Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Ποδαρικό στα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 4 Ιανουαρίου, 2014


Πρώτο Σάββατο του 2014 σήμερα και κάνουμε ποδαρικό στα μεζεδάκια. Βέβαια, κάποια από τα μεζεδάκια της πιατέλας έχουν μαζευτεί από… πέρσι, από τις τελευταίες φυσικά μέρες του 2013.

Και ξεκινάω με ένα περσινό, μια τραγική είδηση με κωμικό πλεονασμό στη διατύπωσή της: Πρόκειται για 56χρονο επιχειρηματία, ο οποίος αυτοπυροβολήθηκε με όπλο μέσα στο διαμέρισμα όπου διέμενε… Μήπως «αυτοπυροβολήθηκε με πυροβόλο όπλο»;

Κι ένα άλλο, ακόμα πιο παλιό, αλλά τώρα το είδαμε, διότι, όπως ξέρετε, και το φως θέλει κάμποσο καιρό για να ταξιδέψει. Νέος υπερκαινοφανής αστέρας (ελληνιστί σουπερνόβα) εμφανίστηκε στο στερέωμα της Νομανσλάνδης, ονομαζόμενος Νεφέλωμα Καβούρι. Οι κοινοί θνητοί το ξέρουν ως «νεφέλωμα Καρκίνος» ή «νεφέλωμα του Καρκίνου».

Με εκνευρίζει που διάφοροι γράφουν στο λατινικό αλφάβητο απλούστατες ξένες λέξεις για να δείξουν ότι ξέρουν πώς γράφονται, αλλά το βρίσκω κωμικό όταν τις γράφουν λάθος, αποδεικνύοντας πως είναι ημιμαθείς. Τελευταίο παράδειγμα, από το προπύργιο της ημιμάθειας, το protagon, όπου και ο τίτλος: Michele εναντίον Τομπούλογλου. Αν όμως αναφέρεστε στον Μιχάλη Λιάπη, κι αν θεωρείτε βλαχουριά να γράψετε «Μισέλ», τουλάχιστον γράψτε τον σωστά, Michel, όχι Michele, που είναι γυναικείο όνομα (με αξάν, Michèle, αν είναι γαλλικό, με ένα ή δύο l στα αγγλικά). Προσέξτε πάντως ότι με τη λατινογραφή δεν ξεμπερδεύουμε, διότι ένα σκέτο Michel δεν ξέρουμε αν εννοεί τον Μισέλ ή τον Μίτσελ (τον προπονητή του Ολυμπιακού, ας πούμε).

* Το πρωτοχρονιάτικο κύριο άρθρο του Βήματος (τουλάχιστον στην ηλέκδοση) είχε τον τίτλο «Από την επανεθεμελείωση στην ανοικοδόμηση«.  Στο μεταξύ το είδαν και το διόρθωσαν, αν και ο μαργαριταρένιος τίτλος έχει αναπαραχθεί σε άλλους ιστότοπους. Ωστόσο, μέσα στο άρθρο δεν διόρθωσαν την «επαναθεμελείωση», ούτε το φοβερό «νέα οικονομική βάση,υγιέστερη της προηγούμενης προβληματικής και μη υπερασπιζόμενης από οπουδήποτε και από οποιονδήποτε». (Από τη στιγμή που το υπερασπίζομαι έχει ενεργητική σημασία δεν μπορείς να χρησιμοποιήσεις τη μετοχή με παθητική σημασία). Όσο για το περιεχόμενο του άρθρου, αξίζει να αναδημοσιεύσω το σχόλιο ενός αναγνώστη:

‘Στις υπερβολές σας κυριολεκτικά ξεπεράσατε κι εμένα…’ Hieronymus Carl Friedrich von Münchhausen

* Φίλος του ιστολογίου που αγόρασε τα Νέα το περασμένο Σάββατο, με παρακαλεί να πω στον κ. Λακόπουλο ότι το «μετέρχομαι» δεν συντάσσεται με γενική κι έτσι δεν στέκει το «μετέρχεται δικονομικών μέσων» που χρησιμοποίησε σε πρόσφατο (κλειδωμένο) άρθρο του.

* Άλλος φίλος άκουσε στο μεσημεριανό πρωτοχρονιάτικο δελτίο του Μέγα τη φράση «τον πρωθυπουργό και προεδρεύΩν από σήμερα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου».

* Ενας τρίτος φίλος, παραξενεύτηκε από τον τύπο «ωρίμανση» που βρήκε στο άρθρο του Εμμ. Κριαρά στην Καθημερινή με τίτλο: Περισυλλογή, ωρίμανση, αλλαγή νοοτροπίας. Βλέπετε, τον τύπο αυτόν δεν τον δέχονται όλα τα λεξικά.  Το λεξικό Μπαμπινιώτη επικρίνει τον τύπο, προτιμώντας το «ωρίμαση» (εφόσον, όπως λέει, παράγεται από το ρήμα «ωριμάζω» και δεν υπάρχει ρήμα «ωριμαίνω» ώστε να δικαιολογείται η ωρίμανση). Το ΛΚΝ δέχεται και τους δύο τύπους, ωρίμανση και ωρίμαση, θεωρώντας ότι πλάστηκε κατ’ αναλογία προς το «γήρανση». Να επισημάνω πάντως ότι το «γήρανσις», το οποίο είναι αρχαίο, δεν παράγεται από ρήμα σε -αίνω, αλλά ο Μπαμπινιώτης το δέχεται.

Από τα 74 ουσιαστικά σε -ανση που καταγράφει το Αντίστροφο Λεξικό της Άννας Συμεωνίδη -πολλά από τα οποία βεβαίως είναι σύνθετα π.χ. οι διάφορες μορφές ηχο- αφισο- κτλ. ρύπανσης- μόνο δύο δεν παράγονται από ρήμα σε -αίνω, η ωρίμανση και η γήρανση. Αλλά αφού είναι γενικώς αποδεκτή η γήρανση, δεν βλέπω πώς μπορούμε να απορρίψουμε την ωρίμανση.

* Νέο θύμα του «τρόμου της διπλής άρνησης», ο Στάθης Σταυρόπουλος. Σε πρόσφατο άρθρο του διάβασα τη φράση: Ούτε μια μέρα, ούτε μια ώρα ειρήνης έζησε ο πλανήτης, από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και μετά. Εμένα αυτό μου φαίνεται εντελώς αφύσικο, θα έλεγα Ούτε μια μέρα, ούτε μια ώρα ειρήνης δεν έζησε ο πλανήτης, από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και μετά. Άλλη περίπτωση είναι το «ούτε ο Γιάννης θα έρθει», όπου το «δεν» δεν χρειάζεται. Όταν το «ούτε» αναφέρεται σε ρήμα (και όχι σε υποκείμενο) δεν μπορεί να λείπει το «δεν».

* Μια ενδιαφέρουσα περίπτωση «ημιακλισιάς», σε άρθρο του Σταύρου Θεοδωράκη: Πόσοι ειλικρινά πιστεύουν ότι ένας ηγέτης του «εν τρίτου» θα αλλάξει «αυτή» την Ελλάδα και θα πείσει «αυτούς» τους συμμάχους να βοηθήσουν λίγο ακόμη…. Βεβαίως «του ενός τρίτου», το θυμόμαστε από τα μαθηματικά του γυμνασίου.

* Κι άλλη θλιβερή είδηση που διατυπώνεται μάλλον κωμικά, για τον τραυματισμό του Σουμάχερ: Σύμφωνα με το διάγραμμα, ο γερμανός πρωταθλητής έχει υποβληθεί σε δυο επεμβάσεις για να αφαιρεθούν αιματώματα από τον εγκέφαλό του, ενώ οι γιατροί έχουν αφαιρέσει και τμήμα από το επάνω μέρος του κρανίου κι έχουν προβεί σε οπές στο πίσω μέρος. Αθάνατε Μποστ, σχολιάζει ο φίλος που το έστειλε, και εύχεται «να προβούμε σε ένα ευτυχές νέο έτος»!

* Και μια ερώτηση φίλου. Επισήμανε στην Καθημερινή το εξής απόσπασμα: Πιστεύουμε ακράδαντα ότι εάν η αστυνομία είχε ενεργήσει άμεσα εναντίον των εγκληματιών…τα τραγικά γεγονότα που ακολούθησαν θα μπορούσαν να έχουν αποτραπεί και η ζωή του κοριτσιού να έχει σωθεί. Ο φίλος μου θεωρεί πως θα ήταν καλύτερος ο δυνητικός τύπος, «θα μπορούσαν να είχαν αποτραπεί και η ζωή του κοριτσιού να είχε σωθεί». Εγώ νομίζω ότι στα ελληνικά οι αλληλουχίες των χρόνων δεν είναι τόσο άκαμπτες όπως στα αγγλικά και ότι στέκουν και οι δυο εκδοχές. Εσείς τι λέτε;

* Μου στέλνει ένας φίλος μια είδηση που δημοσιεύτηκε στον ιστότοπο του Κέρδους, σύμφωνα με την οποία «Ένας 86χρονος οδήγησε το τετρακινητήριο αυτοκίνητό του με μεγάλη ταχύτητα μέσα σε ένα υποκατάστημα τράπεζας στο χωριό Βελέτρι» (κοντά στη Ρώμη). Όμως, τετρακινητήρια είναι τα αεροπλάνα. Το τζιπ το λέμε, θαρρώ, τετρακίνητο. Βέβαια, ένα τετρακινητήριο κάνει μεγαλύτερες ζημιές!

* Για το μέτρο του 25ευρου εισιτήριου για τη νοσηλεία στα δημόσια νοσοκομεία, λέγεται και γράφεται (π.χ. εδώ) ότι εξαιρούνται, ανάμεσα σε άλλες κατηγορίες, «οι χρόνιοι πάσχοντες». Χρόνιες παθήσεις υπάρχουν, χρόνιοι πάσχοντες όμως; Παλιότερα λέγαμε «χρονίως πάσχοντες», και εγώ ακόμα έτσι το λέω και το γράφω, αλλά τα τελευταία χρόνια υπάρχει η τάση να αντικαθίστανται τα επιρρήματα από επίθετα (στην τάση αυτή ανήκει και το περίφημο «ανεξαρτήτου ηλικίας»), ένα γλωσσικό φαινόμενο που δεν ξέρω αν έχει καταγραφεί και μελετηθεί από γλωσσολόγους.

(Κι ένα φρέσκο με το ανεξαρτήτ*: Το μέλλον της Ελλάδας προδιαγεγραμμένο ανεξαρτήτων εκλογών, γράφει ο ιστότοπος Λόγιος Ερμής. Φαντάσου και να μην ήταν λόγιος!)

* Ένα ωραίο πρωτοχρονιάτικο δώρο για το ιστολόγιο: ο γκουρού υπηρεσίας ανανέωσε τον πίνακα περιεχομένων του ιστολογίου, στον οποίο τώρα παρουσιάζονται όχι μόνο τα άρθρα του ιστολογίου αλλά και οι λοιπές σελίδες του.

* Και τελειώνουμε με ανακοινώσεις.
– Την Τρίτη 7 Ιανουαρίου, του Αγιαννιού, μετά την παράσταση της δραματοποιημένης νουβέλας «Κάπου περνούσε μια φωνή» του Ν. Λαπαθιώτη θα γίνει στο Bios μια ενδιαφέρουσα συζήτηση για τον Λαπαθιώτη, καθώς θα συμπληρώνονται 70 χρόνια από την αυτοκτονία του. Θα πάρω μέρος κι εγώ.

– Την Παρασκευή 10 Ιανουαρίου, στις 6 μ.μ., στο πλαίσιο του Σεμιναρίου Σύγχρονης Ιστορίας του Ελεύθερου Πανεπιστημίου του Δήμου Κηφισιάς (Έπαυλη Δροσίνη, Αγ. Θεοδώρων & Κυριακού, Κηφισιά) θα γίνει εκδήλωση με τίτλο «Δημήτρης Σαραντάκος – Στον απόηχο της αιολικής λογοτεχνικής σχολής«. Θα μιλήσουν: Βλάσης Αγτζίδης, Ντόρα Βακιρτζή, Στρατής Ζαφείρης, Στάθης Λιδωρίκης και εγώ.

Advertisements

151 Σχόλια to “Ποδαρικό στα μεζεδάκια”

  1. Καλή χρονιά στο ιστολόγιο – και στον ιστολόγο βεβαίως-βεβαίως! Πολύ ωραία η ιδέα να κάνουμε κάτι για τα επίθετα που δεν είναι ακόμα πλήρης 🙂 μελετημένα.

  2. Νέο Kid Στο Block said

    Το πανίσχυρο Καβούρι…
    Μα να πεις κι ότι υπάρχει μονο το Crab Nebula στη Βίκη… όχι! Παραδόξως υπάρχει ωραιότατο άρθρο «Νεφέλωμα του Καρκίνου» ,αλλά κοστίζει πολύ φαίνεται ένα κλίκ.
    «..μόρια των λεγόμενων «ευγενών αερίων»» 🙂 των λεγόμενων; σε εισαγωγικά; Πάλι καλά που δεν έγραψαν «των φερόμενων ως ευγενών»
    Κι αυτά που λέει επί της ουσίας για τις ακτίνες γ μού μοιάζουν λίγο «μυθικά» ,αλλά ας πει κανας φυσικός καλύτερα για σίγουρα.

  3. spiral architect said

    Καλημέρα. 🙂
    Το «τετρακινητήριο» είναι όλα τα λεφτά. :mrgreen:
    Τελευταία εξωφρενική προπαγάνδα είναι αυτή με τον μπούλη, το θείο του και τα 120 -πεινασμένα επί τρεις ημέρες!- σκυλιά που κατασπάραξαν τον τελευταίο μέσα σε ένα κλουβί.

    Κατά τα άλλα κανείς δεν ξέρει τι γίνεται στην περίκλειστη και μυστικοπαθή Β. Κορέα, αλλά όλοι ξεραν ότι τα σκυλιά ήταν 120 τον αριθμό και ανήφαγα για 3 μέρες! ;eek: Άλλωστε το’ πε χθες και το Μέγκα. Για το παρακάτω κανείς δεν είπε κουβέντα:
    … με αυτή την τροπολογία, η κυβέρνηση προσπάθησε να χαρίσει αναδρομικά οφειλές και πρόστιμα δισεκατομμυρίων ευρώ σε συγκεκριμένους εφοπλιστικούς και πετρελαϊκούς ομίλους, αλλά και άλλες εισαγωγικές εταιρείες. …

    Δημοσιογραφία -σε όλα τα επίπεδα- GTP! 😛

  4. Νίκο, καλή χρονιά. Το πρόβλημα πάντοτε παραμένει ανάμεσα στην άγνοια και την εξέλιξη. Το «ανεξαρτήτου ηλικίας» δεν είναι επιβολή του επιθέτου αλλά άγνοια κατά τη γνώμη μου της σύνταξης. Θα το υιοθετήσουμε; Αυτό είναι το προς επίλυση θέμα.
    Καλημέρα.

  5. Νέο Kid Στο Block said

    Aφού δεν το κατέχεις το ρημάδι το τετρακινητήριο..γράψε ένα 4Χ4 να πάει στ’ανάθεμα να πάει! 🙂

  6. Νέο Kid Στο Block said

    Γιατί όμως έπρεπε να αποτελέσει είδηση/σημείο αναφοράς ο τύπος μετάδοσης της κίνησης στο όχημα με το οποίο μπούκαρε ο 86χρονος ;; Σού λέει «τόσο μίσος είχε, που πήρε το αγροτικό ,ο παλιοαγροίκος/χωρικός/βάρβαρος» .Θα ήτο μάλλον παράδοξο όντως να είχε μπουκάρει με Φεράρι …

  7. sarant said

    Καλημέρα, καλή μεζεδοχρονιά, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    1: Δεν είναι πλήρη μελετημένα, είναι το… σωστό! 🙂 🙂 🙂

    4: Δεν θα υιοθετήσουμε το «ανεξαρτήτου ηλικίας» γιατί δεν οδηγεί σε ένα νέο σύστημα -ενώ μπορούμε να υιοθετήσουμε, αίφνης, το «να παράξει». Αλλά μου φαίνεται εύκολο να πούμε «είναι θέμα άγνοιας». Κάτι υπάρχει εκεί, υπάρχει μια τάση.

  8. Στο φαινόμενο αυτό η τάση ειναι ο αριθμητής και η άγνοια ο παρονομαστής. Εσύ δε θα έκανες ποτέ την επιλογή του «ανεξαρτήτου ηλικίας» ή του «παράξει». Την παρ-ακολουθείς όμως ως μελετητής της γλώσσας.

  9. sarant said

    Το «έχει παράξει» το θεωρώ νόμιμο αναλογικό τύπο και το χρησιμοποιώ. Έτσι έκανε και ο Κοραής, ο Κονδυλάκης, ο Λασκαράτος και πολλοί άλλοι που δεν θα τους έλεγες αδαείς.

  10. Νέο Kid Στο Block said

    Τι σχέση έχουν τα «ανεξαρτήτου ηλικίας» και «παράξει» μεταξύ τους;
    Το «ανεξαρτήτου ηλικίας» είναι απλά και ξεκάθαρα και νέτα-σκέτα λάθος!
    Το «παράξει» είναι άποψη. (κατά βάση σωστή!)

  11. Costas said

    Καλημέρα!

    Για το «υπερασπιζόμενης»: ο Τριανταφυλλίδης στη Γραμματική του 1941, παράγρ. 812-814 εξετάζει το ζήτημα και δείχνεται ανεκτικός –νομίζω ορθά:

    «814. Αντίθετα με τα παραπάνω μερικοί μεταχειρίζονται τ’ αποθετικά ρήματα και σε παθητική έννοια: ‘τα καπνά επεξεργάστηκαν φέτος κακά’, ‘τα σακιά που προμηθεύτηκαν από την αγορά’. Όσο και αν η χρήση ανταποκρίνεται σε μιαν ανάγκη, δεν τη δέχεται εύκολα το γλωσσικό μας αίσθημα.»

    Πράγματι, η χρήση αυτή ανταποκρίνεται σε μιαν ανάγκη. Άκομψη μεν, αποφευκτέα, ναι, αλλά ως εκεί· δεν τη θεωρώ δηλ. «μεζεδάκι» όπως τα άλλα ωραία που μάζεψες. Βέβαια καταλαβαίνω ότι τα κριτήρια δεν είναι άκαμπτα.

    Σημ.: Το ‘τα σακιά που προμηθεύτηκαν από την αγορά’ του Τριανταφ. είναι ατυχές παράδειγμα, αφού το ρήμα έχει και ενεργητική φωνή, και επιπλέον η φράση γίνεται φυσικότερα κατανοητή με το ρήμα να έχει ενεργητική σημασία (με λανθάνον υποκείμενο, π.χ. ‘αυτοί’).

  12. spiral architect said

    Aυτό:
    … Το νέο του πρόγραμμα ονομάζεται «Φαγητό από Καρδιάς» και στόχο έχει να μοιράζει κάθε μέρα από ένα σάντουιτς σε ανθρώπους φτωχούς και άπορους χωρίς διακρίσεις. …
    νοείται σαν μεζεδάκι; 😮
    Ρε, άει στο διάολο μαλάκα! 😈
    (χωρίς καμία διάκριση)

  13. christos k said

    Καλημέρα, αξίζει να ειπωθεί επίσης πως το ωρίμαση στο google έχει 23000 αποτελέσματα ενώ το ωρίμανση 618000!

    8. Το «παράξει» το προτείνει κιόλας ο Νίκος και νομίζω σωστά. Τώρα το «ανεξαρτήτου ηλικίας» το βρίσκω λίγο υβριδικό γιατί κατεβαίνει ο τόνος (λόγω της επιρροής του ανεξαρτήτως ή της καθαρεύουσας;) ενώ ίσως θα έπρεπε να είναι «ανεξάρτητου ηλικίας». Επειδή με τη γραμματική δεν το ‘χω αν κάνω λάθος με διορθώνετε.

  14. sarant said

    11: Κώστα, το υπερασπίζομαι δεν είναι ίδια περίπτωση με το επεξεργάζομαι. Επεξεργάζω δεν υπάρχει, υπερασπίζω υπάρχει. Έτσι, το παθητικό «επεξεργάστηκαν» είναι το «λάθος» που όπως λες καλύπτει μιαν ανάγκη, άρα είναι κατανοητό, ενώ το «υπερασπιζόμενη» του παραδείγματος είναι το μη λάθος, που όμως είναι κατακριτέο επειδή προκαλεί σύγχυση νοήματος, δεδομένου ότι γίνεται φυσικότερα κατανοητό με το ρήμα να έχει ενεργητική σημασία (όπως λες κι εσύ για τα σακιά που προμηθεύτηκαν)

  15. sarant said

    13: Στη δημοτική είναι «ανεξάρτητα από ηλικία». «Ανεξάρτητου» δεν θα το λέγαμε, «ανεξάρτητης» θα ήταν το επίθετο.

  16. #7
    γι αυτή την ταση…cherchez la femme, κοινώς Κική Δημουλά που την λανσάρισε σαν μόδα, ποιητική α(η)δεία

  17. «Πιστεύουμε ακράδαντα ότι εάν η αστυνομία είχε ενεργήσει άμεσα εναντίον των εγκληματιών…τα τραγικά γεγονότα που ακολούθησαν θα μπορούσαν να έχουν αποτραπεί και η ζωή του κοριτσιού να έχει σωθεί.»

    Προκρίνω ανεπιφύλαχτα τον δυνητικό συντελεσμένο, πόσο μάλλον όταν έχει ήδη χρησιμοποιηθεί στην υποθετική πρόταση που προηγείται. Ούτως ή άλλως, από τη στιγμή που εδώ γίνεται αναφορά σε μια κατάσταση η οποία έχει ήδη ολοκληρωθεί και είναι πλέον μη αναστρέψιμη (τα γεγονότα δεν αποτράπηκαν), μόνο ο δυνητικός συντελεσμένος ταιριάζει. Ο τύπος «θα μπορούσε να έχει» όταν αναφέρεται σε γεγονότα που έχουν ήδη ολοκληρωθεί, προσωπικά μου αφήνει την αίσθηση ότι ο ομιλητής δεν γνωρίζει την τελική έκβαση και απλώς διατυπώνει υποθέσεις σχετικά με το τι είναι δυνατόν να συνέβη. Το πάντρεμα όμως των δύο διαφορετικών τύπων όπως στο απόσπασμα πιο πάνω, εμένα προσωπικά μου ανακατεύει το στομάχι.

  18. Πέπε said

    > > Εγώ νομίζω ότι στα ελληνικά οι αλληλουχίες των χρόνων δεν είναι τόσο άκαμπτες όπως στα αγγλικά και ότι στέκουν και οι δυο εκδοχές. Εσείς τι λέτε;

    Προφορικά, είναι πολύ πιθανόν να έλεγα αυτό που προτείνει ο φίλος, «θα μπορούσαν να είχαν αποτραπεί». Γραπτά θα το απέφευγα, γιατί θα με κατελάμβανε σχολαστικισμός και θα έλεγα: το «θα μπορούσαν» -το «μπορώ» γενικότερα- απαιτεί «να»+υποτακτική, και ο υπερσυντέλικος δεν έχει υποτακτική. Οπότε θα έβαζα «θα μπορούσαν να έχουν αποτραπεί»: υποτακτική παρακειμένου, η οποία, όπως κάθε υποτακτική (όταν θέλουμε να είμαστε τελείως τυπικοί) δε δηλώνει ούτε παρόν ούτε παρελθόν ούτε μέλλον, πραγματικό ή δυνητικό, αλλά τα αφήνει να δηλωθούν από το ρήμα της κύριας πρότασης.

    Βέβαια, αφήνοντας κατά μέρος την τόση τυπικότητα, υπάρχει η πολύ απλή διατύπωση «θα μπορούσαν να αποτραπούν», που πρακτικά σημαίνει ακριβώς το ίδιο.

    Οπωσδήποτε, πέρα από το τι θα έλεγα εγώ, διαβάζοντας και ακόμη περισσότερο ακούγοντας είτε τη διατύπωση της εφημερίδας, «να έχουν αποτραπεί», είτε την πρόταση του φίλου, «να είχαν αποτραπεί», δεν κλωτσάω.

  19. Γιάννης Κουβάτσος said

    Καλημέρα και καλό τριήμερο!
    Εγώ έχω μιαν άλλη απορία: Όταν λέει »αν η αστυνομία είχε ενεργήσει άμεσα» τι εννοεί; Ότι η αστυνομία ενήργησε έμμεσα ή ότι ενήργησε καθυστερημένα; Διότι η ντεφάκτο κατάργηση του »αμέσως» δυσχεραίνει πολύ την κατανόηση και τη συνεννόηση.

  20. Πέπε said

    Να ρωτήσω και κάτι άσχετο:

    Πώς θα γράφατε, και ΓΙΑΤΙ, τη λέξη DJ με ελληνικά γράμματα; ντι τζέι, ντι-τζέι, ή ντιτζέι;

  21. Το ‘ανεξαρτήτου ηλικίας’ είναι ένα σκέτο ασύντακτο τέρας. Ούτε καν ως λάθος δεν δικαιολογείται, αφού το ‘ανεξαρτήτως’ δεν είναι κανένας σπάνιος, νεκρός, εξεζητημένος λόγιος τύπος, που να μην καταλαβαίνει ο μέσος ομιλητής τι να τον κάνει. (Η σύνταξή του με γενική ναι, είναι ασυνήθιστη, αλλά… ούτε το ‘ανεξαρτήτου ηλικίας’ την αποφεύγει!) Αντιθέτως, ο ‘χρόνιος ασθενής’, ακόμα κι αν τελικά είναι ξενισμός (πρβ. grand malade, grand brûlé, terminal patient), είναι μια εύλογη επέκταση των υπαρκτών χρήσεων ‘χρόνια περίπτωση’ και ‘σοβαρό κρούσμα’. (Από την άλλη, κι εγώ έδωσα μάχη κάποτε για να μεταφράζονται ‘μικροπαραγωγοί’ και όχι ‘μικροί παραγωγοί’ οι petits producteurs!)

  22. Να μη ξεχνιόμαστε, φέτος είναι μουντιαλική χρονιά, συμμετέχουμε με ακέραιες ελπίδες για τίτλο σε χώρες που μιλάνε πορτουγκέζικα όπως μας διδάσκει η προϊστορία των αγώνων, ας μπούμε σιγάσιγά και μουσικά στο κλίμα ;

  23. ππαν said

    Το Καβούρι φοβερό!

  24. (18) «Θα με κατελάμβανε σχολαστικισμός και θα έλεγα: … ο υπερσυντέλικος δεν έχει υποτακτική.»
    Νομίζω πω ναι, είναι σχολαστικισμός να διορθώσουμε αυτό που θα λέγαμε αυθόρμητα, με το σκεπτικό ότι «ο υπερσυντέλικος δεν έχει υποτακτική». Δεν είχε βεβαίως στην αρχαία ελληνική, αλλά το κατά πόσον υπάρχει στη νέα ελληνική υποτακτική ως αυτοτελής έγκλιση είναι μεγάλο ζήτημα. Μπορεί να υποστηριχθεί ότι υπάρχει ο σύνδεσμος ‘να’, ο οποίος, όπως και μερικοί άλλοι, μπορεί να συνταχθεί με όλους τους χρόνους, αλλά όταν συντάσσεται με μέλλοντα εξαφανίζει το ‘θα’ — να αναλυθεί δηλαδή η σύνταξη ‘θέλω να φύγω’, όπου ιστορικά το εξαρτημένο ρήμα είναι φυσικά υποτακτική αορίστου, ως «θέλω» + σύνδεσμος ‘να’ + μέλλων «θα φύγω», με αυτόματη εξαφάνιση του «θα» μετά το «να». Το ίδιο και για τα «αν φύγω», «όταν φύγω» και τα παρόμοια, όπου μάλιστα η παράλειψη του ‘θα’ δεν είναι απολύτως υποχρεωτική (λέμε και «αν θα φύγεις», αν και πέφτει κάπως άκομψο). Και οπωσδήποτε όλοι λέμε, σαν τον Κρυστάλλη, «Ήθελα να ‘μουν τσέλιγκας, να ‘μουν ένας σκουτέρης…» ή, σε κύρια πρόταση, «αχ, να μπορούσα τα λιμάνια να τα κλείσω…» (επιβεβαιώνοντας τη διαπίστωση του Νικοκύρη ότι στα ελληνικά οι κανόνες αλληλουχίας των χρόνων είναι ελαστικοί).

  25. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    20: Και ντιτζέι και ντι τζέι. Άλλοι;

    19: Δυσχεραίνεται τόσο η κατανόηση;

    18: Τρεις χρόνοι (να αποτραπούν, να έχουν αποτραπεί, να είχαν αποτραπεί) σημαίνουν πρακτικά το ίδιο.

  26. Εμένα στην είδηση για το θείο του Κιμ Γιονγκ Ούν, με εντυπωσίασε όχι τόσο το ότι τα πεινασμένα σκυλιά ήταν 120 κι όχι 119 ή 121 αλλά το ότι στη θεονήστική Βόρεια Κορέα κατάφεραν να μαζέψουν 120 σκυλιά, χωρίς να ξεστρατίσει κανένα τους για το τσουκάλι…

  27. physicist said

    Πρώτη φορά διαβάζω τη λέξη τετρακίνητο — θα πει 4×4, φαντάζομαι. Ένα επιπλέον ερώτημα σ΄αυτή την είδηση είναι αν η συγκεκριμένη πληροφορία παίζει κάποιο ρόλο σε ό,τι αφορά την έκταση των ζημιών που προκλήθηκαν. Νομίζω θα ήταν αρκετό να γραφτεί ότι ο 86χρονος οδήγησε το τζιπ του με μεγάλη ταχύτητα μέσα στο υποκατάστημα της τράπεζας, αφού οι σημαντικοί παράγοντες είναι η μάζα του οχήματος (τζιπ) και η ταχύτητά του, όχι το αν το αυτοκίνητο μπορεί να σκαρφαλώνει σε λόφους και να διασχίζει ρυάκια. Εκτός κι αν το υποκατάστημα ήταν χτισμένο σε βουνοπλαγιά.

  28. ΠΑΝΟΣ said

    Νοστιμιάαααα!

    Είχα πάθει καβούρι(!!!)-(το νίκησα…).

    «…από επιρρήματα σε επίθετα».Να ασχοληθούν γλωσσολόγοι,αλλά και ψυχίατροι.

  29. Εμείς, οι ορεινοί, το λέμε συχνά το τετρακίνητο, αναφερόμενοι σε τζιπ ή ημιφορτηγά 4Χ4

    Κι επί τη ευκαιρία, ας θυμίσομε μια Ζωνιανίτικη μαντινάδα:

    Το 4Χ4 είναι απλά μια πράξη.
    Όπλα, χασίσια και (ο)ζά το κάμουνε αμάξι!

  30. vagelford said

    @2. Το νεφέλωμα του Καρκίνου (το γνωστό Καβούρι δηλαδή) συστηματικά αναφέρεται στο άρθρο ως «υπερκαινοφανής αστέρας». Φυσικά, υπερκαινοφανής ή καινοφανής (είναι διαφορετικά πράγματα) αστέρας είναι η ίδια η έκρηξη που είναι ορατή για κάποιο διάστημα και μετά εξαφανίζεται. Αυτό που παραμένει ορατό μετά από έναν υπερκαινοφανή (οι υπερκαινοφανείς, που είναι εκρήξεις αστεριών, αφήνουν πίσω κάποιο νεφέλωμα και κάποιο αστρικό πτώμα), είναι το υπόλειμμα της έκρηξης που στην ουσία είναι το διαστελλόμενο νέφος αερίων που αποτελούσαν τα εξωτερικά στρώματα του άστρου. Αυτό το υπόλειμμα δεν είναι πια καινοφανές. Έτσι, υπερ-καινοφανής είναι αυτό που είδαν οι Κινέζοι, αλλά όχι αυτό που βλέπουμε εμείς σήμερα.

    Τώρα, στην περίπτωση του Crab, εκτός από το νεφέλωμα έχουμε και έναν πολύ ισχυρό pulsar (δεν ξέρω αν υπάρχει ελληνικός όρος, αλλά το διαλείπων ή αναλάμπων αστέρας νετρονίων δίνει και μια αίσθηση του μηχανισμού κατά αναλογία με τους φάρους), ο οποίος είναι η πηγή όλων των εντυπωσιακών πραγμάτων που παρατηρούνται σε αυτό το νεφέλωμα, αφού ουσιαστικά η ακτινοβολία του πάλσαρ είναι που τροφοδοτεί το νεφέλωμα. Ο συγκεκριμένος πάλσαρ λοιπόν εκπέμπει ακτινοβολία που ξεκινάει από την περιοχή των ραδιοκυμάτων και φτάνει μέχρι την περιοχή των πολύ ενεργητικών ακτίνων γάμμα. Παραδόξως το νούμερο που αναφέρει το άρθρο είναι σωστό, αφού η ακτινοβολία γάμμα που έχει καταγραφεί ξεπερνά σε ενέργεια τα 100 GeV που είναι 100 δισεκατομμύρια eV, ενώ το ορατό φως έχει ενέργεια στην περιοχή το ενός eV. Και πάλι όμως ενώ οι ακτινοβολία αυτή προέρχεται από τον πάλσαρ, ο αρθρογράφος την αποδίδει στο νεφέλωμα. Τι είναι ο κάβουρας τι είναι το ζουμί του δηλαδή.

    Θα έλεγα ότι ο Crab πάλσαρ είναι ένα από τα πιο σημαντικά αστροφυσικά αντικείμενα μέχρι τώρα.

  31. Νεο Kid said

    30. «Τι ναι ο καβουρας ,τι ειν το ζουμι του;»:-)
    Ο παλσαρ θα επρεπε να λεμε,αλλα οι πιο πολλοι λεμε το παλσαρ. Σαν το ΑΠΟΕΛ ενα πραμα.:-)

  32. vagelford said

    Ναι, το σωστό είναι ο πάλσαρ, γιατί στην ουσία ο αγγλικός όρος σημαίνει ο παλλόμενος αστέρας – puls(ating st)ar – αν και στην πραγματικότητα δεν είναι παλλόμενος αστέρας.

  33. physicist said

    Μπα, γιατί να είναι από γλωσσική σκοπιά ο παλλόμενος αστέρας πιο σωστός απ΄το παλλόμενο αστέρι; Άσε δηλαδή που το ουδέτερο άρθρο προσιδιάζει καλύτερα στο (ουράνιο) αντικείμενο.

    Πέρα απ’ το Καβούρι, προχειρογραμμένο το άρθρο και από την άποψη του περιεχομένου, στο ίδιο επίπεδο δηλαδή με σχεδόν όλα τα (μεταφρασμένα ή μη) άρθρα που αναφέρονται στη μία ή στην άλλη επιστημονική ανακάλυψη. Χωρίς μια στοιχειώδη εισαγωγή και εξήγηση, το κέρδος για τον αναγνώστη από τέτοια άρθρα είναι μηδέν ενώ συγχρόνως γίνεται η ζημιά ότι κάποιοι θα αποκομίσουν την εντύπωση ότι κάτι έμαθαν.

  34. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    12 >>Το νέο πρόγραμμα ονομάζεται «Φαγητό από Καρδιάς»
    Εξαρχαιωμένο (ω τι λέξη!), που είναι της μόδας θα μπορούσαν να το πουν «Προμηθέα» :mrgreen:

    29.>>μια Ζωνιανίτικη μαντινάδα:
    Μέτρο οδικής ασφαλείας (σου) : D

    Στο τέσσερα επί τέσσερα
    θα βάλω παραπέτι,
    όντε θα παίρνω τσι στροφές
    ο σκύλος να μην πέφτει

    Σ.Σ Υπάρχει σειρά …τετρακίνητων μαντινάδων (με το 4χ4). Αστείες αρκετές ,αλλά πολλές με μεικτή,άνοστη,γλώσσα.

  35. vagelford said

    @33. Επειδή η επίσημη ορολογία είναι «ο αστέρας». Κατά τα άλλα έχεις απόλυτο δίκαιο.

  36. physicist said

    #35. — Ναι, το καταλαβαίνω για την επίσημη ονομασία αλλά ευτυχώς η γλώσσα δεν καταλαβαίνει από επισημότητες και τέτοια. 🙂

    Παρέλειψα να σου πω ένα μεγάλο μπράβο κι ευχαριστίες για το #30. Όμορφες κουβέντες, σοβαρές.

  37. vagelford said

    Ευχαριστώ Physicist.

  38. Έτσι «πολύ ενεργητικές ακτίνες» τις λέτε οι φυσικοί; ποτέ δεν μου έκατσε καλά η φράση…

  39. physicist said

    #38. — Θα τις έλεγα «ακτίνες με υψηλή ενέργεια/ακτίνες υψηλής ενέργειας», Στάζυμπε, αλλά δεν ξέρω ποια ορολογία χρησιμοποιείται στα Ελληνικά. Ούτε κι εμένα μ’ αρέσουν οι πολύ ενεργητικές ακτίνες.

  40. Ναι, ούτε εγώ έχω αντιπρόταση, καλύτερη από το «ακτίνες υψηλής ενέργειας», αλλά ο Vagelford δραστηριοποιείται στην Ελλάδα, οπότε μπορεί να μας πει κάτι.

  41. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    36.>>Όμορφες κουβέντες, σοβαρές.
    – Π αστρικές κουβέντες

    Άστρο που τρεμοπαίζει, ο παλλόμενος αστήρ

    Στ ουρανού τα βοτσαλάκια
    τρεμοπαίζουν καβουράκια

  42. Γς said

    41:
    >Στ ουρανού τα βοτσαλάκια
    τρεμοπαίζουν καβουράκια

    Don’t Mess with Rafina

  43. vagelford said

    Ενεργητικός δεν είναι αυτός που έχει ενέργεια; Πολύ ενεργητικός λοιπόν είναι αυτός που έχει πολύ ενέργεια. Δεν μου ακούγεται κακό. Άλλωστε η έννοια της ενέργειας στη φυσική σχετίζεται με το δυναμικό για δράση. Μπορείς να το πεις και ακτινοβολία υψηλής ενέργειας φυσικά.

  44. 43 Νομίζω πως όχι, όμως πιθανόν άλλοι να συμφωνούν μαζί σου.

  45. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    39,43,44
    Kύριοι ανέβηκα μαζί σας στ άστρα! 🙂
    Όπως τα λέτε, εγώ κατάλαβα ότι αυτές είναι αχτίνες με ενέργεια μεγάλης (ή υψηλής) δύναμης (ή δυναμικότητας).

  46. Παλαιών Πατρών Ιωάννης said

    Καλή χρονιά σε όλους!
    Σχετικά με το σχόλιο 21 του Άγγελου:
    Terminal patient είναι ο ασθενής τελικού σταδίου, αυτός που η προχωρημένη νόσος του σύντομα θα τον οδηγήσει στο θάνατο.
    Ο χρονίως πάσχων (επίσης: χρόνιος ασθενής, χρόνιος άρρωστος) δεν είναι υποχρεωτικά στο τελικό στάδιο της νόσου του. Στα αγγλικά ο όρος είναι chronically ill και, πιο σπάνια, chronic patient.

  47. spiral architect said

    Πάντως, καρκίνος είναι το καβούρι.
    Το μικρό; το μεγάλο; τι να είχε άραγε ο συντάκτης στο νου του;
    Δείτε το πιο μακρυά, ντε! 😉

  48. Φυσικά, ΠΠΓ (46)! Ούτε είπα, ούτε υπονόησα ότι είναι το ίδιο ή καν παρόμοιο!
    Πράγμα που μας ξαναπάει στη σύνταξη του «ούτε» — πότε δηλαδή θέλει «δεν» και πότε όχι. Κάτι υπαινίσσεται εν παρόδω ο Νικοκύρης, αλλά κάποτε μπορεί να μας τρατάρει και ολόκληρο άρθρο.

  49. vagelford said

    @46. Προφανώς καρκίνος είναι το καβούρι, όπως άρκτος είναι η αρκούδα, αλλά κανείς δεν λέει ότι ο Πολικός Αστέρας είναι ο α’ του μικρού αρκουδιού.

  50. vagelford said

    Το προηγούμενο αναφέρεται φυσικά στο 47 και όχι στο 46.

  51. Παλαιών Πατρών Ιωάννης said

    48:
    Συγγνώμη για την αδικαιολόγητη παρανόηση.

  52. Γς said

    49:
    >όπως άρκτος είναι η αρκούδα, αλλά κανείς δεν λέει ότι ο Πολικός Αστέρας είναι ο α’ του μικρού αρκουδιού.

    Αρκούδα κι αρκουδιάρης και ποιος τον ξέρει πια

  53. ἐξ ἀφορμῆς τοῦ Μισέλ: αὐτὸ μὲ τὰ λατινόγραφα ὀνόματα δημιουργεῖ μερικὰ σπαραξικάρδια ἀποτελέσματα στὶς πινακίδες μὲ τὰ ὀνόματα τῶν ὁδῶν. ἐνιαία πολιτικὴ δὲν βλέπω νὰ ὑπάρχῃ, εἰδικὰ στὶς περιπτώσεις ὀνομάτων εἴτε ἐξελληνισμένων εἴτε μή. ἄλλοτε γράφονται τὰ ὀνόματα μὲ τὸν τρόπο ποὺ πρέπει στὴν γλῶσσα τους κι ἄλλοτε σὲ γκρῆκλις γιατὶ στὸ ὄνομα τῆς ὁδοῦ σημασία ἔχει ἡ ἀπόδοσι τῆς ἑλληνικῆς προφορᾶς. πάντως τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι κωμικό

    γιὰ τὸ καβούρι, τί νὰ πῶ, οἱ μεταφραστὲς καλὸ εἶναι νἄχουν καὶ 5-10 πραγματολογικὲς γνώσεις. στὶς ἴδιες παρατηρήσεις καταλήγουμε. (μοῦ θυμίζει κάτι ἀνέκδοατα γιὰ τὸν Κῶτσο Παλιοκουβέντα, τὴν κατωτεντώστρρα, τὸ «κι ἡ κουβέντα ἔγινε κρέας»κ.τ.λ.)

    γιὰ τὴν ἀλληλουχία τῶν χρόνων συμφωνώ μὲ τὸν Νικοκύρη, δὲν εἶναι τόσο ἄκαμπτη ὄσο στὰ λατινικά. ἡ δυνητικότης ἐκφράζεται ἐπαρκῶς μὲ τὸ «θὰ μποροῦσαν»..

  54. παρόραμα: συμφωνῶ

  55. spyroszer said

    Για το ουτε δεν: μηπως το δεν χρειαζεται οταν το ουτε αναφερεται στο αντικειμενο/κατηγορουμενο, ενω δεν χρειαζεται οταν αναφερεται στο υποκειμενο;
    Ουτε το χαπι του δεν πηρε- αντικ. (ομως: ουτε το χαπι του πηρε ουτε τις σταγονες του).
    Ουτε ο Γιαννης πηρε το χαπι του – υποκ.
    Οταν το δεν βεβαια ειναι στην κεφαλη της προτασης δεν υπαρχει προβλημα με το ουτε.
    Χρειαζεται αρθρο το θεμα

  56. Θέμος said

    Στην Ελλαδα παντως, ειδικα στα χωριά, τα υποκαταστήματα τραπεζών είναι μικρά και δε μπορείς να οδηγήσεις μέσα ούτε και με μικρή ταχύτητα…
    Λεω, δηλαδή οτι εκτός απο το «τετρακινητήριο», δε μ´ αρέσει ούτε το «οδήγησε» ούτε το «μέσα».
    Να δεις που δε θα ήταν ούτε και 84χρονος!

  57. Γς said

    3:
    >το θείο του και τα 120 -πεινασμένα επί τρεις ημέρες!- σκυλιά

    Κι οι 101 κατασκευαστές επίπλων Δαλματίας

  58. Στη Γραμματική της Νέας Ελληνικής των Κλαίρη – Μπαμπινιώτη, σ. 480, αναφέρεται ότι «ο δείκτης να μπορεί επίσης να συνδυαστεί με τον υπερσυντέλικο […] για να δηλώσει μια επιθυμία που ο ομιλητής ξέρει ότι αποκλείεται να πραγματοποιηθεί. Δεν πρόκειται εδώ για γνήσια ευχή, αλλά μάλλον για λύπη για κάτι που δεν έγινε στο παρελθόν και που ο ομιλητής θα ήθελε να είχε γίνει:

    Να είχε βρέξει λίγο νωρίτερα! Μπορεί να μην είχε χαλάσει η σοδειά. […]»

    Αυτό που θέλω να πω είναι πως για την ορθότητα του τύπου «να + υπερσυντέλικος» δεν τίθεται θέμα – ούτε καν σχολαστικισμού! Κι αν την παραπάνω φράση «και που ο ομιλητής θα ήθελε να είχε γίνει» τη μετατρέπαμε σε «και που ο ομιλητής θα ήθελε να έχει γίνει», δε νομίζω πως το νόημα θα παρέμενε το ίδιο:

    (1) «και που ο ομιλητής θα ήθελε να είχε γίνει» (= όμως δεν έγινε)
    (2) «και που ο ομιλητής θα ήθελε να έχει γίνει» (= ίσως έγινε, ίσως και όχι)

    Στην επόμενη σελίδα, μάλιστα, αναφέρονται τα εξής:

    «Να μην έχει γκρεμιστεί ακόμα η παλιά καλύβα! Θα ήθελα πολύ να τη δεις!

    Ο ομιλητής γνωρίζει και εδώ ότι το γεγονός στο οποίο αναφέρεται έχει ήδη ολοκληρωθεί. Η ευχή του δεν είναι η έκφραση της επιθυμίας του να γίνει κάτι, αλλά η έκφραση της ελπίδας του ότι αυτό που έχει γίνει είναι σύμφωνο με τις επιθυμίες του. Διατυπώνοντας αυτή την ευχή, όμως, δηλώνει συγχρόνως τη βεβαιότητά του ότι το γεγονός έχει ήδη ολοκληρωθεί. Φαίνεται και εδώ όχι μόνο η επιστημική τροπικότητα, αλλά και μια σχέση με την υπόθεση. […] »

  59. Ἀχιλλέας Τζάλλας said

    «Αλλά αφού είναι γενικώς αποδεκτή η γήρανση, δεν βλέπω πώς μπορούμε να απορρίψουμε την ωρίμανση.»

    Μὰ ἀφοῦ «οὐ κεῖται»…

  60. Ἀχιλλέας Τζάλλας said

    @14: Μόνο ποὺ ὑπερασπίζω=ὑπερασπίζομαι (μάλιστα ὁ Κόντος θεωροῦσε λάθος τὸ ὑπερασπίζομαι).

  61. Ἀχιλλέας Τζάλλας said

    54 Ἐγὼ τὰ ἀνέκδοατα πρόσεξα, πάντως…

  62. Μιχαλιός said

    49: Δεν είναι ίδια περίπτωση. Το «νεφέλωμα Καβούρι» ίσως φαίνεται αδόκιμο, αλλά η μετάφραση «νεφέλωμα του Καρκίνου» είναι κι αυτή προβληματική, ακριβώς γιατί ισοπεδώνει τη διάκριση ανάμεσα στο νεφέλωμα (Crab nebula/nebuleuse du Crabe/Nebulosa Granchio/Крабовидная туманность/…) και τον αστερισμό του Καρκίνου (Cancer/Cancro/рак κλπ.), με τον οποίο δεν έχει, απ’ όσο κατάλαβα, καμμία απολύτως σχέση. Το «νεφέλωμα του Κάβουρα» στέκει μια χαρά κατά τη γνώμη μου (και γκουγκλίζεται κιόλας).

  63. Γιάννης Κουβάτσος said

    25:Γιατί να μη χρησιμοποιούμε το αμέσως και το άμεσα όπου χρειάζεται και να πρέπει να καθόμαστε να ερμηνεύουμε τι θέλει να πει με το άμεσα ο ποιητής; 🙂

  64. vagelford said

    @62. Δεν είναι όμως θέμα μετάφρασης του αρθρογράφου. Ουδέποτε, από όσο γνωρίζω, δεν εμφανίστηκε ως «νεφέλωμα Καβούρι» το συγκεκριμένο αντικείμενο στην βιβλιογραφία. Η διαφορά με τον αστερισμό του Καρκίνου είναι ότι το όνομα του αστερισμού μεταφέρθηκε από τα Ελληνικά ως είχε, ενώ με το νεφέλωμα έγινε το ανάποδο όπου το Crab μεταφέρθηκε στα Ελληνικά ως Καρκίνος.

  65. physicist said

    Υποσημείωση: η απλή παράθεση των δύο λέξεων, «Νεφέλωμα Καβούρι» είναι μονοκόμματο-ουγκ. Ας έγραφε τουλάχιστον «Νεφέλωμα του Καβουριού» — δεν λέμε ούτε «Αστερισμός Καρκίνος» που να πάρει και να σηκώσει. Γλωσσικό αισθητήριο κάτω απ’ το μηδέν.

  66. gryphon said

    Καλη χρονιά.
    Aστυνομικός συντακτης της ΔΤ σε επιτοπιο ρεπορταζ την επομενη της επιθεσης με πυροβολισμους στην γερμανικη πρεσβεια.
    «Απο εδω οι τρομοκρατες πυροβολησαν σε βαρος του κτιριου της γερμανικης πρεσβειας».Δεν ξερω στεκει σαν εκφραση αυτο το σε βαρος οταν προκειται για κατι αψυχο για αντικειμενο η για κτηριο οπως σε αυτην την περιπτωση ;
    Μου ακουστηκε πολύ αφυσικο και αστειο.

  67. Αρκεσινεύς said

    >> Να επισημάνω πάντως ότι το “γήρανσις”, το οποίο είναι αρχαίο, δεν παράγεται από ρήμα σε -αίνω, αλλά ο Μπαμπινιώτης το δέχεται.

    >>αφού είναι γενικώς αποδεκτή η γήρανση, δεν βλέπω πώς μπορούμε να απορρίψουμε την ωρίμανση.

    Tον τ. γήρανση τον δέχεται ο Μπ. γιατί είναι αρχαίος που παράγεται από το γηράσκω, αλλά ο τ. ωρίμανση γιατί να γίνεται δεκτός, αφού είναι νεότερος και πρέπει να ακολουθήσει τον κανόνα των ουσιαστικών που παράγονται από ρ. σε -άζω, δηλ. χωρίς ν ;
    Η γνώμη μου είναι ότι κακώς χρησιμοποιείται ο τ. ωρίμανση και η επιχειρηματολογία του ΛΚΝ http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/search.html?lq=%CF%89%CF%81%CE%AF%CE%BC%CE%B1%CE%BD%CF%83%CE%B7&sin=all
    να δείχνει περισσότερο “αρχ.” μου φαίνεται αντιεπιστημονική.

  68. Αρκεσινεύς said

    66. Κι εγώ το άκουσα και δε συμφωνώ με αυτή τη χρήση. Από το ΛΚΝ για βάρος σε επιρρηματική φράση

    ΕΠIΡΡ ΦΡ σε / εις ~ (με γεν.): α. δηλώνει δυσάρεστη συνέπεια (βλάβη, ζημία κ.ά.) για κπ. ή για κτ.: Zει ακόμα σε ~ των γονιών του, επιβαρύνοντάς τους οικονομικά. Οι πολεμικές δαπάνες αυξήθηκαν εις ~ των κοινωνικών παροχών. β. εναντίον: Εκκρεμεί μήνυση / κατηγορία σε ~ τους. Tο διαζύγιο / η απόφαση βγήκε σε ~ της. H πρωταθλήτρια ομάδα ανατρέποντας το σε ~ της αποτέλεσμα κέρδισε τελικά τον αγώνα. γ. για προσβολή, κατηγορία, συκοφαντία: Λέγονται / ακούγονται πολλά σε ~ σου. Γελούν / μιλούν / διαδίδουν / λένε πολλά σε ~ μου.

    Παρατηρούμε πως δεν υπάρχει χρήση για άψυχο συγκεκριμένο.

  69. spiral architect said

    @66, 68: Για τα παράπονά σας απευθυνθείτε αρμοδίως … 😉
    Σε περίπτωση μη απόκρισης του τελευταίου εδώ. 😉 😉

  70. sarant said

    Kαλησπέρα, ευχαριστώ πολύ για όλα τα σχόλια, είχα πάει σε μια κοπή πίτας (λόγω τιμής) κι έτσι είμαι ασυνεπής οικοδεσπότης σήμερα.
    Να με συμπαθάτε.

  71. munich said

    Το «απροσδιορίστου ηλικίας» που λέμε συχνά είναι σωστό;
    (ειλικρινής απορία, μη βαράτε)

  72. munich said

    @70
    «είχα πάει σε μια κοπή πίτας (λόγω τιμής) »

    είχατε πάει εκεί γιατί κόστιζε φτηνά;
    🙂

  73. Αρκεσινεύς said

    69.Αν σύμφωνα με τις τις απαντήσεις του Καψή περιμένουμε και το «αρμοδίως», φέξε μου και γλίστρησα!

  74. sarant said

    71: Σωστό είναι. Και, εννοείται, πήγαμε επειδή ήταν τζάμπα 🙂

  75. leonicos said

    Όλο το άρθρο περί Νεφελώματος Καβούρι είναι γεμάτο ανοησίες και ασχετοσύνη. Το καβούρι είναι το λιγότερο ίσως αλλά το πιο κωμικό.

    Περί αποτροπής. Κατ’ αρχή διαφωνώ με το ‘μπορούσαν’. Το ‘μπορεί’ είναι απρόσωπο• οπότε ‘τα όποια θα μπορούσε να είχαν / έχουν αποτραπεί. Όσο για το δεύτερο σκέλος, νομίζω ότι σωστό είναι το ‘έχουν’ εφόσον στα ελληνικά δεν έχουμε τέτοια έγκλιση, όπως π.χ. στα γαλλικά. Εντούτοις με την ομάδα του Scripta Manent στην οποία συμμετείχα, αλλά διαλύθηκε λόγω του θανάτου ενός από μας, του Θανάση Κουδούνη, το είδα ν’ αναφέρεται και συγκινήθηκα, όταν το συζήτησα, οι υπόλοιποι επέμειναν ότι ‘λέγεται’.
    Πάντως οριστικά το θέμα το κλείνει ο Κώστας στο @58.
    «Να μην έχει γκρεμιστεί ακόμα η παλιά καλύβα! Θα ήθελα πολύ να τη δεις! (δεν ξέρει αν γκρεμίστηκε)
    «Να μην είχε γκρεμιστεί ακόμα η παλιά καλύβα! Θα ήθελα πολύ να τη δεις! (ξέρει ότι έχει γκρεμιστεί)

    Το ‘ανεξαρτήτου ηλικίας ή σειράς’ είναι ανάλογο με το ‘σειρά προέλευσης’ και ‘ανεξαρτήτων εκλογών’. Απλώς αγραμματοσιά. Το ‘χρονίως πάσχοντες’ αντικαθίσταται μόνο από το ‘πάσχοντες από χρόνια νοσήματα.’ Όλα τα άλλα τα έχουμε ψάξει, και Δεν λένε.

    @2 Νεοκίδιε, ο άνθρωπος δεν ξέρει τι και γιατί γράφει ούτε γιατί είναι ευγενή ή αδρανή. Δεν συσχετίζει καν τους όρους. Τώρα… μόρια μ’ ευγενή αέρια δεν μπορώ να φανταστώ, π.χ. HeJ ιωδιούχο ήλιον. Με ποιο σθένος θα το κρατήσει;

    @30 Βαγγέλη, μετά από τον καινοφανή πάντα μένει ένας πάλσαρ, ή αστέρας νετρονίων. Ο άνθρωπός μας απλώς δεν κατάλαβε τι είδαν και τι βλέπουν. Όταν γράφει ‘οι ακτίνες γ είναι ισχυρότερες από το ορατό φως…’ τι περιμένεις; Ακτίνες γ από το υπερέρυθρο φάσμα;

    @66 Γρύφωνα, δεν το άκουσα, αλλά έτσι είναι όπως τα λες

    @71 Έλα ρε Μυνιχ… όταν κάποια είναι μεταξύ 40 κι 70 και δεν μπορείς ν’ αποφασίσεις, είναι απροσδιορίστου ή απροσδιόριστης ηλικίας. Αλλά το τρένο μπαίνεις ανεξάρτητα από την ηλικία σου ή ανεξαρτήτως ηλικίας.

  76. Α, πολύ ωραία! Με αφορμή το σχόλιο 53 του Κορνήλιου, μόλις συνειδητοποίησα ότι η Android υποταμπλέτα (τι, τζάμπα τους σχολιάζουμε τους αγγλισμούς, είδατε σκύλο μου μικρό και τέτοια, να τα βάζουμε και σε εφαρμογή!) που έκανα χριστουγεννιάτικο δώρο στον εαυτό μου, δεν υποστηρίζει πολυτονικά ελληνικά! Έχετε μήπως να μου δώσετε κάποια τεχνική συμβουλή;

    Εγώ ήξερα και τον δρόμο Αλογοβάστα, και το κρυφό τσιμπούσι. Το «κι η κουβέντα έγινε κρέας» δεν μπορώ να το αποκρυπτογραφήσω, έχει να κάνει με τον Λόγο και την ενσάρκωση; (Δεν μου έρχεται συγκεκριμένη φράση, δεν τα ξέρω και καλά κιόλας).

  77. gmallos said

    Η λατονογραφή είναι μεγάλος μπελάς. Γιατί αν πρόκειται για λέξεις που έχουν λατινικό πρωτότυπο, πάει καλά, θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί αυτό. Αλλά άμα κάτι τέτοιο δεν υπάρχει; Βλέπω πολλές φορές να είναι γραμμένα σε ελληνικό κείμενο ονόματα Ρώσων, Κινέζων, Αράβων (σπανιότερα) με λατινικά γράμματα (και βέβαια χωρίς την ελληνική προφορά τους) και φρίττω. Για ποιο λόγο το κάνει ο συντάκτης; Εκτός από την περίπτωση να θέλει να δείξει πως διαβάζει εγγλέζικα κείμενα (ή αν είναι πιο ψαγμένος πως γράφει σε αγγλόφωνα έντυπα);

  78. Yannis said

    76. Μπράβο, Κώστα! Με βοήθησες να αποκρυπτογραφήσω το του Κορνηλίου.
    Η φράση είναι «…και ο Λόγος σαρξ εγένετο» (αρχή του κατά Ιωάννου)

  79. Σύμφωνα με την ευελφάλεια και τα σχετικά, οι puls(ating st)ars θα έπρεπε να λέγονται παλέρες (ο παλ(λόμενος αστ)ήρ) 🙂

  80. 78: Α, μάλιστα!

  81. vagelford said

    Αφού τέθηκε, ας το συμπληρώσω.

    @75. Όπως είπα, υπάρχει διαφορά ανάμεσα στον υπερκαινοφανή και στον καινοφανή (supernova και nova). Η διαφορά είναι στο ότι αυτό που συμβαίνει είναι διαφορετικό και εμπλέκονται γενικά διαφορετικά αντικείμενα. Χωρίς να μπω σε πολλές λεπτομέρειες, τα novae σχετίζονται με την συσσώρευση ύλης στην επιφάνεια ενός λευκού νάνου ο οποίος βρίσκεται σε ένα διπλό σύστημα και μαζεύει υλικό από τον συνοδό του. Όταν μαζέψει αρκετό υλικό στην επιφάνειά του και η θερμοκρασία φτάσει μια κρίσιμη τιμή, τότε το υλικό αυτό αναφλέγεται θερμοπυρηνικά και προκαλεί μια έκρηξη που είναι αυτό που λέμε καινοφανής. Σε αυτή την περίπτωση, μετά την επιφανειακή έκρηξη συνεχίζουμε να έχουμε τον αρχικό λευκό νάνο.
    Οι υπερκαινοφανείς από την άλλη σχετίζονται πάντα ή με κάποιο μηχανισμό κατάρρευσης που μπορεί να έχει ως υπόλειμμα έναν αστέρα νετρονίων ή μια μαύρη τρύπα και συνοδεύεται από την έκρηξη των εξωτερικών στρωμάτων του αστέρα, ή με μια καθολική έκρηξη του αντικειμένου, οπότε και δεν μένει κανένα υπόλειμμα. Το αρχικό αντικείμενο εδώ μπορεί να είναι ή κάποιο άστρο μεγάλης σχετικά μάζας ή κάποιος λευκός νάνος σε διπλό σύστημα που όμως αυτή τη φορά έχει φάει περισσότερη ύλη από όση μπορεί να χωνέψει.

  82. Μαρία said

    67
    Κακώς ξεκακώς η ωρίμανση έχει καθιερωθεί.
    Έχεις ακούσει ή διαβάσει για μισθολογική ωρίμαση ή για ωρίμαση τυριών.
    Ο θειος μου χιλίων ετών γεωπόνος έγραφε για τα τυριά ωρίμανση και ωριμαντήριο.

  83. spiral architect said

    @76: Aν έχεις 4.2. –> Greek Polytonic (New Keyboard Jelly Bean 4.2)
    Κατέβασε και τρέξε το apk αρχείο «GreekPolytonicPro.apk».

  84. «…στα ελληνικά οι αλληλουχίες των χρόνων δεν είναι τόσο άκαμπτες όπως στα αγγλικά…»
    Έλληνες και Εγγλέζοι (εξαπ)ανέκαθεν είχαν διαφορετική αίσθηση του χρόνου! 🙂

  85. 20,
    Για τους φίλους του γιου μου, ντιτζέι είναι Δημήτρης (DJ = Dimitri James) 🙂

  86. 21,
    Σωστά, όπως πάντα.

  87. 27,
    «Πρώτη φορά διαβάζω τη λέξη τετρακίνητο — θα πει 4×4, φαντάζομαι.»

    Θυμάμαι πως το περιοδικό 4 Τροχοί είχε αρχίσει να χρησιμοποιεί τον όρο «τετρακινητήριο» για «οχήματα τύπου τζιπ» (σικ) που είχαν αρχίσει να γίνονται δημοφιλή τέλη δεκαετίας 70-αρχές 80, αλλά σύντομα το διόρθωσαν στο σωστό «τετρακίνητο» μετά από εύστοχο γράμμα κάποιου φιλόλογου αναγνώστη.
    (Να υποθέσω πως «τετρακινητό» σημαίνει το quad-band κινητό τηλέφωνο; 😉 )

  88. “Ένας 86χρονος οδήγησε το τετρακινητήριο αυτοκίνητό του με μεγάλη ταχύτητα μέσα σε ένα υποκατάστημα τράπεζας στο χωριό Βελέτρι”

    Πινακίδες είχε; 🙂

  89. Flox said

    Το καβούρι είναι από τα πιο εκλεκτά μεζεδάκια,,,

    Εννοείται πως είναι απίθανο να είχε αυτό στο μυαλό του ο συνεργάτης του protagon, αλλά το Michele μπορεί να είναι και αντρικό όνομα, στα ιταλικά – βέβαια προφέρεται Μικέλε και όχι Μισέλ.

  90. Γς said

    87:
    >“τετρακινητό” σημαίνει το quad-band κινητό τηλέφωνο;

    quad core (τετραπύρηνο) κινητό τηλέφωνο (ή τάμπλετ), ίσως;

  91. Γς said

    88:
    >στο χωριό Βελέτρι

    Μην πας τόσο μακρυά.
    Αν δεν σου αρέσει η Λούτσα βάλε Μεγάλο Χωριό Ευρυτανίας (με το chalet του)

  92. sarant said

    Πάντως το τηλέφωνο που παίρνει δύο κάρτες sim λέγεται δίκαρτο και ανάλογα τρίκαρτο για τρεις κάρτες.

  93. Αρκεσινεύς said

    82. http://periglwssio.wordpress.com/2010/11/21/%CF%89%CF%81%CE%AF%CE%BC%CE%B1%CE%BD%CF%83%CE%B7-%CF%89%CF%81%CE%AF%CE%BC%CE%B1%CF%83%CE%B7/

    Αυτά λέω κι εγώ. Τίποτε περισσότερο.

  94. Πέπε said

    @Gmallos, 77: Να ζήσεις Γκμαλλέ! Έτσι θα έπρεπε να είναι.

    Προσωπικά ακολουθώ το εξής σύστημα:
    Γράφω τα πάντα με ελληνικά γράμματα (με τη λογική ότι γράφω ελληνικά, ότι αυτό δεν αλλάζει αν κάπου βάλω μια ξένη λέξη, και ότι για την ελληνική γλώσσα υπάρχει ένα αλφάβητο – επίσης δε, με τη λογική ότι το ίδιο κάνουν κι όσοι γράφουν σε γλώσσες με άλλα αλφάβητα, δεν αλλάζουν από κυριλλικό σε λατινικό ή από λατινικό σε ελληνικό για τις ξένες λέξεις). Αποδίδω την προφορά όσο είναι δυνατόν να αποδοθεί, αφού πρώτα εξαντλήσω κάθε έρευνα για το πώς προφέρεται η λέξη στ’ αλήθεια (όλο και συχνότερα είναι δυνατόν να βρεις στο ίντερνετ επιστημονικά ακριβείς φωνητικές μεταγραφές ή και ηχητικές εκφωνήσεις κύριων ονομάτων και απλών ουσιαστικών). Σε παρένθεση ή υποσημείωση ή οπουδήποτε εκτός του κυρίως κειμένου με τον ρέοντα λόγο παραθέτω και την αυθεντική γραφή, αν είναι σε λατινικό αλφάβητο, μαζί εννοείται με όλα τα τυχόν στολίδια. Αν η αυθεντική γραφή είναι σε κυριλλικό αλφάβητο, επειδή θεωρώ ότι είναι κάπως αναγνωρίσιμο, την παραθέτω, αλλά επειδή δεν είναι αναγνωρίσιμο από όλους βάζω επίσης και τη λατινική μεταγραφή. Αν τέλος είναι σε κάποιο άλλο αλφάβητο που στατιστικά είναι ελάχιστα πιθανό να χρησιμεύει σε τίποτε στον έλληνα αναγνώστη, παραθέτω μόνο τη λατινική μεταγραφή, ώστε ο αναγνώστης, συνδυάζοντάς την με την ελληνική, να έχει περισσότερα κλου για την αυθεντική προφορά.

    Επίσης, φυσικά, διατηρώ όλες τις λέξεις άκλιτες. Όποιος προσθέτει το αγγλικό -s για τον πληθυντικό, θα πρέπει, για να είναι συνεπής, να το κάνει αυτό και για κάθε άλλη γλώσσα, και αν εκτός από αριθμούς η ξένη γλώσσα έχει και πτώσεις θα πρέπει να βάζει κι εκεί τις αντίστοιχες καταλήξεις (αντίστοιχες; κι αν δεν υπάρχει ακριβής αντιστοιχία με τα ελληνικά; ), και αν ποτέ βρεθεί συγγραφέας που να τα ξέρει όλα αυτά δε θα βρεθεί αναγνώστης που να διευκολύνεται.

  95. Πάνος με πεζά said

    Πω πω… Η συζήτηση περί «ωρίμανσης» μου θύμισε τη δικά μας πιάτσα, όπου οι μπτετατζήδες μιλάνε για την «κρέμανση» (=κρέμαση) της δοκού, δηλαδή το πόσο εξέχει κάτω από την πλάκα !

  96. Πάνος με πεζά said

    (συνεχίζω γιατι κάποιο αθέλητο enter προκαταχώρησε την πρώτη φράση του σχολίου)
    – Το «αυτοπουροβολήθηκε με όπλο», κωμικά κι εμένα μου θύμισε την παλιότερη κωμική φράση «αυτοκτόνησε με δυο σφαίρες»…
    – Το «θα μπορούσαν να είχαν αποτραπεί» σαφώς σοστότερο μου φαίνεται. Εφόσον μιλάμε για «απραγματοποίητο στο παρελθόν», κατά τα ήδη των υποθετικών λόγων, κι εφόσον η δυνατότητα έχει εκλείψει, το «να έχουν αποτραπεί» μάλλον δε στέκει, αφού έχει μελλοντική σημασία («αυρίο θέλω να τα έχεις ετοιμάσει»).
    – «Χρόνια πάσχοντες» είναι σήμερα το πιο εύκολο, κι αν θέλουμε κάνουμε τη μικρό επιδδηματικό «σκάλωμα» στο -ι- ή όχι, κι έτσι μιλάμε για ανθρώπους που πάσχουν χρόνια !
    – Το 25ευρο το βλέπω ήδη κι από σένα δομημένο σε λέξη, και μάλιστα καταλήγουσα σε -ο. Αναμένω το σχετικό άρθρο…

  97. Πάνος με πεζά said

    σωστότερο, ρεεε ! Άκου «σοστότερο» ! Επίσης το «επιρρηματικό» το έγραψα με δύο δέλτα ! Ήμαρτον ! Αλήθεια, ο γκουρού του ιστολογίου θα μπορούσε να βάλει και κάποιο διορθωτή σχολίων μετά την καταχώρηση;

  98. sarant said

    95: Εγώ το έχω ακούσει κρέμαση, που επίσης δεν την έχουν τα λεξικά (υποθέτω).

  99. Αρκεσινεύς said

    98.
    Από το ΛΚΝ
    κρέμαση η [krémasi] Ο32 : (οικοδ.) είδος προεξοχής, το τμήμα οικοδομικού στοιχείου το οποίο εξέχει προς τα κάτω.

    [αρχ. κρέμα(σις) `ενέργεια του κρεμάσματος΄ -ση]

    Κι εγώ έτσι το άκουγα από τον ξάδερφό μου εργολάβο το περασμένο Καλοκαίρι.

  100. Γς said

    96:
    >αυτοκτόνησε με δυο σφαίρες

    Ολα είναι πιθανά

  101. physicist said

    #75. — Argon-36, in the form of argon hydride ions, has been detected in cosmic dust associated with the Crab Nebula supernova; this was the first noble-gas molecule detected in outer space. [22][23]

    [22] Barlow, M. J.; et al. (2013). «Detection of a Noble Gas Molecular Ion, 36ArH+, in the Crab Nebula». Science 342 (6164): 1343–1345. doi:10.1126/science.124358213.

    [23 ]Quenqua, Douglas (13 December 2013). «Noble Molecules Found in Space». New York Times. Retrieved 13 December 2013.

    Πηγή: http://en.wikipedia.org/wiki/Argon

    Δες, ακόμα: http://physicsworld.com/cws/article/news/2013/dec/12/first-noble-gas-molecules-found-in-space

  102. physicist said

    «We call the discovery serendipitous to make it sound a bit more scientific, but it was an accident – a lucky discovery» — Mike Barlow, University College London

    Αυτό θα πει έρευνα …

    «Describe the milestones to mark the detailed prorgammation (sic) of research» — EU research-funding agencies

    … κι αυτό θα πει πανάσχετοι γραφειοκράτες της καρπαζιάς.

  103. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    #98, 99
    Κρέμαση στο χωριό μου (προφέρεται ζντ γκρέμασ’) είναι ένα μικροτοπωνύμιο. Η τοποθεσία βρίσκεται στο κάτω μέρος όχι πολύ απότομης πλαγιάς και είναι βραχώδης, σαν καταρράκτης σε μικρογραφία. Κατά περιόδους τρέχει και νερό και μοιάζει περισσότερο με καταρράκτη. Το νερό που γλύφει τα βράχια παρασέρνει και κάποιο ορυκτό αλάτι που θα υπάρχει και στα επίπεδα βράχια κάτω από την κρέμαση οι βοσκοί οδηγούσαν τα ζώα για να τα «αλατίσουν», να γλύψουν δηλαδή το αλάτι.

  104. sarant said

    Και θα σου πει τώρα ο άλλος ότι το σωστό είναι «να γλείψουν» αφού ο μόνος που «γλύφει» είναι ο γλύπτης, αλλά θα του πεις κι εσύ πως όταν το γίδι γλείφει το αλάτι στην πραγματικότητα γλύφει κιόλας -και πως όταν το κύμα χτυπάει στον βράχο και τον γλύφει και τον γλείφει.

  105. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    #104
    Γαμώτο, νόμιζα ότι την είχα μάθει την ορθογραφία στο δημοτικό, πάλι ρεζίλι… 🙂

  106. Yannis said

    103: Από αυτή τη διαδικασία με τα ζώα προέρχεται ο όρος γλει(υ)φό για το νερό;

  107. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    #106
    http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/search.html?lq=%CE%B3%CE%BB%CF%85%CF%86%CF%8C%CF%82&sin=all

  108. Yannis said

    107: Ευχαριστώ!

  109. sarant said

    Ανακεφαλαίωση:

    Γλύφω, αρχαίο.
    Γλείφω, από το λείχω.
    Γλυφός, από το βλυχός.

    Παράλογα πράγματα 🙂

  110. Γς said

    105:
    Λίγο Mozart;

  111. Γς said

    Και μετά τα θεωρητικά
    https://sarantakos.wordpress.com/2014/01/02/january-2/#comment-198551

  112. Ζητώ προκαταβολικά συγγνώμη για το σεντόνι που ακολουθεί… 🙂

    @Leonicos, σχ. 75: «Κατ’ αρχή διαφωνώ με το ‘μπορούσαν’. Το ‘μπορεί’ είναι απρόσωπο• οπότε ‘τα όποια θα μπορούσε να είχαν / έχουν αποτραπεί.

    Αν δεν κάνω λάθος, το απρόσωπο μπορεί με επιστημική πιθανολογική χρήση απαντά μόνο στον ενεστώτα, π.χ. :

    (1) Μπορεί (= ίσως) να έρθει / έρθουν

    και όχι

    (2) * (Θα) μπορούσε να έρθουν.

    Έτσι στην περίπτωση που εξετάζουμε

    τα τραγικά γεγονότα θα μπορούσαν να είχαν / έχουν αποτραπεί,

    είναι μεν δυνατόν να πούμε:

    (3) τα τραγικά γεγονότα μπορεί (= ίσως) να είχαν αποτραπεί,

    αλλά όχι:

    (4) * τα τραγικά γεγονότα (θα) μπορούσε να είχαν αποτραπεί

    Σε περιπτώσεις δε όπου το απρόσωπο μπορεί αναφέρεται σε ήδη συντελεσμένα, μη αναστρέψιμα γεγονότα, θεωρώ ότι η αντικατάσταση του υπερσυντέλικου με παρακείμενο αλλάζει δραματικά το νόημα:

    (5) Τα προβλήματα μπορεί να είχαν λυθεί (μα δε λύθηκαν)

    (6) Τα προβλήματα μπορεί να έχουν λυθεί (ίσως ναι, ίσως όχι, δεν γνωρίζουμε)

    Στην περίπτωση που μας απασχόλησε, βέβαια, υπήρχαν και συμφραζόμενα από τα οποία προέκυπτε ξεκάθαρα ότι τα γεγονότα δυστυχώς δεν αποτράπηκαν· ωστόσο ενώ με το προσωπικό μπορώ τον ευρέως διαδεδομένο τύπο «να + παρακείμενος» (παρότι εμένα προσωπικά, όπως είπα, μου ανακατεύει το στομάχι) μπορώ έστω και με δυσκολία να τον ανεχτώ, με το απρόσωπο μπορεί τον θεωρώ απαράδεχτο αφού με την αντιφατικότητα που αποπνέει, προσκρούει βάναυσα στο γλωσσικό (μου) αισθητήριο:

    (7) Εάν η αστυνομία είχε ενεργήσει άμεσα εναντίον των εγκληματιών, τα τραγικά γεγονότα που ακολούθησαν μπορεί να έχουν αποτραπεί και η ζωή του κοριτσιού να έχει σωθεί.

    Η αντιφατικότητα για την οποία έκανα λόγο, έγκειται στο γεγονός ότι ενώ ο τύπος «μπορεί να έχουν αποτραπεί» εκφράζει ότι ο ομιλητής δεν γνωρίζει ακόμα αν τα γεγονότα αποτράπηκαν ή όχι, από τα συμφραζόμενα προκύπτει ότι στην πραγματικότητα γνωρίζει!

  113. 102,
    …οπότε, για research milestones, συμπληρώνεις κάτι ανάλογο μ´ αυτό! 🙂

  114. 109,
    Η ωραία ανακεφαλαίωση έδωσε μιαν ανάγλυφη εικόνα του θέματος!

  115. @ 83, Spiral: Λίγο καθυστερημένα για κρεπαλικούς λόγους, ευχαριστώ!

  116. Triant said

    Αμ η μεγέΝθυση;

    Συνήθως ρωτάω αφελώς: Σε ποιό μέγενθος;

  117. Γς said

    116:
    Και βέβαια αφελώς. Αφού δεν μετράει γενικώς μεγενθυτικώς και μεγεθυντικώς.

    Κι ήταν εκείνη η εποχή με τα πολλά ΣΠΑΜ.

    -Που είναι η εργασία σου δεσποινίς;
    -Ποια εργασία;
    -Αυτή που σου έστειλα τον τίτλο την περασμένη βδομάδα.
    -Τι να πρωτοδώ στο ταχυδρομείο μου. Με έχουν ταράξει στα μηνύματα πως να μεγεθύνω το πέος μου…

  118. Γς said

    114:
    Και μια, αισθησιακή, θα έλεγα, εικόνα του θέματος

  119. Άκουσα στις ειδήσεις της ΔΤ για το αμερικάνικο παγοθραυστικό Πολικός Αστέρας που πάει να βοηθήσει το ρώσικο ερευνητικό σκαφος στην Ανταρκτική.
    Μήπως το Πολικός Αστέρας ειναι μεζεδάκι; Το παγοθραυστικό λέγεται Polar Star αλλά ο Πολικός Αστέρας λέγεται Polaris στα αγγλικά.
    ¨οπως βλπεω εδώ
    http://www.uscg.mil/pacarea/cgcpolarstar/history.asp
    Έχει και ενα αδελφακι το Polar Sea αν ήταν θα ειχε κατι παρεμφερες με αστερι πχ Southern Cross (Ο Σταυρος του Νότου)
    Τι λέτε;

  120. Γς said

    Polar star, North Star, Pole Star etc είναι το ίδιο αστέρι

  121. Pole Star ναι, το εχω δει, αλλά το polar star ειναι γενικός όρος για τα αστερία που ειναι στουν ουράνιο πόλο. Νομιζω δεν χρησιμοποιηξται ειδικα για τον Πολικό

  122. Γς said

    «In practice, the term Pole Star usually refers to Polaris, which is the current northern pole star, also known as the North Star.«

  123. Ναι αλλά το παγοθραυστικο λέγεται Polar Star όχι Pole Star θα το μεταφραζα Αστέρι των Πόλων

  124. Παλαιών Πατρών Ιωάννης said

    Από το Shorter Oxford:

    polestar – also called Polaris, polar star

    polar – (special collocations) polar star: the polestar

  125. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    103. >>κάτω από την κρέμαση οι βοσκοί οδηγούσαν τα ζώα για να τα «αλατίσουν»,

    Στο όνειρο στο κύμα, ο Παπαδιαμάντης:
    …καθώς είχα κατεβάσει, λέγω, τα γίδια μου διά ν’ “αρμυρίσουν” εις την θάλασσαν,

  126. physicist said

    Εφόσον polar bear είναι η πολική αρκούδα, polar ice ο πολικός πάγος, και polar regions οι πολικές περιοχές, ε, δεν πειράζει αν μετέφρασε κάποιος το Polar Star σαν πολικό αστέρι, έστω κι αν ο νονός του παγοθραυστικού είχε στο νου του να το ονομάσει αστέρι (με την έννοια του πρωταγωνιστή) των πολικών ζωνών. Μην ψειρίζουμε πια τόσο τη μαϊμού, ενδιαφέρουσα γλωσσική άσκηση μπορεί να είναι, μεζεδάκι όμως δεν είναι.

  127. Υποθέτω πως Tri-pole Star είναι ο Αστέρας Τρίπολης;
    (Λόγια του Πόλου τώρα…)
    🙂

  128. physicist said

    #127. — 😀

    Α, ρε Μιχάλη! Καλή Χρονιά!

  129. Παρομοίως!

  130. Προσωπικώς, με πιάνει τρέμουλο με δύο άσχημες συνήθειες που έχουν διαδοθεί πολύ και που επισημαίνονται στο άρθρο:
    1. Παραδείγματα ελληνικούρας όπως το να δέχεσαι σα μόνη σωστή εκδοχή το «ωρίμαση.» Ωρίμασ’ η μάνα σ’, Μπαμπ’νιώτ’ μου, γιά σταφίγιασε;
    2. Δείγματα σαν το «χρόνιοι πάσχοντες.» Ε, αφού πάσχουν αυτοί οι πάσχοντες, γιατί να ζούνε τόσο, να χρονίζουν και να μας τρώνε και πόρους;!
    Σε καλό να μας βγει το γέλιο και να μας μπει ο χρόνος!

  131. sarant said

    127: 🙂

  132. spiral architect said

    @127: :mrgreen:

  133. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    127 – Σκόραρες στο 90 με κεφαλιά ψαράκι.!

  134. @126 Μαλλον εχεις δίκιο
    @127 😀

  135. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    127. 🙂
    Υποθέτω πως Tri-pole Star είναι ο Αστέρας Τρίπολης;
    (Λόγια του Πόλου τώρα…)

    Σταράτα

  136. 135,
    Αστήρευτη έμπνευση! 🙂

  137. spiral architect said

    Το παρακάτω άρθρο πως μπορεί να εκληφθεί; 🙄
    NASA: Στις 5 Φεβρουαρίου 2040 θα πεθάνουν εκατομμύρια άνθρωποι 😯

  138. Γς said

    Χαιρετίσματα
    Δεν με βλέπω να το βλέπω.
    Εκτός αν φτάσω την σημερινή ηλικία του Μητσοτάκη, που τότε θα είναι126 χρονών

  139. Yannis said

    138. Δεν καταλαβαίνω γιατί δεν εμφανίζονται οι ευχές μου στον Κάκτο…
    Εύχομαι, λοιπόν, από εδώ Χρόνια Πολλά με υγεία και πολλά πετυχημένα σχόλια.

    «του Μητσοτάκη, που τότε θα είναι126 χρονών»
    Και θα μας έχει ευχηθεί για το 2040 🙂

  140. Γς said

    Στο STAR TV τώρα, στην εκπομπή της Τσαπανίδου.
    Μια συνεργάτιδα της σχολιάζει το βίντεο ενός μικρού αεροπλάνου που καρφώνεται με το φτερό στο έδαφος.
    -Δεν μπόρεσε να κόψει ταχύτητα [στον αέρα]. Φαίνεται δεν λειτούργησαν τα φρένα του (!)

    139 @ Yannis
    Σε ευχαριστώ Γιάννη κι από δω
    😉

  141. 140α Και όμως!

  142. Γς said

    141:
    Εχεις δίκιο. Πλην όμως δεν νομίζω ότι αναφερόταν σε κάτι τέτοιο η δημοσιογράφος.

    Και βέβαια δεν προκλήθηκε το δυστύχημα [βίντεο εδώ] από εναέρια ή επίγεια φρένα που δεν δούλεψαν.

  143. Γς said

    Κανάλι της Βουλής τώρα:

    Κουκουλόπουλος:
    -Όπως στην Ιρλανδία, την πατρίδα του ορθολογισμού
    ;

  144. sarant said

    143: Ιδέα δεν έχω γιατί το λέει.

  145. Γς said

    Στη Δημόσια Τηλεόραση τώρα.
    Σύνδεση με το Μέγαρο Μουσικής
    Σχολιάζουν:

    -Ωραίο και το σήμα της Ελληνικής Προεδρίας.
    -Ναι, με το καραβάκι
    -Που συμβολίζει την Ελλάδα
    -Και την πορεία της στην Ευρώπη

    [που τα θαλάσσωσε, θα έλεγα εγώ]

  146. Γς said

    Από την τελετή της Ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ενωσης

    Ο Οικουμενικός Πατριάρχης.
    Ο Αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος
    O Μπαρόζο της ΕΕ και Πάσης Ελλάδος άμα λάχει ναούμε.
    Κι ο Βαν Ρομπάι με το “Agapitoi Filoi”

    [Πάντως το καραβάκι του λογοτύπου σκίζει]

  147. Voulagx said

    11 χρόνια σ’ αγαπώ,
    και 8 που δεν σ’ αγγίζω,
    θα φτάσω τα 88
    κι ακόμα θα ελπίζω.
    11 8 88.
    τυχαίο; δε νομίζω

  148. Γς said

    Δεν μας ψεκάζουν μόνο τα αεροπλάνα.

    Σύμφωνα με τη Φωνή της Ρωσίας ως επακόλουθο της προχθεσινής ηλιακής καταιγίδας θα είναι “Σύννεφο μολυσμένων σωματιδίων”

    Να ήταν “ιονισμένα” αυτά τα “μολυσμένα”;

  149. Γς said

    148:
    Το έψαξα.
    Μάλλον έμπλεξε ο μεταφραστής το
    μολυσμένο (загрязненный
    με το
    φορτισμένο (заряженный)

  150. Manolis said

    http://crimenet.gr/images/january2/mpoykouras-up.doc
    Είναι το απολογητικό υπόμνημα του χρυσαβγίτη βουλευτή Μπούκουρα, γραμμένο από τον μεγαλοδικηγόρο Κούγια. Αξίζει να διαβαστεί όχι για τα «εκλιπαρω» του «αγωνιστή» βουλευτή, ούτε για να επισημανθεί το πως αποστασιοποιείται από το κόμμα του. Αλλά για το ότι ένα κείμενο γραμμένο από έναν μεγαλοδικηγόρο για λογαριασμο ενός «υπερπατριώτη», βρίθει μαργαριταριών όπως «λέξει προς λέξει», «επικεφαλή», που γράφεται περισσότερες φορές, «έχριζε» αντί του «έχρηζε» , την χρήση εισαγωγικών σε λέξεις χωρίς καμία μεταφορική έννοια ή άλλο λόγο να τεθούν εντός εισαγωγικών και άλλα, που τώρα μου διαφεύγουν. Όχι, το υπόμνημα δεν είναι γραμμένο με κεφαλαία ΥΓ Το παρόν γράφεται ελλείψει άλλου γνωστού τρόπου επικοινωνίας και όχι, κατ´ ανάγκη , για ανάρτηση

  151. sarant said

    Ευχαριστώ, έχει πολύ ενδιαφέρον. Το μέιλ μου, αν το θέλετε, είναι sarantπαπάκιpt.lu

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: