένας χτύπος γλυκός χτυπάει
    και μου λέει μυστικά
    τικιτάκ τικιτάκ
    τικιτάκ πώς σας αγαπάει

  211. ¨Μ said

    Πολύ ενδιαφέροντα όλα αυτά! Και το ομαδικό μεταφραστικό λάθος, πολύ διδακτικό

    Να τι βρήκα (και ξέρω) σε σχέση με το κασέ:
    Cachet, ουσιαστικό που προέρχεται από το ρήμα cacher = πιέζω, είναι η χαραγμένη πλάκα με την οποία θα γίνει μια εκτύπωση, και τελικά η σφραγίδα, το αποτύπωμα.
    Το Robert αναφέρει το κασέ των καλλιτενχών ως προέκταση της έννοιας του κασέ των ιδιαίτερων μαθημάτων του Ουγκώ. Πρόκειται για κάτι σαν το ένσημο (που μετράει για να ανανεώσουν το ειδικό για τους καλλιτέχνες σύστημα ανεργίας) και του οποίου προφανώς η ρίζα θα αυτή η ιδέα της στάμπας στο τετράδιο του μαθητή του «ιδιαιτερά».
    Στα γαλλικά, η έννοια του ακριβού ή του ακριβοπληρωμένου δεν είναι καθόλου αυτονόητη στη χρήση της λέξης cachet, εκτός ίσως από εκφράσεις του τύπου, un village a du cachet, οι οποίες παραπέμπουν στην χρήση της (βασιλικής υποθέτω) σφραγίδας ώς διακριτικό σημάδι.
    Φαίνεται λοιπόν ότι η ρίζα του ελληνικού τυπογραφικού κασέ και του κασέ ενός καλλιτέχνη να είναι η ίδια.

    Και μια σκέψη σχετικά με το «il était tombé amoureux de cet accident. Il en était résulté Favourite».
    Ο Ουγκώ γράφει «accident»=ατύχημα και όχι «incident»=συμβάν.
    Χρησιμοποιεί επίσης το απρόσωπο «il en était résulté» για να μιλήσει για τη γέννηση της Φαβουρίτ, η οποία γίνεται έτσι το μοιραίο προϊόν ενός ατυχήματος.
    Επιλέγει εξάλλου το tomber amoureux de και όχι κάποια άλλη έκφραση και την συντάσσει με αντικείμενο (l’accident) και όχι με πρόσωπο (la femme de chambre), το οποίο άλλωστε είναι απλός προσδιορισμός του φουστανιού.
    Και επειδή στο γαλλικά αυτό το tomber amoureux έχει κάτι το παθητικό αλλά και το ατυχηματικό (ας το πούμε έτσι, αφού κανείς «πέφτει» ερωτευμένος), ίσως θα έπρεπε να θεωρήσουμε ότι το ατύχημα όρισε τη μοίρα και όχι ο κύριος μαθηματικός τις πράξεις του.
    Δεν είμαι μεταφράστρια, αλλα θα έλεγα κάτι σαν «το ατύχημα αυτό του πήρε τα μυαλά», κάτι τέλος πάντων επιπόλαιο και επιφανειακό, χώρις βαθειά συναισθήματα.

  212. Αγγελος Νοταράς said

    Καλησπέρα σας,
    Στην οικογενειακή βιβλιοθήκη, υπήρχαν οι «Άθλιοι» σε μετάφραση Σκυλίτση , που διάβαζα την δεκαετία του 50 .Όταν πριν περίπου είκοσι χρόνια το βιβλιοδέτησα ,διάβασα μια σημείωση ,που είχε γράψει ο πατέρας μου στην πρώτη σελίδα ,στην οποία ανέφερε –Πειραιάς 1932.Προφανώς η ημερομηνία αγοράς του βιβλίου από τον ίδιο.
    Δυστυχώς με τα χρόνια και την μεγάλη χρήση χάθηκαν το εξώφυλλο και το εσώφυλλο ,όπου συνήθως αναγράφεται ο εκδοτικός οίκος και ο μεταφραστής . Αν κάποιος τα διαθέτει και μπορεί να τα «ανεβάσει» εδώ , θα του είμαι βαθύτατα υποχρεωμένος.
    Η έκδοση εικάζω πρέπει να είναι περί τα τέλη δεκαετίας του 20.
    Σας ευχαριστώ πολύ.

  213. sarant said

    Η μετάφραση του Σκυλίτση έχει εκδοθεί και επανεκδοθεί πάρα πολλές φορές από το 1862 και μετά.

  214. Γς said

    Αφεντικό!

    Σε παρακαλώ, μια έγκριση, για ένα σχόλιό μου που το κατακράτησε η μαρμάγκα !

  215. angelos1950 said

    Ναι τελικά δικό μου το λάθος.Βρήκα την άκρη σε παλαιοβιβλιοπωλείο. Είναι από τον εκδοτικό οίκο «Κεραυνός» το 1932 και σε μετάφραση Κίμωνα Αττικού,μάλλον παρατσούκλι.Επίσης διαπιστώνω πως ουσιαστικά έχει αντιγράψει την μετάφραση Σκυλίτση με κάποιες μικρές παραλλαγές .

  216. πῶς μοῦ ξέφυγε αὐτὸ τὸ ἄρθρο; τί ἔκανα στὶς 17 Μαρτίου;
    πάντως τοῦ Κοὺχ ἡ μετάφρασι κόβει κομμάτια κι ἀποδίδει κάποια περιληπτικὰ (τὴν συγκρίνω μὲ τοῦ Κοτζιούλα ὁ ὁποῖος στὸν πρόλογό του καταμαρτυρεῖ τὸ ἴδιο γιὰ τὴν τοῦ Σκυλίτση)

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: