Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Η Βαλεντίνα κι η φασουλάδα

Posted by sarant στο 15 Φεβρουαρίου, 2013


mpourlas9789608480742Χτες ήταν του Αγίου Βαλεντίνου, οπότε σκέφτηκα το όνομα Βαλεντίνα, και βέβαια από εκεί πήγε το μυαλό μου στο ομώνυμο τραγούδι του Γιώργου Μητσάκη, κι έτσι, με έναν άλλο συνειρμό θυμήθηκα ένα βιβλίο που μου άρεσε πολύ και που εδώ και καιρό ήθελα να σας το παρουσιάσω, πράγμα που πρόκειται να κάνω τώρα, μια και βρήκα αφορμή, πολύ περισσότερο που την Κυριακή που μας έρχεται, μεθαύριο εννοώ, δεν θα έχουμε φιλολογικό θέμα όπως συνήθως γίνεται, για λόγους επετειακούς που θα εξηγηθούν αύριο.

Το βιβλίο αυτό έχει τίτλο «Έλληνας, Εβραίος και αριστερός» και το έγραψε ο Μωυσής Μιχαήλ Μπουρλάς, που συγκέντρωνε τις ιδιότητες του τίτλου. Ο Μπουρλάς (1918-2011) έφυγε από τη ζωή πλήρης ημερών, σχεδόν πριν από δυο χρόνια ένα χρόνο (στις 17 Μαρτίου 2011) και έγραψε αυτή την αυτοβιογραφία το 2000. Από μικρός στο αριστερό κίνημα, δούλεψε τορναδόρος, πολέμησε στην Αλβανία, συμμετείχε στον ΕΛΑΣ με το ψευδώνυμο Βύρων, πέρασε μετά τη Βάρκιζα όλες τις περιπέτειες των αριστερών, με εξορίες στη Μακρόνησο, στην Ικαρία και στον Άη Στράτη. Το 1951, με συμφωνία ανάμεσα στην Ελλάδα και το νεαρό κράτος του Ισραήλ, δόθηκε η δυνατότητα στους αριστερούς εβραίους εξόριστους να απελευθερωθούν και να εγκατασταθούν στο Ισραήλ. Ο Μπουρλάς εκεί δούλεψε τορναδόρος, έγινε μέλος του ΚΚ, μοίραζε την ελληνική εφημερίδα του κόμματος στα ελληνικά χωριά των παραλίων του Ισραήλ, αλλά όσο η ΕΣΣΔ προσέγγιζε τις αραβικές χώρες το κλίμα γινόταν όλο και πιο βαρύ για τους κομμουνιστές, ώσπου τελικά με τη γυναίκα του, ρωσοεβραία, έφυγε το 1967 για τη Σοβιετική Ένωση όπου δούλεψε τορναδόρος σε μια πόλη στα Ουράλια. Μετά τη συνταξιοδότησή του κατεβαίνει στο Σουχούμι, στη σημερινή Γεωργία, όπου διδάσκει ελληνικά και πιάνει επαφή με Ρωσοπόντιους. Με την αποσύνθεση της ΕΣΣΔ και τις συγκρούσεις ανάμεσα σε Γεωργιανούς και Αμπχάζιους η ζωή έγινε δύσκολη για τους ουδέτερους, οπότε ο Μπουρλάς κατεβαίνει στην Ελλάδα το 1990 και με χίλια βάσανα ξαναπαίρνει ελληνική ιθαγένεια το 1999. Ως το τέλος έμεινε ακμαίος και δραστήριος, μάλιστα κατέβαινε και στις δημοτικές εκλογές με το  ψηφοδέλτιο του Τριαντάφυλλου Μηταφίδη (ΣΥΝ).

Το βιβλίο λοιπόν περιγράφει μια ζωή γεμάτη περιπέτειες και βάσανα, που εκτείνεται σε τέσσερις πατρίδες (ο Μπουρλάς γεννήθηκε στο Κάιρο, από ελληνοεβραίους γονείς) και σε εννιά δεκαετίες, ωστόσο ο συγγραφέας και στα χειρότερα βάσανα δεν παραπονιέται αλλά βρίσκει τη φωτεινή αχτίδα που επιτρέπει την αισιοδοξία. Ικανοποιημένος από όσα κατάφερε, δεν το δείχνει ωστόσο, αποφεύγει τους πολλούς αυτοεπαίνους, και δεν διστάζει να περιγράψει και λεπτομέρειες που άλλους θα τους έφερναν σε αμηχανία. Αν το βρείτε (βλέπω ότι είναι διαθέσιμο στο ηλεβιβλιοπωλείο) αξίζει να το διαβάσετε.

Ένα χορταστικό αφιέρωμα στον Μωυσή Μπουρλά και στο βιβλίο του είχε ανεβάσει πέρυσι η φίλη Βασιλική Μετατρούλου, με φωτογραφίες, ένα βίντεο και αρκετά λινκ. Σας το συστήνω οπωσδήποτε. (Μια φίλη με ενημέρωσε και για ένα άλλο ντοκιμαντέρ στην ΕΤ3). Εγώ θα περιοριστώ να αντιγράψω ένα μικρό απόσπασμα από το βιβλίο, όπου εμφανίζονται η Βαλεντίνα και η φασουλάδα του τίτλου μας. Δεν είναι συγκλονιστικό απόσπασμα, δεν περιγράφει φοβερές περιπέτειες, αντίθετα μιλάει για εντελώς καθημερινά και αντιηρωικά πράγματα.

Βρισκόμαστε στα 1951 και ο Μωυσής Μπουρλάς ξεμπαρκάρει εξόριστος στον Άι Στράτη.

Τις πρώτες μέρες δουλεύαμε σκληρά να στήσουμε τις σκηνές, να χτίσουμε ντουβαράκια γύρω-γύρω για να μη μας τις ρίχνουν οι αέρηδες, όπως στη Μακρόνησο -είχαμε κακιά πείρα- και να βοηθάμε και στο χτίσιμο των φούρνων. Το μεγάλο πρόβλημα κι εδώ ήταν το νερό, που δεν υπήρχε στον καταυλισμό, και το κουβαλούσαμε ή από τη θάλασσα ή από μακρινά πηγάδια. Από τρόφιμα ήταν πολύ δύσκολα, αγοράσαμε με πίστωση όλα τα τρόφιμα που βρήκαμε στα δύο μαγαζάκια του χωριού, είχαμε φέρει και λίγο αλεύρι από τη Μακρόνησο και ψήναμε σε σπιτικούς φούρνους ψωμί, που το μοιραζόμασταν με το γραμμάριο.

Δεν άργησαν να έλθουν τα χρήματα για την τροφοδοσία μας -μέχρι τώρα μας φρόντιζε το κράτος, ενώ από τώρα θα έπρεπε μόνοι μας να φροντίζουμε για όλα- και πήγε μια ομάδα στη Σάμο για προμήθειες. Κι εκεί στα μαγαζιά δεν βρήκαν και πολλά πράματα, αλλά από παραγωγούς στα χωριά αγόρασαν μια μεγάλη ποσότητα φασόλια.

Έγινε το μαγειρείο, στήθηκαν τα καζάνια και άρχισε το πρωινό ρόφημα και φαΐ το μεσημέρι. Τέλειωσε και το χτίσιμο των φούρνων και άρχισε η ζωή να μπαίνει σε ρέγουλα. Οργανώθηκαν συνεργεία ραφτάδων, τσαγκαράδων, κουρέων, σκουπιδιαρέων και άλλα, για να περνά η ζωή μας όσο το δυνατόν πιο άνετα. Αποχωρητήρια είχαμε χτίσει ψηλά στις παρυφές των υψωμάτων, λίγο μακριά από το στρατόπεδο, με τσουβάλια για πόρτες, γιατί έπρεπε να φυλαγόμαστε από τα μάτια των ντόπιων κοριτσιών -οι άντρες τού χωριού ξενιτεύονταν, κι αυτά μας προκαλούσαν φανερά, μπορώ να πω. Αλλά ο νόμος για τις σχέσεις μας με τις γυναίκες ήταν πολύ αυστηρός, όπως και στο αντάρτικο.

Τα φασόλια που μας φέραν άρχισαν να τα μαγειρεύουν σχεδόν κάθε μέρα, τη μια σαλάτα, την άλλη με ντομάτα, την τρίτη πηχτή, την τέταρτη σούπα ή στο φούρνο. Τα σαΐνια το άρπαξαν το γεγονός, και από το θεατρικό συγκρότημα τραγουδήθηκε το παρακάτω τραγουδάκι στο σκοπό του «Βαλεντίνα, αχ Βαλεντίνα, μικρή τσαχπίνα» κτλ.

Αχ φασουλάδα, τι νοστιμάδα
των οσπρίων είσαι η αντίκα
κι απ’ το μέλι πιο πολύ έχεις γλύκα
είτε σούπα είτε σαλάτα
είτε άσπρη ή με ντομάτα
ξεπερνάς τη μαρμελάδα,
έχεις νάζι, έχεις χάρη
των φαγιών μαργαριτάρι,
φασουλάδα – φασουλάδα!

Βρίσκω ότι η Βαλεντίνα του Γ. Μητσάκη κυκλοφόρησε σε δίσκο το 1950, αλλά όπως φαίνεται κατάφερε να μαθευτεί κι από τους εξόριστους, όσο κι αν υποτίθεται ότι το ρεμπέτικο ήταν, ας πούμε, απαγορευμένο από την καθοδήγηση (βέβαια, εδώ έχουμε μεταπολεμικό ρεμπέτικο, άρα κοινωνικό). Για το τέλος, ας θυμηθούμε και την πρώτη εκτέλεση της Βαλεντίνας με τη Μαρίκα Νίνου και σεγόντο από τον Τατασόπουλο και τον συνθέτη:

100 Σχόλια to “Η Βαλεντίνα κι η φασουλάδα”

  1. ππαν said

    Πολύ ενδιαφέρον, πάω να διαβάσω στην Βασιλική. Τι ζωή!

  2. λένα said

    1, Τι ζωή, λες…
    Αμ, γιατί λες να φτάνουν τα 100;

    (Μην παρεξηγηθώ. Πολύς κόσμος πέθανε και -συνεχίζει να- πεθαίνει νεότερος, από τις κακουχίες. Η αισιοδοξία, όμως, και η επιμονή στην ενεργή ζωή, είναι το καλύτερο αντιθανατικό φάρμακο).

  3. Γς said

    Να ζήσει η Ελλάδα μας
    κι η φασουλάδα μας!

  4. Γς said

    3: Και το ξαναθυμήθηκα τώρα

  5. spiral architect said

    Καλημέρα. 🙂
    Επειδή πρόσφατα αγόρασα το συγκεκριμένο βιβλίο, ορμώμενος από μια βιβλιοκριτική του βιβλιοθηκάριου και το διάβασα απνευστί, συστήνεται ανεπιφύλακτα.

  6. Πολύ ωραίο, Νίκο –πήγα και στης Βασιλικής. Λέω να πάρω κι εγώ το βιβλίο!

  7. τυφλόμυγα said

    Καλημέρα. Συγκινητικό κείμενο.

    Θέλω να κάνω δύο διορθώσεις αν μου επιτρέπεται.
    Πρώτον (και ανώδυνο σχετικά), από τις 17 Μαρτίου 2011 έχουν περάσει σχεδόν δύο χρόνια, όχι ένα.
    Δεύτερον (και σημαντικό για μένα, το έχω ξαναγράψει μάλιστα), δε νομίζω ότι είναι σωστό να χρησιμοποιούμε το δημοσιογραφικό κλισέ «έφυγε πλήρης ημερών». Αν (χτύπα ξύλο) πέθαινε στα 90 του ο Εμμανουήλ Κριαράς πολλοί θα εκστόμιζαν το κλισέ, όμως σε αυτά τα 15 χρόνια ζωής δεν έχει προσφέρει τίποτα; Τι πάει λοιπόν να πει «πέθανε πλήρης ημερών»; Ποιοι είμαστε εμείς να κρίνουμε;

    Θα ψάξω για το βιβλίο.

  8. Θα πω κάτι που φαίνεται άσχετο αλλά δεν είναι τόσο, απλά σέβομαι τα προσωπικά δεδομένα.
    κάποτε γνώρισα ένα παιδί που το λέγανε Ικο. οταν μας ρώτησε από που βγαίνει το όνομά του, του είπα από το Σολομών και τον κούφανα ! Υπ’ όψιν πως δεν μας είχε πει πως είναι εβραίος απλά είχε αναφέρει εν ειδη αστείου, το 70 περίπου, πως είχε μια γκόμενα που πήγε φαντάρος και την έχασε !

  9. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    7: Φαίνεται πως δεν το έχω χωνέψει ότι έχουμε 2013, γιαυτό και έβαλα ένα χρόνο μόνο. Το «πλήρης ημερών» κλισέ είναι, συμφωνώ.

  10. # 7
    Εγώ όταν αλούω το πλήρης ημερών σκέπτομαι τον/ην κακομοίρη/α, τις νύχτες φαίνεται δεν τις απόλαυσε ποτέ !

  11. Γς said

    Τζι δεν το κατάλαβα καθόλου το οκτώ σου πιο πάνω

  12. Costas said

    Δύο λήμματα της Wikipedia για προσανατολισμό στα πολιτικά πράγματα του ισραηλινού κομουνιστικού κινήματος στα μέσα της δεκαετίας του ’60 [1][2]. Να υποθέσω ότι ο συγγραφέας τάχθηκε με το Ρακάχ; (υποθέτω θα τα λέει μέσα στο βιβλίο 🙂 )

  13. Γς said

    Α, η γκόμενα πήγε φαντάρος. Νόμιζα ότι την έχασε όταν αυτός πήγε φαντάρος.
    Φοβερός είσαι. Σαν τον Κίσιντζερ τη γυναίκα του (με το σοθτιεν) και τον Νταγιάν

  14. # 13
    Ναι μπρέ, τότε μόνο οι εβραιοπούλες πηγαίνανε στα στρατά όχι σαν τώρα που έχουμε γίνει κουλουβάχατα, πεζικά και μαυτικά !

  15. sarant said

    Eυχαριστώ για τα νεότερα!

    12: Κώστα, τα λινκ δεν ανοίγουν. Και όχι, δεν φτάνει σε τόσο βάθος την αφήγησή του, δεν λέει τίποτα για εσωκομματικές έριδες.

  16. Γς said

    14:
    :>πεζικά και μαυτικά !

    Ιαματικά; Μαιευτικά; Μεσιτικά; Μουσικά; Ναυσικά; Καταλαβαίνω πάντως τι θέλεις να πεις

  17. sarant said

    Υπάρχει και αυτό το ντοκιμαντέρ από την ΕΤ3:
    http://www.ert.gr/webtv/et3-erevnitiki/item/8527-O-periplanwmenos-Ioydaios-18-11-2012#.UR38qfJKg2E

  18. Costas said

    Ευχαριστώ για την ειδοποίηση, Νίκο. (Γιατί δεν ανοίγουν, άραγε;) Νά τα:

    1: http://en.wikipedia.org/wiki/Communist_Party_of_Israel
    http://en.wikipedia.org/wiki/Maki_%28historical_political_party%29

  19. Λοιπόν παίδες, μάλλον έχουν δίκιο όσοι υποστηρίζουν πως π΄θσω από τον Μαρινάκη κρύβεται ο Μητσοτάκης !!
    Τέτοιο σανό που μοιράζει ο αρχιερέας του ρουσφετιού ούτε ο χοντροβαγγέλης στους γαύρους περί «προστασίας » της ομάδας του από την διαιτησία

  20. spiral architect said

    Στέγνωσε η φασολάδα

    Ποιος σου είπε ρε μαλάκα
    πως το χρήμα είναι για μας
    ο χοντρός σου ‘κανε πλάκα
    το φανάρι να κρατάς

    Στέγνωσε η φασολάδα
    η σούπα έγινε λαπάς
    ξεζουμίξαν την Ελλάδα
    κι εσύ μπέτσκα μου που πας;

    Στο σφυρί βγαίνει φιλέτο
    ότι τώρα ξεπουλάς
    στην γωνιά γόβα στιλέτο
    και ζαρτιέρες πια φοράς

    Ποιός σου είπε ρε αρχ..ι
    απ’ την πίτα πως θα φας
    περιδέριο στολίδι
    σου ‘βαλαν να τους τραβάς

    Στέγνωσε η φασολάδα
    η σούπα έγινε λαπάς
    ξεζουμίξαν την Ελλάδα
    κι εσύ μπέτσκα μου που πας;

    Ποιός σου είπε ρε αλήτη
    ο παράς πως είν’ για μας
    τώρα σου ‘κλεισαν το σπίτι
    και δεν έχεις που να πας

    Στέγνωσε η φασολάδα
    η σούπα έγινε λαπάς
    ξεζουμίξαν την Ελλάδα
    κι εσύ μπέτσκα μου που πας;
    (από εδώ)

    Παρεμπιπτόντως στη κουζίνα τώρα βράζει η φασολάδα, το πρωί βγήκα νωρίς έξω και αγόρασα μια αυγωμένη ρέγκα, η οποία θα συνοδεύσει το μεσημεριανό μου μαζί μα κόκκινο κρασί. 🙂

  21. sarant said

    Μπέτσκα;

  22. Γς said

    21: Μανάρα μου

  23. gbaloglou said

    Άκουσα πρόσφατα για έναν άλλο Έλληνα, Εβραίο, και αριστερό, τον Αβραάμ Μπεναρόγια, ότι έκλεισε τον κύκλο της ζωής του πουλώντας κουλούρια στο Τελ Αβίβ — αν γνωρίζει κανείς ας επιβεβαιώσει…

  24. 23 Δυστυχώς έτσι φαίνεται:
    He went to live in Israel in 1953, to Holon where he ran a small newspaper kiosk. He died in 1979, aged ninety two, in utter poverty.

  25. Τσούρης Βασίλειος said

    Τι θυμήθηκα τώρα! 1970 περίπου και στο χωριό τα περισσότερα αποχωρητήρια ήταν έξω από το σπίτι και συνήθως στη γωνία του οικοπέδου. Πόρτα ξύλινη δεν είχαν γιατί όλοι έβαζαν από πάνω μέχρι κάτω ραμμένες ζιάκκες (τσουβάλια από λινάρι θαρρώ πως ήταν). Στο κάτω μέρος της αυτοσχέδιας αυτής πόρτας σαν «κρόσσια» κρέμονταν πέτρες που τις έδεναν με σύρμα ή σπάγγο οι νοικοκυραίοι γιατί όταν φύσαγε αέρας υπήρχε κίνδυνος αποκαλύψεων!
    Αν θυμάμαι καλά εκείνη την εποχή το επίσημο 🙂 κράτος έδωσε επιδότηση για να φτιαχτούν αποχωρητήρια μέσα ή τουλάχιστον κολλητά στο σπίτι (βόθρος κλπ).
    και μόλις το άκουσε ο γείτονας μπάρμπα Γιάννης είπε:
    -Σωπάτε ωρέ γυναίκες, ετούτ(οι) μας λέν να βάλουμε το χαλέ μες στο σπίτ(ι) !!

    Ο ίδιος γείτονας έδωσε κι έναν ωραίο ορισμό του τι είναι κομμουνισμός όταν τον ρώτησαν:
    -Για (=να) έχω ιγώ ένα κακάβ(ι) φασ(ο)λάδα και τρώμε όλοι!

  26. Γς said

    25:
    Οταν λέει η αγγλική βικυ ότι πέθανε σε απόλυτη φτώχεια, ίσως λίγη σημασία έχει αν πόύλαγε κουλουρια ή όχι. Εγώ είχα διαβάσει ότι έπαιρνε μια μικρή σύνταξη από την Ελλάδα

  27. Γς said

    25:
    Χαλές. Ναι έτσι το λένε κει πάνω. Πόθεν; Και μόνο εκεί΄, στα μέρη μας;

  28. 22 -23 Ο Μπεναρόγια από το 1953 είχε περίπτερο, που του παραχώρησε ο σιωνιστής ηγέτης Ισαάκ Μπεν Τσβι, στο Χολόν νότια του Τελ Αβίβ και ζούσε παράλληλα με μια μικρή σύνταξη από το ελληνικό κράτος.

  29. Τσούρης Βασίλειος said

    20 Προφανώς το καψάλισμα της πέτσας της ρέγγας θα το κάνεις μ΄εφημερίδα. Τουλάχιστον έτσι κάναμε εμείς παλιά!

    Συμπληρώνω στο 25 ότι χαρτί υγείας τότε δεν είχε σχεδόν κανένας αλλά σε μία πρόκα στο αποχωρητήρια υπήρχαν πολλά κομμάτια χαρτιού από εφημερίδες.(Οι εφημερίδες ήταν πολύτιμες αλλά όχι γιαυτά που έγραφαν) 🙂
    Άλλος γείτονας όταν τον ρώταγε η γυναίκα του τι να μαγειρέψει όταν έκανε κρύο ή εβρεχε πολύ της απαντούσε
    -Φασολάδα τρομερή
    κάθε βήμα και …..

  30. spiral architect said

    @23, 28: Αν εννοείτε τον Αβράαμ Μπεναρόγια το ιδρυτικό μέλος του (πριν το ΚΚΕ) ΣΕΚΕ δείτε εδώ.
    Για βιογραφικές λεπτομέρειες ίσως θα πρέπει να ανατρέξουμε σε ισραηλινές ιστοσελίδες ή στα έντυπα αρχεία του ΚΚΕ.

  31. sarant said

    29: Ναι, τετράγωνα κομμάτια εφημερίδα, αν και εγώ δεν τα πρόλαβα 😉

  32. munich said

    πολύ ωραία ανάρτηση, ευχαριστώ πολύ και για τα λινκ

  33. spiral architect said

    @29: Βασίλη, η μητέρα μου την καψάλιζε με ένα μπαμπάκι ακουμπισμένο στο μάρμαρο του νεροχύτη και βρεγμένο με φωτιστικό οινόπνευμα.
    Εγώ είμαι πιο χάι τεκ και χρησιμοποιώ καμινέτο οινοπνεύματος.

  34. j7n said

    Ταυτόχρονα, όμως, μετά μάλιστα την εμπειρία του Ολοκαυτώματος, άρχισε να ενδιαφέρεται έντονα για το πρόβλημα της δημιουργίας εβραϊκού κράτους που οδήγησε στην ίδρυση του Ισραήλ το 1948. Το 1952 έκανε ένα αναγνωριστικό ταξίδι στο Ισραήλ όπου αναγνώρισε μια κοινωνική οργάνωση με πολλά σοσιαλιστικά στοιχεία. Το 1953 εγκαταστάθηκε οριστικά στα περίχωρα του Τελ Αβίβ έως τον θάνατό του το 1979. Χωρίς να προσχωρήσει στον σιωνισμό, υποστήριζε το δικαίωμα των Ισραηλιτών σε πατρίδα, όπως ολόκληρο το σοσιαλιστικό κίνημα της εποχής, και εκτιμούσε τους σιωνιστές ηγέτες Μπεν Γκουριόν και Μπεν Τσβι. Αλλωστε με προσωπική διαμεσολάβηση του Μπεν Τσβι ο Μπεναρόγια απέκτησε ένα περίπτερο, με τα έσοδα του οποίου (μαζί με μια μικρή σύνταξη από το ελληνικό κράτος) έζησε την υπόλοιπη ζωή του.

    http://www.tovima.gr/society/article/?aid=375695

  35. Γς said

    31:
    Δια τοιούτου είδους δραστηριότητες εις την ύπαιθρο ακόμη χρησιμοποιείται, ατεμάχιστη εφημερίδα, Και όχι όποια όποια, αλλά Financial Times, όπως περιγράφεται εις το ανέκδοτο με την γραία.

  36. 30 Ναι αυτόν τον Μπεναρόγια λέμε, προστέθηκε και ο λίκνος στο 34.
    Πάντως δεν έχω πάρει ακόμα το βιβλίο του Μπουρλά παρόλο που φτιάχνω σταδιακά ένα ράφι με αφηγήσεις ελλήνων εβραίων, δυστυχώς άλλα πολλά βιβλία τους έχουν εξαντληθεί – όπως του ιδρύματος Ερτς Αχαΐμ – και πρέπει να ψάχνω στα παλιατζίκα και σε άλλα τυχερά στοκ.
    Απορία που μου γέννησε μια φράση στο ποστ, λέει: Ο Μπουρλάς εκεί δούλεψε τορναδόρος, έγινε μέλος του ΚΚ, μοίραζε την ελληνική εφημερίδα του κόμματος στα ελληνικά χωριά των παραλίων του Ισραήλ […]
    Υπήρχε η El Tiempo, σε αυτήν έγραφαν μεν ελληνοεβραίοι σοσιαλιστές, όπως και ο Μπεναρόγια, αλλά και άλλοι εβραίοι από τα Βαλκάνια και την Τουρκία και εκδιδόταν στα ισπανοεβραϊκά. Αλλά ήταν του εκεί ΚΚ;

  37. spiral architect said

    Ρίχνω και μια πιπερίτσα τσίλι από τη γλάστρα της γυναίκας μου και … ποιος νοιάζεται για την τιμή του πετρελαίου. 😀
    @35: Ρίξτο το ανέκδοτο βρε ΓουΣού!

  38. munich said

    Ερώτηση του αφελούς λάζου: Ελληνικά χωριά στα παράλια του Ισραήλ; όποιος μπορεί να μου δώσει τα φώτα του ή κάποια παραπομπή…

  39. cronopiusa said

    Καλημέρα
    σας διάβασα αργά και ηδονιστικά, όπως και το αφιέρωμα της κυρίας Βασιλικής Μετατρούλου, σας ευχαριστούμε για τα παράθυρα που μας ανοίγετε

    Οι πρώτοι μουσικοί συνειρμοί

    Ladino לאדינו : Siniza i Fumo («עשן ואפר» )

    La Internacional COMUNISTA, en 64 idiomas, INTERNAZIONALA, L’Internationale, The internationale

    Rosh Hashanah Rock Anthem

    Δυστυχώς δεν βρήκα στο συσωλήνα την Μαρία τη Μανταλένα ούτε το γιλεκάκι, που τα έχω ακούσει τραγουδισμένα σε ladino από τον μουσικό και Δάσκαλο ισπανικών José Ignacio González

    Στη Μνήμη του Μωυσή Μπουρλά

    Lucio Dalla – Itaca

  40. sarant said

    36; O Μπουρλάς λέει ότι το ΚΚ Ισραήλ έβγαζε εφημερίδες σε πολλές γλώσσες, γιατί οι καινουργιοφερμένοι εβραίοι δεν ήξεραν εβραϊκά αλλά γίντις, ρουμάνικα, βουλγάρικα, πολωνικά κτλ. Προφανώς δεν θα ήταν εφημερίδες πολυσέλιδες, κανένα μονόφυλλο θα ήταν. Ο ίδιος κάθε Παρασκευή πήγαινε σε ένα ελληνικό χωριό, την Ταντούρα, κι έκανε διανομή της ελληνικής εφημερίδας του ΚΚ.

  41. Τσούρης Βασίλειος said

    27. Δεν ξέρω από που βγαίνει η λέξη Γιάννη, αλλά μ΄ενδιαφέρει να μάθω.
    35. Ποιό ανέκδοτο;
    33. Καλή όρεξη και μην ξεχάσεις να την συνοδεύσεις με στουμπισμένο κρεμμύδι!

  42. sarant said

    38: Κι εγώ δεν ξέρω πολλά και ρίχνω άδεια για να πιάσω γεμάτα, αλλά νομίζω ότι όταν λέει ελληνικά χωριά (ονομάζει και ένα, την Ταντούρα) εννοεί που κατοικήθηκαν από ελληνοεβραίους μετά τον πόλεμο.

  43. munich said

    καλά δεν ξέρετε το ανέκδοτο με τους FT? τι κάνετε τόσο χρόνια? γιαυτό δεν πάει μπροστά αυτή η χώρα!

  44. 40 Οπότε δεν ήταν ακριβώς «ελληνική εφημερίδα» αλλά το ελληνόφωνο παράρτημά της αν κατάλαβα καλά.

  45. Γς said

    Το θα γίνει με αυτές τις διαφημίσεις στην τηλεόραση;
    Εχει παραγίνει το κακό!
    Ιδίως μια εφημερίδα μας έχει ταράξει για ένα βιβλίο για Λέξεις λέει, Σαραντάκου τινός

  46. sarant said

    44: Μάλλον, βέβαια ο Μπ. λέει «ελληνική εφημερίδα»

    45: Κι εμένα μου έκανε εντύπωση 🙂

  47. Γς said

    37, 41:
    Ο Μπόμπος γράφει: Εμείς το Σάββατο πήγαμε στο χωριό. Ρωτάω τον παππού, που είναι η γιαγιά, αλλά δεν μου έλεγε. Τη βλέπω σε λίγο να κατεβαίνει από το βουνό με τους Φαϊνάσιοναλ Τάιμς στη μασχάλη. Η γιαγιά προφανώς είχε πάει για χέσιμο!

  48. Η συνέχεια της φράσης που γράφει ο Νικοκύρης είναι πολύ ενδιαφέρουσα: όσο η ΕΣΣΔ προσέγγιζε τις αραβικές χώρες το κλίμα γινόταν όλο και πιο βαρύ για τους κομμουνιστές, ώσπου τελικά με τη γυναίκα του, ρωσοεβραία, έφυγε το 1967 για τη Σοβιετική Ένωση όπου δούλεψε τορναδόρος σε μια πόλη στα Ουράλια. Πρέπει να το πάρω αυτό το βιβλίο γρήγορα γιατί βλέπω πως έρχεται σε πολιτική αντίθεση με τον Μπεναρόγια, μιας που τον αναφέραμε εδώ.

    Ο Μπεναρόγια ήταν και δεν ήταν σιωνιστής όταν μετοίκησε στο Ισραήλ, αφού πάνω απ’ όλα ήταν κομμουνιστής. Kρατούσε κριτικές αποστάσεις ανάλογα με τις συνθήκες της κάθε εποχής και συντηρητικοποιήθηκε σχετικά τα τελευταία χρόνια. Σε ένα κείμενό του το 1963, με τίτλο «Υπάρχει αντισημιτισμός στην Σοβιετική Ένωση;» καταλόγιζε στην σταλινική ΕΣΣΔ αχαριστία απέναντι στους εβραίους, εξαφάνιζαν τα ονόματά τους από τις σχετικές λίστες αγωνιστών ήδη επί Στάλιν – που η τρίτη γυναίκα του ήταν εβραία. Όμως κάνει τώρα μια πολύ ενδιαφέρουσα παρατήρηση, δεν υπάρχει πια αντισημιτισμός στη μετασταλινική εποχή, αναφερόμαστε στην εποχή Χρουστσόφ, αλλά κάνει έγκαιρα τη διάκριση του «αντιισραηλιτισμού» ως μετάλλαξη του αντισημιτισμού. Κι εδώ είναι που αρχίζει να υιοθετεί αρκετά φανερά σιωνιστικές θέσεις ως αντίπαλο δέος στην ΕΣΣΔ εξαιτίας της διεθνούς πολιτικής κατάστασης. Αν θέλετε να το σκανάρω γιατί λέει πολλά. Είναι από τη συλλογή κειμένων του Μπ. Ελπίδες και Πλάνες που το πέτυχα τις προάλλες στο παζάρι της Κοτζιά.

  49. j7n said

    @48 Πάρα πολύ ενδιαφέρον. Θέλω να το σκανάρεις.

  50. Αντιφασίστας said

    Καλημέρα!
    Κάτι τέτοιους τύπους σαν τον Μπουρλά τους λατρεύω. Εννοείται πως αύριο θα φάω τον κόσμο, αλλά το βιβλίο θα το βρω και θα το διαβάσω απνευστί.

  51. Μαρία said

    Μεταφέρω και το άλλο άσμα που τραγουδούσαν στον Άι Στράτη στο σκοπό του «Καπετάνιε χαμογέλα».
    Μπρος στη σκάφη ο γιατρός κατσουφιασμένος
    πώς ν’ αρχίσει τη μπουγάδα απορεί
    δικηγόρος στη γωνία καθισμένος
    μ’ ένα μπάλωμα παλεύει απ’ το πρωί.
    Ένας δάσκαλος τη λάσπη ανακατώνει
    το μυστρί δουλεύει ο καθηγητής
    κι ένας γέρος απ’ την κούραση ξαπλώνει κι αντί στίχους πλίθρες κόβει ο ποιητής.

    Ρεφρέν: Στην εξορία μας, πόσο αστείο,
    μαθαίνεις να ‘σαι μια καλή νοικοκυρά
    παίρνεις στο μπάλωμα στο πλύσιμο βραβείο
    κάνεις τις πίκρες σου γέλιο, χαρά (δις).

    Ο κυρ Μιχάλης ζούσε τα τελευταία χρόνια στη γειτονιά μου, στο ισραηλιτικό γηροκομείο.

  52. Τσούρης Βασίλειος said

    27.
    Αγαπητέ Γιάννη τώρα βρήκα το Λεξικό του Ανδριώτη του 1988 και γράφει στη σελίδα 413: χαλές ο, αλβ. hale < τουρκ.hala (το τελευταίο έχει και περισπωμένη πάνω στο δεύτερο a.)
    Ακριβώς αποκάτω έχει τη λέξη χαλεύω από το αρχ.δωρ.ουσ.χαλή(=χηλή,παλάμη) και σκέφτηκα το λογοπαίγνιο "χαλέ χαλεύετε; " 🙂 αντίστοιχο μ΄ένα σκακιστικό που ήξερα " ο Τοπάλοβ το παλεύει"

  53. spyroszer said

    Πραγματικά πολύ ενδιαφέρον βιβλίο φαίνεται.
    Για τα ελληνικά χωριά στο Ισραήλ: Το moshav Dor ιδρύθηκε από Εβραίους απ’ την Ελλάδα, και αργότερα απ’ το Ιρακ, το 1949, δίπλα στο παλιό αραβικό χωριό Tantura που εγκαταλείφθηκε απ’ τους άραβες στον πόλεμο του 1948 (είχε ξεσπάσει διαμάχη πριν μερικά χρόνια στο Ισραήλ για το αν είχε γίνει σφαγή ή όχι στην Ταντούρα που το ισραηλινό κράτος το αρνιόταν).
    http://en.wikipedia.org/wiki/Dor_%28moshav%29
    http://en.wikipedia.org/wiki/Tantura

    Και ένα άλλο ελληνικό χωριό (μοσάβ) Tzur Moshe ή Kofinas:
    http://en.wikipedia.org/wiki/Tzur_Moshe
    http://www.yvelia.com/kolhakehila/archive/documents/israel/gr_in_israel_002.htm
    Τhe Moshav (agricultural town) Zur Moshe, near Netanya, was established in 1937 by Greek-Jews Moshe Kofinas and David Florentin and was inhabited by 20 young Greek-Jews. This initial nucleus was later strengthened by twenty Jewish families, who arrived in the 1950s, following the end of the Holocaust in Greece. Today 50 Greek families live in Zur Moshe, amongst 600 families of different origins, such as Bulgaria, Turkey, etc. The Greeks of Zur Moshe meet every Friday for a «Greek Taverna» with Greek food, music, singing and dancing. It is not accidental that Zur Moshe is known in Israel as «the Moshav of the Greeks».

  54. 49 Έτοιμο κιόλας. Δεν το επεξεργάστηκα/μονοτόνισα, εκτός από 2-3 δυσαναγνωσίες, διότι το πρωτότυπο είναι στο πολυτονικό.

    ΥΠΑΡΧΕΙ ΑΝΤΙΣΗΜΙΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΣΟΒΙΕΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ;

    Ο σχολιαστής τοϋ Σοβιετικού Πρακτορείου ΤΑΣΣ διέψευσε τίς πληροφορίες αυτών των τελευταίων ήμερων γιά την έναρξη ενός νέου κύματος συλλήψεων κατά τών Εβραίων. Κι αυτό, άφοΰ είχε μεθοδεύσει τή σιωπή σχετικά με τήν καταδίκη 3 άντιπροσωπευτικών μελών τής εβραϊκής κοινότητας τού Λένινγκραντ καί 3 άλλων τής Μόσχας.

    Μαζί μ’ αυτές τίς πληροφορίες γιά τίς καταδίκες, πού έγιναν στά σιωπηλά, σάν νά λέμε μυστικά, ανακοινώθηκαν έπίσης κι άλλες πληροφορίες γιά τό κλείσιμο τόν τελευταίο αύτό χρόνο 12 Κεχιλότ. Μιά άλλη πληροφορία λέει ότι έξι σοβιετικοί στρατηγοί εβραϊκής καταγωγής, άπό τούς όποιους μερικοί ήταν αντιπρόσωποι στό 22ο Κομμουνιστικό Συνέδριο πού έγινε τόν περασμένο μήνα στή Μόσχα, άπηύθυναν ένα μήνυμα πρός τό Συνέδριο, ζητώντας νά αναγνωριστούν, νά έπιστραφούν τά δικαιώματα στούς Εβραίους σοβιετικούς ήρωες τού δεύτερου παγκοσμίου πολέμου, πού φθάνουν τόν άριθμό τών 379 προσώπων.

    Αυτοί οί Εβραίοι πού παρασημοφορήθηκαν σάν ήρωες καί πού συμπεριλήφθηκαν στό παρελθόν σέ έπίσημους καταλόγους, είδαν – μετά άπό διαταγή τοϋ Στάλιν άσφαλώς – νά εξαφανίζονται τά όνόματά τους απ’ τούς καταλόγους αυτούς. Καί οί στρατιωτικοί ζητούν νά επιστρέφουν τά ονόματα αύτά στούς καταλόγους.

    Ότι ό Στάλιν, πού είχε έβραία γυναίκα (ή τρίτη γυναίκα του ήταν ή άδελφή τού Καγκάνοβιτς) είχε άντιεβραϊκά αισθήματα έχει ήδη άποδειχθεί. Κι αύτό, όχι μόνο μέ τήν ιστορία τοϋ Τρότσκυ καί όχι μόνο μέ την ιστορία τοϋ Λιτβίνωφ (πού μέ διαταγή του Στάλιν έπρεπε να αποκλειστεί γιατί ήταν έβραϊος) αλλά καί μέ τήν ιστορία τών γιατρών καί μ’ άλλες ακόμα.

    Σήμερα έχουμε τόν δρόμο τής άποσταλινοποίησης. Καί μέχρι σήμερα, από τότε πού καταγγέλθηκε (στό 22o Κομμουνιστικό Σοβιετικό Συνέδριο) ή πολιτική τής προσωπολατρείας, έγιναν πολλές αποκαταστάσεις. Ανάμεσα σ’ αυτές καί πολλές περιπτώσεις άποκατεστημένων Εβραίων.

    Είναι σαφές ότι θάπρεπε νά ελπίζουμε σέ μιά καλυτέρευση τής κατάστασης τών 3-3,5 έκατομμυρίων Εβραίων στήν Σοβιετική Ένωση. (Στήν Μεγάλη Σοβιετική Εγκυκλοπαίδεια, γιά πρώτη φορά δίνονται μερικοί άριθμοί πάνω στους Εβραίους τής Σοβιετικής Ένωσης. Αυτοί ήταν τό 1959 2.260.000, κατά τήν Εγκυκλοπαίδεια. Αλλά υπάρχουν πολλές χιλιάδες Εβραίων πού δέν δηλώνονται σάν Εβραίοι). Πώς νά έξηγήσουμε λοιπόν αυτόν τόν φόβο; Πρόκειται γιά επίσημο αντισημιτισμό, όπως τόν καιρό τοϋ τσαρισμού; Ή είναι μία εκδήλωση πιό πολύ άντι-ίσραηλινή;

    Τόν καιρό τού τσαρισμού είχαμε έναν επίσημο άντισημητισμό οργανωμένο μέ πογκρόμ. Καί μπορεί νά επιβεβαιωθεί σήμερα ότι ό ρωσικός τσαρισμός έχασε πολύ άπό τό παλιό κύρος του μ’ αυτό τόν αντισημιτισμό, μέ έκείνα τά πογκρόμ, πού έκαναν τό εβραϊκό ζήτημα, ένα ζήτημα επίκαιρο καί διεθνές. Καί είναι αυτά τά πογκρόμ, είναι ή οξύτητα τού εβραϊκού ζητήματος στήν τσαρική Ρωσία πού οδήγησαν πολλούς ρωσοεβραίους διανοούμενους επικεφαλής τού έπαναστατικού κινήματος κατά τού τσαρισμού.

    Σήμερα, δέν υπάρχει πιά οργανωμένος άντισημιτισμός. Υπάρχει ακόμα σ’ ένα τμήμα τών μαζών μιά άντισημιτική ροπή, άλλά ύστερα άπό τήν έπανάσταση τού Όκτωβρίου ή διοίκηση τοϋ Κράτους δέν παίρνει τήν πρωτοβουλία νά σπρώξει τίς μάζες έναντίον τών Εβραίων, άντίθετα, ορισμένες άντιεβραϊκές πράξεις θεωρούνται έγκλήματα.

    Ό άντιεβραϊσμός τού Στάλιν είναι σ’ αυτή τήν πορεία μιά σκιά. Μιά σκιά πού προκάλεσε τήν εξαφάνιση πολλών έβραίων, όπως άλλωστε καί μή έβραίων διανοουμένων. Στήν περίοδο τής άποσταλινοποίησης ανακαλύπτονται πολλοί φόνοι πολυάριθμων Έβραίων καί μή Έβραίων.

    Λοιπόν; Τί είναι αυτή ή έκδήλωση διακρίσεων άπέναντι στούς Εβραίους; Σήμερα υπάρχει ένας άντιϊσραηλιτισμός. Καί αυτό όχι μόνο γιά νά αρέσουν στούς ’Άραβες. Πολύ περισσότερο επειδή είναι αντίθετοι μέ ορισμένες πράξεις τοϋ Ισραήλ. Πράξεις πού τούς.κάνουν νά χάνουν όχι μόνο τήν υπομονή άλλά και τήν λογική. Ένα άπλό ίσραηλινό ήμερολόγιο, γιά παράδειγμα, μοιρασμένο ανάμεσα σέ μερικούς έβραίους σοβιετικούς, είναι μιά πράξη κατασκοπείας πού τούς βλάπτει.

    Καί δεν πρέπει νά ξεχνάμε δτι στό Ισραήλ έγιναν καί γίνονται ορισμένες δίκες προσώπων πού κατηγοροϋνται ότι βρίσκονται στην υπηρεσία τών σοβιετικών μυστικών υπηρεσιών. Στη Μόσχα, είναι αρκετά ένοχλημένοι όπιος φαίνεται απ’ αυτές τίς δίκες, μ’ αυτές τίς αποκαλύψεις κι απ’ ότι μπορούμε νά καταλάβουμε, οί πράξεις αυτών τών ήμερών κατά τών έβραίων σοβιετικών είναι περισσότερο απάντηση σ’ αυτές τίς δίκες.

    Υπάρχει επίσης μιά δόση ανταγωνισμού. Επειδή τό Ισραήλ, αυτό τό μικρό καί καινούργιο Κράτος, έφαρμόξει χρησιμοποιώντας τό δημοκρατικό σύστημα, κολλεκτιβισμό, σοσιαλισμό καί τραβά την προσοχή πολυάριθμων λαών τής Αφρικής καί τής Ασίας έξ αιτίας τών επιτευγμάτων του σ’ αυτό τόν τομέα.

    Καί γιά τή Σοβιετική Ένωση πρέπει να υπογραμμίσουμε τά εξής ότι ισχυρίζεται ότι είναι, χωρίς στήν πραγματικότητα νά είναι, ένα σοσιαλιστικό Κράτος, τό πρώτο, τό πιό μεγάλο σοσιαλιστικό Κράτος τού κόσμου. Είναι σαφές ότι τό Ισραήλ δέν μετράει μπροστά στό μέγεθος τής Σοβιετικής Ένωσης καί δέν πρέπει νά μετράει.

    Κατά τήν γνώμη μου, στή Σοβιετική Ένωση, υπάρχει άντιϊσ-ραηλιτισμός. Καί αυτός ό άντιϊσραηλιτισμός είναι τόσο έντονος, πού μερικοί έβραίοι σοβιετικοί, πού δέν βρίσκονται επί κεφαλής τού άντιϊσραηλινού κινήματος, κατηγοροϋνται σάν πράκτορες, σάν εγκληματίες καθώς καί γιά άλλα άμαρτήματα σάν κι αυτά.

    Ό κύριος Μπέν Γκουριόν, είχε πει σέ μιά συνέντευξη πρίν λίγο καιρό, ότι σέ είκοσι χρόνια ή δημοκρατία θά θριαμβεύσει στή Σοβιετική Ένωση. “Ας μού έπιτραπεΐ νά προσθέσω ότι σέ πολύ λίγα χρόνια, σέ δέκα χρόνια ή λιγότερο, θά έξαφανισθεΐ ό άντιϊσραηλι-τισμός. Έάν σήμερα ένα μεγάλο μέρος τών λίγο πολύ 3 έκατομμυρίων έβραίων σοβιετικών ελευθερωνόταν κι έρχόταν νά εγκατασταθεί στό Ισραήλ, θά ήταν γιά μάς μιά μεγάλη έλπίδα. Ό σοβιετικός άντιϊσραηλιτισμός δέν τό έπιθυμεΐ, δέν θέλει ν’ ακούει γι’ αυτό, κάνει ότι μπορεί γιά νά τό έμποδίσει. Έτσι μού φαίνεται.

  55. Μισιρλού... said

    Τι ωραίο άρθρο, Νίκο! Υπέροχη κι αυτή η καταγραφή παράφρασης σε λαϊκό τραγούδι.
    Καθώς, και η νέα φοβερή-συγκινητική καταγραφή, από τη Μαρία@51, του μεγάλου σουξέ του 1948! ΚΑΠΕΤΑΝΙΕ, ΚΑΠΕΤΑΝΙΕ ΧΑΜΟΓΕΛΑ (ΝΙΚΥ ΓΙΑΚΟΒΛΕΦ-Κ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ) ΠΑΝΟΣ ΣΑΜΗΣ-ΚΟΥΛΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ

    Για την ιστορία, και για να μπούμε και στο κλίμα της εποχής, ας δούμε για εκείνη την περίοδο (στις γιορτές του 1949 και μες στο Γενάρη του 1950) στο στούντιο της Κολούμπια, όλη τη σειρά των ηχογραφήσεων -λαϊκού τραγουδιού- από τις δισκογραφικές εταιρίες.
    Μεγαλείο! Η Μαρίκα στα ντουζένια της κι ο Τσιτσάνης τα ‘δινε όλα!!!
    Μα κυρίως, βλέπουμε την ριζική αλλαγή στη θεματολογία και στον ήχο των τραγουδιών. Το λαϊκό τραγούδι παίρνει ξεκάθαρα πια κεφάλι απ’ το ρεμπέτικο…

    ΣΑΜΠΑ ΤΡΑΓΟΥΔΑΝΕ ΤΑ ΜΠΟΥΖΟΥΚΙΑ (ΜΠ. ΜΠΑΚΑΛΗΣ) ΤΑΚΗΣ ΜΠΙΝΗΣ-ΣΟΥΛΑ ΚΑΛΦΟΠΟΥΛΟΥ-Π. ΜΑΥΡΑΚΗΣ
    ΓΙΑ ΣΤΑΣΟΥ ΧΑΡΕ (ΜΠ. ΜΠΑΚΑΛΗΣ-ΚΩΣΤΑΣ ΒΙΡΒΟΣ) ΤΑΚΗΣ ΜΠΙΝΗΣ-ΣΟΥΛΑ ΚΑΛΦΟΠΟΥΛΟΥ
    ΤΣΙΓΓΑΝΕ ΣΠΑΣΕ ΤΟ ΒΙΟΛΙ (ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΙΤΣΑΝΗΣ) ΡΕΝΑ ΣΤΑΜΟΥ-ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΙΤΣΑΝΗΣ
    ΣΤΑ ΜΠΟΥΖΟΥΚΙΑ ΝΑ ΜΕ ΠΑΣ (ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΗΤΣΑΚΗΣ) ΜΑΡΙΚΑ ΝΙΝΟΥ-ΙΩΑΝΝΗΣ ΤΑΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ-ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΗΤΣΑΚΗΣ
    ΜΟΔΙΣΤΡΟΥΛΑ (ΓΙΑΝ. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ) ΟΔ. ΜΟΣΧΟΝΑΣ-ΣΩΤΗΡΙΑ ΜΠΕΛΛΟΥ
    ΗΛΙΟΒΑΣΙΛΕΜΑ ΣΩΣΤΟ (ΓΙΩΡΓΟΣ ΛΑΥΚΑΣ) ΟΡΦΕΑΣ ΚΡΕΟΥΖΗΣ-ΙΩΑΝΝΑ ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΥ-ΓΙΩΡΓΟΣ ΛΑΥΚΑΣ
    ΜΑΧΑΙΡΑ ΕΔΩΣΕΣ (ΓΙΩΡΓΟΣ ΛΑΥΚΑΣ) ΙΩΑΝΝΑ ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΥ-ΓΙΩΡΓΟΣ ΛΑΥΚΑΣ
    ΒΑΛΕΝΤΙΝΑ (ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΗΤΣΑΚΗΣ) ΜΑΡΙΚΑ ΝΙΝΟΥ-ΙΩΑΝΝΗΣ ΤΑΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ-ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΗΤΣΑΚΗΣ
    ΟΙ ΦΑΜΠΡΙΚΕΣ (ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΙΤΣΑΝΗΣ) ΠΡ. ΤΣΑΟΥΣΑΚΗΣ-ΜΑΡΙΚΑ ΝΙΝΟΥ-ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΙΤΣΑΝΗΣ
    Η ΚΑΡΔΙΑ ΣΟΥ ΘΑ ΓΙΝΕΙ ΧΡΥΣΗ (ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΙΤΣΑΝΗΣ) ΜΑΡΙΚΑ ΝΙΝΟΥ-ΠΡ. ΤΣΑΟΥΣΑΚΗΣ-ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΙΤΣΑΝΗΣ
    ΠΑΛΙΟΚΟΡΙΤΣΟ ΓΙΑ ΣΕΝΑ (ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΙΤΣΑΝΗΣ) ΠΡ. ΤΣΑΟΥΣΑΚΗΣ-ΜΑΡΙΚΑ ΝΙΝΟΥ
    Η ΣΟΥΣΤΑ [ΤΑ ΠΕΤΑΛΑΚΙΑ] (ΜΑΝ. ΧΙΩΤΗΣ-Ν. ΡΟΥΤΣΟΣ) ΤΑΚΗΣ ΜΠΙΝΗΣ-ΑΝΝΑ ΧΡΥΣΑΦΗ-ΜΑΝΩΛΗΣ ΧΙΩΤΗΣ
    ΤΟ ΚΑΦΕΔΑΚΙ (ΜΑΝ. ΧΙΩΤΗΣ) ΣΤΕΛΛΑ ΧΑΣΚΗΛ-ΤΑΚΗΣ ΜΠΙΝΗΣ-ΜΑΝΩΛΗΣ ΧΙΩΤΗΣ

    Παρεμπίπ-τ: Έφτιαξα χτες μια φασουλάδα…. Μμμμμ!!! 🙂

  56. Γς said

    >Έφτιαξα χτες μια φασουλάδα…. Μμμμμ!!!

    To …. Μμμμμ!!! ΔΕΦΑ μου μυρίζει

  57. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα σχόλια!

    55: Ναι, εδώ έχουμε αστικό λαϊκό τραγούδι -αλλά και τι διαμάντια, ένα κι ένα!
    Κοκκινίζω που το λέω, αλλά το «μάχαιρα έδωσες» το έμαθα πέρυσι. Και το πιο αστείο είναι πως μου το έμαθε μια κοπέλα που δεν είχε
    κλείσει τα 25.

    54: Jago, μπράβο που έκανες τον κόπο!

    53: Ενδιαφέρον έχει ότι ο Μπουρλάς χρησιμοποιεί το αραβικό όνομα, αλλά δεν λέει για τη σφαγή.

  58. spyroszer said

    51. Ωραίο κι αυτό, νικοκυρά στην εξορία !

  59. sarant said

    🙂

  60. j7n said

    @54 Εκπληκτικό. Ευχαριστώ πολύ!

  61. Τι περίπτωση η φασολάδα/Βαλεντίνα!

    Μου θυμίζει επίσης αυτοσχέδια παραλλαγή του Γρανάδα με μακρόσυρτο καταιγισμό από τρισύλλαβες λέξεις σε -άδα (κουνιάδα, λιακάδα, μπουγάδα, μπεβάδα, στραβάδα, βαρκάδα…) που είχαμε ξεπετάξει κάποτε μετά από μερικά ποτηράκια. Η φασολάδα μας είχε ξεφύγει, νομίζω.

  62. Γς said

    52:
    Ευχαριστώ.

    >χαλέ χαλεύετε;
    😉

  63. gmallos said

    Στον Αη Στράτη ξεμπαρκάρει ή στην Ικαριά; Γιατί λέει πως πήγανε στη Σάμο για προμήθειες.

  64. Theo said

    Παρωδία του σποτ «τόσο κακό είναι που είμαι παναθηναϊκός;»

  65. Β. said

    63: Στην Ικαρία δεν υπήρχε στρατόπεδο, οι εξόριστοι έμεναν σε σπίτια. Δείτε και στο http://kokkinosfakelos.blogspot.gr/2011/01/blog-post_27.html

  66. Μαρία said

    63 Στον Άι Στράτη. Αλλά το λογικό θα ήταν να πάνε στη Λήμνο για προμήθειες όχι στη Σάμο.

  67. Κυριακή που μας έρχεται, μεθαύριο εννοώ, δεν θα έχουμε φιλολογικό θέμα όπως συνήθως γίνεται, για λόγους επετειακούς που θα εξηγηθούν αύριο.

    …και όπως είχε πει η Πυθία, πλησιάζουμε τα 5 εκατομμύρια επισκέψεις στο ιστολόγιο. Θα περιμένω μέχρι αύριο να δω πού βρισκόμαστε! 🙂

  68. 61 Μιχάλη, η μπεβάδα τι είναι;

  69. spiral architect said

    @68: μπεβάντα [1963], μπεβέντα [1963]. μπεβάδα [1887b], μπιβάδα [2001c], μπεβάα [2001c], μπιβάντα: νερωμένο κρασί

  70. sarant said

    63-66: Λέει «Σάμο» κι εμένα με παραξένεψε πολύ. Η εξήγησή μου είναι πως πρόκειται για λάθος του Μπουρλά, ο οποίος δεν είχε πάει ο ίδιος για ψώνια, είχε στο μυαλό του «το γειτονικό μεγαλύτερο νησί» κι έγραψε Σάμο αντί για Λήμνο. Ίσως θα έπρεπε να το δει ο επιμελητής και να του το θέσει υπόψη.

    67: Μιχάλη, η Πυθία ξαστόχησε ελαφρώς!

  71. παρῃτήθη ὁ Πάπας, κεραυνοὶ στὸ Βατικάνό, μετεωρῖται στὴν Ῥωσσία, ὁ Σαραντᾶκος στὸ ΒΗΜΑ, πάει, ὄχι μόνο ἡ Μεταπολίτευσι τελείωσε, ἀλλὰ καὶ ὁ κόσμος.

  72. Αντιφασίστας said

    64: Αυτό ναι, αγαπητέ Τεό! 😉

  73. Μαρία said

    70 Δηλαδή η Αμπατζοπούλου πρέπει να επικοινωνήσει με το φάντασμά του.

  74. spyroszer said

    Μητροπολίτης Τσελιάμπινσκ: «Μήνυμα του Υψίστου ο μετεωρίτης»
    «Κατά καιρούς ο Κύριος στέλνει μηνύματα στον λαό Του», εξήγησε ο σεβασμιότατος
    http://www.tovima.gr/society/article/?aid=498571

  75. Αντιφασίστας said

    74: Η επιστήμη ομίλησε!
    Καθόλου προσωπικές δεν ήταν οι απόψεις του Μέργου, ό,τι κι αν λέει η συγκυβέρνηση:
    http://www.tovima.gr/finance/article/?aid=498552

  76. τυφλόμυγα said

    9, Ευχαριστώ για την απάντηση.

    Θαυμάσια τα σχόλια του Jago @48, 54 και του ΣπύρουΖερ@53.

  77. Αρκεσινεύς said

    68,69 http://1lyk-moiron.ira.sch.gr/docs/prj/Phges.pdf

    Παλιότερα στα χωριάτικα σπίτια τις κρύες χειμωνιάτικες νύχτες, συνήθιζαν να τρώνε «κρασόβρεμα» ή «πυρομάδες», δηλαδή ψωμί στη θράκα του τζακιού που το έβαζαν στο πιάτο, το ράντιζαν με λίγο ελαιόλαδο και το περίχυναν με ζεστό κόκκινο κρασί (μπρούσκο συνήθως). Εκτός από τη γεμάτη σιταρένια γεύση του ψωμιού, ήταν και το εξαιρετικής ποιότητας κρασί που καθιστούσαν αυτό το στοιχειώδες γεύμα ανάλογο της Θείας Κοινωνίας. Είχα την τύχη να το δοκιμάσω στο σπίτι του παππού μου. Η ανάμνησή του με συγκινεί ακόμα. Το ίδιο, χωρίς το ελαιόλαδο, συνηθίζεται πολύ στα χωριά της Κέρκυρας και ονομάζεται μπεβάντα.
    Εύη Βουτσινά, Το ψωμί.

  78. 68, 69
    «Τους μήνες που δεν έχουν ρο, το κρασί θέλει νερό».

  79. 70β, αν είναι μόνον ελαφρώς είναι καλά! 🙂

  80. EΦΗ ΕΦΗ said

    Χθες βράδυ θα ανέβαζα το λινκ με τη «Βαλεντίνα» του Μητσάκη.Έλεγα να μην την αφήσουμε παραπονεμένη,μέρα της γιορτής της.Τόχα κι έξω-έξω στο νου, διότι οι δυο κοπέλλες από την Αλβανία που βοηθούν εναλλάξ την τρίτη ηλικία της οικογένειας, είναι Βαλεντίνες (άσχετες μεταξύ τους) και ακούγεται συχνά-πυκνά «άχ Βαλεντίνα» από τα στόματα όλων μας, ωστόσο ανοιξε άλλη κουβέντα στο θέμα «λουλάς και αρτσιμπούρτζι» και δεν το έψαξα.
    Σήμερα,το θάμα. Μα τι εμνευσμένο θέμα. Σε τι αναδρομές οδηγεί. Έχετε ήδη γράψει πολλές εξαιρετικές αποστροφές.Ξεδιπλώνονται τόσες πτυχές άνθρώπινες, ιστορικές, κοινωνιολογικές, γλωσσολογικές.
    Κύριε Σαραντάκο σας ευχαριστώ πολύ

  81. EΦΗ ΕΦΗ said

    Στην περίοδο της Κατοχής στην επιθεώρηση «Η ζωή συνεχίζεται», στο σκοπό του τραγουδιού «Σπιτάκι μου παλιό κι αγαπημένο», ο Κυριάκος Μαυρέας τραγουδούσε
    Σπιτάκι μου παλιό κι αγαπημένο
    που μύριζες παντού ιμάμ μπαϊλντί
    με σκόρδο γεμιστό,τσιγαριστό ψιλοκομμένο
    γωνίτσα φτωχική
    είχες φακή.
    Θα φάω να πιαστώ ως και της λάμπας το φυτίλι΄
    τρεις μέρες νηστικία
    δεν ‘εχω βάλει ούτε μπουκιά

  82. Μπεβάδα λέγανε οι ναυτικοί τα περίεργα κοκτέιλ, κάτι σαν λονγκντρίνκ που πίνανε με βάση το ρούμι όταν τους τελείωναν τα κανονικά αποθέματα ποτών τις παλιές εποχές με τα μακρινά ταξίδια.
    Προφανής η ιταλική προέλευση

  83. sarant said

    80: Ευχαριστώ πολύ!

    73: Τότε έπρεπε να το είχε δει, ο επιμελητής δουλεύει πριν γίνει η έκδοση (που, παρέμπ, έγινε από εκδοτικόν οίκο που εδρεύει στη Σκόπελο!)

  84. Αρκεσινεύς said

    > που το μοιραζόμασταν με το γραμμάριο.

    μάλλον με το δράμι.

  85. Αρκεσινεύς said

    Στην πρώτη του έκδοση το λεξικό του Μπ. γράφει δράμι:το τεσσαρακοστό της οκάς

    ‘Εγινε διόρθωση στις μετέπειτα εκδόσεις;

  86. sarant said

    Ναι, έγινε «τετρακοσιοστό».

  87. Reblogged this on ΤΟ ΠΙΤΣΙΡΙΚΙ.

  88. Μαρία said

    83 Νά που χρειάζεται μερικές φορές κι ο υπερσυντέλικος.

  89. Πάντως η χθεσινή και η σημερινή ανάρτηση είναι συνειρμικά υπεύθυνες για την σημερινή μου ανάρτηση από κάτι παλιά γραψίματα

  90. Αρκεσινεύς said

    Πήγαμε μια φορά με το Βάρναλη στις πρώτες μεγάλες μας φτώ¬χειες, διηγιέται ο Βασίλης Ρώτας, να φάμε σε ένα φτωχομαγέρικο. Παραγγέλνει στο μάγερα και μας φέρνει δυο κουτάλια και πηρού νια.
    —Βάλε και σε μια γαβάθα μπόλικη φασολάδα…
    — Από την ίδια γαβάθα θα τρώμε, Γιατί να μη μας βάλει το φαγητό σε ξεχωριστά πιάτα;
    — Δε χρειάζεται.. Φέρε μας κι ελιές και δυο μερίδες ψωμί..
    Αρχίσαμε να τρώμε. Ως να φάω εγώ μια κουταλιά, αυτός έτρωγε τρεις, τότε κατάλαβα γιατί ήθελε να τρώμε από το ίδιο πιάτο…»
    (από αφήγηση του Β. Ρώτα)
    http://kostas-varnalis-poiimata.blogspot.gr/2013/01/blog-post.html

    Να γελάσουμε και λίγο:

  91. cronopiusa said

    Passos interrompido por «Grândola Vila Morena»

    Revolución de los Claveles

    Καλημέρα

  92. odinmac said

    78
    Το «ρητό» έχει ως εξής:
    «Τους μήνες που δεν έχουν ρο, το κρασί θέλει νερό – τους μήνες όπου έχουν ρο, το κρασί χωρίς νερό».
    Υπάρχει όμως και η σύγχρονη παραλλαγή: «Τους μήνες όπου έχουν ρο, το κρασί χωρίς νερό – τους μήνες που δεν έχουν ρο… πιες μπύρα ! «.

  93. Vouts said

    Καλησπέρα παιδια,
    Ευχαριστώ κι ργω για τις ωραίες ιστορίες απο την εξορία και την καθημερινότητα αλλων έποχών.Ειδικα την Μαρια στο 51 για την παραλλαγη.
    Αυτό το κλίμα μου θυμίζει τον πατέρα μου που είχε κάνει 15 χρόνια συνολικά εξορία και τις ιστορίες που άκουγα μικρός στο καφενείο που άνοιξε μετα.
    Είχε φάει τόσο πολύ ψάρι και χόρτο που δεν ξαναφαγε χορτα.Το ψαρι το τρωγε μονο αν το ξεκοκάλιζε η μανα μου.Αποφοιτος μάλλον δημοτικού,εφόσον ξεκίνησε να φυλάει πρόβατα σε μικρή ηλικία μακριά απο το χωριο του στη ορεινή Φωκίδα ,έγραφε ομορφα με τις δασεες και τις περισπωμένες στα χαρτακια απο το καρέλια κασετίνα διαβάζοντας με τα χοντρα κοκάλινα γυαλιά του τον Ρίζο που αγόραζε ανελειπώς.Κράταγε τα πακέτα απο τα καρέλια και μάζευε σε αυτά παλιά νομίσματα
    Άνθρωπος της παρέας ,σχεδόν καθε βράδυ τον έπιανε το παράπονο και θυμόταν καποιο περιστατικό απο την εξορία που διηγιόταν στους πελάτες.Δε θυμάμαι κατι συγκεκριμένο,τότε ήμουν κατω απο δέκα.Γι’αυτό δεν κταλάβαινα που ήθελε να βλέπει τις μεταδόσεις της Βουλής συνέχεια και το χα βρει παιχνίδι να του αλλάζω το κανάλι στην Τέσλα για να με κυνηγάει γύρω γύρω.Απλά συνήθισα και ήξερα οτι πάλι ο μπαμπας θυμάται την εξορία γι’αυτο βούρκωσε πάλι.Ή ίσως τον μικρό αδερφό του που είχε γίνει χωροφύλακας και χάθηκε στα Δεκεμβριανά.Η μανα μου λέει οτι εψαχνε μερες αναμεσα σε νεκρους που κείτονταν σε διάφορα σημεία και γειτονιές εως οτου απογοητευτηκε.
    Αναγκάστηκε να υπογράψει δήλωση επι χούντας όταν παντρεύτηκε μετα απο πιέσεις της μάνας μου και του οικογενειακου περιβάλλοντος.»για να μην έχει προβλήματα το παιδί»(που θα έκαναν).Η αστυνομία βέβαια συνέχισε να παρενοχλέι την απολίτικη χήρα ακόμα και μέχρι περιπου το 1990 «γιατι μαζεύονται κουμουνιστές στο καφενείο και μιλάνε κατα της αστυνομίας»
    Άλλες εποχές τόσο κοντά μα και τόσο μακρινά.Τί να πεις

  94. sarant said

    Καλησπέρα αγαπητέ, σ’ ευχαριστώ πολύ για τις αναμνήσεις!

  95. Vouts said

    Το βιβλίο του Μωηση Μπουρλά υπάρχει στα Αγγλικά ,Ρωσικά ή Λιθουανικά?Παρεπιπτώντως ξέρετε αν τα βιβλια του Χρ.Μίσσιου έχουν μεταφραστεί στα Αγγλικά ,Ρωσικά ή Λιθουανικά?

  96. sarant said

    O Mπουρλάς δεν νομίζω να έχει μεταφραστεί. Κάποια του Μίσσιου, ίσως -στα αγγλικά.

  97. Vouts said

    68,69,77 Στην Ηλεία κάνουν τις τριφτάδες για πρωινό προσθέτοντας κρασι σε ζεματισμένους σβολους απο ζυμαρι
    http://www.i-create.gr/2012-11-05-07-48-06/item/122-triftades

  98. Vouts said

    http://sofistories.wordpress.com/2013/10/29/%CE%B5%CF%80%CE%AD%CE%B6%CE%B7%CF%83%CE%B1-%CE%B1%CF%80%CF%8C-%CF%84%CE%B1-%CF%83%CF%84%CF%81%CE%B1%CF%84%CF%8C%CF%80%CE%B5%CE%B4%CE%B1-%CF%84%CF%89%CE%BD-%CE%BD%CE%B1%CE%B6%CE%AF-%CE%B4%CE%B5/

  99. Vouts said

    Αλλαξα ενα δωρο και πήρα το βιβλίο αυτό από τον Πατάκη.
    Σημειώνω τις λέξεις που μου τραβούν την προσοχή.

    @38
    Εδω
    http://en.wikipedia.org/wiki/Tantura
    Διαβάζουμε για Εβραίους από την Ελλάδα που εφτασαν στο Κιμπούτσ Ντόρ το 1949

  100. […] ένα άλλο απόσπασμα από το βιβλίο του Μπουρλά, σχετικά με τη ζωή στην εξορία. Όπως θα δείτε, περιγράφει συνοπτικά όσα πέρασε στο […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: