Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Πρωτοχρονιάτικο, ένας μποναμάς του Κώστα Βάρναλη

Posted by sarant στο 2 Ιανουαρίου, 2011


Δεύτερη μέρα του χρόνου σήμερα και καθώς το γιορταστικό χουζούρι διαρκεί ακόμα, είπα να ανεβάσω και να σχολιάσω ένα διπλά επίκαιρο ποίημα του Κώστα Βάρναλη. Διπλά επίκαιρο αφενός επειδή είναι γνωστό με τον τίτλο «Πρωτοχρονιάτικο» και αναφέρεται σε ένα πρωτοχρονιάτικο γεγονός και αφετέρου επειδή πρόσφατα ξανασυζητήθηκε με αφορμή το φυλλάδιο που κυκλοφόρησε η εκκλησία της Ελλάδος. Για παράδειγμα, σε άρθρο στο Ποντίκι παρατίθεται το ποίημα του Βάρναλη και  επισημαίνεται:

Και πόσο επίκαιρη μοιάζει εκείνη η σαρκαστική «σταυροβελονιά» του Βάρναλη, ο οποίος τον δικό του καιρό, το 1931, όταν η Ιερά Σύνοδος από τη μια αφόριζε τους «μαλλιαρούς αναρχοκομμουνιστές» και από την άλλη, κατά τη διάρκεια της τότε μεγάλης καπιταλιστικής κρίσης, κήρυττε «εγκράτεια», έγραφε… Αλλά και κάποιοι φίλοι του ΚΚΕ χρησιμοποίησαν στίχους από το ποίημα του Βάρναλη σε ένα βιντεάκι στο οποίο επικρίνουν τη στάση της ιεραρχίας τηε εκκλησίας.

http://www.youtube.com/watch?v=VqHKXiNISvI

Το ποίημα του Κώστα Βάρναλη, με τίτλο «Πρωτοχρονιάτικο», μπορείτε να το βρείτε σε πολλά σημεία στο Διαδίκτυο, αλλά στα περισσότερα θα βρείτε τη μεταγενέστερη, συντομότερη μορφή του, αυτήν άλλωστε που ο ίδιος ο ποιητής συμπεριέλαβε στα Ποιητικά του, την έκδοση του 1956 –διότι, όσο κι αν φαίνεται περίεργο, δεν έχουμε συγκεντρωμένα όλα τα ποιήματα του Βάρναλη σε έναν τόμο.

Όμως, το ποίημα είχε και μια προηγούμενη μορφή, την εξής:

ΜΠΟΝΑΜΑΣ

Σαράντα σβέρκοι βοδινοί με λαδωμένες μπούκλες
σκεμπέδες σταβροθόλωτοι και βρώμιες ποδαρούκλες
ξετσίπωτοι ακαμάτηδες, τσιμπούρια και κορέοι
ντυμένοι στα μαλάματα κι επίσημοι κι ωραίοι.

Εξήντα λύκοι με προβιά (γι’ αυτούς βαράν καμπάνες)
φάγανε γουρουνόπουλα, στραγγίσαν νταμιτζάνες!
Κι απέ ρεβάμενοι βαθιά ξαπλώσανε στα τζάκια,
κι αβάσταγες ενιώσανε φαγούρες στα μπατζάκια.

Την προσευκή τους κάνανε τα πράματα ν’ αλλάξουν
να ξεπροβάλουν οι κυράδες του Δεκαημέρου
χωρίς καπίστρι και λουρί, πολλές μαζί… (φυλάξου
τα πισινά του μουλαριού τα μπρος του καλογέρου!)

Κι ο Σατανάς τούς άκουσε που πιο καλά τους ξέρει
κι έστειλε τον καθηγητή της ηθικής ξεφτέρι…

Όξω οι φτωχοί φωνάζανε: «Πεινάμε τέτοιες μέρες»
γερόντοι και γερόντισσες, παιδάκια και μητέρες.
Κι οι των επίγειων αγαθών σφιχτοί νοικοκυρέοι
ανοίξαν το παράθυρο κι είπανε: «Φταιν οι αθέοι».

ΓΕΡΒΑΣΙΟΣ Ο… ΘΕΟΕΜΒΑΙΚΤΗΣ
(Διά το γνήσιον Κ. ΒΑΡΝΑΛΗΣ)

[Έχω εκσυγχρονίσει την ορθογραφία αλλά έχω προσέξει τη στίξη: για παράδειγμα, δεν υπάρχει κόμμα μετά το σκεμπέδες, όπως κακώς θα δείτε σε πολλούς ιστοτόπους!]

Σε αυτή τη μορφή το ποίημα δημοσιεύτηκε, με τον τίτλο «Μποναμάς» και με τη σατιρικήν υπογραφή Γερβάσιος ο θεοεμβαίκτης, στο αριστερό περιοδικό «Πρωτοπόροι», στο τεύχος Φεβρουαρίου 1931, σε δισέλιδο με γενικό τίτλο «Η ανθολογία μας», μαζί με ποιήματα άλλων ποιητών. Οι έξι στίχοι που είναι γραμμένοι με πλάγια στοιχεία δεν έχουν συμπεριληφθεί στα Ποιητικά (στα οποία ο Βάρναλης είχε λογοκρίνει πολλά παλιότερα ποιήματά του, είτε για να γίνουν λιγότερο αιχμηρά είτε επειδή είχαν χάσει το νόημά τους κάποιες επικαιρικές αναφορές, όπως εδώ στον καθηγητή της ηθικής), ενώ υπάρχουν και κάποιες μικροδιαφορές στο υπόλοιπο ποίημα.

Πάντως, και η παλαιότερη μορφή είναι αρκετά γνωστή. Πολύ λιγότερο γνωστό είναι το γεγονός που έδωσε στον Βάρναλη την αφορμή να εξαπολύσει τα σατιρικά του βέλη. Δεν έχω βέβαια πλήρη εποπτεία της βαρναλικής βιβλιογραφίας, αλλά δεν έχω βρει πουθενά ρητή αναφορά στο έναυσμα του ποιήματος. Οπότε, τα όσα ακολουθούν είναι καρπός δικής μου έρευνας.

Λοιπόν, την πρωτοχρονιά του 1930, μέσα σε συνθήκες παγκόσμιας οικονομικής κρίσης, δημοσιεύτηκε στις εφημερίδες εκτενέστατη εγκύκλιος της ιεραρχίας της Ελλάδος «προς τον λαόν», στην οποία καταδικαζόταν «το κύμα της ασεβείας και αθεΐας». Η εγκύκλιος αυτή ήταν καρπός της τελευταίας ιεράς συνόδου και διανεμήθηκε στις μητροπόλεις με τη σύσταση να γνωστοποιηθεί όσο το δυνατόν ευρύτερα. Ολόκληρο το κείμενο το έχω ανεβάσει εδώ,  αλλά θα παρουσιάσω εκτενή χαρακτηριστικά αποσπάσματα, σχολιάζοντας με πλάγια.

Η εισαγωγή της εγκυκλίου κάνει μια εκτίμηση των γενικότερων συνθηκών:

Χαλεποί όντως καιροί ενέσκηψαν κατά της κατά Ανατολάς ορθοδόξου του Χριστού Εκκλησίας και ιδία κατά της εν τω ελευθέρω ελληνικώ κράτει τοιαύτης καί «λύκοι βαρείς, μη φειδόμενοι του ποι­μνίου» [Πράξεις Αποστόλων 20.29] κατά των λογικών του Χρι­στού προβάτων επέπεσον, διαρπάζοντες, διασκορπίζοντες και ασπλάγχνως κατασπαράττοντες αύτα.

Ποιοι είναι όμως οι λύκοι; Είναι «κενολόγοι και ψευδοδιδάσκαλοι και εχθροί του Σταυρού του Χριστού». Και τι κάνουν; Ακούστε και φρίξτε.

Ούτοι, ως συνάγεται εκ των εντύπων αυτών δημοσιευμάτων, αρνούμενοι την ύπαρξιν προσωπικού θεού, θεού εν Τριάδι, κατά την διδασκαλίαν της αγίας ημών πίστεως, θεόν αποκαλούσι την ασυνείδητον δύναμιν, την εκδηλουμένην εν τη ζωή των όντων. Δι’ ό και παραδέχονται Θεόν δυαδικόν «ο Θεός, μας λέγουσιν, είναι άντρας και γυναίκα, θνητός και αθάνατος, κοπριά και πνεύμα: Γεννάει, γονι­μοποιεί καί σκοτώνει, έρωτας μαζί και θάνατος· και πάλι ξαναγεν­νάει και σκοτώνει». (Εισηγητική έκθεσις μητροπολίτου Σύρου σελίς 8 ) [το απόσπασμα είναι από την Ασκητική του Καζαντζάκη]. Ταύτα λέγουσι και γράφουσιν ασεβώς. Άμεσοι δε συνέπειαι της τοιαύτης διδασκαλίας είναι: Η κατάργησις της προσευχής, των εορτών και του εκκλησιασμού της μαθητιώσης νεολαίας· ο συναγελασμός ενηλίκων εν τοις σχολείοις των αρρένων μετά των θηλέων, το μαλλιοτράβηγμα των μαθητριών και διδασκάλων, η θεωρία περί γονιμοποιήσεως των ρεγγών, η παροχή πρώτων βοηθειών επί δή­θεν λιποθύμων νεανίδων χαμαί επί ταπήτων εξηπλωμένων, και η εν γένει εξώθησις τών ελληνοπαίδων εις πάσαν ακολασίαν δι’ έπί τούτο συγγραφών, οίαι ιδίως αι του Βάρναλη, εν αις εξυμνείται ο ελεύθερος έρως και ο λεσβιασμός· ο σαρ­κικός έρως επί πλέον συνιστάται υπό τούτων και ως βάσις της ηθικής τελειοποιήσεως του μαθητού.

Η ελαφρώς παραληρηματική αναφορά στη… γονιμοποίηση των ρεγγών και στις ξαπλωμένες σε χαλιά νεάνιδες είναι αντιγραφή του (ψευδούς) κατηγορητηρίου που είχε διατυπωθεί παλιότερα για το Παρθεναγωγείο του Βόλου και τον διευθυντή του, τον Αλέξανδρο Δελμούζο, το 1911. Επειδή όμως αργότερα ο Δελμούζος είχε έρθει σε σύγκρουση με τον Γληνό και με τον Εκπαιδευτικό Όμιλο, η εγκύκλιος δεν τον κατονομάζει, αλλά στρέφει τα βέλη της ακριβώς προς τον Εκπαιδευτικό Όμιλο, την προοδευτική οργάνωση εκπαιδευτικών και άλλων πνευματικών ανθρώπων:

Οι αποτελούντες τον λεγόμενον «Εκπαιδευτικόν Όμιλον», ων τινές φανερώς ετράπησαν προς τον κομ­μουνισμόν, απορρίπτουσι το αιώνιον κύρος των θρησκευτικών και ηθικών αξιών της διδασκαλίας του Χριστού (…) Εντεύθεν τοιαύτα καταφλυαρούντες περιυβρίζουσιν ούτοι διά του χυδαιοτέρου τρόπου την εν σπηλαίω γέννησιν του Κυρίου: «Ε­κείνη τη νύχτα μια γυναίκα συντροφιασμένη από τον τέκτονα τον άνδρα της στάθηκε μισοστρατίς σε μια σπηλιά και γέννησε ένα παιδί».

Κατασυκοφαντούσι δι’ ασεβών και πονηρών ερωτήσεων την αγνότητα και αγιότητα της υπεραγίας Θεοτόκου ως εξής: «Δε μου λες βλάμη, είδε η Παναγία στ’ όνειρό της και τον πατριώτη σου τον Βαραββά;»

Για την ιστορία τα δυο… ασεβή αποσπάσματα είναι παρμένα από το θρησκευτικό και ευλαβές διήγημα «Θείο όραμα» του Καρκαβίτσα, ο οποίος άλλωστε είχε αφήσει δέκα χρόνια νωρίτερα τον μάταιο τούτο κόσμο.

Κατεξευτελίζουσι δε τον Σταυ­ρόν του Κυρίου κατά ευνόητον σατανικήν οπισθόβουλον σκέψιν όν τινα κεκλιμμένον [sic] μετά σαρώθρου (σκουποξύλου) καi ράβδου ορθίας προβάλλουσι προς ιχνογράφησιν εις τους μικρούς ελληνόπαιδας, εντελλόμενοι: «Κάμετε ένα Σταυ­ρό, μία σκούπα και το μπαστούνι του μπαμπά». Τινές δε αυτών τον εσταυρωμένον Σωτήρα του κόσμου ατιμάζουσιν εκτός των σχολών ανά τας οδούς διά της εικόνος εσταυρωμένης γυμνής πόρνης!!! ·

Εδώ καταγγέλλεται (λόγω τιμής!) ένα σχολικό βιβλίο ιχνογραφίας που είχε κυκλοφορήσει –και μάλιστα στην ελεύθερη αγορά, χωρίς να έχει επίσημη έγκριση– που σε μια σελίδα του ο συγγραφέας έκανε το φοβερό αμάρτημα να έχει τον σταυρό μαζί με μια σκούπα για να τα ζωγραφίσουν οι μαθητές.

Ο ασεβέστατος κομμουνιστής Βάρναλης, εκ των δρώντων προ­σώπων του «Εκπαιδευτικού Ομίλου», θέτει εις το στόμα του θεαν­θρώπου εν μονολογία τα εξής: «Δεν είπα πως είμαι Θεός. Μα δεν ξεύρω και αν είμαι. Αφ’ ότου έ­γινα άνθρωπος ξέχασα από πού ήρθα. Και η σκέψις μου όντας ανθρώπινη είναι περιορισμένη. Κάτι αόριστον αναδεύεται μέσα μου. Ό­ταν ξαναναστηθώ θα ξανάβρω ίσως την θεότητά μου» [το απόσπασμα είναι από το «Φως που καίει» του Βάρναλη]

Ο δε αρχηγός του καλουμένου «Εκπαιδευτικού Ομίλου» Γληνός το υπό του φωτός της συγχρόνου επιστήμης διαυγαζόμενον πνεύμα αυτού διακηρύττει ανώτερον του διά των άγιων προφητών, αποστόλων, αγίων οικουμενικών συνόδων τα κεκρυμμένα ημίν μυστήρια και δυσπρόσιτα τω ανθρωπίνω νω λαλήσαντος αγίου Πνεύματος.

Αυτό το «νω» είναι δοτική του «νους». Και μια και αναφερθήκαμε σε κάτι γλωσσικό, να πούμε ότι οι 62 πατέρες δεν αμέλησαν να επιτεθούν και στη δημοτική γλώσσα:

Τας ανατρεπτικάς ταύτας του θρησκευτικού, ηθικού και κοινωνικού ημών καθεστώτος θεωρίας διαδίδοντες διά τερατώδους γλωσ­σικού εξαμβλώματος, ένθεν μεν επιδιώκουσι την βαθυτέραν εμφύτευσιν των βλασφήμων αυτών δι­δασκαλιών εν ταις απλοϊκαίς του Ελληνικού λαού ψυχαίς, ετέρωθεν δε την απομακρυνσιν αυτού από της ευλήπτου και ευγενούς του Ιερού Ευαγγελίου γλώσ­σης (…)

Γεννιέται βέβαια το ερώτημα: αν η γλώσσα του ευαγγελίου είναι εύληπτη, γιατί δεν ριζώνει στις «απλοϊκές ψυχές του λαού» όπως η αφορεσμένη δημοτική;

Και μπαίνουμε στο ψητό:

Τοιουτοτρόπως δε καταδείκνυνται oι πλείστοι του εκπαιδευτικού τούτου ομίλου ως oι φανατικοί και συστηματικοί απόστολοι του κομ­μουνισμού, το οποίον [sic] ο ιδρυτής αυτού, ο Εβραίος Μαρξ, ορίζει ως κατάργησιν της θρησκείας, της ηθικής, της οικογενείας, των συνό­ρων, τουτ’ έστι της πατρίδος, ως πάλην των τάξεων, δικτατορίαν του προλεταριάτου και δήμευσιν της ιδιοκτησίας».

Κατά φυσικήν λοιπόν ακολουθίαν αν ο λεγόμενος ούτος εκπαιδευτικός όμιλος εξακολουθήση τον διασυρμόν της αγίας ημών πί­στεως, τον σφαγιασμόν της χριστιανικής ηθικής, τον εξευτελισμόν του εσταυρωμένου Σωτήρος και του τιμίου Σταυρού προ των παιδι­κών ομμάτων και διά των παιδι­κών χειρών, αν εξακολουθήση η δηλητηρίασις των ελληνοπαίδων διά της εν τοις σχολείοις διδασκα­λίας επί τη βάσει των εθνοκτόνων και ψυχοφθόρων εμπνεύσεων Γλη­νού, ων βρίθουσι το περιοδικόν «Αναγέννηση», η Ιστορία Χωραφά, «Ο Αέρας» του Τζαμασφύρα, τα Νεολληνικά Κοντοπούλου, «Ο Ήλιος» του Παπαμιχαήλ, «Η Ιχνογραφία» του Ρούμπου, τα άρ­θρα και δημοσιεύματα της Έλλης Λαμπρίδου, τα έργα του Βάρναλη και άλλων συνεργατών αυτών, εντός ολίγου δεν θα έχη η Εκκλη­σία πιστά τέκνα, oι πατέρες υιούς, αι μητέρες θυγατέρας, οι στρατη­γοί στρατιώτας, η πολιτεία τιμί­ους υπαλλήλους και η Ελλάς ορθοδόξους αληθείς «Έλληνας».

Δεν θα έχουν οι στρατηγοί στρατιώτες και η πολιτεία πειθαρχικούς υπαλλήλους, αυτός είναι ο φόβος των 62 αγίων πατέρων!

Το ανεκδιήγητο αυτό κείμενο επικρίθηκε από το αριστερό περιοδικό «Πρωτοπόροι» σε ένα άρθρο σε δυο συνέχειες, τον Φεβρουάριο και τον Μάρτιο του 1930, με τίτλο «Δυσωδία τάφων κεκονιαμένων», που το υπογράφει ο Παρατηρητής (από το ύφος φαίνεται πως είναι ο Πέτρος Πικρός, που ήταν ο επικεφαλής του περιοδικού εκείνην την περίοδο). Περιέργως, δεν βρίσκω καμιά αναφορά στον Ριζοσπάστη της εποχής εκείνης, αλλά έχω ψάξει πολύ πρόχειρα και μπορεί να μου ξέφυγε.

Το ποίημα του Βάρναλη, θα το προσέξατε, δημοσιεύεται έναν ολόκληρο χρόνο αργότερα, Φεβρουάριο του 1931 –δεν αποκλείεται λοιπόν να προϋπήρξε άλλη δημοσίευση, που να μου διαφεύγει. Όποιος ξέρει κάτι, ας με πληροφορήσει.

Θα έλεγε βέβαια κανείς ότι 80 χρόνια αργότερα η εκκλησία του 2011 έχει κάπως προοδεύσει –για παράδειγμα, το διήγημα του Καρκαβίτσα που το 1930 το έστελναν στο πυρ το εξώτερο σήμερα θα το βρείτε σε ιστοτόπους της εκκλησίας. Ωστόσο, αν σκεφτούμε τους κρωγμούς κάποιων ιεραρχών για το… 666 ή τις απερίγραπτες δηλώσεις του Σεραφείμ Πειραιώς, δεν αποκλείεται να συμπεράνουμε ότι από μερικές απόψεις οι σαράντα βοδινοί σβέρκοι είναι εξίσου καθυστερημένοι και ανάλγητοι όσο και στην εποχή του Βάρναλη.

Advertisements

60 Σχόλια to “Πρωτοχρονιάτικο, ένας μποναμάς του Κώστα Βάρναλη”

  1. Alexis said

    Πολύ ωραία ανάρτηση και πολύ επίκαιρη, όπως σωστά επισημαίνει και το ‘Ποντίκι’.
    Η ‘πρόοδος’ της Ιεραρχίας 80 χρόνια μετά, είναι δυστυχώς μόνο σε επίπεδο διακυρήξεων και καλών προθέσεων. Στην ουσία, όταν κάποιος πάει να θίξει κάτι από τα κεκτημένα της Εκκλησίας, διαπιστώνει ότι τίποτα δεν έχει αλλάξει από το 1931.

  2. Εύχομαι καλή χρονιά σ’ ένα από τα πιο πολυδιαβασμένα και πετυχημένα μπλογκ του ελληνικού διαδικτύου και φυσικά στον συγγραφέα του!

    Έχω ένα ερώτημα: όταν, από το 1937 και μετά εκτοπιζόταν και/ή εξοντωνόταν η ελληνική παρουσία στην Ουκρανία, τη Νότια Ρωσία κλπ., ο Βάρναλης έγραψε τίποτα;

    Δεν γνωρίζω τα βιογραφικά του Βάρναλη ούτε την εργογραφία του και από μιαν επιπόλαιη έρευνα στο διαδίκτυο δεν μπόρεσα να βρω κάτι, οπότε σκέφτηκα να θέσω το ερώτημα εδώ, απ’ όπου περνούν άνθρωποι πολύ ενημερωμένοι στα θέματα αυτά, πέραν του ίδιου του οικοδεσπότη.

  3. Λεβιάθαν said

    Χα χα, υποθέτω ότι φατσούλα είναι οκτώ + παρένθεση…

  4. ΣοφίαΟικ said

    Πάλι έυκολο θέμα πιάνεις 40άκο. Ευκαιρία για τους αναγνώστες με απωθημένα να βγάλουν το άχτι τους που τους έστελναν στο κατηχητικο με το ζόρι οι γονείς τους.
    Γενικές σκέψεις: αν έχει αλλάξει η εκκλησία είναι γιατι έχει αλλάξει η κοινωνία, κι η εκκλησία όπως κάθε θεσμική ομάδα είναι επέκταση των οπαδων της. Τη δεκαετία του ’30 πάω στοίχημα ότι υπήρχαν κοινωνικές συμβάσεις που έρχονταν σε αντίθεση με το χριστιανισμό, αλλά η κοινωνία τις επέβαλλε, ίσως και στο όνομα της θρησκείας.
    Όσο για την κρίση του 1930, δεν ξέρω πως επηρέασε την Ελλάδα με την αγροτική και ενδοστραφή οικονομία, οπότε δεν ξέρω αν μπορούν να γίνουν συγκρίσεις.

  5. Καλὴ χρονιὰ νὰ εὐχηθῶ. Δυστυχῶς δὲν ἔμεινε στάσιμος μόνο ἡ ἰεραρχία τῆς Ἐκκλησίας, ἀλλὰ καὶ οἱ ἀναρχοκομμουνισταί.

  6. ἐπίσης δὲν μπορῶ νὰ καταλάβω γιατί εἶναι κακὸ ἡ Ἐκκλησία νὰ ἀφορίζῃ π.χ. κάποιον ποὺ ἀρνεῖται τὴν θεότητα τοῦ Χριστοῦ, ν’ἀσκῇ δηλαδὴ ἕνα δεδομένο δικαίωμά της ποὺ ἔχει μέχρι καὶ ὁ τελευταῖος ἀθλητικὸς σύλλογος Ἄνω Κολοπετεινίτσας. ὅτι βέβαια ἡ ἱεραρχία πολλάκις ἐδείχθη κατωτέρα τῶν περοστάσεων εἶναι γνωστὸ ἀπὸ τὴν ἐποχὴ ἀκόμη τῆς λεγόμενης πενθέκτης συνόδου.

  7. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Καλή Χρονιά Κορνήλιε.
    Ξεφεύγεις πονηρά 🙂 Γνωρίζεις ότι για την εκκλησία ο αφορισμός δεν είναι απλά διαγραφή μέλους συλλόγου. Εκδίωξη κάποιου εκτός εκκλησίας σημαίνει ότι όλοι οι άλλοι πιστοί δεν πρέπει να τον συναναστρέφονται ενώ για τα μετά θάνατον δεν θέλω να τα σκέφτομαι! 🙂 Αυτό, βέβαια, ίσχυε σε παλαιότερες εποχές. Όμως οι προθέσεις της εκκλησίας παραμένουν ίδιες όταν αφορίζει κάπποιον: Θέλει να του στερήσει και το παρόν και το μέλλον του.

  8. #7 συγγνώμη, ἀλλὰ θὰ διαφωνήσω. ὁ ἀφορισμὸς εἶναι διαγραφὴ ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία. δὲν γίνεται κάποιος καὶ νὰ μὴ πιστεύῃ καὶ νὰ ἐνοχλῆται γιὰ τὸν ἀφορισμό του, ἐκτὸς ἂν ἔχῃ πεποίθησι ὅτι ὁ ἀφορισμός του εἶναι ἄδικος (ὁ Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος, αὐτὸς ὁ γίγας τῆς Ἐκκλησίας πέθανε ἀφωρισμένος καὶ καθῃρημένος). σήμερα δυστυχῶς ἡ Ἐκκλησία τοὺς θέλει ὅλους ὄχι πιστούς, ἀλλὰ πελάτες. δίνει π.χ. διαζύγιο στὸν ἀπατημένο σύζυγο καὶ μετὰ ξαναπαντρεύει δικαίως μὲν αὐτόν, ἀδίκως δὲ καὶ τὴν μοιχαλίδα, γιὰ νὰ μή χάσῃ ἀπὸ πελάτες τὸν μισὸ πληθυσμὸ τῆς χώρας. κι ἀντὶ νὰ κατακρίνωμε αὐτὴν τὴν ἔκπτωσι κατακρίνομε ὄχι τὴν καταπάτησι, ἀλλὰ τὴν ἐφαρμογὴ τῆς χριστιανικῆς διδασκαλίας! o tempora o mores ὅπως ἔλεγε κι ἕνας εἰδωλολάτρης.

  9. SLY said

    Ο αφορισμός της Επανάστασης του 1821 από την ελληνική Εκκλησία

  10. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    #8
    Δεν διαφωνώ στα περισσότερα, αλλά ο αφορισμός δεν είναι μόνο διαγραφή. Έχει και συνέπειες τόσο πρακτικές όσο και μεταφυσικές.

  11. #9 Τον όρο ‘ελληνική’ εκκλησία τον βρίσκω αδόκιμο. Οι ξένοι μπορεί καμιά φορά, για συντομία, να λένε για εκείνα τα χρόνια π.χ. e’glise grecque, αλλά εμείς να το λέμε είναι λάθος.

  12. #8 και #10
    ο αφορισμός ήταν ισχυρό όπλο στα χέρια του ιερατείου, γιατί έθετε τον αφορισμένο εκτός της κοινωνίας. Επίπλέον υπήρχαν και άλλες δυσάρεστες συνέπειες: π.χ. το πτώμα του αφορεσμένου δεν έλιωνε στον τάφο. Είναι γνωστό πώς αντιμετώπισε ο Ανδρέας Λασκαράτος τον αφορισμό του. Λίγες μέρες μετά, επισκέφθηκε τα γραφεία της Μητρόπολης Αργοστολίου κρατώντας ογκώδες δέμα. Ο αρχιερατικός επίτροπος που τον δέχτηκε υπέθεσε πως το δέμα πειείχε κάποιο δώρο για να αρθεί ο αφορισμός. Ο Λασκαράτος όμως τον ρώτησε:
    «Τώρα που με αφορίσατε δεν θα λιώσω;» και όταν ο παπάς απάντησε καταφατικά, του έδειξε το δέμα που κρατούσε
    «Εδώ έχω τα παπούτσια των παιδιών μου. Σας παρακαλώ να τα αφορίσετε κι αυτά, γιατί τα λιώνουν και δεν προφταίνω να αγοράζω καινούργια!»

  13. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    #12
    🙂 Δεν γνώριζα το αστείο αυτό επεισόδιο. Για τον Αφορισμό σημαντικό είναι και το βιβλίο του Μιχαηλάρη

  14. sarant said

    Ευχαριστώ για τα σχόλια!

    Λεβιάθαν, καλά το κατάλαβες, η φατσούλα ήταν το 8 και η παρένθεση.

    Κορνήλιε, στην εγκύκλιο του 1930 οι ιεράρχες δεν ζητούσαν απλώς να εκβάλουν από την εκκλησία τους δήθεν ή όντως άθεους, αλλά έμπαιναν και στα χωράφια της πολιτείας. Όπως και τώρα άλλωστε.

  15. ΣοφίαΟικ said

    Συγγνώμη ρε παιδιά, έτσι πληροφοριακά, ξέρουμε αν υπάρχει κανένας αφορισμένος που δεν έλιωσε; Κι αν για κάποιον αφορισμενο ανακάλυπταν μετά ότι είχε λιώσει τι λέγανε; ότι κάτι δεν είχε παέι καλά με τον αφορισμό;

  16. YOSEF22ADAR said

    Μιας και – για την ωρα- δεν μπορω να ψαξω
    στο εργο του Sir James George Frazer
    «The Golden Bough: A Study in Magic and Religion»
    ( βρισκεται σε κιβωτιο αναμεσα σε αλλα,
    περιμενοντας την …εξοδο )
    http://en.wikipedia.org/wiki/The_Golden_Bough

    Αντιγραφω απο

    http://www.eipe.gr/praktika/praktika/margaroni.pdf
    ΤΟ ΛΑΪΚΟ ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΙΚΟ ΔΡΩΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΤΑΦΗΣ:
    ΜΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ
    Μαίρη Μαργαρώνη

    Μια άλλη ευρέως διαδεδομένη λαϊκή δοξασία σχετικά με την εκταφή αποτελεί η
    σύνδεση της έννοιας της «αμαρτίας» με το «λιώσιμο» του σώματος. Πρόκειται για
    μια σχέση αντιστρόφως ανάλογη, καθώς όσο πιο εύκολα και πιο γρήγορα
    συντελείται το «λιώσιμο» του σώματος του νεκρού τόσο πιο πολύ αποδεικνύεται
    ότι ο βίος του ήταν χωρίς πολλές και βαριές αμαρτίες και για το λόγο αυτό η ψυχή
    του αναπαύεται εν τόπω χλοερώ. Αντιθέτως, ένα μη εντελώς αποσυντεθειμένο
    σώμα κατά τη διάρκεια της εκταφής όχι μόνο αποτελεί ένδειξη αμαρτωλότητας του
    νεκρού23 αλλά και όνειδος για την οικογένειά του. Στην περίπτωση αυτή το σώμα
    επανενταφιάζεται μέχρι το επόμενο μονό έτος. Είναι αυτονόητο ότι δε
    λαμβάνονται ιδιαίτερα υπόψη κλιματολογικοί, γεωργικοί ή γεωλογικοί παράμετροι
    που αφορούν τη σύνθεση του εδάφους ή ιατρικοί και φαρμακευτικοθεραπευτικοί
    παράμετροι που ενδεχομένως αφορούν το ρυθμό της μεταθανάτιας σωματικής
    αποσύνθεσης ή ακόμη τα υλικά κατασκευής των ρούχων με τα οποία είναι
    ντυμένος ο νεκρός.24

    24 Είναι γνωστό ότι η κορτιζόνη και τα αντιβιοτικά δυσχεραίνουν κάπως την αποσύνθεση, χωρίς,
    όμως, να μπορεί να λειτουργούν ως μέσα ταρίχευσης. Επιπλέον, η επικράτηση θερμότερων
    κλιματολογικών συνθηκών θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ευνοϊκά για το γρήγορο λιώσιμο του
    σώματος σε σχέση λ. χ. με ορεινότερες και συνεπώς ψυχρότερες περιοχές. Όσον αφορά τα υλικά
    κατασκευής των ρούχων των νεκρών βοηθητικά για την αποσύνθεση του σώματος θεωρούνται τα
    λινά, τα βαμβακερά και τα μάλλινα, ενώ αποφευκτέα τα νάιλον και γενικώς τα συνθετικά.

  17. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Το βιβλίο του Μιχαηλάρη για τον Αφορισμό υπάρχει ονλάιν εδώ http://tinyurl.com/34df8s8
    Απαντά σε πολλές απορίες.

  18. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Όταν κάποιος λαϊκός βρεθεί άλιωτος, τότε είναι αμαρτωλός. Όταν είναι κληρικός/μοναχός τρέχουν οι θεούσες και προσκυνάνε. 🙂

  19. YOSEF22ADAR said

    Τοτε μιλαμε για ταριχευση αγαπητε μου :

    http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_world_2_25/10/2003_81775
    Mε λάδι κέδρου η ταρίχευση νεκρών στην αρχαία Aίγυπτο
    Hμερομηνία δημοσίευσης: 25-10-03

    και

    http://www.focusmag.gr/articles/view-article.rx?oid=45111
    Λύση στο μυστήριο της μουμιοποίησης
    Παρασκευή 24 Οκτωβρίου 2003

  20. YOSEF22ADAR said

    Τελικα το βρηκα το βιβλιο on-line
    σε ευχρηστο website :

    The Golden Bough
    by Sir James George Frazer
    [1922]
    http://www.sacred-texts.com/pag/frazer/

    —————————————————
    HOMEPAGE:
    Internet Sacred Text Archive Home
    http://www.sacred-texts.com/index.htm

    Μεταξυ αλλων :

    The Tanach (εβραικα)
    http://www.sacred-texts.com/bib/tan/index.htm

    Septuagint (= Ελληνικη μεταφραση των Εβδομηκοντα , πολυτονικο)
    http://www.sacred-texts.com/bib/sep/index.htm

  21. #10 τί μεταφυσικὲς συνέπειες; δηλαδὴ ὑπάρχει περίπτωσι νὰ πῇ ὁ Θεὸς στὴν Δευτέρα Παρουσία: «κοίτα παλληκάρι μου, ἐσὺ εἶσαι γιὰ τὸν Παράδεισο κανονικά, ἀλλὰ μὲ δεσμεύει ὁ ἀφορισμὸς ποὺ σοῦ ῤιξε στὸ κεφάλι ὁ τάδε Δεσπότης;» αὐτὰ τἀ λένε μόνο οἱ παπικοί, νομίζω πὼς ὁ Βαλαφρῖδος, ἂν θυμοῦμαι καλῶς, ἐρωτηθεὶς ἂν ὁ πάπας μπορεῖ νὰ στείλῃ τὸν Χριστὸ στὴν Κόλασι ἀπήντησε: «δὲν νομίζω πὼς ἡ Ἁγιότητά Του(=τοῦ πάπα) θὰ ἔκανε κάτι τέτοιο.». ἀστεῖα πράγματα.
    λοιπόν, ἢ ἡ Ἐκκλησία εἶναι γι’αὐτοὺς ποὺ πιστεύουν μὲ κάθε δικαίωμα ν’ἀφορίζῃ τοὺς παρεκτραπέντας, κάτι ποὺ εἶναι καὶ ἡ ὕψιστη τιμωρία ποὺ μπορεῖ νὰ ἐπιβάλῃ (διότι ἡ Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἔχῃ φυλακὲς καὶ μπουντρούμια ἢ καὶ δήμιους ) ἢ ἀλλιῶς εἶναι ἡ Ἐκκλησία ἕνα μαγαζὶ ποὺ τὸ δόγμα της περνάει ἀπὸ σέρβις κάθε λίγο σὰν κομματικὴ μπροσούρα προγραμματικῶν θέσεων γιὰ ν’ἀρέσῃ στοὺς πελάτες της. tertium non datur

    δηλαδὴ ἔχει δικαίωμα τὸ κάθε κόμμα ἢ ἡ κάθε αἵρεσι ἀπὸ τοὺς Πεντηκοστιανοὺς καὶ τοὺς Μορμόνους μέχρι τοὺς Χιλιαστὲς ἢ τοὺς ἀντβεντιστὲς τῆς 7ης ἡμέρας τὸ δικαίωμα τῆς διαγραφῆς καὶ δὲν τὸ ἔχει ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία; δὲν νομίζω πὼς μπορεῖ νὰ τὸ ὑποστηρίξῃ αὐτὸ κανεὶς στὰ σοβαρά. ἰδιαίτερα ὅποιος εἶναι καὶ ὑπὲρ τοῦ χωρισμοῦ κράτους-Ἐκκλησίας.

  22. YOSEF22ADAR said

    Αυτο συμβαινει σε καθε περιπτωση που
    οι ανθρωποι συν-αθροιζονται
    αυν-φωνωντας ατυπα πολλες φορες.
    Η «δυναμη» της συν-ενωσης προυποθετει ομοφωνια :
    η αυτο-προστασια της ομαδας (φυλη, χωριο, κομμα, δογμα κλπ)
    συνηθως οδηγει στην αποπομπη του «επικινδυνου».
    Αλλο παραδειγμα (λιαν επικαιρο) : η εξορια των λεπρων, των φορεων AIDS κα.

    Το οποιαδηποτε ιερατειο δεν αποτελει εξαιρεση.
    Αν εντρυφησεις στο βιβλιο του Fraser που προαναφερω
    – συγκριτικη μυθολογια – θα το κατανοησεις πληρως.
    Και θα το αποδεχτεις.

    Υ.Γ
    Η εκκλησια, οι μουσουλμανοι, τα «πρωιναδικα» της τηλεορασης.
    τα κομματα, οι συλλογοι και ολες οι μικρες η’ μεγαλες ομαδες
    ειναι πραγματικοτητα.
    Ειναι υπαρκτα και -αφου υπαρχουν- καλυπτουν αναγκες η’ εκφραζουν αποψεις…
    Και οι αναγκες των «αλλων» και οι αποψεις
    ενιοτε ειναι διαφορετικες απο τις «δικες» μας…

  23. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Δεν με κατάλαβες. Δεν είπα ότι η εκκλησία δεν έχει δικαίωμα να διαγράψει όποιον θέλει. Το αντίθετο μάλιστα θα έλεγα.
    Όμως, είτε μας αρέσει είτε όχι, όταν οι επίσκοποι αφορίζουν το κάνουν για να σε καταδικάσουν αιώνια, ή τουλάχιστον αυτό πιστεύουν αυτοί. Και γι’αυτούς σωτηρία υπάρχει μόνο μέσω της εκκλησίας, ή κάνω λάθος;

  24. #14γ αὐτὰ τὰ ἔχουμε πεῖ πολλὲς φορές. ὅσο δίκαιος ἦταν π.χ. ὁ ἀφορισμὸς τοῦ Καΐρη, ἄλλο τόσο ἄδικη καὶ ἐντελῶς ἀδικαιολόγητη καὶ ἀπαράδεκτη ἦταν φυλάκισί του.

  25. YOSEF22ADAR said

    Και για να το «αντιστρεψουμε» λιγακι:

    I don’t care to belong to a club that accepts people like me as members.
    Groucho Marx

    (Δεν με ενδιαφέρει να γίνω μέλος σε μια οργάνωση που θα δεχόταν άτομα σαν και μένα για μέλη.
    Groucho Marx )

  26. Αγγελος said

    Δεν κατέχω το ποιητικό έργο του Βάρναλη, αλλά ο διαβόητος αυτός γυναικάς και μπήχτης, καλή του ώρα όπου βρίσκεται, μου φαίνεται πολύ απίθανο να εξυμνεί το λεσβιασμό. Τον ελεύθερο έρωτα, ναι.

    Και για να σοβαρολογούμε, κοντά σε άλλα ασεβέστατα, έγραψε και ίσως τα ωραιότερα ποιήματα της λογοτεχνίας μας για την Παναγία. Τα ξέρουμε, υποθέτω, όλοι, αλλά πάντως βρίσκονται μεταξύ άλλων εδώ.

  27. Froso said

    Ξεστράτησε το ποστ με τους αφορισμούς τα λιωσίματα των πτωμάτων αγίων, οσίων, καλογέρων και άλλα τέτοια αηδιαστικά χρονιάρα μέρα.
    Και επειδή το λάδι στην πυρά το έριξε, ως συνήθως, η ΣοφίαΟικ της κάνω ένα δωράκι.
    Μια φωτογραφία που τράβηξα στη Μονή Αγάθωνος που ε΄θχα ανεβάσει μια θειά μου, Είναι ο καλόγερος που είχε άρχιζε να λειώνει μόλις τον εξέθεσαν σε φυσιολογικές συνθήκες. Νομίζω ότι τελικά τον ξαναέψαχνε. Τότε είχα ξερτάσει και η θειά μου η θεούσα μου τα έπρηξε σε όλη την επιστροφή μήπως συμβαίνει τίποτα το πονηρόν (αν έχω καθυστέρηση και τέτοια)

    http://picasaweb.google.com/114030270774798663163/Froso?authkey=Gv1sRgCMW1n4umwqj_IQ#5557717650893799666

  28. Froso said

    >ότι τελικά τον ξαναέψαχνε
    ότι τελικά τον ξαναθάψανε

  29. Froso said

    Αμάν πιά!
    >είχα ξερτάσει
    είχα ξεράσει

    Καλή χρονιά

  30. ΣοφίαΟικ said

    27 froso μου, εγώ δε σε θυμάμαι καθόλου να σχολιάζεις εδώ, οπότε συγκινούμαι που με παρακολουθείς τοσο πολύ και ξερεις τις συνήθειές μου. Ειδικά το τελευταιο τρίμηνο θα ξεθεωθηκες να διαβαζεις τα μηνύματά μου. Ευχαριστώ πολύ.

  31. Καλή χρονιά σε όλους
    —-

    Ποιές λέξεις θα περιείχε άραγε μια αντίστοιχη λίστα αλά ελληνικά;

  32. Εντωμεταξύ, ο επίκαιρος πρωτοχρονιάτικος μποναμάς είναι η βόμβα που σκότωσε 21 Κόπτες στην Αλεξάνδρεια. Από τη Wikipedia (http://en.wikipedia.org/wiki/2011_Alexandria_bombing):

    The Alexandria bombing was an attack on Coptic Christians carried out a few minutes into New Year’s Day 2011, in the Egyptian city of Alexandria. At least 21 people died in the attacks, all of them Coptic Christians.[2] About 97 others were injured.[3] This was the worst violence against Egypt’s Christian minority in a decade, since the Kosheh massacre in 2000 left 21 Copts dead.[4]

    Και το άρθρο συνεχίζεται, καταθλιπτικότατο. Μ’ αυτά τι γίνεται… Καμιά διαδήλωση έξω από την αιγυπτιακή πρεσβεία (η Κοπτική κοινότητα κατηγορεί την ίδια την κυβέρνηση για το γεγονός), που είναι και κοντά στο Σύνταγμα, αντί να τρέχουμε πέρα στην Κηφισίας, στα Ψυχικά;… Την τελευταία φορά, μέσα στην Πλατεία Συντάγματος, είχε μόνο ακροεθνικιστές. Ο καθείς και το μαγαζάκι των ευαισθησιών του.

    Η ενοχλητική αλήθεια στον ευρύτερο χώρο μας είναι ότι αυτή τη στιγμή οι χριστιανοί είναι διωκόμενοι, όχι διώκτες. Και διωκόμενοι όχι με αφορισμούς, αλλά με αίμα.

  33. sarant said

    31: Αφήγημα, διακύβευμα, απαξίωση, και άλλα κλισέ.

    32: Δεν νομίζω να υπάρχει ενοχή της αιγυπτιακής κυβέρνησης, πάντως.

  34. Μπουκανιέρος said

    32 Κώστα, σωστή επισήμανση στην προτελευταία παράγραφο, όμως εσφαλμένη γενίκευση στην τελευταία παράγραφο (κττγμ, βέβαια).

  35. 33 Κατηγορούν τις μυστικές υπηρεσίες (της κυβέρνησης) και τη γενικότερη απάθεια και αδιαφορία της. Αλλιώς, γιατί πετάνε πέτρες στην αστυνομία; Γιατί διαδηλώνουν και συγκρούονται; Υπάρχει πρόβλημα. Περισσότερα στην ειδησεογραφία και στο άρθρο (για την ακρίβεια, σειρά άρθρων) της Wikipedia.

    34 Μπουκανιέρο, ως προς πιο σημείο της είναι εσφαλμένη η «γενίκευση»; Πληζ ιλάμπορεϊτ.

  36. Froso said

    33 >Δεν νομίζω να υπάρχει ενοχή της αιγυπτιακής κυβέρνησης, πάντως.

    Να βάλουμε και ένα «δημοκρατικής»;
    έτσι για να φσίνεται καθαρά ότι κάνουμε πλάκα

  37. Argo said

    Σε Διάγγελμά του ο Αιγύπτιος Πρόεδρος Hosni Mubarak έκανε ιδιαίτερα κρυπτική αναφορά σε «εξωτερικές δυνάμεις, που θα ήθελαν απεργασθούν διάλυση εθνικής ενότητας». Αυτό, σύμφωνα με αναλυτές, μπορεί να σημαίνει Al-Qaeda και Ιράν ή Ισραήλ Ή δυτικούς επικριτές καθεστώτος.

    Τόνισε, σε κάθε περίπτωση, ότι θα «κόψει το χέρι της τρομοκρατίας, που είχε εξουδετερωθεί επί μακρόν, μετά την αντιτρομοκρατική εκστρατεία της δεκαετίας του ’90».

  38. ΣοφίαΟικ said

    Είμαι εκτός θέματος, πάντως να πω ότι ότν έπαιξε εδώ η είδηση για τη βόμβα στην εκλησία σχολιάστηκε ότι η Αλ Kάιντα (ο γνωστός μπαμπούλας) είχε πει από πέρσι ότι θα κανει επιθέσεις σε χριστιανικές μειονότητες (μετάφραση: κάποιοι ακράιοι που το πάιζουν ισλαμοπατέρες αποφάσισαν ότι η επόμενη καλή κίνηση για τη σύσφιξη των σχέσεων με τη Δύση είναι… κλπ κλπ).

    Είχαμε επεισόδια κατά χριστιανών στην Ινδονησία, σοβαρά επεισόδια κατά χριστιανών στη Νιγηρία (σε εξέλιξη και μου μοιάζει περισσοτερο σαν αρχή εμφύλιου), τα γνωστά πολύνεκρα επεισόδια κατά χριστιανών στο Ιράκ και βλέπω ότι μεχρι και στις Φιλιππίνες, που δεν θα τις έλεγα μουσουλμανική χώρα, κάποιοι επιτέθηκαν σε χριστιανούς.
    Ίσως έιναι σύμπτωση όλα αυτά, ίσως είναι προβοκάτσια για να αρχίσουμε να μαλώνουμε μεταξύ μας, ίσως να ειναι αυτό που δείχνει με την πρώτη ματιά.
    Το θέμα είναι ότι οι χριστιανοί του Ιράκ ή της Αιγύπτου δεν έχουν καμία σχέση με την πολιτική των ΗΠΑ ή οποιασδήποτε άλλης χώρας.

  39. Argo said

    ΣοφίαΟικ (@38),
    μου άρεσε η νηφαλιότητα του σχολίου σου, παρά τα όσα δυσοίωνα περιγράφει.

    Θα μπορούσαμε, μάλιστα, επί πλέον, να προσθέσουμε και υπολογίζοντας στην άδειά σου πάντα, ότι «το θέμα είναι ότι οι χριστιανοί του Ιράκ ή της Αιγύπτου δεν έχουν καμμία σχέση με τους χριστιανούς της Ελλάδας».

    Η τρομοκρατική προσβολή είναι αυτή που θα πρέπει να μας κινήσει, νομίζω, όχι το οποιοδήποτε δόγμα ή θρησκεία, τα οποία, όπως φάνηκε και πιο πάνω, είχαν πολύ συχνά ολέθρια αποτελέσματα για εκατομμύρια αθώων.

  40. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Για τους Κόπτες δεν θα δείτε ούτε ορθόδοξους ούτε καθολικούς να νοιάζονται γιατί, ως γνωστόν, οι Κόπτες είναι μονοφυσίτες, δηλαδή αιρετικοί. Ίσως, βαθιά μέσα τους να λένε «καλά να πάθουν» κιόλας.

  41. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Με το ορθόδοξους και καθολικούς δεν εννοώ τους πιστούς , αλλά τις επίσημες εκκλησίες τους.

  42. YOSEF22ADAR said

    Σας περασε ποτε απο το μυαλο
    οτι
    η «Δυση» ευθυνεται για την γενικοτερη ανωμαλια
    στην περιοχη ?
    Λεω μηπως …

  43. Μπουκανιέρος said

    35β

    Στον ευρύτερο χώρο μας, που λες, σφαγιάζονται με βόμβες ή άλλους τρόπους μουσουλμάνοι, χριστιανοί, εβραίοι και άλλοι, χωρίς να έχει πάντα σημασία η θρησκεία τους – και οι θύτες είναι λογιών-λογιών. Επομένως, μου φάνηκε «εσφαλμένη γενίκευση» το να λέμε, ξεκινώντας από το συγκεκριμένο επεισόδιο, ότι αποκλειστικά «οι χριστιανοί είναι διωκόμενοι (…) όχι με αφορισμούς αλλά με αίμα».

  44. Αναφορικά με το #28:
    Στη Μακρόνησο, εκτός των καψωνιών και των βασανισμών των τε κρατουμένων και των στρατιωτών «υπό ανάνιψιν», γίνονταν και ομιλίες εθνικο-ηθικού περιεχομένου. Ανάθεσε λοιπόν η Διοίκηση σε έναν λοχαγό να κάνει μια τέτοια ομιλία. Αυτός, τελείως άσχετος με οποιαδήποτε ομιλία, απευθύνθηκε σε έναν στρατιώτη «υπό ανάνιψιν», ο οποίος του συνέστησε ως πυρήνα της ομιλίας το ποίημα του Βάρναλη «οι πόνοι της Παναγιάς»!
    Πραγματικά κατά την ομιλία ο καραβανάς, αφού είπε διάφορα τετριμμένα περί θρησκείας πατρίδος και οικογενείας, κατέληξε:
    «Και θα κλείσω με το ποίημα του εθνικού μας (sic) ποιητού Βαρνάλη (sic) «οι πόνοι της Παναγιάς».
    Και έτσι στη Μακρόνησο, το 1949, στην ακμή του Εμφυλίου, απαγγέλθηκαν από επίσημη θέση στίχοι του Βάρναλη (και όχι φυσικά του εθνικού ποιητού Βαρνάλη).

  45. #44 Αντίστροφα, τα πρώτα χρόνια της χούντας ένας διανοούμενος αριστερός στρατιώτης λάβαινε βιβλία στο στρατόπεδο που περνούσαν από έλεγχο. Ένα ήταν του Μάρκου Αυρηλίου, αλλά κάπηκε γιατί το Μάρκ- άρκεσε στον αρμόδιο της λογοκρισίας για να συμπεράνει ότι το βιβλίο ήτανε του Μαρξ! (Το κατά Μάρκον Ευαγγέλιο άραγε θα περνούσε;)

    #43 Μόνο που εσύ πρόσθεσες τη λέξη ‘αποκλειστικά’, που εγώ δεν την έγραψα. Το ‘αληθές νόημα’ της φράσης μου ήταν «Η ενοχλητική αλήθεια στον ευρύτερο χώρο μας είναι ότι αυτή τη στιγμή οι χριστιανοί είναι διωκόμενοι, όχι διώκτες«, και όχι «Η ενοχλητική αλήθεια στον ευρύτερο χώρο μας είναι ότι αυτή τη στιγμή οι χριστιανοί είναι διωκόμενοι, όχι διώκτες».

  46. Μπουκανιέρος said

    #45
    Παραδέχομαι ότι το «αποκλειστικά» είναι δική μου ερμηνεία, υπερερμηνεία ίσως.
    Δεν εννοείς, διευκρινίζεις, ότι μόνον οι χριστιανοί κλπ.
    Επιμένεις ωστόσο στο «αποκλειστικώς διωκόμενοι», δηλ. ότι μόνο διώκονται, δεν διώκουν κανέναν οι ίδιοι – ή πάλι δεν κατάλαβα καλά;

  47. Μπουκανιέρος said

    @Κώστα:
    (το σχόλιο μπαίνει μάλλον σε λάθος χώρο, ίσως όμως να μην εντελώς άσχετο με τα υπόλοιπα)
    Δεν κατανοώ καλά την άποψη του Moore όταν λέει ότι η δαιμονοποίηση του Άλλου ξεκινάει, ξερωγώ, γύρω στο 1000.
    Έχω την εντύπωση ότι η, με αυτή την έννοια, μισαλλοδοξία προβάλλει καθαρά κάπου μέσα στο πρώτο μισό του 3ου αιώνα (π.χ. η ιδεολογία και η πρακτική των Διωγμών) κι από κει και πέρα δε μας εγκαταλείπει. Νομίζω μάλιστα ότι έπαιξε καταστατικό ρόλο στην εμφάνιση αυτού που θα ονομάζαμε σήμερα «θρησκευτικές ταυτότητες».
    (Μιλάω φυσικά για τη «Δύση», δηλ. για τη ρωμαϊκή αυτοκρατορία, δηλ. για τον ελληνορωμαϊκό χώρο – ίσως όμως η παρατήρηση να αφορά μια κάπως ευρύτερη περιοχή, π.χ. να περιλαμβάνει και την Περσία.)

  48. ΣοφίαΟικ said

    39-43: Ο πάπας ήδη χρησιμοποίησε τα γεγονότα στην Αίγυπτο για δημοσιότητα, οπότε μη μου λέτε ότι δεν θα νοιαστούν για τους αιρετικούς οι άλλοι αιρετικόι. Άμα τους συμφέρει θα νοιαστούν.
    Επίσης με το να λέμε ότι σε εκείνα τα μερη παντα φαγώνονταν υποτιμούμε τη σοβαρότητα των γεγονότων. Να μιλάγαμε για το Λίβανο, θα έλεγα ΟΚ, γνωστή περίπτωση, αλλά στο Ιράκ δεν διώκονταν οι χριστιανοι μεχρι πριν λίγα χρονια γιατί ήταν «άλλοι». Όσο για τις ευθύνες της δύσης, είναι γνωστές, αλλά οι χριστιανοι του Ιράκ ή του Λιβάνου ή της Αιγύπτου είναι τόσο άραβες όσο κι οι άλλοι άραβες. Είναι σα να μου λέτε ότι επειδή οι Γερμανοί είναι πιο ανοιχτόχρωμοι από τους Έλληνες, στην Κατοχή θα έπρεπε όλοι οι μελαχρινοί Έλληνες να στραφούν κατά των ξανθών.
    Παρεμπιπτόντως, πριν χρόνια είχα διαβασει ενα αρθρο μιας χριστιανής ισραηλινής που έλεγε ότι υπήρχε ένας γενικότερος φόβος ότι αν φανεί ότι καταπιεζονται οι χριστιανοί θα δείξει ασχημα προς τα έξω, ενώ ο μέσος δυτικός σκοτίστηκε για τις θείτσες με το φερετζέ. Με αποτέλεσμα να γίνονται πιο πολλές έμμεσες διακρίσεις στα μουλωχτά.

  49. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Ο επίσκοπος Ρώμης καίγεται και τσουροφλίζεται και γι’αυτό το λόγο http://tinyurl.com/2dsmhr2
    Κατά τη γνώμη μου, απλά χρησιμοποιεί το γεγονός για να κάνει ορθόδοξους κόπτες να μεταστραφούν σε καθολικούς κόπτες.

  50. #46 Μα, και πάλι βάζεις ένα ‘αποκλειστικώς’, μάλιστα αυτή τη φορά μέσα σε εισαγωγικά, που δεν το έγραψα! Επειδή όμως έγραψα ‘διωκόμενοι και όχι διώκτες’, δέχομαι ότι έχεις ένα επιχείρημα. Σε γενικές γραμμές, επειδή οι περιοχές είναι κυρίως ισλαμικές, είναι κυρίως διωκόμενοι. Υπάρχει η εξαίρεση του Λιβάνου, όπου γίνεται το έλα να δεις, όλοι εναντίον όλων, και όχι μόνο με θρησκευτικά κριτήρια. Αυτές οι μπόμπες όμως στις εκκλησίες έχουν καθαρά θρησκευτικό κριτήριο. (#47 Αυτό, στο μπλογκ μου αν είναι, παρακαλώ.)

    Πάντως, απ’ ό,τι άκουγα σήμερα στην ιταλική τηλεόραση, στην Ιταλία ετοιμάζονται συγκεντρώσεις αποτροπιασμού. Και εννοείται ότι η Λέγκα του Βορρά το χρησιμοποιεί ενάντια στη σχεδιαζόμενη ανέγερση ενός τζαμιού στο Τορίνο. Όπως επίσης το χρησιμοποιεί ακροδεξιά εφημερίδα εδώ σ’ εμάς, με τεράστιο πρωτοσέλιδο. Πρωτοσέλιδο το είδα σήμερα και στην Αυγή.

  51. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    #47
    Δεν νομίζω να υπήρξε ποτέ «ιδεολογία των διωγμών». Για μια προσέγγιση με βάση τις σύγχρονες (με τους διωγμούς) πηγές βλ. το Geoffrey De Sainte Croix, Ο χριστιανισμός και η Ρώμη, Αθήνα, Μ.Ι.Ε.Τ. 2005. Υπάρχει ονλάιν βιβλίο του ίδιου στα αγγλικά, με τις ίδιες και ορισμένες επιπλέον μελέτες, εδώ: http://tinyurl.com/2uu3wom

  52. Μισιρλού... said

    Το ποίημα τού Βάρναλη, το έχει εξώφυλλο -στο τελευταίο της φύλλο, Σάββατο 1η Ιανουαρίου- η εφημερίδα ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ
    [χμ… σα να μην την διαβάζετε!]

  53. sarant said

    Μισιρλού δεν το είχα δει. Είναι η νεότερη εκδοχή του ποιήματος, με τους έξι στίχους να λείπουν. Κι έχει και τα συνήθη λαθάκια που βλέπει κανείς στο Διαδίκτυο.

  54. YOSEF22ADAR said

    Οι ευθυνες της Δυσης ειναι γνωστες :
    Βυζαντιο, Σταυροφοριες ,
    δημιουργια κρατων στην περιοχη
    συμφωνα με τα ευρωπαικα συμφεροντα,
    εξοπλισμοι κρατων και ομαδων
    κυριως απο ΗΠΑ και Ρωσια
    και αλλα αναριθμητα
    (που δεν μας φτανει ολοκληρο το blog
    για να τα παραθεσουμε και να τα αναλυσουμε).
    Ολοι αυτοι που λαθρο-μεταναστευουν στας Ευρωπας
    οδηγηθηκαν εδω και αιωνες μεσω της εκμεταλευσης
    και της εξαθλιωσης,
    που καποτε μετατρεπεται σε οργη.
    Και μισαλλοδοξια –
    αυτη δεν λειπει ουτε απο τους Ευρωπαιους.

  55. Μπουκανιέρος said

    51
    Το περίεργο είναι ότι είχα στο νου μου, κυρίως, το συγκεκριμένο βιβλίο (χωρίς αυτό να σημαίνει ότι συμφωνώ πάντα με την ανάλυση του ντε Σεντ Κρουά).

  56. Μαρία said

    http://www.enet.gr/?i=issue.el.home&date=09/01/2011&id=239174

  57. […]   Περισσότερα για την ιστορία του ποιήματος από τον Νίκο Σαραντάκο ή στο βιβλίο «Ο άγνωστος […]

  58. […] Περισσότερα για την ιστορία του ποιήματος από τον Νίκο Σαραντάκο ή στο βιβλίο «Ο άγνωστος […]

  59. […] Σημείωση: Το παραπάνω ποίημα έχει πίσω του μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα ιστορία. Προκαλώ τον αναγνώστη να την αναζητήσει στο θαυμάσιο κείμενο του Νίκου Σαραντάκου “Πρωτοχρονιάτικο, ένας μποναμάς τού Κώστα Βάρναλη“. […]

  60. […] τσαρλατάνος ρημαγμένος μποναμάς μας αφήνει χρόνους και εμείς Τραβερσωμένοι πάμε έτσι […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: