Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Οι λέξεις του χρήματος και των νομισμάτων

Posted by sarant στο 21 Φεβρουαρίου, 2009


Στο Λουξεμβούργο βγαίνει εδώ και μερικά χρόνια, κάθε τρίμηνο, ένα περιοδικό των Ελλήνων που ζουν στο Μεγάλο Δουκάτο, με τίτλο «Το Φαινόμενο του Λουξεμβούργου». Το Φαινόμενο του Λουξεμβούργου, παρεμπιπτόντως, είναι φαινόμενο της ραδιοτεχνίας που δεν θα επιχειρήσω να το περιγράψω, αλλά που ονομάστηκε έτσι επειδή πρωτοπαρατηρήθηκε στον ραδιοσταθμό της RTL, νομίζω. Ο τίτλος, παναπεί, είναι λιγάκι παιχνιδάρικος. Το Φαινόμενο αισίως έχει φτάσει στα 18 τεύχη. Τέλος πάντων, στο περιοδικό αυτό κρατάω μια στήλη η οποία στην αρχή ήταν αβάφτιστη αλλά τώρα έχει ονομαστεί «Γλωσσικά φαινόμενα», τίτλος ελαφρώς παραπλανητικός, μια και δεν εξετάζει γλωσσικά φαινόμενα αλλά μάλλον ιστορίες λέξεων γύρω από ένα κοινό θέμα. Όλα τα κείμενα που έχω γράψει στο Φαινόμενο, τα έχω βάλει στον ιστότοπό μου, εδώ. Το σημερινό άρθρο είναι καινούργιο.

Οι λέξεις του χρήματος και των νομισμάτων

Λεφτά, νομίσματα, μονέδα, όβολα, παράδες, γρόσια, άσπρα, πεκούνια, τάλιρα, φράγκα, μπικικίνια, ψιλά, μαρούλια, χαρτί, μαλλί, μπαγιόκο

Λεφτά, νομίσματα, μονέδα, όβολα, παράδες, γρόσια, άσπρα, πεκούνια, τάλιρα, φράγκα, μπικικίνια, ψιλά, μαρούλια, χαρτί, μαλλί, μπαγιόκο

Γραμμένο καθώς είναι σε καιρούς οικονομικής κρίσης, το σημερινό μας σημείωμα θα ασχοληθεί με τον κόσμο του χρήματος και των νομισμάτων. Εννοείται ότι θα κάνουμε διερεύνηση γλωσσική, αν και πρέπει να προειδοποιήσω ότι το θέμα είναι απέραντο, τόσο εκτενές που εύκολα θα μπορούσε να γραφτεί σχετικό βιβλίο.

Στα αρχαία ελληνικά, η λέξη χρήμα σήμαινε αρχικά κάτι που χρησιμοποιεί ή χρειάζεται κάποιος, και προέρχεται από το απρόσωπο ρήμα «χρη». Κι επειδή τα χρειαζούμενα που έχει κάποιος απαρτίζουν την κινητή περιουσία του, γρήγορα η λέξη «χρήματα» πήρε τη σημασία τη σημερινή· όμως, είχε επίσης και τη σημασία «πράγματα». Έτσι, όταν ο Πλάτωνας λέει «πάντων χρημάτων μέτρων άνθρωπος» εννοεί ότι ο άνθρωπος είναι κριτήριο των πάντων, όταν όμως ο Δημοσθένης φώναζε στην εκκλησία του δήμου: «δει δη χρημάτων και άνευ τούτων ουδέν εστι γενέσθαι των δεόντων» δεν εννοούσε βέβαια τα πράγματα, ούτε τα χρειώδη, αλλά ειδικώς εννοούσε τα χρήματα: τα λεφτά, τα νομίσματα, τη μονέδα, τα όβολα, τους παράδες, τα γρόσια, τα άσπρα, τα πεκούνια· τα τάλιρα, τα φράγκα, τα μπικικίνια, τα ψιλά, το μαρούλι, το χαρτί, το μαλλί, το μπαγιόκο· τα καπίκια, τα μπακίρια, το καύσιμο, το μπερντέ, τα γκαφρά, για να κάνουμε μια κάθε άλλο παρά εξαντλητική καταγραφή διάφορων ονομασιών -και ελπίζω να μη με θεωρήσετε ασεβή που κόλλησα πλάι στους αρχαίους μας προγόνους τις αργκοτικές ονομασίες της τρέχουσας επικαιρότητας, που ασφαλώς μερικές θα αποδειχτούν εφήμερες και θα ξεχαστούν σε μερικές δεκαετίες, όπως έχει σχεδόν ξεχαστεί σήμερα ο «μπαμπακόσπορος» τον οποίο απαιτούσαν οι ήρωες των Χαλασοχώρηδων του Παπαδιαμάντη για να πουλήσουν την ψήφο τους.

Μια από τις επίκαιρες λέξεις του χρήματος εδώ και αρκετούς μήνες είναι αναμφίβολα η  τράπεζα αφού σε όλο τον κόσμο οι τραπεζίτες ζήτησαν και πήραν απίστευτα ποσά, που ψηλώνει ο νους σαν κάθεσαι να τα λογαριάσεις. Ας δούμε λοιπόν την ιστορία της λέξης. Η λέξη τράπεζα ήταν στα αρχαία τετράπεζα, από τα τέσσερα πόδια που έχει το τραπέζι, αλλά η πρώτη συλλαβή σίγησε κι έπεσε· αυτό το φαινόμενο λέγεται «απλολογία», κι όταν έχει συμβεί πριν από καμιά τριανταριά αιώνες το θεωρούμε ιερό και μεγαλειώδες, αλλά όταν γίνεται μπροστά στα μάτια μας και ακούμε κάποιον πιτσιρικά να λέει «περιβαντολόγος» μας φαίνεται ένδειξη έσχατης γλωσσικής παρακμής.

Τέλος πάντων, τράπεζα ήταν το τραπέζι, και από την ειδική σημασία του τραπεζιού του αργυραμοιβού, του σαράφη, η λέξη τράπεζα πήρε τη σημασία του πιστωτικού ιδρύματος, ήδη από τα αρχαία. Ωστόσο, η λέξη δεν πέρασε στις άλλες ευρωπαϊκές γλώσσες: όταν ο εγγλέζος λέει trapezist δεν εννοεί τον τραπεζίτη αλλά ένα είδος ακροβάτη. Είδος ακροβάτη είναι και ο σαλτιμπάγκος και κατά σύμπτωση, η λέξη που χρησιμοποιούν οι περισσότερες ευρωπαϊκές γλώσσες για την τράπεζα, bank δηλαδή στα αγγλικά, ετυμολογείται όπως κι ο σαλτιμπάγκος από την παλιά ιταλική banca, που ήταν επίσης το τραπέζι του αργυραμοιβού, και είναι απώτερης γερμανικής αρχής. Αυτή η μπάνκα ήρθε και στα μέρη μας, κι έναν καιρό τα χαρτονομίσματα (τραπεζογραμμάτια) τα λέγαμε μπανκανότες και τον τραπεζίτη μπανκέρη, αλλά τώρα οι δάνειες λέξεις υποχώρησαν, όπως συμβαίνει πάντα σε όρους με θεσμική, ας πούμε, χρήση, κι έτσι η μπάνκα σήμερα διατηρείται μόνο στη χαρτοπαιξία.

Από την άλλη, το χρήμα κυκλοφορεί σε νομίσματα, και νόμισμα στα αρχαία, από τη λέξη «νόμος», ήταν αρχικά ο καθιερωμένος θεσμός, και στη συνέχεια η χρηματική μονάδα που είχε καθιερωθεί ως μέσο συναλλαγής. Πολλά νομίσματα πήραν το όνομά τους από μονάδες μέτρησης βάρους, όπως η λίρα (από το λατινικό libra), το μάρκο, το αγγλικό pound ή το αρχαίο τάλαντο. Παρόμοια ίσως, η δραχμή ετυμολογείται από το ρήμα δράττω (αρπάζω), εξέφραζε δηλαδή αυτό που μπορούσε κάποιος να κρατήσει στο χέρι του. Από την άλλη, το φράγκο ονομάστηκε έτσι από τα μεσαιωνικά νομίσματα που έγραφαν επάνω Rex Francorum (ρήγας των φράγκων). Για το δολάριο έχω ξαναγράψει στο Φαινόμενο· πήρε το όνομά του από τη γερμανική λέξη Tal (= κοιλάδα) και πιο συγκεκριμένα από τη Joachimstal, την κοιλάδα της Βοημίας που είχε πλούσια ορυχεία αργύρου από τα οποία κόπηκαν ασημένια νομίσματα που ονομάστηκαν Joachimstaler, και σε σύντμηση Taler. Από εκεί το dollar, από εκεί και το δικό μας τάλιρο. Από το άνθος που είχαν πάνω τους τα νομίσματα της Φλορεντίας πήρε το όνομά του το φιορίνι, από εκεί και το δικό μας φλουρί.

Βέβαια, μόνο για τα ονόματα νομισμάτων θα μπορούσε κανείς να γράψει βιβλίο, οπότε δεν θα επεκταθώ. Να πω μόνο ότι η δραχμή δεν ήταν το πρώτο νόμισμα του νεοελληνικού κράτους· ο Καποδίστριας είχε κόψει «φοίνικες», αλλά το νόμισμα αυτό δεν έπιασε. Η δραχμή εμφανίστηκε επί Όθωνα. Βέβαια, εκείνη την εποχή κυκλοφορούσαν ένα σωρό νομίσματα, οθωμανικά ή δυτικά, και στη λογοτεχνία του 19ου αιώνα, π.χ. στον Παπαδιαμάντη, βρίσκει κανείς ονόματα παλιών νομισμάτων που δύσκολα μαντεύει την ετυμολογία τους. Αν στο σφάντζικο αναγνωρίζουμε έστω και με δυσκολία το γερμανικό zwanzig, στη σιχνάτσα ελάχιστοι θα διακρίνουν το γαλλικό assignat, όπως ονομάστηκαν τα ομόλογα που κυκλοφόρησε η επαναστατική Γαλλία στο τέλος του 18ου αιώνα με υποθήκευση των εθνικών κτημάτων.

Παλιότερα, τα χρήματα λέγονταν «άσπρα». Έχεις άσπρα, έχεις άστρα, λέει μια παλιά παροιμία. Όχι, δεν ονομάστηκαν «άσπρα» τα νομίσματα επειδή ήταν ασημένια, άρα λευκά· το λευκό χρώμα ονομάστηκε έτσι επειδή έμοιαζε με τα νομίσματα. Εξηγούμαι: στα λατινικά asper σημαίνει «τραχύς» (τη λέξη τη βρίσκουμε και στο γαλλικό âpre). Το νιόκοπο ασημένιο νόμισμα, τραχύ και λαμπερό πριν λειανθεί από τη χρήση, ονομαζόταν nummus asper, τραχύ νόμισμα. Σιγά-σιγά έμεινε μόνο το επίθετο, asper, και πήρε θέση ουσιαστικού, και πέρασε στα βυζαντινά ελληνικά (από τον πληθυντικό: aspera, aspra) όπου άσπρα ονομάστηκαν τα ασημένια νομίσματα μικρής αξίας. Και επειδή το ασήμι είναι λευκό, η λέξη άσπρο έφτασε να εκφράζει τη λευκότητα, κι έγινε συνώνυμο της λέξης «λευκός» και μάλιστα την υποκατέστησε στη λαϊκή γλώσσα.

Η καθιέρωση του ευρώ, το οποίο πρόσφατα γιόρτασε τα δέκα του χρόνια, θεωρείται επισήμως ευεργετική για τις οικονομίες των κρατών της ευρωζώνης, αν και οι νοικοκυρές, σε όλες τις χώρες, ισχυρίζονται ότι ανέβασε τις τιμές -μάλιστα οι γερμανοί κόλλησαν ένα Τ στην ονομασία του Euro και το είπανε κοροϊδευτικά Teuro, δηλαδή ακριβό. Από γλωσσικής ωστόσο πλευράς, το ευρώ μάλλον καταστροφικά λειτούργησε αφού τα παλιά νομίσματα που καταργήθηκαν σε κάθε χώρα είχαν συσσωρεύσει τεράστιο γλωσσικό και λαογραφικό πλούτο. Βέβαια, αν το δούμε από μια άλλη οπτική γωνία, τα παλιά νομίσματα εξακολουθούν να ζουν και να κυκλοφορούν μέσα από τη γλώσσα.

Άλλωστε, αν η γλώσσα είναι συντηρητική, αυτό ίσως ισχύει ακόμα περισσότερο σε σχέση με τα χρήματα και τα νομίσματα. Ο καθένας μας έχει μέσα στο γλωσσικό του ταμείο και χρησιμοποιεί καθημερινά λέξεις που ανακαλούν νομίσματα παλιότερων εποχών, όχι μόνο τα πρόσφατα παλιά, αλλά και του απώτερου παρελθόντος.

Μας ζητούν τον οβολό μας για κάποιον καλό σκοπό, αλλά βέβαια ο οβολός, υποδιαίρεση της δραχμής, πάνε αιώνες και χιλιετίες που έχει γίνει μουσειακό είδος. Λέμε για κάποιον ότι είναι παραδόπιστος, ή ότι έχει παραδάκι (εδώ το υποκοριστικό λειτουργεί επαυξητικά!) κι όμως ο παράς, νόμισμα της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, έχει πάψει να ισχύει ακόμα και στην Τουρκία (ήταν η κατώτατη υποδιαίρεση της τούρκικης λίρας· η λίρα είχε εκατό γρόσια και κάθε γρόσι είχε σαράντα παράδες). Όταν αδιαφορούμε για κάτι, λέμε ότι δεν δίνουμε πεντάρα ή δεκάρα (συχνά: τσακιστή) γι’ αυτό -μα, και να θέλαμε, δεν θα μπορούσαμε να δώσουμε, αφού οι δεκάρες και οι πεντάρες με την τρύπα είχαν αποσυρθεί από την κυκλοφορία αρκετές δεκαετίες πριν έρθει το ευρώ. Όπως επίσης είχαν εκλείψει τα δίδραχμα, αλλά διατηρούνταν στη φράση τέρμα τα δίφραγκα, που γεννήθηκε από τους εισπράκτορες των λεωφορείων όταν ακόμα η τιμή του εισιτηρίου κλιμακωνόταν ανάλογα με το μήκος της διαδρομής, και μετά πήρε μεταφορική σημασία. Οπότε, και η καθιέρωση του ευρώ δεν πρόκειται να διώξει από τη γλωσσική χρήση τα παλιότερα ονόματα, τουλάχιστον όχι για μερικές δεκαετίες. Προς το παρόν, κανείς δεν είπε «τέρμα τα δίευρα», παρά μόνο στ’ αστεία.

Αυτή η επιμονή των παλιών ονομασιών δεν είναι χαρακτηριστικό μόνο της ελληνικής γλώσσας. Οι γαλλομαθείς θα ξέρουν ότι η λέξη sou, που κάποτε σήμαινε ένα υπαρκτό νόμισμα (τα σόλδια που βρίσκουμε στις μεταφράσεις των Αθλίων), το οποίο ανάγεται στο solidus του Μεγάλου Κωνσταντίνου και διατηρήθηκε σαν το εικοστό της λίρας μέχρι τη μεταρρύθμιση του 1795 που γέννησε το φράγκο, είναι τόσο βαθιά ριζωμένη στη γλώσσα που έχει δώσει δεκάδες εκφράσεις -άλλωστε sous λέγονται στα γαλλικά και γενικώς τα χρήματα, δηλαδή τα λεφτά. Τα οποία λεφτά ονομάστηκαν βεβαίως έτσι από τα λεπτά, δηλαδή από τη νομισματική μονάδα λεπτό, που ανάγεται στο ελληνιστικό «λεπτόν νόμισμα». Λεπτά είχαμε σαν υποδιαίρεση της δραχμής, σιγά-σιγά περιέπεσαν σε αχρηστία λόγω του πληθωρισμού, αλλά αναστήθηκαν πάλι στην κοινή χρήση με τον ερχομό του ευρώ.

Το οποίο ευρώ είναι γλωσσικός πονοκέφαλος και από μιαν άλλη σκοπιά: είναι άκλιτο και έχει κατάληξη «ω», ασυνήθιστη για ελληνικό ουσιαστικό. Πριν καθιερωθεί η ονομασία του, ο προβλεπτικός καθηγητής Μπαμπινιώτης είχε εισηγηθεί να το λέμε «εύρο» ή «ευρό» για να το προσαρμόσουμε στο κλιτικό σύστημα της ελληνικής (το εύρο, του εύρου, τα εύρα, των εύρων). Η πρόταση δεν έγινε επίσημα δεκτή, ίσως όμως επιβληθεί ενμέρει ανεπίσημα από τα εκατομμύρια έλληνες που χρησιμοποιούν καθημερινά το ευρώ στις συναλλαγές τους χωρίς να έχουν διαβάσει Μπαμπινιώτη. Ήδη έχουν εμφανιστεί όροι όπως δίευρο, δεκάευρο, εικοσάευρο, ενώ ακούγεται και ο πληθυντικός «τα ευρά» (καθώς και ο οικείος-ειρωνικός πληθυντικός: τα ευρώπουλα!)

Κάποιες φορές, τα νομίσματα που έχουν καταργηθεί στη χώρα που τα γέννησε, επιζούν αλλού. Έτσι η δραχμή, καταργημένη πια σε μας, επιζεί, αν όχι η ίδια πάντως τα εγγόνια της, στον αραβικό κόσμο. Μιλάω για το ντιρχάμ (dirham), που είναι η βασική νομισματική μονάδα στο Μαρόκο και στα Αραβικά Εμιράτα, ενώ ως υποδιαίρεση του δηναρίου (dinar) υπάρχει επίσης στη Λιβύη, την Τυνησία και το Κουβέιτ, καθώς και ως υποδιαίρεση του ριάλ στο Κατάρ. Κάτι παρόμοιο ισχύει για τους καταργημένους οθωμανικούς παράδες: επιζούν όχι μόνο στη φρασεολογία, αλλά και ως υποδιαίρεση του σέρβικου δηναρίου. Και την προηγούμενη φορά που το Μαυροβούνιο ήταν ανεξάρτητο, στις αρχές του 20ού αιώνα, είχε σαν νόμισμα το perper, που είναι, σωστά το καταλάβατε, εγγονάκι των βυζαντινών υπέρπυρων.

Για τα άλλα νομίσματα που κατάργησε το ευρώ, δηλαδή την πεσέτα, το εσκούδο ή την κορώνα, δεν πρόφτασα να γράψω, ούτε άλλωστε για τα νομίσματα των νέων κρατών μελών που σιγά-σιγά περνούν στην ιστορία καθώς τα αντικαθιστά το αδηφάγο νέο νόμισμα. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν έχουν κι εκείνα ενδιαφέρουσες ιστορίες· λογουχάρη το ζλότι, το πολωνικό, σημαίνει «χρυσό», κι είναι μια λέξη που τη βρίσκουμε σε όλες τις σλάβικες γλώσσες, καθώς και στη ζολότα, ένα ακόμα από τα πολλά νομίσματα που κυκλοφορούσαν στον ελλαδικό χώρο επί τουρκοκρατίας -και βέβαια στο επώνυμο Ζολώτας. Αλλά ο χώρος στο φιλόξενο Φαινόμενο τελείωσε, οπότε τα υπόλοιπα τα αφήνουμε ίσως για μια άλλη φορά.

16 Σχόλια προς “Οι λέξεις του χρήματος και των νομισμάτων”

  1. dokiskaki said

    Είχα διαβάσει κάπου/κάποτε ότι η έντονη παρουσία του «φράγκου» στο ελληνικό λεξιλόγιο οφείλεται στη συμμετοχή της Ελλάδας στη Λατινική Νομισματική Ένωση (και στην επακόλουθη κυκλοφορία πολλών ασημένιων κερμάτων όμοιων με τα ελληνικά –όπως τώρα καλή ώρα που ανοίγεις το πορτοφόλι σου και βλέπεις Μαριάννες και Πύλες του Βρανδεμβούργου). Στην εικονογράφηση του σχετικού άρθρου στην αγγλική Wikipedia μάλιστα (http://en.wikipedia.org/wiki/Latin_Monetary_Union) βλέπουμε τα αντίστοιχα παρόμοια ασημένια νομίσματα με πρώτο-πρώτο το ασημένιο πεντάδραχμο του Γεωργίου του Α’.

  2. Μπουκανιέρος said

    Μια προσθήκη ή διόρθωση – με τοπικιστικές αποχρώσεις.
    Ο οβολός είχε βέβαια γίνει μουσειακό είδος για αιώνες και χιλιετίες (όπως ακριβώς και η δραχμή), όμως νεκραναστήθηκε στη νεότερη εποχή, και μάλιστα πριν απ’ τη δραχμή.
    Ήταν πράγματι το νόμισμα του Ιονικού Κράτους και κυκλοφορούσε για μισό αιώνα περίπου (ως την Ένωση δηλ.)
    Αποκεί, από το νεότερο οβολό, βγαίνουνε τα όβολα – λέξη που χρησιμοποιείται πάντα στην καθημερινή κουβέντα στα Εφτάνησα.

  3. Μπουκανιέρος said

    @dokiskaki
    Πράγματι. Δηλ. δεν ξέρω από πότε υπάρχει στα ελληνικά η λέξη «φράγκο» (αυτό, θα μας το πει ο νοικοκύρης!), όμως η ταύτιση φράγκου και δραχμής πρέπει να οφείλεται στη συμμετοχή της Ελλάδας στη ΛΝΕ. Καλά έκανες και μας θύμισες αυτή την ξεχασμένη σήμερα ιστορία – μερικά πράγματα δεν είναι τόσο πρωτόφαντα όσο νομίζουν κάποιοι.

  4. Mindkaiser said

    Εξαιρετικό κείμενο, στα ποιοτικά δεδομένα που μας έχετε συνηθίσει. Πραγματικά, όλα τα λεφτά.

  5. sarant said

    @Mindkaiser: ευχαριστώ πολύ!

    @Μπουκανιέρος-dokiskaki: πολύ εύστοχες παρατηρήσεις, ο νοικοκύρης ομολογεί με συντριβή ότι δεν έχει ερευνήσει πότε εμφανίζεται η λέξη φράγκο (και δη με τη σημασία των χρημάτων γενικώς). Χρυσά φράγκα πάντως υπήρχαν και έπαιζαν ρόλο συναλλάγματος αναφοράς, όπως η λίρα αργότερα. Όμως δεν το έχω ψάξει και δεν λέω περισσότερα.

  6. Μαρία said

    Άλλη μια τοπικιστική προσθήκη:τα μετζήτια, που κόπηκαν από τον μεταρρυθμιστή σουλτάνο Αμπντούλ Μετζίτ(1839-1861),επί της εποχής του οποίου κυκλοφόρησαν στην οθωμανική αυτοκρατορία και οι πρώτες μπανκανότες. Δεν είχαν την τύχη του παρά, αλλά τα βρίσκουμε σε λαϊκές αφηγήσεις και γω τα ξέρω από προφορική παράδοση.
    Και μια σχολαστική παρατήρηση. Για την ακρίβεια η λέξη χρήμα (όπως και το χρέος, χρεία αλλά και το απρόσωπο χρη) προέρχεται από το χράω, χράομαι(χρώμαι).
    Το νόμισμα είναι παράγωγο του νομίζω ενώ ο νόμος του νέμω.

  7. Αν οι «λέξεις» ήταν ένα blog… μουσικοχορευτικό όπως οι «βόλτες», στο ποστ αυτό θα ταίριαζε γάντι το τραγούδι«Τα λεφτά» του Κραουνάκη και της Νικολακοπούλου:
    Τα λεφτά, τα λεφτά, ποιος τ’ ανακάλυψε
    Τα λεφτά, τα λεφτά, την πορτοφόλα
    Τα λεφτά, τα λεφτά, και μας παράλειψε
    Τι παθαίνει ο άνθρωπος με του παρά τη φόλα

    Τα λεφτά, τα λεφτά, τα εκατομμύρια
    Τα λεφτά, τα μπερντέ, τα μπικικίνια
    Τα ψιλά, τα χοντρά, τριάντα αργύρια
    στο καζίνο την πατάς εφόσον έχεις γκίνια
    🙂

  8. Μαρία said

    Αναζητώντας το… φράγκο.
    Η Λατινική Νομισματική Ένωση είχε βάση το γαλλικό φράγκο. Έτσι σε χαρτονόμισμα της Ιονικής Τράπεζας, που βλέπω σε φωτογραφία, για να δηλωθεί η σύνδεση με το φράγκο, διαβάζουμε banque ionienne 100 francs.

    Όσο για την κυκλοφορία των ξένων νομισμάτων διαβάζω σε άρθρο του Χρήστου Χατζηιωσήφ,Η μπελ επόκ του κεφαλαίου (στο:Ιστορία της Ελλάδας του 20ου αι.τ.Α1)οτι «όλες οι μεσογειακές περιοχές υπέφεραν απο την έλλειψη κερμάτων και τραπεζογραμματίων μικρής ονομαστικής αξίας… Τα ελληνικά και ιταλικά κέρματα αφθονούσαν στις καθημερινές συναλλαγές στη Μασσαλία κατά παράβαση των κανονισμών της Λατινικής Ένωσης…»

  9. Τζουγανάκης Αντώνης said

    Καλησπέρα!Όντως η εισαγωγή του φράγκου στην ελληνική πραγματικότητα γίνεται με την είσοδο της Ελλάδος στη Λατινική Νομισματική Ένωση τη δεκαετία του 1860!Μάλιστα το φράφκο προέκυψε λόγω της σταθερής ισοτιμίας που καθιερώθηκε με την ένταξη της χώρας μας στη ΛΝΕ η οποία ήταν 1 γαλλικό φράγκο (που αποτελούσε και το αποθεματικό νόμισμα του μηχανισμού συναλλαγματικών ισοτιμιών της ΛΝΕ) προς 1 χρυσή δραχμή!Έκτοτε προέκυψαν και οι εκφράσεις «δεν έχω φράγκο», «είμαι άφραγκος» κ.ά. Επίσης, λόγω της πρόσδεσης με ένα τόσο ισχυρό νόμισμα, ως ήταν το γαλλικό φράγκο, η Τράπεζα της Ελλάδος προχώρησε στην κοπή νομισμάτων ονομαστικής αξίας 2 δραχμών, τα οποία και ονομάστηκαν δίφραγκα!Σε αυτό το σημείο θα διαφωνήσω μαζί σας σχετικά με την προέλευση της φράσης «τέρμα τα δίφραγκα». Όπως έχω διαβάσει, η φράση αυτή προέκυψε ορισμένα χρόνια μετά την είσοδο της Ελλάδος στη ΛΝΕ, όταν, λόγω των πολεμικών συρράξεων στις οποίες συμμετείχε η χώρα μας, και ενώ μεσολάβησε μια συμαντική υποτίμηση του νομίσματος, αναγκαστήκαμε να αποχωρήσουμε από την ένωση για μερικές δεκαετίες. Τότε, αναγκάστηκε η ΤτΕ να σταματήσει την κοπή «δίφραγκων» και να αναρτήσει στα υποκαταστήματα της ταμπέλες με τη φράση «τέρμα τα δίφραγκα».

  10. sarant said

    Καλώς ήρθατε αγαπητέ!
    Ευχαριστώ για τις πληροφορίες. Σε σχέση με τα δίφραγκα, την εκδοχή που λέτε την έχω διαβάσει, αλλά δυσκολεύομαι να δεχτώ ότι τον 19ο αιώνα θα αναρτούσε η ΤτΕ ταμπέλες στα υποκαταστήματά της γραμμένες στη δημοτική.

  11. φίλε Νίκο, διάβαζα στο βιβλίο σου το συγκεκριμένο κεφάλαιο για τις λέξεις τού χρήματος και ήθελα να πω το εξής.

    Εγώ θυμάμαι μια διαφήμιση κάποια στιγμή το ’80 σε σχέση με τα αστικά, που είχε το σλόγκαν «τέρμα τα δίφραγκα», αλλά δεν θυμάμαι τί ακριβώς διαφήμιζε. Έχω μια θολή εικόνα τής διαφήμισης, ένα χέρι που κρατά ένα εισιτήριο (ή μια κάρτα διαρκείας) να σαρώνει κέρματα πάνω από μια επιφάνεια σαν να μας λέει «πάνε αυτά!»

    Πάντα υπέθετα πως η έκφραση προήρθε από το σλόγκαν αυτής τής διαφήμισης.

    Όμως αληθινά επιφυλάσσομαι. Η ανάμνησή μου είναι τόσο θολή που έλεγα να μην το αναφέρω καν εδώ πέρα.

    Επίσης, ακόμα και να υπήρξε τέτοια διαφήμιση, μπορεί να χρησιμοποίησε μια ήδη καθιερωμένη έκφραση.

  12. sarant said

    Φίλε Φαροφύλακα, καλά κάνεις και το αναφέρεις -αλλά η διαφήμιση προήλθε από την έκφραση, που είναι σαφώς παλαιότερη από το 1980. Την έχω αποδελτιώσει στα απομνημονεύματα του ρεμπέτη Γιάννη Παπαϊωάννου (πέθανε το 1972).

  13. Μαρία said

    Και τίτλος ταινίας των αρχών της δεκαετίας του 60 με Αυλωνίτη, Ρίζο αν θυμάμαι καλά.

  14. Μαρία said

    http://tinyurl.com/yzkhd24

  15. Μαρία said

    Όταν γυρίσει η Μισιρλού, θα μας βρει και το άσμα.

  16. Sofia said

    Πολύ καλό . Για τα τελευταία αποτελέσματα στις ισοτιμίες βοηθάει αυτός ο μετατροπέας νομισμάτων οπού μπορεί κάποιος να κάνει μετατροπή μεταξύ νομισμάτων και να δει σε πραγματικό χρόνο την αξία τον νομισμάτων. Το προτείνω γιατί μπορεί να φανεί χρήσιμος.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: