Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Εις μνήμην Βασίλη Χριστοδούλου (1917-2010)

Posted by sarant στο 10 Σεπτεμβρίου, 2010


Πέθανε προχτές ο γελοιογράφος Βασίλης Χριστοδούλου, ύστερα από ευδόκιμη γελοιογραφική θητεία που ξεπέρασε τις έξι δεκαετίες, σε πάμπολλες εφημερίδες και περιοδικά, ας πούμε στη Βραδυνή ή στο Ρομάντζο. Πριν από μερικά χρόνια είχα διαβάσει μια συνέντευξή του και είχα εκπλαγεί συνειδητοποιώντας ότι εξακολουθούσε να σχεδιάζει γελοιογραφίες καθημερινά, αν και σε προχωρημένη ηλικία, περασμένα τα 85, και τον είχα θαυμάσει. Βέβαια, επειδή οι εφημερίδες με τις οποίες συνεργαζόταν τελευταία δεν ήταν καθόλου του γούστου μου, δεν έχω δει την τελευταία του δουλειά κι έτσι στη μνήμη μου θα μείνει σαν ο πολιτικός γελοιογράφος της αντιδικτατορικής περιόδου της Βραδυνής το 1973, καθώς και από τις εξαιρετικές έγχρωμες γελοιογραφίες του στην τελευταία σελίδα του Ρομάντζου, όπου τα σκίτσα του έκαναν καλή παρέα με τους βαρελόφρονες του Αρχέλαου και τον Σπαγγοραμμένο του Πολενάκη.

Σκέφτηκα να κάνω μια μικρή αναδρομή ακριβώς στις αντιδικτατορικές γελοιογραφίες του Β. Χριστοδούλου στη Βραδυνή του 1973, που τυχαίνει να τις έχω στο αρχείο μου. Όμως θα δώσω τον λόγο και στον Στάθη Σταυρόπουλο, ο οποίος χτες έγραψε στην Ελευθεροτυπία τα εξής με τα οποία συμφωνώ εκτός από μια λέξη: Ενας απ’ τους μεγαλύτερους Ελληνες γελοιογράφους, ο πρωτομάστορας Βασίλης Χριστοδούλου, εκδήμησε χθες σε ηλικία 93 ετών. Εχοντας αρχίσει να δημοσιεύει γελοιογραφίες από το 1936, μόλις σε ηλικία 19 χρόνων, υπήρξε, ώς τις ημέρες μας, η ζωντανή ιστορία της ελληνικής πολιτικής και κοινωνικής γελοιογραφίας. Διέπρεψε και στα δύο είδη! και ως πολιτικός γελοιογράφος στην «Αθηναϊκή» και κυρίως στη «Βραδυνή» για 20 και παραπάνω χρόνια, αλλά και ως αστέρι της κοινωνικής γελοιογραφίας σε περιοδικά, όπως ο «Θησαυρός», το «Πάνθεον», οι «Εικόνες» το θρυλικό «Ρομάντζο» κι άλλες «χάρτινες» (και πολύ καλύτερες) «τηλεοράσεις» της εποχής ’50, ’60, ’70. Θα μείνω ερωτευμένος με τις χάρτινες γυναίκες του Χριστοδούλου, τις τρομερές ατάκες των ηρώων του -των απλών καθημερινών ανθρώπων. Οι γελοιογραφίες του Βασίλη Χριστοδούλου συζητιούνταν στα καφενεία, ενώ με το πενάκι του απέδωσε τα ήθη μισού και πάνω αιώνα, συμβάλλοντας ταυτοχρόνως στη διαμόρφωσή τους. Τώρα που τέλειωσε μπορούμε να μακαρίσουμε τη συμβολή του στα ελληνικά γράμματα, εύγε!

Η μία λέξη του Στάθη που με ενοχλεί είναι το «εκδήμησε» -στη χώρα μας, θα το έχετε προσέξει, κανείς πια δεν πεθαίνει: φεύγουν, εντός και εκτός εισαγωγικών, αποβιώνουν, εκδημούν, για μερικούς λέμε ότι αποδημούν, ενώ αν είναι κληρικοί κοιμούνται και μετά γίνονται μακαριστοί. Αλλά αυτό είναι θέμα για άλλο άρθρο, ας περάσουμε στις γελοιογραφίες του Χριστοδούλου:

Βραδυνή 23 Ιουλίου 1973

Βραδυνή 21 Ιουλίου 1973

Ένα χαρακτηριστικό του Χριστοδούλου, όπως στη γελοιογραφία δεξιά, ήταν να βάζει για λεζάντα στίχους από γνωστά τραγούδια. Άλλοτε, σχεδίαζε έναν Κρητικό που έλεγε μαντινάδες (θα δούμε παρακάτω). Καθώς πλησίαζε η 29η Ιουλίου, η μέρα του δημοψηφίσματος του Παπαδόπουλου, πύκνωσαν οι γελοιογραφίες και έγιναν τριπλές:

Βραδυνή 26 Ιουλίου 1973

ή και τετραπλές:

Βραδυνή 27 Ιουλίου 1973

μέχρι την παραμονή του δημοψηφίσματος (η Βραδυνή δεν έβγαινε βέβαια τις Κυριακές):

Βραδυνή 28 Ιουλίου 1973

Όμως το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος δεν ήταν αυτό που ελπίζαμε ή περιμέναμε: το ΝΑΙ επικράτησε με 80% σχεδόν. Οπότε…

Βραδυνή 31 Ιουλίου 1973

Το παραπάνω σκίτσο δημοσιεύτηκε την επαύριο του δημοψηφίσματος, στις 30 Ιουλίου. Οι στίχοι είναι από τραγούδι του Γ. Κοινούση, που είχε γίνει επιτυχία εκείνα τα χρόνια.

Την επόμενη μέρα, έκανε την επανεμφάνισή του ο κρητικός με τις μαντινάδες:

Από όλες τις γελοιογραφίες του Χριστοδούλου, αυτήν είχα διατηρήσει ζωντανή στη μνήμη μου, ιδίως τους στίχους.

Και ίσως είναι χαρακτηριστικό ότι χτες που συζητούσαμε για τον Χριστοδούλου σε μια παρέα (εκλεκτών φίλων του ιστολογίου, αλλά δεν θα προβούμε σε αποκαλύψεις!), ένας φίλος, περίπου συνομήλικος, μόλις έγινε λόγος για τις αντιδικτατορικές του γελοιογραφίες, είπε: «Μαθές δεν ξανάγινε τέτοιο κουτί ρημάδι…» -και στη δική του μνήμη, αυτή η γελοιογραφία είχε χαραχτεί!

Βέβαια, όταν δόθηκε η εντολή στον Μαρκεζίνη, οι γελοιογράφοι άρχισαν δουλειές με φούντες -ο Χριστοδούλου το είχε προβλέψει:


Βραδυνή 2 Οκτωβρίου 1973

Βραδυνη΄5 Οκτωβρίου 1973

Στην αριστερή παρακάτω γελοιογραφία βλέπουμε ότι ο Χριστοδούλου ήξερε το «τζα» και όχι το «τσα» (είχαμε ολόκληρη συζήτηση για το θέμα αυτό τις προάλλες!) ενώ στη δεξιά ο Κρητικός αναλαμβάνει δράση καθώς πλησιάζει η εξέγερση του Νοέμβρη που ακύρωσε τις ελπίδες Μαρκεζίνη:

Βραδυνή 6 Οκτωβρίου 1973

Βραδυνή 13 Νοεμβρίου 1973

Οι γελοιογραφίες των επόμενων ημερών εξακολουθούν να σχολιάζουν την πολιτική αλλά δεν αναφέρονται απευθείας στην εξέγερση. Μετά το ματοκύλισμα, ο Κρητικός δεν βρίσκει λόγια -και δεν ξέρω αν ήταν επιλογή του γελοιογράφου να τον παρουσιάσει έτσι ή αν έδρασε η λογοκρισία’ μάλλον το πρώτο.

Βραδυνή 19 Νοεμβρίου 1973

Και εδώ κλείνει το αφιέρωμα στη μνήμη του Βασίλη Χριστοδούλου. Αλλά, πριν κλείσω, σας παραπέμπω στο χτεσινό αφιέρωμα του φίλου Ερανιστή, με μια συνέντευξη και αρκετό υλικό, από το Ρομάντζο και με τέσσερις γελοιογραφίες που με ενδιαφέρουν. Με ενδιαφέρουν οι γελοιογραφίες της εποχής της Αποστασίας, όπως αυτή:

Μακεδονία, 14 Ιουλίου 1965

Η γελοιογραφία αυτή δημοσιεύτηκε στη Μακεδονία στις 14 Ιουλίου 1965. Όταν είχα κάνει αφιέρωμα στον ιστότοπό μου, αρχικά είχα γράψει ότι είναι του Βασίλη Χριστοδούλου, αλλά μια φίλη που ήταν αναγνώστρια της εφημερίδας με διόρθωσε ότι είναι του Φωκίωνα Δημητριάδη, και το άλλαξα (αν και όχι στον τίτλο της σελίδας!). Όμως, τόσο ο Ερανιστής πιο πάνω, όσο και ο soloup στο περιοδικό ως3 αποδίδουν τις γελοιογραφίες στον Χριστοδούλου. Στη Μακεδονία έχουν δουλέψει και ο Δημητριάδης και ο Χριστοδούλου: ο δεύτερος διαδέχτηκε τον πρώτο, αλλά δεν ξέρω πότε.

Μπορεί κανείς να μας λύσει την απορία, σε ποιον ανήκουν οι γελοιογραφίες του 1965 στη Μακεδονία;

Ενημερώνω: από τη συζήτηση ξεδιάλυνε ότι η γελοιογραφία αυτή όπως και οι άλλες απο τη Μακεδονία το 1965 ανήκει στον Φ. Δημητριάδη.

Advertisements

39 Σχόλια to “Εις μνήμην Βασίλη Χριστοδούλου (1917-2010)”

  1. (Ερανιστής)
    Εξαιρετικό σημείωμα, αγαπητέ κ. Σαραντάκο.
    Τα σκίτσα για την αποστασία, τώρα που τα ξανακοιτάζω, θυμίζουν έντονα Φωκίωνα Δημητριάδη. Αυτό ως απλή εντύπωση αρχικά. Αν δούμε π.χ αυτά που έχετε ανεβάσει(: http://www.sarantakos.com/asteia/fdhm.html),
    η εντύπωση ενισχύεται, η διαφορά στην τεχνοτροπία, τουλάχιστον, (σκίαση, γραμμή κλπ) είναι φανερή και στο μη ειδικό. Η απόδοση στο Χριστοδούλου οφείλεται μάλλον σε βιασύνη ή στο …νεαρόν της ηλικίας, όπως στη δική μου περίπτωση. Ίσως οι πολιτικές θέσεις των σκιτσογράφων για τη συγκυρία να έδιναν την απάντηση, αν τις γνωρίζαμε πληρέστερα. Τα σκίτσα για την αποστασία είναι μάλλον πιο πολιτικά από αυτά που συνήθιζε ο Χριστοδούλου, οπότε ενδεχομένως να είναι του Αρχέλαου. Ο Χριστοδούλου εργαζόταν, όπως λέει ως αποκλειστικός σκιτσογράφος της Βραδυνής για 22 χρόνια, αυτό βεβαίως δεν αποκλείει να δημοσίευε με κάποιον τρόπο και στη Μακεδονία, όπου μπήκαν τα σκίτσα για την αποστασία.
    Το γεγονός ότι ο SOLUP, σκιτσογράφος ο ίδιος, τα αποδίδει στο Χριστοδούλου, και μάλιστα τα βάζει στη συνέντευξη με τον ίδιο το Χριστοδούλου με προβληματίζει. Από την άλλη όμως υπάρχει μια λεπτομέρεια: ο SOLUP δεν τα αποδίδει ρητά και με σαφήνεια στο Χριστοδούλου, με υπότιτλο δηλαδή, υπάρχει και η περίπτωση, για διάφορους λόγους, να επέλεξε σκίτσα της εποχής από άλλους γελοιογράφους, υπάρχουν αναφορές στην εποχή, το ρομάντζο σε άλλους δημιουργούς κ.λ.π.
    Συγχαρητήρια και για το πλούσιο αφιέρωμα στο Φωκίωνα Δημητριάδη και την αποστασία, φοβερή δουλειά, σήμερα το είδα.

  2. […] προτείνω επίσης να δείτε ένα εξαιρετικό σημείωμα του Νίκου Σαραντάκου για τον ίδιο σκιτσογράφο, καθώς και ένα θαυμάσιο […]

  3. Nicolas said

    Θυμάμαι κι εγώ μερικά εκείνης της εποχής και εντυπωσιαζόμουν με την τόλμη αυτού του ανθρώπου που δεν φοβόταν και τα κοπανούσε.
    Ήταν χρήσιμος μεγάλος, γιατί οι περισσότεροι μεγάλοι εκείνη την εποχή ήταν κακό παράδειγμα για τα παιδιά.

  4. ΚαπετάνΕνας said

    Ο Χριστοδούλου ήταν, πραγματικά, ένας από τους πιο καλούς εκπροσώπους της λεγόμενης «κοινωνικής» γελοιογραφίας.

    Αυτόν τον ιδιαίτερο κλάδο της γελοιογραφίας, στα λαϊκά περιοδικά, τον θεωρούσαν εκ των ων ουκ άνευ . Κάποια στιγμή, όμως, εξαφανίστηκε. Ο λόγος εντελώς οικονομικός. Πρώτον, δεν συνέφερε να πληρώνουν τους σχεδιαστές, δεύτερον και κύριον, απέφερε περισσότερο κέρδος πια στον εκδότη, όταν τη γελοιογραφία την αντικαθιστούσε με μία Διαφήμιση.

    Κι έτσι έσβησε ένα παλιό και ωραίο είδος γελοιογραφίας( Εμένα δε μ’ άρεσε.

  5. philalethe00 said

    «Η μία λέξη του Στάθη που με ενοχλεί είναι το “εκδήμησε” -»

    Αχ, αχ, αυτό το ίδιο έχει πη και ο επαναστατημένος κατά του ειδωλικού του θεού Γιάννης Ξανθούλης, έτσι δεν είναι;… 😀

    Ελπίζω μόνον να μην το λέτε για τους ίδιους λόγους. Διότι, εν τη περιπτώσει εκείνη, θα σας θυμίσω κάτι που έλεγε ο Κουρτ Μάρεκ στις «προκλητικές σημειώσεις» του… 😉 Καλησπέρα!!

  6. sarant said

    Δεν ξέρω για ποιους λόγους ενοχλείται ο κ. Ξανθούλης, αλλά καλησπέρα!

  7. Δεν είχα ιδέα ότι ζούσε ακόμα ο Βασίλης Χριστοδούλου — ίσως το δυνατότερο πενάκι μετά τον Φωκίωνα Δημητριάδη.

    Και μια που τό’φερε ο λόγος, η γελοιογραφία της «Μακεδονίας» είναι Φ. Δημητριάδης καραμπινάτος — απορώ πώς αποδόθηκε στον Χριστοδούλου.

  8. Πολύ καλό αφιέρωμα. Εγραψε και ο Σπύρος Δερβενιώτης εδώ:

    http://derveniotis.wordpress.com/2010/09/09/k%cf%8d%cf%81%ce%b9%ce%b5-%ce%b2%ce%b1%cf%83%ce%af%ce%bb%ce%b7-%ce%b1%ce%bd%cf%84%ce%af%ce%bf/

  9. sarant said

    Σοφία, Τιπούκειτε, ευχαριστώ!

    Άλλες γνωματεύσεις για τον γελοιογράφο της Μακεδονίας;

  10. Εξαιρετικό αφιέρωμα. Συγκίνηση μεγάλη η ανάκληση μνήμης με τις αντιδικτατορικές γελοιογραφίες του Β. Χριστοδούλου. Τι εκτόνωση για μας εκείνα τα δύσκολα χρόνια… πόσα τους χρωστάμε! Ας βρει γαλήνη η ψυχή του…

  11. ο Μήτσος said

    Καλό θέμα! Μπράβο!

    Αλλά …. να ‘σου και το «τζα» στη γελοιογραφία με το πουλί της χούντας! Ο Σπύρος Μαρκεζίνης, κατά τον Β.Χ. ψηφίζει «τζα»!
    Βέβαια ο Σπύρος Μαρκεζίνης ήταν Αθηναίος, ενώ ο Β.Χ. Πειραιώτης!

  12. Κι εγώ Δημητριάδη ψηφίζω για τη γελοιογραφία…
    (κάτι δεν καταλαβαίνω στην πρώτη παράγραφο, ή αποδίδεις τους βαρελόφρονες στον Β.Χ.; του Αρχέλαου δεν ήτανε;)

  13. sarant said

    Δύτη, δεν θυμόμουν (και δεν θυμάμαι) πώς λεγόταν η σειρά του Χριστοδούλου στο Ρομάντζο, αν είχε σειρά, και το μπέρδεψα με τους Βαρελόφρονες, ευχ!

  14. μιὰ καὶ τὸ νῆμα ἀναφέρεται σὲ θάνατο νὰ πῶ ὅτι πέθανε κι ὁ Παναγιώτης ΜουλΛᾶς;

  15. sarant said

    Να το πεις. Και δεν ήταν και τόσο μεγάλος (γεννημένος το 1935). Κατά σύμπτωση, χτες είχα πάει στην Εθνική Βιβλιοθήκη (η οποία, περιέργως, δουλεύει και τα Σάββατα) και φωτογράφισα μερικές σελίδες από ένα βιβλίο του (Ο λόγος της απουσίας).

  16. ἐγὼ τὸν ἄκουσα πέρυσι σὲ μιὰ ἐκδήλωσι πρὸς τιμὴν τοῦ Κριαρᾶ παρουσίᾳ τοῦ Κριαρᾶ. καὶ νὰ φανταστῇς ὅτι πῆγα διότι λέω «ποιός ξέρει ὰν θὰ μοῦ ξαναδοθῇ εὐκαιρία νὰ δῶ τὸν Κριαρᾶ»! ἐκεῖ πέτυχα καὶ μιὰ φιλόλογό μου ἀπὸ τὸ Λύκειο, ἡ ὁποία δὲν ζῇ πιά…

  17. Νέος Τιπούκειτος said

  18. Νέος Τιπούκειτος said

  19. Τιπούκειτε, ὄντως, ἦτο πρὸς τιμὴν τοῦ Τριανταφυλλίδη καὶ ὄχι τοῦ Κριαρᾶ.

  20. kukuzelis said

    Δημητριάδης. Ο Χριστοδούλου σκηνοθετούσε τις γελοιογραφίες του θεατρικά. Δεν συνήθιζε παιχνίδια με την προοπτική ή περίπλοκες συνθέσεις. Έβλεπε σχεδόν πάντα από το ύψος των ματιών ενός όρθιου θεατή. Ο Δημητριάδης πρόσθετε ένα θεαματικό (κινηματογραφικό να πούμε;) στοιχείο στις εικόνες του. Αυτό το στοιχείο το διαθέτει νομίζω η γελοιογραφία της Μακεδονίας: Τα μάτια του θεατή βρίσκονται χαμηλά και το πλοίο είναι σκιτσαρισμένο με προοπτική. Δύσκολα θα περνούσε από το μυαλό του Χ. να οργανώσει την εικόνα του βάζοντας κοντινό πλάνο έναν καρχαρία και μακρινό πλάνο τον Παπανδρέου με τον αντάρτη.

  21. Ιδού το βίντεο που έφαγε η γλώσσα σήμανσης υπερκειμένου (html)

    http://video.google.com/videoplay?docid=6646063391103375214&hl=el#

  22. Δημητριάδης είναι το αμφισβητούμενο. Όχι μόνο για τον (πιστότερο) τρόπο που παριστά τα πρόσωπα αλλά και επειδή το ανυπότακτο πενάκι του Χριστοδούλου, στις γωνίες (πχ κάτω άκρη του σακακιού, αγκώνες, μύτες παπουτσιών) πάντα άφηνε διασταυρώσεις, του Δημητριάδη όχι, ενώ ήταν και πιο εύκολο στις καμπυλώσεις.
    Ο Χριστοδούλου, γενικά, είχε πολύ πλούσιο έργο.

  23. sarant said

    Κουκουζέλη-Σκύλε, τι να πω, με εντυπωσιάσατε, μερσί!

  24. Ναι αλλά δεν βγήκε άκρη, καθώς διαφωνούν οι προλαλήσαντες. 😦
    Εγώ πάντως επιμένω στον Δημητριάδη, συν τοις άλλοις σύγκρινα το Ω της γελοιογραφίας με εκείνο του «Σωματείου γελοιογράφων» του Χριστοδούλου παραπάνω, και δεν μοιάζουν -δεν έχω πρόχειρο όμως κανένα ωμέγα του Δημητριάδη τώρα.
    (είπα να εντυπωσιάσω κι εγώ…)

  25. Για να σας την σπάσω 🙂 κατά την προσφιλή μου τακτική (αστειεύομαι), πέρα από τη γραφή στις επόμενες γενιές θα έχουμε και πρόβλημα σκιτσογραφίας, δεδομένου ότι το χέρι παύει να εξασκείται στο χαρτί από την παιδική ηλικία. Επομένως οι λεπτομέρειες που εντόπισαν ο Kukuzelis και ο Σκύλος Της Β.Κ. δεν θα μπορούν να εντοπιστούν στους μελλοντικούς σκιτσογράφους που θα παράγουν τυποποιημένα σκίτσα. Κάποια ταλέντα θα χαθούν στην προσπάθεια να σκιτσογραφήσουν με ποντίκι και σταδιακά (σε βάθος χρόνου) το πλεονέκτημα της χρήσης του αντίχειρα θα χαθεί για τον άνθρωπο.
    Συμφωνώ πάντως με τον Kukuzelis σχετικά με την περιορισμένη χρήση της προοπτικής από τον Χριστοδούλου. Ό,τι αντικείμενο τον ενδιαφέρει τοποθετείται σε πρώτο πλάνο ώστε τελικά να μην υπάρχει συγκεκριμένο σημείο στόχευσης του βλέμματος. Απεναντίας στο εν λόγω σκίτσο σημείο αναφοράς είναι η πλώρη του πλοίου και η ετικέτα «Ένωσις κέντρου». Κάτι που επίσης παρατήρησα (χωρίς να το παίζω ειδικός) είναι ότι δεν δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στη λεπτομέρεια των κουστουμιών εν αντιθέσει με τα υπογεγραμμένα σκίτσα του Χριστοδούλου όπου βλέπουμε σκιές, τσακίσεις και άλλα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των ενδυμάτων, ακόμη και όταν αυτά είναι σε μαύρο χρώμα (πχ η μαύρη βράκα του Κρητικού).

  26. ΚαπετάνΈνας said

    Διόρθωση:Με ποντίκι δε σχεδιάζει κανείς, υπάρχει το ηλεκτρονικό μολύβι, που το πιάνει κανείς όπως το μολύβι, απλώς πρέπει να κοιτάει την οθόνη, αλλά και πάλι, οι περισσότεροι σχεδιαστές ακόμα χρησιμοποιούν κανονικό μολύβι, που θεωρείται αναντικατάστατο. Τώρα μολύβι ΗΒ ή 2Β δεν ξέρω, όπως δεν ήξερε ούτε ο Άμλετ του περίφημου επιγράμματος του Σπάικ Μίλιγκαν:

    Said Hamlet to Ophelia:
    I ‘ll draw a sketch of thee,
    What kind of pencil shall I use?
    2B or not 2B?

  27. Μα δεν μίλησα για επαγγελματίες αλλά για την παιδική ηλικία όπου και εκπαιδεύει κάποιος τον καρπό, τα δάχτυλα αλλά και τον εγκέφαλο του. Δεν ξέρω πολλά παιδιά να έχουν ποντίκι μολύβι (mouse pencil). Όλες αυτές οι προσομοιώσεις (μολυβιού, μουσικής, πτήσεων, ερωτικών επαφών, επικοινωνίας κλπ κλπ) κάποτε θα μας βγουν σε κακό, και το κάποτε δεν είναι απαραίτητο να είναι αύριο.
    (Δεν είμαι φοβικός απέναντι στην τεχνολογία, ασχολούμαι από μικρό παιδί, σπάνια περίπτωση για την εποχή των ’80s).

  28. Είτε με ποντίκι, είτε με μολύβι, χρειάζεται εκπαίδευση στους μύες 🙂

  29. Για μια φορά, τείνω κι εγώ να συμφωνήσω με τον Στράβωνα… 🙂 (και, φυσικά, σταθερά με τον Μιχάλη)

  30. Κάποια πράγματα γίνονται μόνο στην παιδική ηλικία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η περίπτωση του Μακρυγιάννη, καλό μυαλό, ανοιχτό πνεύμα κλπ αλλά τα χειρόγραφα του δεν διαβάζονται με τίποτα.
    Άλλο παράδειγμα: μουσικό όργανο και μάλιστα βιολί δεν μαθαίνεις μετά από κάποια ηλικία με τίποτα. Μπορεί να βγάζεις μελωδία αλλά δεν αριστεύεις τεχνικά. Εγώ παίζω ένα μουσικό όργανο από παιδί αλλά μου φαίνεται πολύ δύσκολο να μάθω καλά ποντιακή λύρα, παρότι έχω οικογενειακή φλέβα (άλλη στάση σώματος, άλλη κλίση του καρπού κλπ). Κάθε πράγμα στον καιρό του.
    Επομένως καλή η τεχνολογία αλλά τα παιδιά πρέπει να διατηρήσουν επαφή με τα απλά κλασικά πράγματα.

  31. Τα παιδιά στο σχολείο σχεδιάζουν με μολύβι, σταθερά, σήμερα, κάνουν μάλιστα και ωραία σκίτσα. Θα είχε ενδιαφέρον να κάνει κάποιος μαθήματα σκίτσογραφίας στο μάθημα των εικαστικών. Έχω δει καλές δουλειές από μικρά παιδιά. Ατυχώς οι δάσκαλοι/ες δεν το κατέχουμε συνήθως, απλώς ενθαρρύνουμε, μια ελπίδα είναι οι απόφοιτοι της ΑΣΚΤ που κάνουν το μάθημα ή να έρθει κάποιος σκιτσογράφος κλπ.Το σκίτσο πάντως είναι σε σοβαρό βαθμό υπόθεση αντίληψης και μόρφωσης παρά σκέτο τεχνικό ζήτημα, ένα δυνατό κείμενο μπορεί να στηριχθεί με απλές σχετικά γραμμές.

  32. (Ερανιστής)
    Καλησπέρα κ. Σαραντάκο
    Ο solup σε σχόλιο του στο ιστολόγιο αποδίδει επίσης το σκίτσο στο Φωκίωνα:

    «Nα διευκρινίσω πως στο δικό μου αφιέρωμα δεν υπάρχουν οι συγκεκριμένες εικόνες. Στο παρόν σημείωμα η πρώτη, Τρίτη, Πέμπτη , όγδοη και τελευταία γελοιογραφία ανήκουν σαφέστατα στον Φωκίωνα Δημητριάδη.
    Φιλικά, S.»

  33. sarant said

    Δημήτρη, σ’ ευχαριστώ, πρόσθεσα κάτι στο κυρίως άρθρο!

  34. Νέος Τιπούκειτος said

    @31: Στράβων, από πότε έγινε ο Μακρυγιάννης «ανοιχτό πνεύμα»; Αυτός ο αγγελοκρουσμένος φραγκοφονιάς; Μη χειρότερα.

  35. kukuzelis said

    Ο Βασίλης Χριστοδούλου πρέπει να μελάνωνε τις εικόνες του όχι με πενάκι, αλλά με πινελάκι. Όπως κάνουν πολλοί συνάδελφοί του, ίσως λιγότερο στην Ελλάδα και περισσότερο στο εξωτερικό. Η χαρακτηριστική γραμμή του οφείλεται κατά τη γνώμη μου σε αυτό. Ο Δημητριάδης πάλι πρέπει να χρησιμοποιούσε πενάκι (όπως και ο Μποστ). Εκτός του ότι είναι ιδιαίτερα εκφραστική, έχει μια εντυπωσιακή σταθερότητα η γραμμή του. Τέλος ένα βιντεάκι για δείτε τι μπορεί να κάνει ένας καταξιωμένος δημιουργός κόμικς σκιτσάροντας σε οθόνη υπολογιστή.

  36. kukuzelis said

    Διευκρίνηση: Για να μην βαρεθεί ο θεατής, στο τελευταίο βίντεο η διαδικασία τρέχει πιο γρήγορα απ ότι στην πραγματικότητα.

  37. #35 Νέε Τιπούκειτε δεν με ενδιαφέρει να κρίνω τον ίδιο τον Μακρυγιάννη αλλά το γεγονός ότι τα χειρόγραφά του δεν διαβάζονται, πράγμα που σημαίνει ότι όσο καλή διάθεση και να έχει κάποιος σε μεγάλη ηλικία δεν μπορεί να τελειοποιήσει κάποιες τεχνικές.
    Ομολογώ ότι δεν έχω διαβάσει πολύ Μακρυγιάννη και δεν έχω σαφή άποψη για αυτόν, αλλά και μόνο το γεγονός ότι σε μεγάλη ηλικία έμαθε γράμματα δεν μαρτυρεί έναν τουλάχιστο ανήσυχο άνθρωπο;

  38. […] προτείνω επίσης να δείτε ένα εξαιρετικό σημείωμα του Νίκου Σαραντάκου για τον ίδιο σκιτσογράφο, καθώς και ένα θαυμάσιο […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: