Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Το ευκτήριο και το κτίριο

Posted by sarant στο 20 Οκτώβριος, 2009


πως με πληροφόρησε επισκέπτης του ιστολογίου, χτες στην τηλεόραση ο καθηγητής Μπαμπινιώτης υποστήριξε ότι η λέξη «κτίριο» πρέπει να γράφεται με ήτα. Δεν άκουσα την εκπομπή, αλλά τα επιχειρήματα είναι γνωστά και διατυπωμένα στα λεξικά του, τόσο στο Μεγάλο όσο και στο Ορθογραφικό. Με όλο το σεβασμό, θέλω να διατυπώσω τα αντίθετα επιχειρήματα που συνηγορούν υπέρ του να διατηρηθεί η επικρατούσα γραφή «κτίριο». Τα αντιγράφω από το βιβλίο μου «Γλώσσα μετ΄εμποδίων»:

Επιχειρήματα Μπαμπινιώτη:

Το ρήμα ‘κτίζω’ δεν μπορεί να δώσει παράγωγα με ανύπαρκτη κατάληξη –ριο! Δεν μπορούμε δηλαδή να έχουμε κτί-ριο. Το ‘κτίζω’ θα μπορούσε μόνο να δώσει ‘κτιστήριο’ (πρβλ. φροντίζω – φροντιστήριο) τύπος που ούτε κι αυτός μαρτυρείται να υπάρχει. Άρα η λέξη έχει διαφορετική ετυμολογική προέλευση και, επομένως, διαφορετική ορθογραφία. Παράγεται είτε από το ‘οικητήριον’ (οικώ> οικητήριο > κτήριο) είτε από το ‘ευκτήριον’ (οίκημα)· είτε στη μία είτε στην άλλη περίπτωση, η γραφή με –η (κτήριο) είναι η μόνη σωστή.


Απαντώ:

Ακόμα και στο επίπεδο της ετυμολογίας, τα επιχειρήματα των «κτηριακών» δεν είναι ακαταμάχητα.

* Καταρχήν (ή καταρχάς) όταν η ετυμολογία μιας λέξης δεν είναι διαπιστωμένη με βεβαιότητα, είθισται να γράφουμε τη λέξη με την απλούστερη δυνατή γραφή, οπότε  ‘κτίριο’.

* Έπειτα, δεν είναι ακριβές ότι δεν μαρτυρείται λέξη ‘κτιστήριο’ αφού βρίσκω ‘κτιστήριν’ στο Μεσαιωνικό λεξικό του Κριαρά (απαντά στο έμμετρο μυθιστόρημα Ιμπέριος και Μαργαρώνα). Δηλαδή, δεν αποκλείεται εντελώς το κτίριο να έχει προκύψει από απλολογία του ‘κτιστήριο’ υπό την επιρροή του ‘κτίσμα’.

* Ούτως ή άλλως, η ορθογραφία ‘κτίριο’ με –ι είναι καθιερωμένη από αιώνες (έτσι στο λεξικό του Σομαβέρα το 1709, έτσι και στον Βυζάντιο το 1846). Το λεξικό Μπαμπινιώτη δέχεται τη γραφή ‘κτήριο’ ενώ του Ιδρύματος Τριανταφυλλίδη δέχεται ‘κτίριο’. Στην καθημερινή χρήση, ο τύπος ‘κτίριο’ επικρατεί με αναλογία πάνω από τρία προς ένα στην ονομαστική (επειδή το γκουγκλ για αριθμητικές συγκρίσεις είναι αναξιόπιστο, κοιτάξτε καλύτερα στην αλταβίστα), που γίνεται 5:1 σε πλάγιες πτώσεις, ενώ στα παράγωγα (κτιριακός, κτιριολογία) η υπεροχή των τύπων με –ι είναι συντριπτική, 20 και 30:1.

Εικάζω ότι ένας παράγοντας που συμβάλλει στη σχετική αντοχή του τύπου ‘κτήριο’ είναι ότι σε πολλούς αρχιτέκτονες φαίνεται να έχει μεγαλύτερο γόητρο η γραφή με –η, φαίνεται πιο επίσημη, βρε αδερφέ. Από την άλλη, δεν μπορώ με κανένα τρόπο να δεχτώ ότι γράφοντας ‘κτήριο’ με –η αντικατοπτρίζουμε την ετυμολογία της λέξης· μάλλον με το ‘κτήμα’ φαίνεται να τη συνδέουμε αν τη γράψουμε με –η, δηλαδή παρετυμολογούμε.

Όμως δεν θα δώσω εγώ την οριστική απάντηση, θα την αφήσω για την Ακαδημία Αθηνών, που πολλοί τη θεωρούν συντηρητική, ίσως και αρτηριοσκληρωτική. Κι όμως, η επιτροπή ακαδημαϊκών που ασχολήθηκε με την ορθογραφία της λέξης ήδη στη δεκαετία του 1930, αποφάνθηκε ότι:

Όσον και αν η γραφή κτήριον είναι ορθή (εκ του ευκτήριος οίκος – ευκτήριον – κτήριον), η Επιτροπή ουχ ήττον προτείνει να γράφεται κτίριον, ήτις γραφή άλλως τε έχει και επικρατήση πλέον λόγω της στενωτάτης μορφολογικής και σημασιολογικής της σχέσεως προς τα: κτίζω, κτίσμα, κτίσιμον (χτίζω, χτίσμα, χτίσιμο, χτίριο).

Τα πρακτικά της επιτροπής βρίσκονται στο επίμετρο του τρίτου τόμου του Λεξικού του Σταματάκου. Και σχολιάζει πολύ εύστοχα ο Ιω. Σταματάκος:

Αλλά και αν ακόμη δεχθώμεν ότι εκ του κτίζω μόνον το κτίσμα παράγεται, ουχί δε εκ παραλλήλου και το κτίριον, ερωτώμεν: πόσοι γράφοντες ή λέγοντες κτίριον σκέπτονται τον ευκτήριον οίκον; ασφαλώς ουδείς ή ελάχιστοι.

Δεν νομίζω ότι υπάρχει χρεία άλλων μαρτύρων.

Advertisements

67 Σχόλια to “Το ευκτήριο και το κτίριο”

  1. Νικος said

    Στα παράγωγα του κτίζω παρακαλώ να συμπεριληφθεί και το κτίτωρ (αυτός που το έκτισε) σε αντίθεση με το κτήτωρ (ιδιοκτήτης), οπότε ευκολότερα αναδεικνύεται σαν παράγωγο το κτίριο και όχι κτήριο που παραπέμπει στο κτήτωρ

  2. Elitsa said

    Ω πόσο σας ευχαριστώ
    Κύριε Μπαμπινιώτη
    Που δεν σας είχα δάσκαλο
    στην πρώτη μου τη νιότη..

  3. neostipoukeitos said

    Αγαπητέ μου Νίκο, το θέμα που θίγεις είναι, όπως ξέρεις, ιδιαίτερα περίπλοκο. Πρώτα απ’ όλα, δεν είναι ξεκάθαρο σε ποιες περιπτώσεις πρέπει να προκρίνουμε τη «χρήση» ως ορθογραφικό κριτήριο. Πώς καθορίζεται τι συνιστά καθιερωμένη χρήση; Οι γουγλιές, όπως λες κι εσύ, είναι αναξιόπιστο κριτήριο. Έπειτα, για να αναφέρω ένα γνωστό παράδειγμα, οι γραφιάδες αλλοτινών εποχών αντέδρασαν στην απλουστευμένη, αλλά ετυμολογικά σωστή γραφή «τρελός» αντί του καθιερωμένου από τη χρήση «τρελλός». Σήμερα όμως κανείς δεν επικαλείται το κριτήριο της χρήσης για να επαναφέρει την παλιά, λαθεμένη ορθογραφία, παρόλο που ο Γούγλης δίνει 20.400 ανευρέσεις για τον «τρελλό» και 40.500 για την «τρέλλα». Μου φαίνεται λοιπόν ότι το μόνο (σχετικά) ασφαλές κριτήριο για την ορθογραφία είναι, πράγματι, η ετυμολογία, όταν αυτή είναι γνωστή. Το τι λέει η Ακαδημία και ο Σταματάκος λίγο μας ενδιαφέρει.

    Επί της ουσίας τώρα, έχεις δίκιο πως η ετυμολόγηση της λέξης «ktirio» δεν είναι 100% βεβαιωμένη. Ωστόσο, υπάρχουν στοιχεία που συνηγορούν υπέρ της γραφής με ήτα. Πρώτα απ’ όλα, δεν υπάρχουν λέξεις νεοελληνικές που να λήγουν σε -ίριο, εκτός από το ελιξίριο. Έπειτα, το «κτιστήριν» δεν μπορεί να έδωσε με απλολογία το «κτίριο», διότι δεν νοείται απλολογία στην περίπτωση αυτή (απλολογία είναι η αποβολή της μίας από δύο όμοιες συλλαβές). Τρίτο, η εικαζόμενη σημασιολογική εξέλιξη ευκτήριος (οίκος) > κτήριο, όσο κι αν φαίνεται εκ πρώτης όψεως απίθανη (πώς μια λέξη που σήμαινε θρησκευτικό οικοδόμημα κατέληξε να δηλώνει οποιοδήποτε κοσμικό κτίσμα;), έχει ένα καλό παράλληλο στην κυπριακή λέξη για το χαλί: «πεύκιν» (προφ. p’eftschin), που προέρχεται από το «επεύχιον», δηλαδή το χαλάκι που πάνω του γονάτιζαν για να προσευχηθούν. Τη λέξη την έχει ήδη ο Ευστάθιος Θεσσαλονίκης.

    Το Λεξικό Τριανταφυλλίδη υποστηρίζει ότι το «κτίριο», με γιώτα, προέρχεται από το «οικητήριον» με παρετυμολογική επίδραση του «κτίζω». Ίσως να είναι κι έτσι, αλλά το ζήτημα είναι αν θα καθιερώσουμε την παρετυμολογία στην επίσημη ορθογραφία.

  4. π2 said

    Νίκο, βασική μου ένσταση στο κείμενο είναι τα περί αρχιτεκτόνων. Δεν νομίζω πως οι αρχιτέκτοντες αντιστέκονται και χρησιμοποιούν τη γραφή με ήτα. Το αντίθετο έχω δει να γίνεται. Οι αρχαιολόγοι και αρχαιολογίζοντες είναι που, συνήθως, διατηρούν τη γραφή με ήτα σε πολύ μεγαλύτερο ποσοστό από τους υπόλοιπους.

    Προσωπικά γράφω κτήριο γιατί έτσι το έμαθα. Η ετυμολογία Μπαμπινιώτη δεν με έπεισε, αλλά το επιχείρημα του Τιπούκειτου για την κατάληξη -ίριο είναι ισχυρό. Ισχυρό βέβαια είναι και το δικό σου επιχείρημα περί απλοποιημένης γραφής λέξεων με ασαφή ετυμολογία, αλλά, επαναλαμβάνω, το κτήριο δεν ανήκει στην ίδια κατηγορία με τα λογής λογής Μπαμπινιώτεια αγώρια: πολύς κόσμος κτήριο έμαθε να το γράφει.

  5. Γλωσσοδετολόγος said

    Το Λεξικό Τριανταφυλλίδη υποστηρίζει ότι το «κτίριο» προέρχεται- με παρετυμολογική επίδραση του «κτίζω» – από το μεσαιωνικό «οικτήριον», που με τη σειρά του προέρχεται από το αρχαίο «οικητήριον».

    Αν αυτό ισχύει, τότε είναι πολύ φυσικό το «οικτήριο» να δίνει «κτήριο» μάλλον παρά «κτίριο». Φυσικό επίσης είναι το «κτήριο» να γίνεται «κτίριο» με την επίδραση του «κτίζω».

    Μήπως λοιπόν αρκεί να πούμε ότι και τα δυο, «κτήριο» και «κτίριο», είναι σωστά κι αποδεκτά; Γιατί όχι;

    Ακόμα κι αν το δούμε από την οπτική γωνία του Κράτους (του υπουργείου παιδείας), που για δικούς του λόγους προτιμάει να τυπώνει βιβλία με μια μόνο εκδοχή των λέξεων, μπορεί μια χαρά να τονίζεται ότι έχει επικρατήσει η εκδοχή «κτίριο» αλλά και ότι η εκδοχή «κτήριο» δεν είναι λάθος και τη συναντάει κανείς σε χ κείμενα.

    Για πολυδιάστατη παιδεία δεν πασχίζουμε;

  6. sarant said

    Πιδύε, συμφωνώ απόλυτα ότι το κτίριο/κτήριο δεν είναι μπαμπινιωτική πατέντα όπως ο τζύρος και το τσαννάκι. Ο λόγος που εστιάστηκα στον Μπαμπινιώτη είναι αφενός ότι χτες στην τηλεόραση είπε ότι πρέπει να γράφεται με ήτα κι έτσι έδωσε αφορμή για την ανάρτηση και αφετέρου ότι στο λεξικό του έχει έγκυρα και συνοπτικά τα επιχειρήματα υπέρ της γραφής που προτιμά.

    Γλωσσοδέτ, διευκρινιστικά: κι εγώ θεωρώ αποδεκτά και τα δύο αλλά προτιμότερο το κτίριο. Άλλωστε, και ο ορθογράφος του Γουόρντ δεν κοκκινίζει κανένα από τα δύο. Θέλω να πω, μερικές διπλοτυπίες δεν βλάφτουν.

  7. δὲν θεωρῶ ὀρθὸ τὸ ἐπιχείρημα ὅτι ἔτσι εἶναι καθιερωμένη ἡ γραφὴ ἀπὸ αἰώνων διότι εἶναι ἐπιχείρημα ἀ λὰ κὰρτ ποὺ ἐπιστρατεύουν οἱ «ἁπλουστευταὶ» μόνο ὑπὲρ τῆς λεγομένης ἁπλούστερης γραφῆς. ἔπειτα ἡ ἐτυμολογικὴ ἔρευνα προχωρεῖ καὶ μπορεῖ νὰ δώσῃ νέα πορίσματα. ἂν λ.χ. δικαιώσῃ τὸν Μπαμπινιώτη δὲν βλέπω τὸν λόγο γιατί νὰ ἐμμένουμε στὴν γραφὴ μὲ ι. μέχρι προχθὲς ψάχανμε νὰ βροῦμε γιατὶ τὸ κοιτάζω γράφεται μὲ οι καὶ σήμερα ἐπαναπαυόμστε μόνο μὲ τὸ ἐπιχείρημα ὅτι «κτίριο» ἔγραφαν πρὸ τριῶν αἰώνων; δὲν εἶναι συνεπὲς αὐτό.

  8. οὔτε καὶ ἡ στατιστικὴ μετράει. ὁ ἄλλος μπορεῖ νὰ γράφῃ κτίριο γιατὶ ἔτσι τὸ ἔμαθε στὸ σχολεῖο, δὲν ἔκανε καὶ ἔρευνα νὰ βρῇ ποιά εἶναι ἡ σωστὴ ὀρθογραφία.

  9. Γιώργος said

    Εγώ, που δεν είμαι φιλόλογος, έχω μία ερώτηση:
    Στον κανόνα ότι δε μπορεί να προκύψει «κτίριο» από το κτίζω δε μπορεί να υπάρχει εξαίρεση;

    Ως αριστερόστροφος δε, προτιμώ το κτίριο και επειδή παραπέμπει στο κτίζω αντί για την κτήση (που είχα ακούσει ως προέλευση και που ούτως ή άλλως έρχεται πιο εύκολα στο μυαλό σε σχέση με το «ευκτήριος»), σαν το «κτίριο» να ανήκει σε κάποιο επίπεδο σε αυτούς που το έχτισαν και ότι στον ιδιοκτήτη.

  10. Barrman said

    Νίκο, τις τελευταίες δεκαετίες έχω κτίσει πολλά ΚΤΙΡΙΑ αλλά ούτε ένα ΚΤΗΡΙΟ γιατί δεν ξέρω τι πράμα είναι αυτό.
    Εσύ πολύ καλά τα έγραψες. Οταν όμως κοίταξα το Χονδρό του Μπαμπινιώτη και έπεσα πάνω σ’ αυτή την ακατάσχετη επιχειρηματολογία για το «κτήριο», τότε κατάλαβα ότι βρήκα τον ΕΝΟΧΟ. Βρήκα ποιος φταίει για τους χιλιάδες ερασιτέχνες Ετυμολόγους Μηχανικούς, κατά το Αρχιτέκτων Γυναικολόγος για τους γκομενάκηδες συναδέλφους.

  11. ppan said

    Αρχιτέκτων γυναικολόγος, άχαχαχ, δεν τόξερα! Ξέρω μόνο το ανέκδοτο με τον ινδό ζαχαροπάστη-γυναικολόγο.

  12. Απο το «νέον λεξικόν Δ. Δημητράκου» του 1950, το οποίο όταν χρειάζεται συμβουλεύομαι διαβάζω
    κτήριον τό Ν, ορθοτέρα γρ. του κτίριον βλ. λ.
    κτίριο(ν) τό ΜΝ, εσφ. κ. επικρατήσασα γραφή του κτήριον: το εκτισμένον, το οικοδόμημα.

    όπου Ν = Νεοελληνική
    και ΜΝ = λέξις η σημασία μεσαιωνική και νεοελληνική

    (το αυθεντικό κείμενο έχει πνεύματα)

  13. gbaloglou said

    50-50 τo παιζω αυτo — Σαραντακoς:Μπαμπινιωτης 1:1

  14. Ένα ένα:

    * Το τι θα πει ο Μπαμπινιώτης για ορθογραφία, μάλλον καταντά επιχείρημα να γράφουμε τ’ αντίθετο. Και προτιμότερο είναι, κάποιος θιασιώτης της επίσημης ορθογραφίας να πηγαίνει στα παράθυρα και να του τα ψέλνει, γιατί είναι απαράδεκτο μια περιθωριακή μορφή να υπαγορεύει την ορθογραφία σας στα κανάλια. (Ναι ρε, περιθωριακή μορφή. Να μην πω και «θέατρο».)
    * Στην ορθογραφία, μου είναι φανερό πια πως δεν πολυσκοτίζομαι, οπότε η επιθυμία ρυθμισμού, και ιδίως σε ετυμολογικά σκοτεινές λέξεις, μού παραμένει αντιπαθής.
    * Το ελιξίριο είναι αραβικό, και βέβαια δεν τεκμηριώνει παραγωγικό επίθημα. Σε απάντηση δλδ του @Γιώργου 9 : το επίθημα ήταν πάντα -τήριον ή -στήριον. Κανονικά δεν αρχίζουμε να κάνουμε εξαίρεση -ίριον: δεν θα πούμε καπνίριο αντί καπνιστήριο. Μπορεί όμως να κάνουμε αναλογία με κάποια άλλη μορφή, ώστε να καταλήξουμε στο κτίριο.
    * Ή απλολογία. Κάποιο *κτιτήριο θα μπρούσε να καταλήξει κτίριο, και ταλάντευση του -σ- του αορίστου έχουμε στην πρώιμη νεοελληνική: π.χ. στολίζω, εστολήθην. Δεν νομίζω όμως το -σ- να αφαιρέθηκε και από τα παράγωγα ουσιαστικά.
    * @3 Ο Τιπούκειτος αναρωτιέται αν θα βάλουμε την παρετυμολογία στην ορθογραφία μας. Γιατί όχι; Συγχρονικά, η όποια παρετυμολογία φωτίζει την έννοια και χρήση της λέξης περισσότερο από τις αμφίβολές της περγαμηνές, και αυτό ακριβώς αναγνώρισε (προς κάποια μου έκπληξη) η ακαδημία.
    * Με την Νέα Προχειρότητα των πραγμάτων, θα συνηθίσετε την διπλοτυπία εκ των πραγμάτων. Τουλάχιστον εσείς δεν έχετε διττή νόρμα, σαν τα αγγλικά (με την Αυστραλία και τον Καναδά πεδία μάχης). Και η τριανταφύλλεια νόρμα αναγνώριζε ασυνήθιστα πολλή διπλοτυπία στη μορφολογία, για μια γλώσσα στάνταρ.
    * Και η πολλή χρήση φυσικά και μετρά αρκετά. Αν και η ορθογράφηση της δημώδους αναμορφώθηκε ριζικά τον 20ο αι, οπότε το τι έγραψε ο Σομαβέρα δεν έχει τόση σημασία, όσο θα θέλαμε. Αλλά στο «εσφαλμένη και επικρατήσασα» του Δημητράκου, @12 Καναλιώτης, κρατάμε το «επικρατήσασα». Και το ίδιο «εσφαλμένη» στο LSJ το αγνοώ στη δουλειά μου να αναγνωρίζω τύπους της αρχαίας―αν το ‘γραψαν «λάθος» στο κείμενο που δουλεύω, εγώ πάντως πρέπει να το αναγνωρίσω.
    * Πάντως αυτό το «όταν αμφιβάλουμε, γράφουμε το απλούστερο» στην ορθογραφία, το αντιπαθώ, και ακολουθώ τη γραμμή του @π2 4: «έτσι το ‘μαθα, έτσι το γράφω». Γι’ αυτό και όταν γράφω ελληνικά (και δεν το πολυκάνω), «τραίνο» και «αυγό»: εγώ έτσι τα ‘μαθα, και δε με ρώτησε κανείς όταν τα απέπεμψαν. Το «επιβάλω σε μια ολόκληρη γενιά να ξεμάθει ορθογραφία πάγκοινου όρου» θα *έπρεπε* να θεωρείται παράλογο, και να αποτρέψει την ορθογραφική απλούστευση σ’ αυτές τις λέξεις.

  15. #14, niknik προσπαθώ δυο μέρες να σου αφήσω σχόλιο στο Ἡλληνιστεύκοντος και το τρώει η διαδικτυακή μαρμάγκα… Δες, έχεις τίποτα στις παγίδες;

  16. Μπουκανιέρος said

    Νικ-Νικ*
    Στα περισσότερα λίγο-πολύ συμφωνώ. Δυστυχώς δεν τα έχεις αριθμήσει ώστε να τα βαθμολογήσω με βάση το ποσοστό συμφωνίας μου. 🙂
    Ας μείνω λοιπόν στο πρώτο. Έχω χρησιμοποιήσει πολλές φορές το λεξικό του Μπάμπι μ’ αυτό τον τρόπο. Δηλ. όταν έχω αμφιβολίες για κάποια ορθογραφία, το ανοίγω, κοιτάζω τι προτείνει και γράφω το αντίθετο.

    *Συγγνώμη που σε γράφω Νικ-Νικ. Όμως βρισκόμαστε στο μπλογκ ενός Νίκου, όπου κυκλοφορούν (δηλωμένοι ή αδήλωτοι) πάρα πολλοί Νίκοι, Νικολά, Νικολάου κοκ, οπότε είναι μοιραίο να δημιουργείται κάποια σύγχυση. Αν έχεις να προτείνεις κάτι καλύτερο, θα συμμορφωθώ.

  17. @14 Στάζυ : Moderation δεν έχω, και σε σύγκριση με το wordpress, το blogspot έχει υποδομή στοιχειώδη, οπότε δεν έχω ιδέα ποια μαρμάγκα το τρώει. Στειλ’ το με προσωπικό ( opoudjis παπάκι gmail.com ), και το τοιχοκολλώ εκ μέρους σου.

    @16 Μπουκανιέρε : Δεν είχα ουδέποτε πρόβλημα με το ΝικΝικ. (Με το NickNick από τη φίλη μου Ρόμπιν έχω πρόβλημα, διότι το πέρασε σε προφορικό λόγο, αλλά άλλα αυτό.) Και το καθιέρωσε και ο Νικοδέσποτας! Το πρόβλημά μου είναι άλλο, με το Νικ σκέτο ως προσφώνημα στα ελληνικά (δλδ «σε λένε Νικ γιατί είσαι ομογενής» και όχι «θα σε συντομογραφήσω Νικ-Νικ».) Αλλά όπως είπα, ενόσω υπογράφω εγγλέζικα, δεν έχω το δικαίωμα να παραπονιέμαι.

    Άλλη φορά τα αριθμώ, δεν περίμενα πως θα τα αράδιαζα τόσα.

  18. Μαρία said

    Το λεξικό του Μπαμπινιώτη δε το κοιτάω ποτέ, γιατί απλούστατα δε τ’ αγόρασα. Έχω αρχές εγώ 🙂

    Αυτό το Νικ και μάλιστα εις διπλούν πολύ προβληματικό για τη Γαλλία.

  19. τόστειλα.

    το ΥΓ δεν είναι για τοιχοκόλληση

  20. Μπουκανιέρος said

    Μαρία ούτε κι εγώ τ’ αγόρασα – κατόρθωσα όμως να το αποχτήσω με εναλλαχτική μέθοδο.
    Κι εγώ έχω αρχές, ίσως λιγάκι πιο ελαστικές. 🙂

  21. These are my principles -if you don’t like them, I have others. Λέει ο Μαρξ, νομίζω. 🙂
    .
    Κι εγώ τον Μπαμπ με εναλλακτική μέθοδο το απέκτησα…

  22. Μαρία said

    Να το κλέψατε δύσκολο λόγω όγκου. Ρε οπορτούνες, ψήσατε άλλους να σας το δωρίσουν; Τον έδιναν τζάμπα οι εφημερίδες;

  23. Και όμως, παρά τον όγκο, ο αδερφός μου κατάφερε και τον έκλεψε. 🙂

  24. Ε, στο προ-προ-προηγούμενο: προφανώς εννοώ τον Γκράουτσο.

  25. Μαρία said

    Μπράβο το παιδί. Άξιος. Ένας φίλος μου, μεταφραστής τώρα, στα φοιτητικά μας δεχόταν παραγγελίες κυρίως απ’ τις γαλλικούδες για Ρομπέρ κι έβγαζε καλό χαρτζιλίκι. Το πιο χοντρό που έχω βουτήξει απ’ τη βιτρίνα του Κωσταντινίδη ήταν του Τσουκαλά, Εξάρτηση και αναπαραγωγή.

  26. παίζει και παπυράκι, και δημητράκος, σε κάθε καλή βιβλιοθήκη.

  27. Barrman said

    //Να το κλέψατε δύσκολο λόγω όγκου. Ρε οπορτούνες, ψήσατε άλλους να σας το δωρίσουν; Τον έδιναν τζάμπα οι εφημερίδες;//

    Πήρε το αυτί μου ότι κυκλοφοράει σε pdf.

  28. Ναι βέβαια, ορίστε.

  29. Ο αδερφός μου πάντως από τον Ελευθερουδάκη το βούτηξε. Το πώς, παραμένει μυστήριο ακόμα και για μένα. Έχει, λέει, χοντρό μπουφάν.

  30. Μπουκανιέρος said

    Μαρία, τίποτα δεν είναι δύσκολο άμα υπάρχει σταθερή προσήλωση στις αρχές.
    Από κει και πέρα είναι θέμα τεχνικής.

  31. voulagx said

    #14: Πες τα χρυσοστομε! Πληρης αποδομηση του Μπαμπη Νιωτη

  32. Βικυ Π said

    83 ζεστά για τον Μπάπμη, αλλά ξέρετε καλά βαστά την μπαλκονόπορτα; και τι δεν είχα δικιμάσει! σώθηκα σας λέω.

  33. sarant said

    Το κακό είναι ότι το λεξικό αυτό βγαίνει σε συνεχείς επανεκδόσεις, με αλλαγές, αλλά αν επιστρέψεις την παλιά έκδοση για να πάρεις την καινούργια σου δίνουν πολύ λίγα (ή καθόλου;)

  34. Βικυ Π said

    να πάρει…
    ήθελα να πω:
    83 ζεστά γιούρος έδωσα για τον Μπάμπη, αλλά ξέρετε τι καλά βαστά την μπαλκονόπορτα; και τι δεν είχα δικιμάσει! σώθηκα σας λέω.

  35. Αν ψάξει κανείς, θα βρει πάμπολλα pdf αρχαίας και βυζαντινής γραμματείας από ρώσους, που συμπεριλαμβάνει και λεξικά. Συνδυασμός σεβασμού στην κοινή μας πνευματική κληρονομιά, και ασυδοσίας στη νομοθεσία πνευματικών δικαιωμάτων.

    Επειδή είμαι και επώνυμος, δεν τα τοιχοκολλώ· αλλά κάθε που γουγλίζω για να δώσω περιγραφική σύνδεση για κάποια πηγή, βρίσκω και συνδέσεις πέραν του περιγραφικού. Αυτό που με εξέπληξε, είναι ότι βρήκα όχι μόνο torrent, αλλά και ολάκερη βιβλιοθήκη σε rapidshare…

  36. Γιὰ νὰ μὴ παρεξηγηθῶ δὲν θεωρῶ τὸν Μπαμοινιώτη ἔγκυρο ἐτυμολόγο. Τὸν εἶχε ἀπομυθοποιήσει ὁ Ἀλεξιάδης ποὺ εἶχε δηλώσει ὅτι θὰ γράψει λεξικὸ μὲ τὰ ἐτυμολογικὰ λάθη τοῦ λεξικοῦ Μπαμπινιώτη. Ὅμως πέθανε καὶ δὲν πρόλαβε. Ἀπὸ κεῖ καὶ πέρα δὲν τρέφω ἐμπάθεια γιὰ κανένα. Δὲν θὰ χρησιμοποιοῦσα ποτὲ ἐπιχείρημα τοῦ τύπου ὅτι ἀφ’ οὗ εἶπε ἔτσι ὁ τάδε σίγουρα θὰ ἰσχύῃ τὸ ἀντίθετο.

  37. sarant said

    Κορνήλιε, ο αποθανών δεδικαίωται, αλλά αυτό ισχύει για άλλες περιπτώσεις. Τα λίγα που έχω διαβάσει από τον Αλεξιάδη (διότι νομίζω ότι έγραφε σε μια εφημερίδα που δεν την εκτιμούσα και που δεν υπήρχε ονλάιν) μου έδωσαν την εντύπωση φοβερής εμπάθειας και πίκρας που δεν αναγνωρίστηκε η αξία του, σε συνδυασμό με μπόλικα λάθη.

    Επειδή έχω διαβάσει το λεξικό Μπ. πολύ προσεχτικά, θα έλεγα ότι το ετυμολογικό του μέρος είναι και πλούσιο και σχετικά σωστό. Έχει βέβαια λάθη, που μερικά τα έχει κληρονομήσει από το λεξικό Παπύρου και από τον Ανδριώτη, αλλά κάποια από αυτά τα διόρθωσε σε μετέπειτα εκδόσεις. Το μέγα αμάρτημα είναι ότι αφήνει την ετυμολογία να καθορίζει δικτατορικά την ορθογραφία (εξού και τσηρώτο και όλα τα άλλα) αλλά το ετυμολογικό του μέρος καθαυτό είναι καλό. Λιγότερα λάθη ετυμολογίας έχει το ΛΚΝ, του Ιδρ. Τριανταφυλλίδη, μετρημένα στα δάχτυλα όσα έχω βρει. Ωστόσο, το ΛΚΝ υπερτερεί πολύ στους ορισμούς και στην μη ρυθμιστική προσέγγιση.

    Για την ετυμολογία στα λεξικά Μπ και Τρ, έχω γράψει παλιά:
    http://www.sarantakos.com/language/etymosygr.html
    και για τη δικτατορία της ετυμολογίας:
    http://www.sarantakos.com/language/tshrwto2.html

    Το κακό με το λεξικό Μπ είναι ότι, επειδή ήταν κερδοσκοπικό εγχείρημα (με την ουδέτερη έννοια της λέξης) συντάχθηκε κάπως βιαστικά. Έτσι είναι φορτωμένο με χιλιάδες ασυνέπειες και μικρολάθη, πολλά από αυτά στο «εγκυκλοπαιδικό» κομμάτι του. Αν όμως είσαι υποψιασμένος, είναι χρήσιμο.

    Χτες που κάτι έγραφα, έπιασα μια φρέσκια καραβίδα στον Μπ., ίσως τη σερβίρω το βράδυ.

  38. sarant said

    Παρέμπ, Κορνήλιε, αν έχεις γραφτά του Αλεξιάδη σε ηλεμορφή, ανέβασέ τα κάπου ή στείλε τα αν δεν βαριέσαι. Ίσως να τον έχω αδικήσει από το δείγμα που είδα.

  39. φυσικὰ καὶ ἡ ἐτυμολογία πρέπει νὰ χαρακτηρίζῃ τὴν ὀρθογραφία. τί ἄλλο;

    δὲν ἔχω γραπτά του σκαναρισμένα καὶ γενικῶς δὲν ἔχω πολλὰ γραπτά του, ὅμως οἱ τελεοπτικὲς του ἐκπομπὲς κατὰ τοῦ Μπαμπινιώτη ἔσπαγαν κόκκαλα. ἐπειδὴ δὲν ἔχω τὸ λεξικὸ οὔτε καὶ τὶς ἐκπομὲς μαγνητοσκοπημένες θᾶ πῶ ὅ,τι θυμᾶμαι: ἐκτὸς ἀπὸ τὴν ἐξἀρτησί του ἀπὸ τὸν Ἀνδριώτη ποὺ βαφτίζει τουρκικὲς ὅλες τὶς ἀραβοπερσικὲς λέξεις ὁ Μπαμπ βάφτιζε τουρικικὴ τὴν λέξι μπότζι, τὴν ἐξηγοῦσε ὡς διατοιχισμό, λέξι ποὺ δὲν ὑπῆρχε ὡς λῆμμα στὸ λεξικό, τὴν ταύτιζε μὲ τὸν σκαμπανέβασμα, ἀπέδιδε τὸ γρηγοριανὸ ἡμερολόγιο σὲ ἀνύπαρκτο Πάπα. μπότζι ὅμως εἶναι λέξι βενετσιάνικη κατὰ τὸν Κριαρᾶ (λογικὸ γιὰ ναυτικὸ ὅρο) καὶ ἐπιπλέον μπότζι εἶναι τὸ παρακύλισμα ὅπου τὸ σκάφος κουνιέται ἀριστερά-δεξιά, ἐν ᾦ τὸ σκαμπανέβασμα εἶναι ὁ προνευστασμὸς ὅπου τὸ σκάφος κουνιέται πάνω-κάτω. δὲν ξέρω ὰν σὲ μεταγενέστερη ἔκδοσι διωρθώθησαν.

  40. παρόραμα: τηλεοπτικές του

  41. Φαίνεται, δέσποτα, πὼς ὁ Μπαμπινιώτης εἶναι γιὰ σένα ὅ,τι γιὰ μένα ὁ Κριαρᾶς: καλὸς ἐπιστήμων μὲ λάθος ἀπόψεις.

  42. sarant said

    Αν σου πω ότι το ναυτικό παράγγελμα πότζα ή μπότζα έχει ελληνική αρχή;
    (αλλά δεν θα σου πω ποια)

    Το να δίνει ερμήνευμα που δεν υπάρχει στο λεξικό είναι χοντρό λάθος, δυστυχώς όμως ακόμα και το «αλάνθαστο» λεξικό του Δημητράκου έχει τέτοια λάθη, ή τουλάχιστον ένα: αβόριο, ερμήνευμα στο φίλντισι, όχι όμως λήμμα.

  43. Δέσποτα, σίγουρα εἶναι ἡ ἴδα λέξι μὲ τὸ μπότζι; δὲν ξέρω ἀπὸ ναυτικά, ἀλλὰ τὸ μπότζι δὲν τὸ ξέρω σὰν παράγγελμα.

    http://www.ortsa.gr/article.php?aid=273

  44. Μπότζι είναι η διατείχιση, όταν δηλαδή το βαπόρι κουνιέται αριστερά-δεξιά.

  45. ἕνα λάθος ἀκόμη ποὺ χρεώνει στὸν Μπ. ὁ Αλεξιάδης εἶναι ἡ ἐτυμολόγησι τοῦ ὀνόματος Ξενοφῶν ὡς «αὐτὸς ποὺ ἠχεῖ παράξενα, ποὺ χρησιμοποιεῖ ξένη γλῶσσα, ἀπὸ τὸ ξένος + φωνή». ἐπίσης τὴν ἐτυμολόγησι τοῦ ὀνόματος Λέανδρος ἀπὸ τὸ λέων + ἄνδρας. ἐπίσης τὴν ἐτυμολόγησι τοῦ ὀνόματος Κοκκώνα ὡς ῥουμανικοῦ ποὺ κληρονόμησε ὁ Μπ καὶ ἄλλοι ἀπὸ τὸν Ἀνδριώτη.

  46. sarant said

    Κορνήλιε, ίδια λέξη δεν είναι (το μπότζι με το παράγγελμα (μ)πότζα) αλλά ασφαλώς είναι ίδιας οικογένειας, με ίδια ετυμολογία.

    Και σε πληροφορώ ότι στις νέες εκδόσεις όχι απλώς έχει διορθώσει τον διατοιχισμό (τώρα το λέει αντίθετο και όχι συνώνυμο) αλλά και δίνει αντιδάνειο το μπότζι. Όμως εξακολουθεί να το παράγει από την τουρκική λέξη (η οποία μέσω βενετικής ανάγεται στο ελλ. ποδία ή πόδια) ενώ πράγματι λογικότερο είναι να ήρθε στα ελλ. απευθείας από τα βενετικά.

    Και ένας πολύ-πολύ ψείρας θα έλεγε ότι το σκαμπανέβασμα δεν είναι το *αντίθετο* του μποτζιού, το πάνω-κάτω δεν είναι ακριβώς το αντίθετο του πέρα-δώθε.

  47. Ηλεφούφουτος said

    sx. 29 Δύτης των νιπτήρων είπε
    «Ο αδερφός μου πάντως από τον Ελευθερουδάκη το βούτηξε. Το πώς, παραμένει μυστήριο ακόμα και για μένα. Έχει, λέει, χοντρό μπουφάν»

    Πόσο χοντρό πια; Έτσι μπλοκάρει το αντικλεπτικό;
    Αυτά με τα χοντρά μπουφάν και τις καμπαρντίνες γινόντουσαν προ αντικλεπτικών.

  48. Να τον ρωτήσω, πάντως αυτό πρέπει να είχε γίνει πέντε-έξι χρόνια τώρα. Έχουν αντικλεπτικά στα βιβλία ή μόνο στα σιντί;

  49. Μπουκανιέρος said

    Μήπως σου είπε «χοντρό μπουκάν» και παράκουσες;
    Τον διαψεύδω πάντως – δεν είμαι δα και τόσο χοντρός…

  50. κι ἐμένα ἕνας φίλος μου βούτηξε ἀπὸ ἕνα παλαιοβιβλιοπωλεῖο ἕνα περιοδικὸ-ἀφιέρωμα στὸν Μάνφρεντ φὸν Ῥιχτχόφεν. πῶς μποροῦν καὶ τὰ κάνουν αὐτά;

  51. Ε, μπορούν. Ο Παπαγιώργης, δεν θυμάμαι τώρα σε ποιο βιβλίο, ισχυρίζεται ότι στο Παρίσι το είχε μετατρέψει σε επιχείρηση: βούταγε βιβλία και κατόπιν παραγγελίας.

  52. Μαρία said

    Η ερώτηση του Κορνήλιου αφορά το τεχνικό ή το ηθικό μέρος;
    Να μην αρχίσουμε τώρα να διηγούμαστε ιστορίες σουφρώματος, γιατί δε θα ‘χουμε τελειωμό.

    Τα αντικλεπτικά στα βιβλία είναι πρόσφατα. Κάτι άλλα κόλπα που υπήρχαν στη Γαλλία τη δεκαετία του 70 και βαρούσαν κουδούνια, όταν πλησίαζες την έξοδο, εξουδετερώθηκαν πολύ εύκολα: Πήγαιναν δύο δύο και μόλις βαρούσε το σύστημα έκανε οτι τρέχει ο ένας, αποσπούσε την προσοχή, κι ο άλλος την έκανε με ελαφρά.

  53. Harisheiz said

    Βρήκα το άρθρο αναζητώντας τον πιο σωστό τρόπο γραφής του «κτιρίου». Μια παρατήρηση – διόρθωση που προκύπτει από εμπειρική παρατήρηση. Νομίζω ότι ειδικότερα οι αρχιτέκτονες προτιμούμε το «κτίριο» έναντι του «κτηρίου» κάτι το οποίο είναι προφανές από το γεγονός που αναφέρετε, ότι δηλαδή στα παράγωγα (κτιριακός, κτιριολογία, λέξεις που χρησιμοποιούνται περισσότερο από εξειδικευμένους στο αντικείμενο) η υπεροχή των τύπων με –ι είναι συντριπτική, 20 και 30:1. Προσωπικά, δεν θυμάμαι κάποια περίπτωση που να έχω δει στη βιβλιογραφία εξειδικευμένους όρους όπως πχ η λέξη «κτιριολογικός» γραμμένους με -η. Μπορώ με μια σχετική ασφάλεια λοιπόν να συμπεράνω ότι δεν έχει πολύ μεγάλη ισχύ η εικασία ότι κάποιοι αρχιτέκτονες χρησιμοποιούν το τύπο με -η επειδή μοιάζει πιο επίσημο παρόλο που έχει λογική βάση. Αντιθέτως, η προσωπική μου εμπειρία έχει δείξει ότι στους αρχιτέκτονες μας αρέσει «οπτικά» περισσότερο ο τύπος με -ι.

  54. sarant said

    Καλησπέρα, κάτι παραπάνω θα ξέρετε, ευχαριστώ πολύ!

  55. 47-48 Λοιπόν, μια και αναστήθηκε το νήμα και έτυχε να είναι ο αδερφός μου εδώ τον ρώτησα: το μυστικό δεν ήταν στα μπουφάν, ήταν ότι ο Ελευθερουδάκης (τότε) δεν είχε αντικλεπτικό.

  56. Νέο Kid Στο Block said

    Να λοιπόν που τίποτε δεν ξεφεύγει από την τσιμπίδα της διαδικταιοσύνης. Έστω και μετά από 4 χρόνια, η αλήθεια αποκαλύπτεται! 😆 😆
    (μετά σού λένε, αδερφός!…καρφί Δύτη! 😆 )

  57. sarant said

    Άσε, άσε, όλα έρχονται στο φως!

  58. Μαρία said

    55
    Έτσι ξέραμε κι εμείς.

    Τι νήμα κι αυτό!

  59. Παντελής said

    #46. Η σχεση «μπότζας» και «ποδίας» αντικατοπτριζεται και στην εκφραση «ποδίζω», που στην ιστιοπλοΐα σημαινει «απομακρυνω την πλωρη απο την κατευθυνση του ανεμου». (Οταν το σκαφος ερθει καθετα με τον ανεμο υπαρχει, – συνηθως λογω κυματισμου – και το σκαμπανεβασμα που λεγαμε).
    «Μπότζα» ( ή τσίμα) λεμε στην ιστιοπλοΐα την αλλαγη πορειας ως προς τον ανεμο ποδιζοντας συνεχως, μεχρι ο ανεμος (περνωντας απο την πρυμνη) να ερθει σε αντιθετη γωνια (κατοπτρικα ως προς τον αξονα του σκαφους), απο αυτην που ειχε στο ξεκινημα της μποτζας.

    #55. Αμαν με τις κλεψιες! Δε μου φαινεται οτι τιμαμε το Νικοκυριό εξυμνωντας την ασυγκρατητη βιβλιοφαγια που ικανοποιειται με καθε μεσον (ο σκοπος δεν το αγιαζει παντα…). Εκτος αν το δουμε σαν «Αντισταση στο Κεφαλαιο».

  60. Idom said

    Σκέφτομαι ότι με την ίδια λογική, την ορθοπeδική «πρέπει» να την γράφουμε ορθοπεδική, γιατί είναι πιο λογικό να την συνδέουμε με την πέδηση παρά με το παιδί, ανεξάρτητα από το αν στην πραγματικότητα εκείνος ο χαριτωμένος Γάλλος είχε στο μυαλό του την πέδηση ή το παιδί… 🙂

  61. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    Εικάζω ότι ένας παράγοντας που συμβάλλει στη σχετική αντοχή του τύπου ‘κτήριο’ είναι ότι σε πολλούς αρχιτέκτονες φαίνεται να έχει μεγαλύτερο γόητρο η γραφή με –η, φαίνεται πιο επίσημη, βρε αδερφέ.

    Δηλαδὴ ἡ περίπτωση νὰ τὸ γράφουν ἔτσι οἱ ἀρχιτέκτονες ἐπειδὴ γνωρίζουν καλύτερα τὰ τοῦ ἀντικειμένου τους δὲν περνάει ἀπὸ τὸ μυαλό μας….

  62. Γιώργος said

    Μήπως παίζει και το ακόλουθο;
    Κτίζω ένα ΚΤΙΡΙΟ ή θα χτίσω άνα ΚΤΙΡΙΟ ή σχεδίασα ένα κτίριο
    Τώρα που το «Κτίριο» τελείωσε, μήπως έγινε Κτήριο;

  63. Στούμπος said

    Τι θα λέγατε για το: κτίζ-ω, κτίσ-μα, κτισ-τήριο, κτισ-(τή)ριο (αποβολή του δευτέρου τη και χάριν ευφωνίας τελική αποβολή του σ) κτίριο.
    Ομως όχι κεκτημαι, κτήμα, κτητήριο, κ(τη)τήριο, και το οικόπεδο θα το λέγαμε κτήριο. Αυτά χωρίς να έχω σχέση με φιλολογία η αρχιτεκτονική.

  64. Μαρτίναkizzz said

    σχ. 62 @Γιώργο, Ευφάνταστη η παρατήρησή σας!

    Και η δική μου σχέση γραφής με τα κτ(ή/ί)ρια υπήρξε ταραχώδης, και όπως φαίνεται συνεχίζει έτσι.

    Διαφωνώ ωστόσο με την άποψη ότι φαίνεται πιο επίσημη, ή -όπως το έχω θέσει και στην περίπτωσή μου μερικές φορές- πιο καλαίσθητη η γραφή με Η, καθώς μου φαίνεται πως αποπειράται να δικαιολογήσει τη συνήθεια. Διαφορετικά μπαίνουμε σε πεδίο που αφορά τις ευθείες γραμμές τις καμπύλες -τη φύση αυτών δηλαδή- τα κενά -σίγουρα τον γραφικό χαρακτήρα…

  65. Γεώργιος Τσακαλίας said

    Ο κύριος Μπαμπινιώτης δίνει και την εναλλακτική προέλευση από το οικώ, οικητήριο, κτήριο.
    Αυτό είναι εύλογο αν σκεφτούμε και άλλες σχετικές λέξεις όπως για παράδειγμα διοικώ, διοικητήριο, ουρώ, ουρητήριο.
    Το νόημα λοιπόν της λέξης είναι «εκεί που οικώ», εκεί που μένω.
    Όλες αυτές οι λέξεις (κτήριο, διοικητήριο, ουρητήριο), μας δείχνουν ότι εκεί υπάρχει μία διαρκής ανθρώπινη δραστηριότητα.
    Διοικητήριο = εκεί που διοικώ (διαρκές και ανθρώπινο)
    Κτήριο = εκεί που οικώ (διαρκές και ανθρώπινο)

    Όταν λοιπόν βλέπουμε αυτό το ήτα (-ήριο) μας έρχεται ένας συνειρμός για το τι συμβαίνει εκεί μέσα.

    Ας υποθέσουμε τώρα ότι το κτήριο γράφεται με γιώτα από το κτιστήριον, κτίριο.
    Το νόημα του είναι τελείως διαφορετικό.
    Κτιστήριο μπορεί να είναι ένα εργοτάξιο στο οποίο κατασκευάζω τσιμεντόλιθους για να τους χρησιμοποιήσω κάπου αλλού.
    Μπορεί να είναι γενικά ένα εργοτάξιο.
    Δεν σου δημιουργεί όμως το συνειρμό (το συναίσθημα) ότι κάποιος μένει μέσα.
    Επίσης, αν υποθέσουμε ότι κάπως (παρετυμολογικά έστω) κατά πλειοψηφία και συνήθεια, η λέξη κτίριο (με γιώτα) προήλθε από το κτίζω, κτίσμα.
    Νοηματικά λοιπόν θα ήταν ή κάτι που κτίζω ή κάτι που έχτισα.
    Δηλαδή κάτι που έγινε και τέλειωσε.
    Δεν δημιουργείται το συναίσθημα ότι κάτι ανθρωπογενές γίνεται τώρα εκεί μέσα.

    Μια κατοικία μπορούμε να την πούμε κτήριο.
    Ένα κτήριο γραφείων μπορούμε να το πούμε κτήριο.
    Μια γέφυρα τη λέμε κτήριο;
    Ένα φράγμα το λέμε κτήριο;
    Σαν Πολιτικός Μηχανικός που είμαι, σας λέω ότι, όσους συναδέλφους ρώτησα, μου είπαν όχι. Το φράγμα δεν είναι κτήριο, είναι κτίσμα, η γέφυρα δεν είναι κτήριο, είναι κτίσμα.
    Ασυνείδητα λοιπόν, οι συνάδελφοι μου συνέδεσαν το κτήριο με μία διαρκή ανθρώπινη δραστηριότητα που εξελίσσεται μέσα του και αποφάσισαν ότι το φράγμα δεν είναι κτήριο αλλά είναι κτίσμα.
    Διαβάστε τα παρακάτω:
    – Έπεσε ένα κτήριο.
    – Έπεσε ένα κτίσμα.
    Ποιο από τα δύο σας κάνει να αισθάνεστε χειρότερα; (προφανώς το πρώτο. Χτύπησε κάποιος; Ήταν κάποιος μέσα;).

    Διαβάστε τα παρακάτω:
    – Έπεσε ένα κτήριο.
    – Έπεσε ένα κτίριο.
    Αυτό το ήτα, στην πρώτη πρόταση, με συνδέει συναισθηματικά με μία σειρά λέξεων που τις έχω συνηθίσει να γράφονται σε -ήριο και να έχουν μέσα τους διαρκή ανθρώπινη δραστηριότητα. Με φορτίζει συναισθηματικά πολύ περισσότερο από το δεύτερο (κτίριο), μου φέρνει συνειρμούς, συνδέει τη λέξη με περισσότερη ιστορία, περισσότερο περιεχόμενο.

    Για τους παραπάνω λόγους λοιπόν, για μένα το κτήριο γράφεται με ήτα και μόνο με ήτα.
    Γιατί, αν γραφτεί με γιώτα, μου αφαιρεί συναισθήματα. Κάνει τη σκέψη μου πιο ρηχή.

    Είμαι Πολιτικός Μηχανικός, όχι γλωσσολόγος και δε γνωρίζω αν το νόημα των λέξεων και τα συναισθήματα που δημιουργεί η γραφή τους, λαμβάνονται υπ’ όψη τους από την Ακαδημία Αθηνών και την ειδική επιστημονική κοινότητα.

    Ανήκω σε μία μειοψηφία.
    Σημερινά στατιστικά: «κτήριο» 27%, «κτίριο» 73% (από Google, με εισαγωγικά).
    Και μόνος μου να ήμουνα, το συναίσθημα που μου δημιουργεί αυτό το ήτα, δεν μπορεί να μου το πάρει κανείς και σίγουρα δε θα το πετάξω μόνος μου.

    Αν μου επιτρέπετε τώρα και μία κριτική στα επιχειρήματα σας κύριε Σαραντάκο, με όλο το σεβασμό και στο πρόσωπο σας και στην επιστήμη σας που αγνοώ.
    Ο κος Μπαμπινιώτης αναφέρει και την πιθανή προέλευση από το οικώ, οικητήριον, κάτι που δεν αναφέρετε στο άρθρο σας και μάλλον θα βοηθούσε τη τάση προς το ήτα (ειδικά υπό το φως των δικών μου επιχειρημάτων ως ανωτέρω).
    Επίσης, παρατηρώ στο άρθρο σας ότι χρησιμοποιείτε τη στατιστική (μέσω Altavista) και θέτετε το επιχείρημα «αφού η πλειοψηφία έχει αποδεχθεί αυτή την απλοποίηση, έτσι πρέπει να γράφεται».
    Ταυτόχρονα όμως χρησιμοποιείτε και το επιχείρημα της βάσης στο κτιστήριον καθώς και το επιχείρημα ότι «έτσι είπε η Ακαδημία Αθηνών».
    Θα μου επιτρέψετε να εκφράσω την άποψη ότι σε ένα άρθρο θα πρέπει να στηριχθείτε σε ένα από τα τρία επιχειρήματα, όχι και στα τρία.
    Αυτό γιατί το ένα αναιρεί το άλλο.
    Το πρώτο επιχείρημα λέει ότι είναι ΛΑΘΟΣ ετυμολογικά αλλά έτσι κάνει η πλειοψηφία.
    Το δεύτερο επιχείρημα λέει ότι είναι ΣΩΣΤΟ ετυμολογικά.
    Το τρίτο επιχείρημα λέει ότι ΔΕ ΜΕ ΝΟΙΑΖΕΙ ΑΝ ΕΙΝΑΙ ΣΩΣΤΟ Η ΛΑΘΟΣ αφού το είπε η αυθεντία (Ακαδημία).
    Αποδεχόμενος οποιοδήποτε πλαίσιο λογικής, δεν μπορώ να βάλω στο ίδιο άρθρο και τα τρία επιχειρήματα.

    Δεν θέλω να σταθώ στην «αυθεντία» της Ακαδημίας, γιατί ένα αυτοεκλεγόμενο και αυτοδιαιωνιζόμενο σώμα, δεν μπορεί να διεκδικεί την αποδοχή κανενός άλλου και (εγώ τουλάχιστον) δεν αποδέχομαι την επίκληση του.

    – Γ. Τσακαλίας
    Πολιτικός Μηχανικός

  66. τακης said

    Κε Σαραντακο στην εισαγωγή σας λέτε «δεν άκουσα τηλεόραση».Ρωτώ είναι σωστή ή λέξη «άκουσα»,γιατί τηλεόραση μπορούμε και να μη βλέπουμε, αλλά μόνο να ακούμε

  67. sarant said

    Ακριβέστερα έγραψα «δεν άκουσα την εκπομπή», μάλλον επειδή πρόκειται για εκπομπή λόγου.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: