Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Αλαλούμ

Posted by sarant στο 22 Νοεμβρίου, 2019


Δεν κάνω σχόλιο για την κυβερνητική πολιτική, ούτε διαφημίζω ετεροχρονισμένα την ταινία του αξέχαστου Χάρρυ Κλυνν, παρά την εικόνα που συνοδεύει το άρθρο. Όχι, δεν είναι επίκαιρο το άρθρο μου, αντίθετα είναι όσο πιο ανεπίκαιρο θα μπορούσε να γίνει, αφού επιστρέφει και ανακεφαλαιώνει μια συζήτηση που είχε γίνει στο ιστολόγιο πριν από… δέκα χρόνια, τον Οκτώβριο του 2009.

Η συζήτηση αυτή είχε γίνει στο περιθώριο άλλου άρθρου, δηλαδή στα σχόλια (από το σχόλιο 53 και πέρα, σποραδικά) και αν ανατρέξετε θα δείτε πως πήραν μέρος φίλοι που εξακολουθούν να σχολιάζουν και σήμερα, καθώς και κάποιοι που έχουν σταματήσει -αλλά, ενώ η συζήτηση έβγαλε συμπεράσματα που τα θεωρώ αξιόλογα (και, κατά τη γνώμη μου, πειστικά) σχετικά με την ετυμολογία της λέξης «αλαλούμ», τα συμπεράσματα αυτά έμειναν θαμμένα στα σχόλια, διότι δέκα χρόνια τώρα αμέλησα να γράψω ένα ανακεφαλαιωτικό άρθρο, αν και σποραδικά, σε άρθρα του ιστολογίου και σε ομιλίες μου, έχω αναφερθεί στην ετυμολογία της λέξης αλαλούμ.

Οπότε, ήρθε το πλήρωμα του χρόνου να γράψω αυτό το ανακεφαλαιωτικό άρθρο.

Σύμφωνα με τα λεξικά, αλαλούμ είναι «Η κατάσταση κατά την οποία μια ομάδα ανθρώπων βρίσκεται σε σύγχυση, αναστάτωση, συχνά ως αποτέλεσμα ανεπαρκούς ενημέρωσης, αντικρουόμενων πληροφοριών ή έλλειψης οργάνωσης». Δίνω τον (κάπως φλύαρο αλλά σωστό κτγμ) ορισμό του ΜΗΛΝΕΓ, το οποίο δίνει ως συνώνυμα τις λέξεις κομφούζιο και χάος. Παραδείγματα χρήσης είναι ίσως περιττά αφού η λέξη είναι απολύτως ζωντανή -αλλά ας δώσουμε ένα: Απίστευτο αλαλούμ επικρατεί στο αεροδρόμιο εξαιτίας της απεργίας των ιπτάμενων φροντιστών (πάλι από ΜΗΛΝΕΓ).

Το ετυμολογικό λεξικό του Μπαμπινιώτη αναφέρει ότι έχουν προταθεί τρεις απόψεις για την προέλευση της περίεργης αυτής λέξης: 1. Από το αραβικό επιφώνημα ulalum, με αφομοιωση του u προς το επόμενο α, 2. από τη φράση άλλα άλλων, κατ επίδραση του συνώνυμου [;;] γιουσουρούμ, 3. Από παιδικά παιχνίδια και τραγούδια.

Από τις εκδοχές αυτές το λεξικό θεωρεί επικρατέστερη την πρώτη, του αραβικού επιφωνήματος. Το ΛΚΝ αναφέρει μόνο αυτή την εκδοχή, με επιφύλαξη («ίσως»).

Περιέργως κανένα από τα δύο λεξικά δεν μας λέει τι είδους επιφώνημα είναι το αραβικό ulalum -είναι επιφώνημα χαράς; πόνου; αγανάκτησης; Μας αφήνουν στο σκοτάδι. Αλλά ας το προσπεράσουμε αυτό. Υπάρχει βέβαια και το ποίημα Ulalume του Πόου και το Ουλαλούμ του δικού μας Σκαρίμπα, που το έχει μελοποιήσει ο Άσιμος, αλλά δεν νομίζω πως θα μας φωτίσουν ως προς την ετυμολογία του αλαλούμ.

Όταν αναζητουμε την ετυμολογία μιας λέξης, παίρνουμε φυσικά υπόψη και τη σημασία της. Εδώ όμως θέλει προσοχή. Πολλές λέξεις έχουν αλλάξει σημασία -και στην περίπτωση αυτή θα πρέπει να αναζητήσουμε όχι τη σημερινή σημασία της λέξης αλλά την αρχική της σημασία, διότι αυτή μόνο θα συνδέεται άμεσα με την προέλευση της λέξης.

Η λέξη «αλαλούμ» ανήκει στην κατηγορία των λέξεων που έχουν αλλάξει σημασία. Σήμερα σημαίνει «χάος, κονφούζιο», όπως είδαμε, αλλά παλιότερα είχε μιαν άλλη, εντελώς ειδική σημασία, που καταγράφεται και σε δύο λεξικά, νεότερα αλλά όχι νεότατα.

Στο ΛΚΝ, που εκδόθηκε το 1998, ως πρώτη σημασία της λέξης δίνεται η εξής: στη θεατρική γλώσσα, η παράσταση κατά την οποία οι ηθοποιοί παίζουν και λένε ό,τι θέλουν σκόπιμα, για να δημιουργήσουν μια εικόνα απόλυτης σύγχυσης και ακαταστασίας, και έτσι να πανηγυρίσουν μια πετυχημένη σειρά παραστάσεων ή να δοκιμάσουν πρωτοεμφανιζόμενο συνάδελφό τους.

Το Επίτομο Λεξικό του Κριαρά, εκδομένο ένα-δυο χρόνια νωρίτερα από το ΛΚΝ, αναφέρει: (παλαιότερα) εύθυμη τελετή, αστεϊσμός (καζούρα) ή δοκιμασία (καψόνι, νίλα) σε βάρος νέου μαθητή στρατιωτικής σχολής (Ευέλπιδες) ή πρωτοεμφανιζόμενου ηθοποιού.

Φυσικά και τα δύο λεξικά αναφέρουν ως δεύτερη τη σημερινή σημασία, του χάους και του παραλογισμού, αλλά μάς δίνουν αυτή την πολύτιμη πληροφορία για την αρχική σημασία της λέξης.

Η λεξικογραφική αυτή μαρτυρία τεκμηριώνεται περαιτέρω από άφθονα τεκμήρια. Στο αρχειο του λεξικού Γεωργακά υπάρχει η εξής καρτέλα που προέρχεται από το θεατρικό λεξικό του Σιδέρη. Επιβεβαιώνει ότι το αλαλούμ είναι εύθυμη τελετή – καζούρα εις βάρος πρωτοεμφανιζόμενου ηθοποιού και προσθέτει ότι ψάλλεται ένα μαγικό τραγούδι με ακατανόητα λόγια, που αρχίζει ως «αλαλού – αλαλού». Δίνει μαρτυρία του 1929.

Στο βιβλίο «Λες και ήταν χθες», όπου διηγείται περιστατικά από τη ζωή του και ιδίως από το θέατρο και τον κινηματογράφο, ο Αλέκος Σακελλάριος έχει ένα κεφάλαιο με τίτλο «Αλαλούμ», που ξεκινάει ως εξής:

Η λέξη «αλαλούμ», στην αργκό των θεατρικών παραστάσεων, σημαίνει καψόνι. Και είναι, συνήθως, ένα καψόνι σκληρό και ανελέητο, που το υφίστανται αγογγύστως όσοι έχουν την αφέλεια να θέλουνε να επιδείξουνε το «ταλέντο» τους στους ηθοποιούς ενός θιάσου.

Ερασιτεχνες δηλαδή, που έχουν το ψώνιο ότι είναι καλοί ηθοποιοί, και που πηγαίνουν στον θίασο για να δοκιμαστούν, πέφτουν θυμα του καψονιού -και συνεχίζει περιγράφοντας κάμποσα καψόνια όπως π.χ. εκείνον που του είπαν να παίξει μια σκηνή από τον Οθέλλο του Σέξπιρ και μάλιστα τον έβαψαν με καραμπογιά που μετά δεν έβγαινε με τίποτα.

Αλλά και σε ένα άλλο κεφάλαιο, όπου αφηγείται διάφορα περιστατικά απο το γύρισμα της ταινίας «Οι Γερμανοί ξανάρχονται», ο Σακελλάριος λέει πως ανάμεσα στους κομπάρσους που έπαιζαν τους Γερμανούς ήταν και ένας κύριος κάποιας ηλικίας και εμφανώς ανώτερης κοινωνικής θέσης, που μιλούσε και καλά γερμανικά, και που ζητούσε επίμονα να τον πάρουν για κομπάρσο. Τον πήραν, οπότε καναδυό μέρες αργότερα οι τεχνικοί του συνεργείου πήγαν στον Σακελλάριο και είπαν «Τι θα γινει, δεν θα του κάνουμε κανένα αλαλούμ αυτουνού;» -και του έκαναν ένα καψόνι.

Έχω και ένα άλλο τεκμήριο, από τα Αθηναϊκά Νέα του 1942, όπου περιγράφεται καταλεπτώς η τελετή υποδοχής ενός νέου μέλους στον θίασο Μουσούρη (δεύτερη και τρίτη στήλη του αποκόμματος):

Πρόκειται λοιπόν για «παλαιό» έθιμο, που εδώ χρησιμοποιείται για την υποδοχή νέου μέλους, του Κων. Ζαρούχα, και ελάχιστα στοιχεία καψονιού έχει.

Το τελευταίο τεκμήριο που έχω βρει (αλλά δεν το έχω κρατήσει να το παραθέσω) είναι σε εφημερίδα του 1967, που εξηγεί ότι «αλαλούμ» λεγόταν το εικονικό γύρισμα που έκαναν, χωρίς να βάζουν φιλμ στη μηχανή, με θύμα κάποιον (ή κάποιαν) που πίστευε ότι έχει μεγάλο ταλέντο.

Φλυάρησα βεβαίως, αλλά όλα αυτά έχουν και γούστο. Λοιπόν όσα μάθαμε τα συνοψίζω ως εξής: το αλαλούμ ήταν αρχικά μια τελετή υποδοχής νέου μέλους σε θεατρικό θίασο ή μπουλούκι· στην πορεία, πήρε και χαρακτηριστικά καψονιού, είτε προς νεοφερμένο ηθοποιό είτε ιδίως σε κάποιον ερασιτέχνη-ψώνιο που φανταζόταν πως έχει ταλέντο. Σταδιακά, η λέξη χρησιμοποιήθηκε επίσης για να δηλώσει τα καψόνια προς τους νεοεισερχόμενους μαθητές στις στρατιωτικές σχολές.

Και η ετυμολογία της λέξης; Το λεξικό του Κριαρά έχει αξιόλογες ετυμολογικές προτάσεις σε αρκετές περιπτώσεις, οι οποίες δεν έχουν προσεχτεί όσο θα έπρεπε (κάτι που ισχυει για το λεξικό αυτό συνολικά, αφού αμέσως μόλις κυκλοφόρησε βγήκαν δυο πολύ μεγαλύτερα σε όγκο, το ΛΚΝ και του Μπαμπινιώτη και το επισκίασαν). Στην περίπτωση του λήμματος αλαλούμ, λέει: πιθ. από τκ. alalım = ας τον πάρουμε, του ρ. almak, προτροπή που επικύρωνε την εισδοχή νέου στην ομάδα.

Γιατι τουρκική αρχή; Διότι η Πόλη ήταν έναν καιρό η πρωτεύουσα του ελληνικού θεάτρου. Υπήρχε εκεί ακμαία ελληνική σκηνή, οπότε δεν αποκλείεται εκεί να ονομάστηκε έτσι το έθιμο αυτό της υποδοχής νέου μέλους στον θίασο, σε ρωμέικους θιάσους. Στη συνέχεια, καθώς η λέξη είναι εξαιρετικά εύηχη, έπιασε και πέρασε και στους εν Ελλάδι θιάσους.

Και επειδή εκείνοι δεν ήταν τουρκομαθείς, η ακατανόητη λέξη θα συνέβαλε στην περαιτέρω διαμόρφωση της σημασίας της -αφού όπως βλέπουμε στο απόκομμα του 1942 η τελετή έχει άφθονα στοιχεία παραλόγου.

Ωστόσο, δεν παραβλέπω ότι ο Μαυρέας το 1929, περιγράφοντας μιαν ανάλογη τελετή, λέει για το τραγούδι «αλαλού-αλαλού» με τα ακατάληπτα λόγια «Κουρούπα-Καζανόνα-αλλαλαλού». Οπότε, διαφαινεται και μια άλλη εξήγηση που θα μπορούσε να σταθεί, αλλά που προσωπικά δεν την πιστεύω: ότι δηλαδή από το «άλλα αντ’ άλλων» και το τραγούδι με τις ακατάληπτες λέξεις που είχε μέσα πολλά αλλαλού και αλαλαγμούς, πλάστηκε η λέξη «αλαλούμ», αρχικώς για να περιγραψει την τελετή υποδοχής του νέου ηθοποιού και στη συνέχεια πήρε και τις υπόλοιπες σημασίες.

Θα μπορούσε να σταθεί κι αυτή η εκδοχή, αλλά όπως είπα, προσωπικά είμαι απόλυτα πεπεισμένος ότι η αρχή βρισκεται στην φράση «ας τον πάρουμε!» με την οποία τα μέλη του μπουλουκιού πανηγυρικά υποδέχονταν το νέο μέλος. Όπως είχε γράψει ο Ηλεφούφουτος, που δεν σχολιάζει πια, πριν από δέκα χρόνια: Με άλλα λόγια, αν δεχτούμε ότι σε μια τελετή μύησης του νιόφερτου ηθοποιού το τουρκόφωνο μπουλούκι φώναζε alalιm δηλαδή «άξιος! άξιος! να τον πάρουμε!», για να περάσει μετά η ίδια ιαχή και στα ελληνόφωνα μπουλούκια, τότε δεν χρειαζόμαστε πια ούτε τη λαϊκή γλώσσα ούτε ενδιάμεσους περιφερειακούς τύπους.

Στη συνέχεια, η τελετή που ονομάστηκε αλαλούμ, στην Ελλάδα πια, θα πήρε κάποια λίγο-πολύ σταθερή μορφή, τα τραγούδια σε ακατάληπτη γλώσσα ή τις απαγγελίες σε διάφορες γλώσσες που είδαμε να περιγράφονται αναλυτικά παραπάνω. Και επειδή η τελετή ήδη (θα) ήταν γνωστή με το όνομα «αλαλούμ», είναι λογικό τα τραγούδια που τη συνόδευαν, με ακατάληπτα λόγια, να έχουν και κάτι σαν αλαλού-αλαλαλού.

Τελευταίο σημείο που μένει να εντοπιστεί με περισσότερη ακρίβεια: Πότε έγινε η επέκταση της σημασίας από την τελετή μύησης/καζούρα στο «χάος, κονφούζιο, ασυνεννοησία» -και ταυτόχρονα το πέρασμα από την ειδική ορολογία των ηθοποιών στη γενική γλώσσα;

Εγώ έμαθα τη λέξη στα τέλη της δεκαετίας του 1970, αλλά αυτό δεν λέει τίποτα. Όμως, εδώ θα βοηθήσετε κι εσείς με τα σχόλιά σας.

 

78 Σχόλια to “Αλαλούμ”

  1. Ωραίες εποχές. Πώς θυμόμουν εγώ ότι τελικά δεν είχαμε βγάλει άκρη και ότι υπήρχαν σοβαρές αντιρρήσεις για το τουρκ. alalım; Πολύ πειστικό φαίνεται τελικά.

  2. Μόνο, στο λινκ, η συζήτηση για το αλαλούμ αρχίζει όχι στο σχ. 30 αλλά στο 53.

  3. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

  4. Παναγιώτης Κ. said

    Η σημερινή ανάρτηση είναι απολύτως στο πνεύμα του «επειδή εμείς εδώ λεξιλογούμε» !

  5. Παναγιώτης Κ. said

    Υπάρχει άραγε κάποια σύνδεση του αλαλιάζω με το αλαλούμ;
    Δεν εννοώ ετυμολογική αλλά σύνδεση στο μυαλό ενός ομιλητή.

  6. Μπετατζής said

    χάζευα τι βι τις προάλλες και ήταν ένα τυπάκι απόφοιτος του Εθνικού που γράφει και τραγούδια και έλεγε ότι το έθιμο με το καψόνι του νεοφερμένου ηθοποιού συνεχιζόταν μέχρι πολύ πρόσφατα αλλά δεν έκανε αναφορά στη λέξη (απ΄ ότι θυμάμαι).

  7. nikiplos said

    Καλημέρα…

    Πολύ ενδιαφέρον άρθρο. Και έχει ενδιαφέρον πως από μια επαγγελματική αργκό – πλην λαμπυρίζουσας και εκπέμπουσας συνεπικουρούντος του Τύπου και της ίδιας της γοητείας του Κινηματογράφου – προήλθε μια λέξη η οποία έγινε ευρέως γνωστή. Πάντως όλα τα επαγγέλματα είχαν ενός είδους τελετής μύησης. Εγώ όταν ως φοιτητής τα καλοκαίρια δούλευα σε οικοδομές, αφού «έδεσα» με ένα συνάφι, η τελετή μύσησης ήταν να πιούμε «ούζα και να γίνουμε τούμπανοι». Στα χρόνια που ήμουν εργοταξιακός μηχανικός στο Ελ. Βενιζέλος, θυμάμαι έναν αρχιεργολάβο, που έβαλε κάτι – Αλβανούς ως επί το πλείστον, αλλά και Ιρακινούς, Σύρους, Βούλγαρους, Πακιστανούς κλπ- εργάτες και τους «βάφτισε» σε μια λούμπα νερό το καταχείμωνο. Φυσικά κατόπιν τρομερή τσιπουροποσίας και προβατινοσουβλακομαχίας. Ήταν προ της 11/9 και έτσι δεν υπήρχε μένος ως προς τα μουσουλμανικά χαρακτηριστικά μερικών εξ αυτών, δηλαδή και αλκοόλ έπιναν, και χοιρινό έτρωγαν, δεν ήθελαν να μας χαλάσουν το χατήρι… Η δεύτερη αυτή «τελετή» είχε κι έναν ντυμένο παππά…

  8. Νέο Kid said

    Τι αλαλιμ και πράσινα άτια να πούμε! Από το τουρκικό επιφώνημα «αλάαλάα!» βγαίνει το αλαλούμ που χρησιμοποιείτε ευρύτατα απ τους Τούρκους σε περιπτώσεις απελπισίας , μπουχτίσματος ήτοι σε κάθε αλαλούμ.

  9. sarant said

    Kαλημέρα, ευχαριστώ πολύ΄για τα πρώτα σχόλια!

    2 Το διόρθωσα, μερσι. Ωραία συζήτηση, τότε, βήμα προς βήμα.

    6 Λογικό είναι να μην τη λένε πια έτσι, αφού η λέξη έχει πάρει άλλη, πανελλήνια πλέον, σημασία.

    7 Ωραίο!

  10. atheofobos said

    Το 1965, στο περιοδικό «Θέατρο» του Θ. Κρίτα, που διηύθυνε ο Μάριος Πλωρίτης, ο Γιάννης Σιδέρης είχε δημοσιεύσει το «Θεατρικό Γλωσσάριο» Σε αυτό η εξήγηση του αλαλούμ είναι καζούρα.
    http://efimeris.nlg.gr/ns/pdfwin_ftr.asp?c=64&pageid=37915&id=-1&s=0&STEMTYPE=0&STEM_WORD_PHONETIC_IDS=ASJASTASJASTASXASdASU&CropPDF=0

    Εδώ το 1966 επεξηγεί επίσης το αλαλούμ σαν «πλάκα» που γίνεται σε υποψήφιους σταρ του κινηματογράφου.
    http://efimeris.nlg.gr/ns/pdfwin_ftr.asp?c=108&pageid=-1&id=72974&s=0&STEMTYPE=0&STEM_WORD_PHONETIC_IDS=ASJASTASJASTASXASdASU&CropPDF=0

    Ήδη όμως το 1965 σε κείμενο σχετικά με τον ελληνικό κινηματογράφο αναφέρεται πως :έχει την σφραγίδα του αλαλούμ , δηλαδή με την σημερινή του σημασία.
    http://efimeris.nlg.gr/ns/pdfwin_ftr.asp?c=108&pageid=-1&id=75513&s=0&STEMTYPE=0&STEM_WORD_PHONETIC_IDS=ASJASTASJASTASXASdASU&CropPDF=0

  11. Aghapi D said

    https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CE%BB%CE%B1%CE%BB%CE%BF%CF%8D%CE%BC

  12. Δεν συμφωνώ με το άλλ’ αντ’ άλλων ( ΑλαίνΝτελόν στα καθ’ ημάς) θεωρώ όμως πιθανότατο το «άλλα-αλλού» –> αλαλού που μπορεί να βγάλει και το αλαλιάζω

  13. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    7 Κάπως έτσι δεν είχανε «βαφτίσει» κάτι νταήδες μπάτσοι έναν Αλβανό φουκαρά κάπου στα 90ς, με πιστολιές στον αέρα και κρασοκατάνυξη, παίζοντας εκ του ασφαλούς με τον τζουτζέ τους? Κάπου στη Σαλονίκη νομίζω.

  14. sarant said

    10 Ενδιαφέρον, ευχαριστώ. Το τρίτο παράθεμα δεν μου ανοίγει, αλλά αναρωτιέμαι μήπως η σφραγίδα του αλαλούμ εννοεί τη σφραγίδα της πλάκας που έκαναν, οπότε δεν είναι η σημερινή σημασία αλλά η παλιά, έστω και στο δρόμο προς τη σημερινή.

  15. Γιάννης Ιατρού said

    Καλημέρα,
    δεν πήρε το μάτι μου αναφορές για τον μεγάλο Άραβα ιστορικό Αλ Αλούμ 🙂

    Πάω να συνεχίσω το διάβασμα…

  16. ΓΤ said

    Ο Σκαρίμπας για το «Ουλαλούμ» του Πόε («Ουλαλούμη» από Παπατσώνη) στη σημ. 3. σελ. 20, pdf σελ. 18, στο https://nefeli.fairead.net/files/NEFELI/authors/skaribas/pagesFrom-skaribas-stixoi2016.pdf

  17. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Μπακαλούμ = άραγε, λέμε (ολοζώντανο) κάτω.

  18. ΣΠ said

    κονφούζιο ή κομφούζιο;

  19. spiridione said

    Δυστυχώς στην ψηφιακή βιβλιοθήκη της Βουλής δεν υπάρχει το έτος 1929 στο περιοδικό Ελληνικόν Θέατρον για να βλέπαμε το άρθρο του Μαυρέα.

    Στην εφ. Μακεδονία το 1972 υπάρχει μια αναφορά για τη διαδικασία τελετουργίας του αλαλούμ, και με αναφορά στον Κ. Μαυρέα. Δεν ξέρω αν ο αρθρογράφος αντλεί από το άρθρο του Μαυρέα. Γράφει ότι κάθιζαν τον ηθοποιό με μια κουβέρτα, τον έδιναν ένα αναμμένο κερί και πίσω του ο θιασάρχης πίσω του διάβαζε ακατάληπτα λόγια. Κάθε τόσο διέκοπτε το διάβασμα και τον βάραγε με ένα βαρύ βιβλίο και δίπλα του οι υπόλοιποι ηθοποιοί φώναζαν αλαλούμ, αλαλούμ. Μετά του έριχναν κεσεδάκια γιαούρτι, του έδιναν να φάει πάστα με κινίνο κτλ., και στο τέλος φώναζαν άξιος.
    http://efimeris.nlg.gr/ns/pdfwin_ftr.asp?c=124&pageid=65295&id=-1&s=0&STEMTYPE=0&STEM_WORD_PHONETIC_IDS=ASJASTASJASTASXASlASU&CropPDF=0

    Μετά στη στήλη δημοσιεύονται διάφορες επιστολές για την προέλευση της λέξης. Ο υποστράτηγος Γερμίδης μάλλον είναι ο πρώτος που είχε την τιμή να προτείνει την ετυμολόγηση από το alalim.
    http://efimeris.nlg.gr/ns/pdfwin_ftr.asp?c=124&pageid=65613&id=-1&s=0&STEMTYPE=0&STEM_WORD_PHONETIC_IDS=ASJASTASJASTASXASlASU&CropPDF=0

    Κάποιος άλλος, γνωστός λέει λόγιος, πρότεινε το ουλαλούμ
    http://efimeris.nlg.gr/ns/pdfwin_ftr.asp?c=124&pageid=65892&id=-1&s=0&STEMTYPE=0&STEM_WORD_PHONETIC_IDS=ASJASTASJASTASXASlASU&CropPDF=0

    Και κάποιος άλλος είχε προτείνει από το αλληλούια!

  20. ΣΠ said

    Νικοκύρη, διόρθωσε alalim σε alalιm.

  21. 1: Φχαριστήθηκα επανάληψη, συζήτηση του 2009!

  22. 19 Μπράβο Σπύρο και μπράβο στον υποστράτηγο Γερμίδη.
    Εγώ όμως εντυπωσιάστηκα από κάτι άλλο: από κάτω, δημοσιεύεται σε συνέχειες το μυθιστόρημα του Ανρί Ροσέ «Δύο Αγγλίδες». Αν σας θυμίζει μια ταινία του Τρυφώ, σωστά σας το θυμίζει.

  23. ΚΩΣΤΑΣ said

    Ενώ έψαχνα στα δικά μας κιτάπια, «Μακεδονία» με πρόλαβε ο Σπύρος στο 19. Μπράβο Σπύρο! 😉

    Τα ξαναβάζω κι εγώ γιατί βρήκα ένα παραπάνω λίνκ και βαριέμαι να ψάξω ποιο είναι.

    Αλαλουμ

    1973/11/21 σελ 2 http://efimeris.nlg.gr/ns/pdfwin_ftr.asp?c=124&pageid=71398&id=-1&s=0&STEMTYPE=0&STEM_WORD_PHONETIC_IDS=ASJASTASJASTASXASlASU&CropPDF=0 ας τον πάρωμεν

    1972/5/9 σελ 2 http://efimeris.nlg.gr/ns/pdfwin_ftr.asp?c=124&pageid=65295&id=-1&s=0&STEMTYPE=0&STEM_WORD_PHONETIC_IDS=ASJASTASJASTASXASlASU&CropPDF=0 άξιος!

    1972/6/14 σελ 2 http://efimeris.nlg.gr/ns/pdfwin_ftr.asp?c=124&pageid=65892&id=-1&s=0&STEMTYPE=0&STEM_WORD_PHONETIC_IDS=ASJASTASJASTASXASlASU&CropPDF=0 Άλαν Πόε ουλαλούμ και Δημ. Βουτυράς παρσολάμα.

    1972/6/3 σελ 2 http://efimeris.nlg.gr/ns/pdfwin_ftr.asp?c=124&pageid=65732&id=-1&s=0&STEMTYPE=0&STEM_WORD_PHONETIC_IDS=ASJASTASJASTASXASlASU&CropPDF=0 Αλληλούια – (και παρακάτω κάμποχας = φουστάνι στην Κοζάνη) άσχετο με το αλαλούμ.

    1972/5/26 σελ 2 http://efimeris.nlg.gr/ns/pdfwin_ftr.asp?c=124&pageid=65613&id=-1&s=0&STEMTYPE=0&STEM_WORD_PHONETIC_IDS=ASJASTASJASTASXASlASU&CropPDF=0 να λάβωμε, να τον πάρωμε

  24. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    17 < bakalım = να δούμε < bakmak = κοιτάζω

    Άντε να σε μπερδέψω και λίγο 🙂

    bakkalım παροξύτονο = είμαι μπακάλης
    bakkalım οξύτονο = ο μπακάλης μου

  25. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    24α Α ωραία! Ωραιοτερότερα δηλαδή 🙂
    «Εφύτεψα μια καρυδιά, μπακαλούμ θα προκάμω και να φάω τα καρύδια τζη; «

  26. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    25 🙂

  27. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Γειά σας.

    Θυμήθηκα τὰ Ἀλαλούμια ὅπου (ἀντιγράφω):

    » η «Ελευθερη Σκηνη» παρουσιαζει τα «Αλαλουμια» στο Θεατρο της Δευτερας της ΕΡΤ στα τελη του 1982 . η πρωτη αποπειρα σατιρας στην νεα κυβερνηση του ΠΑΣΟΚ στεφθηκε με απολυτη επιτυχια με τους ηθοποιους του παλιου «Ελευθερου Θεατρου» να δινουν τον καλυτερο εαυτο τους . επικεφαλης της θεατρικης ομαδας ο Σταματης Φασουλης , στο πλαι του η Αννα Παναγιωτοπουλου , η Μιρκα Παπακωνσταντινου ο Λακης Λαζοπουλος , ο Δημητρης Πιατας ο Μιμης Χρυσομαλλης η Μινα Αδαμακη ο Χρηστος Χατζηπαναγιωτης η Εριετα Μουτουση η Γιανκα Αβαγιανου και ο Γιωργος Κεντρος

  28. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    19-23 Μπράβο, πολύ χρήσιμες οι συμπληρώσεις!

  29. LandS said

    Δεν ξέρω αν έχει ήδη επισημανθεί και απαντηθεί

    …κανένα από τα δύο λεξικά δεν μας λέει τι είδους επιφώνημα είναι το αραβικό ulalum…

    Εντάξει όχι τα δύο λεξικά. Σε κάποια κουβέντα κάποιος; Κάνας αραβόφωνος; Αραβομαθής; Έστω Αιγυπτιώτης της ηλικίας μου;

  30. loukretia50 said

    Aυτό το θυμηθήκατε?
    ΤΡΟΜΠΑ ΜΑΡΙΝΑ ΑΛΑΛΛΟΥΜ 1975

    Λάκης Χαλκιάς, Παύλος Σιδηρόπουλος

  31. Costas Papathanasiou said

    Από μία άλλη άποψη, δεδομένου ότι η λέξη «αλαλούμ» είχε αρχική σημασία «καψώνι» στη θεατρική αργκό και ότι η θεατρική ορολογία έχει σαφείς γαλλικές επιρροές, θα μου φαινόταν πιο λογική και μία γαλλογενής προέλευση του όρου που να σημαίνει «επώδυνο βάπτισμα του πυρός», π.χ. από τα “à l’ allume(-feu)” ή “ on l’ allume (pour le voir)”, προκύψασα κατά τον τρόπο που λέμε οι γαλλομαθείς, με άψογη προφορά, «μπαλταφάν» (που προέρχεται προφανώς από το «Bal d’ Enfant» και όχι από το ηρώδειο «μπαλτά να φαν»).
    Εν συνέχεια, η δευτερογενής και επικρατούσα σήμερα σημασία, κατά πάσα πιθανότητα, φαίνεται ότι προέκυψε από εύλογη παρετυμολογική επίδραση-παρήχηση του «άλλ(α)-λαλούμ(ε)», που παραπέμπει ευθέως στο συνώνυμο «βαβυλωνία».

  32. ΚΩΣΤΑΣ said

    Κι ένα ακόμη από την εφ. Ελευθερία, 21/1/1966 σελ 4 αλαλούμ = καζούρα

    http://efimeris.nlg.gr/ns/pdfwin_ftr.asp?c=64&pageid=37915&id=-1&s=0&STEMTYPE=0&STEM_WORD_PHONETIC_IDS=ASJASTASJASTASXASlASU&CropPDF=0

  33. ΚΩΣΤΑΣ said

    Και μια απορία. Αν έχει τούρκικη ή αραβική προέλευση το αλαλούμ, γιατί να μας προκύψει ξαφνικά τη 10/ετία του 1960 και μετά, και όχι παλαιότερα που υπήρχε συγχρωτισμός με τους Τούρκους;

  34. sarant said

    33 Το όνομα της τελετής είναι παλιότερο, η πρώτη γραπτή μαρτυρία είναι το 1929 σε αναμνήσεις.

  35. sarant said

    Στο Εμπρός, 1966 και άλλη αναφορά στο κινηματογραφικό αλαλούμ. Γύριζαν δοκιμαστικό χωρίς φιλμ σε επίδοξες σταρ, που τις έβαζαν να λένε, με ύφος σπαραξικάρδιο, «Πατέρα, είμαι η Κούλα, είμαι το παιδί σου!». Το λεγόμενο «πλάνο της Κούλας».

  36. Πέπε said

    @31
    > > …τον τρόπο που λέμε οι γαλλομαθείς, με άψογη προφορά, «μπαλταφάν» (που προέρχεται προφανώς από το «Bal d’ Enfant» και όχι από το ηρώδειο «μπαλτά να φαν»).

    Οι μπαλνταφάδες για τους οποίους μου έχουν μιλήσει Κρητικοί κάποιας ηλικίας, αναθυμούμενοι τα νιάτα τους, νομίζω ότι δεν ήταν κατ’ ανάγκην παιδικοί χοροί (bals d’ enfants), απλώς χοροεσπερίδες. (Που ο λυράρης παίζει ταγκό και φοξ-αγκλαί, τέτοια πράγματα.)

  37. Πέπε said

    > > …«αλαλούμ» λεγόταν το εικονικό γύρισμα που έκαναν, χωρίς να βάζουν φιλμ στη μηχανή, με θύμα κάποιον (ή κάποιαν) που πίστευε ότι έχει μεγάλο ταλέντο.

    Θα το ‘κανε κανείς σήμερα χωρίς να το τραβήξει σε βίντεο;

  38. Pedis said

    Το Επίτομο Λεξικό του Κριαρά, εκδομένο ένα-δυο χρόνια νωρίτερα από το ΛΚΝ, αναφέρει: (παλαιότερα) εύθυμη τελετή, αστεϊσμός (καζούρα) ή δοκιμασία (καψόνι, νίλα) σε βάρος νέου μαθητή στρατιωτικής σχολής (Ευέλπιδες) ή πρωτοεμφανιζόμενου ηθοποιού.

    το τελευταίο για τους Ευέλπιδες είναι πιθανά λάθος: ο όρος για την υποδοχή είναι πανικός.

  39. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Αλαλούμ και πάσης Ελλάδος

  40. 10,
    Ωραία!

    Και επειδή, ως συνήθως, στα παλιά φύλλα εφημερίδων βρίσκει κανείς και χαοτικά άσχετες (αλαλούμιες) συμπτώσεις, στο συγκεκριμένο έχει φωτογραφία από αγωνιστικά μοντέλα της Φορντ ca. 1965, μεταξύ των οποίων και το GT, η ιστορία του οποίου με την Φεράρι στο Λε Μαν του 1966 έχει βγει σε χολυγουντιανή ταινία αυτές τις μέρες.

    Η Φορντ ξαναέβγαλε πριν λίγα χρόνια και σύγχρονη έκδοση του GT για το κοινό (που διαθέτει το βαλάντιο).

  41. Νέο Kid said

    29. Δεν υπάρχει ουλαλούμ στα αραβικά! As simple as that! Fake news

  42. Γιάννης Ιατρού said

    Έχουμε και άλλου είδους Αλαλούμ, καταρράκτες, στο εδώ, στο Sumilao (Bukidnon), στις Φιλιππίνες!
    Η προέλευση του ονόματος: The name Alalum is believed to be derived from the Lumad-Binukid word “madalum” which means deep. Καμία σχέση με την έννοια που δίνουμε εμείς στη λέξη, αλλά για την πληρότητα, το ανέφερα.

  43. spiridione said

    27. «Η κοινωνική κριτική που ασκούσαν κάποια σκετς της επιθεώρησης και οι αντικυβερνητικές βολές της (ιδιαίτερα η περίπτωση με τον ‘Λάκη’) χαρακτηρίστηκαν από τον πρωθυπουργικό κύκλο ‘αχαρακτήριστα ολισθήματα’.»
    Την ίδια εποχή είχε προβαλλόταν και η σειρά «Κυρία Αρσενία σ’ αγαπώ» που είχε προκαλέσει τη δυσφορία της Μαργαρίτας. Και η σειρά «Κάθοδος» του Γ. Μιχαηλίδη που είχε προκαλέσει επίσης αντιδράσεις.
    http://efimeris.nlg.gr/ns/pdfwin.asp?c=65&dc=11&db=1&da=1983
    Τα Αλαλούμια ολόκληρα

  44. leonicos said

    γιουσουρούμ

    Ήταν ένας εβραίος μεγαλοπραγματευτής στο Μοναστηράκι, ο οποίος είχε μια εκπληκτικά όμορφη κόρη. Την ήξερα από την Εβραϊκή Νεολαία. Τώρα, αν ζει θα είναι κι αυτή γύρω στα 80

  45. leonicos said

    Πόσα ξέρετε!

    Έμαθα για το αλαλούμ όσα δεν ήξερα

  46. Μαρία said

    27
    Στα τέλη του 1982.
    Για την ακρίβεια στις 27/12 στην εκπομπή το θέατρο της Δευτέρας.

  47. sarant said

    43 Μπράβο για το λινκ.

    Και «αχαρακτήριστα ολισθήματα» -σιγά ρε μεγάλε!

  48. spiridione said

    Στο 23.40′ καταπληκτικό σκετς με τους μικρομεσαίους με τον Φασουλή.

  49. atheofobos said

    14
    Εμένα μου το ανοίγει κανονικά.
    Η φράση πάντως είναι από συνέντευξη του σεναριογράφου Γιάννη Ιωαννίδη που απαντά στην ερώτηση Τι ιδέα έχει για τον Ελληνικό κινηματογράφο μας και απαντά πως έχει μελό ιταλικής προελεύσεως, περιπετειώδη γαλατικής αμφιέσεως, μιούζικαλ βιεννέζικης οπερετοσαλάτας….
    Κατά μέγιστον μέρος ο (δυσανάγνωστο) «ελληνικός» κινηματογράφος έχει την σφραγίδα του «αλαλούμ»

    Σε κάποια εφημερίδα αναφέρεται πως πιθανώς η λέξη έχει προέλευση από την κακή ερμηνεία που θα προκάλεσε καζούρα ,όταν κάποιος υποψήφιος ηθοποιός απήγγειλε το ποίημα του Edgar Allan Poe, «Ulalume»
    https://en.wikipedia.org/wiki/Ulalume

  50. Μαρία said

    48
    Και το μακαρίτη το Χρυσομάλλη.

  51. Αγγελος said

    Λεώνικε, μήπως ήξερες και τον αρχιτέκτονα και μετέπειτα συνάδελφό μου Νώε Γιουσουρούμ, της ίδιας οικογένειας;

  52. spiridione said

    50. Ναι, βέβαια.

  53. Alexis said

    Ντοκουμέντο το βίντεο του #43!
    Σε κάποια φάση η κάμερα δείχνει ανάμεσα στο κοινό και τον παλαίμαχο ηθοποιό του κινηματογράφου Κούλη Στολίγκα.

  54. sarant said

    53 Περιμένω να βρω μιάμιση ώρα να το δω

  55. mitsos said

    Καλησπέρα
    Ενδιαφέρουσα η θεωρία της ετυμολόγησης του «αλαλούμ» από τούρκικο επιφώνημα σε θεατρικές [αραστάσεις στην τότε Κωνσταντινούπολη. Α μάλιστα επαληθευτεί ότι δεν υπάρχει αραβικό «al..(l)alum»
    Σίγουρα αρκετά πιο τεκμηριωμένη απο άλλες εικασίες [συνδεση με το αλλ’ (αντ)΄αλλων)] και άρα κρατείται μεχρι να εμφανιστούν αντεπιχειρήματα ή ως να σχηματιστεί μια πιο τεκμηριωμένη και πιο όμορφη Θεωρία

    Τα γαλλικά “à l’ allume(-feu)” ή “ on l’ allume (pour le voir)” του @31 CostasPapathanasiou αποτελούν μεν λογικές εικασίες αλλά χωρίς κάποια γραπτά τεκμήρια για την σύνδεση τους με το αλαλούμ …δεν μπορούν να κλονήσουν την καλά δομημένη Σαραντάκειο ερμηνεία.

    Όσο για το «αλαλιάζω* σχόλια @5 και @12 η ετυμολόγησή τους από την αλαλιά= αφωνία θεωρείται ισχυρότατη και μάλλον άσχετη με το αλαλούμ…
    Όπως άσχετη με το αλαλούμ φαίνεται να είναι και η αλιάδα από το λατινινικό όνομα του σκόρδου
    Ε για αλ…(χ)αλούμι δεν ξέρω ας το ψάξουν οι κύπριοι

    Και ξαφνικά συνειδητοποιώ πως πριν λίγα χρόνια είχα δει μια αλαλούμ υποχοχή νεαρού ( ψάρακα ) στο 2.10 ως 2.50 του: https://www.youtube.com/watch?v=LDMSsJe6fwA

    Καλό ξημέρωμα με μεζεδάκια «αδιάφθπρα και όχι αδιάφορα»

  56. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    – Σε ένα βιβλίο του 1807, που είναι μια μεταγλώττιση ορισμένων χριστιανικών κειμένων σε οθωμανική διάλεκτο, γραμμένη όμως με ελληνικά στοιχεία, υπάρχει ατόφια η λ. αλαλούμ, στα παρακάτω δύο αποσπάσματα:

    Καθώς δεν έχω ιδέα από τουρκικά -εκτός όσων έχουν (είχαν) απομείνει και επηρεάσει το κρητικό ιδίωμα* 🙂 – ας επικαλεστούμε την σοφία των τουρκομαθών του ιστολογίου. Βγαίνει κάποιο νόημα, που να ταιριάζει με κάποια αρχική ή μεταγενέστερη σημασία της λέξης; ΄Η πρόκειται για κάποιο λάθος προφοράς, γραφής κ.τ.ό.

    * όπως το «μπακαλούμ» της ΕΦΗΣ (#17)

    – Το βιβλιαράκι αυτό κατεβαίνει από εδώ: https://books.google.gr/books?id=UXhYAAAAcAAJ&pg=PP189&dq=%CE%B1%CE%BB%CE%B1%CE%BB%CE%BF%CF%8D%CE%BC&hl=el&sa=X&ved=0ahUKEwjNqtns4P7lAhXiwosKHRuzBxIQ6AEIXzAH#v=onepage&q=%CE%B1%CE%BB%CE%B1%CE%BB%CE%BF%CF%8D%CE%BC&f=false

    36, Πέπε.
    «Μπαλνταφάδες» λέγαμε κυρίως τους αποκριάτικους παιδικούς χορούς, ενώ μερικοί ονόμαζαν έτσι και χορούς ενηλίκων, μεταμφιεσμένων ή μη (για ευκολία συνεννόησης, με αξάν μοντερνισμού…). Είχαν, όμως, πάντα τα αποκριάτικα στοιχεία: μάσκες, στολές, κορδέλες (σερπαντίνες), χαρτοπόλεμο κλπ, μετά μουσικής. Ενίοτε, σε χωριά ή κωμοπόλεις, διοργανώνονταν τέτοιοι χοροί-μπαλνταφάδες, με τον λυράρη, πράγματι, να παίζει και ταγκό, σέικ, μπόσα νόβα κλπ. Πολύ πλάκα… 🙂 ! Όμως, αυτές ήταν οι ευκαιρίες για διασκέδαση τότε… Χοροεσπερίδες λέγονταν τα αντίστοιχα γεγονότα όλο τον υπόλοιπο χρόνο (π.χ. σε πανηγύρια)

  57. Νομίζω πως το «αλαλούμ» σαν θεατρικό «καψόνι» το αναφέρει και ο Αλέκος Σακελλάριος σε ένα από τα βιβλία του. Είμαι μακριά από την Ελλάδα και το πατρικό μου σπίτι γιά να το ψάξω, όμως. Αν κανένας άλλος το έχει δεί μπορεί να το προσθέσει – εγώ, δυστυχώς, θα αργήσω να το επιβεβαιώσω.

  58. Γιάννης Ιατρού said

    57: το αναφέρει ο Νίκος στο άρθρο, κοίτα λίγο πιό πάνω από την φωτό της εφημερίδας που έχει βάλει: ….απο το γύρισμα της ταινίας «Οι Γερμανοί ξανάρχονται», ο Σακελλάριος λέει …

  59. ΚΩΣΤΑΣ said

    56 ΜΙΚ_ΙΟΣ αυτά είναι τα λεγόμενα καραμανλήδικα δηλαδή τούρκικη γλώσσα γραμμένη με ελληνικούς χαρακτήρες. Άρα το αλαλούμ είναι καθαρά τούρκικη λέξη.

  60. Πέπε said

    @56
    > > Χοροεσπερίδες λέγονταν τα αντίστοιχα γεγονότα όλο τον υπόλοιπο χρόνο (π.χ. σε πανηγύρια)

    Χοροεσπερίδα ΣΕ πανηγύρι; Αυτό μού κάνει εντύπωση. Σ’ όλα τα υπόλοιπα μέρη που ξέρω, το χορευτικό σκέλος του πανηγυριού ονομάζεται απλά πανηγύρι, ενώ αν δεν υπάρχει τέτοιο σκέλος παρά μόνο θρησκευτικός εορτασμός, συνήθως δε λένε καν αυτή τη λέξη, λένε κάτι στο στυλ «η γιορτή του Άγιου» ή απλά «θα πας στον Άγιο Τάδε;». Όσο για τη χοροεσπερίδα, όπου έχω ακούσει να λέγεται, είναι ο χορός τύπου πανηγυριού αλλά χωρίς θρησκευτική ή άλλη ειδική αφορμή.

    Δηλαδή, πανηγύρι θεωρείται κυρίως ο χορός ενός πανηγυριού. Ναι μεν στην έννοια περιλαμβάνονται και τα υπόλοιπα (εκκλησιασμός, φαγητό), αλλά το κέντρο της έννοιας βρίσκεται στον χορό. Ή, κι αν ο χορός δεν είναι το κατεξοχήν πανηγύρι, πάντως δεν ονοματίζεται με τρόπο που να υπονοεί ότι είναι κάτι επιπλέον, πρόσθετο και προαορετικό σε σχέση με το [υπόλοιπο] πανηγύρι.

    Σήμερα, τουλάχιστον στα μέρη που επηρεάζονται από το Ηράκλειο, πανηγύρια δεν υπάρχουν. Όταν γιορτάζει ένας άγιος, κάνουν εσπερινό και/ή λειτουργία, μπορεί να έχει κάνα κέρασμα στο όρθιο, και τέρμα. Χορός γίνεται στα λεγόμενα «γλέντια» (πάλι, μια λέξη που έχει άλλο νόημα στην Κρήτη απ’ ό,τι αλλού), για τα οποία καθιερωμένες αφορμές είναι κυρίως οι γιορτές πατάτας, εφτάζυμου κλπ. που έχω ξανααναφέρει, ενώ γίνονται ενίοτε και χωρίς αφορμή. (Και στους γάμους βέβαια, αλλά αυτό είναι άλη περίπτωση.)

    Κάποιες φορές όμως οργανώνονται γλέντια και σε ημέρες πανηγυριών. Παρουσιάζονται όμως σαν κάτι ανεξάρτητο, π.χ. αφίσα «γλέντι στο Ταδοχώρι με τον Τάδε, 15/8», και όχι «γλέντι της Παναγίας» ή «πανηγύρι δεκαπενταύγουστου με τον τάδε» ή κάποια τέλος πάντων διατύπωση που να συνδέει το γλέντι με τη θρησκευτική γιορτή.

    Οπότε, ΜΙΚ_ΙΕ, αν μου λες ότι από παλιά (προφανώς πριν καθιερωθούν οι γιορτές τροφίμων) ήδη η ορολογία διαχώριζε τον χορό από το [υπόλοιπο] πανηγύρι, διερωτώμαι μήπως κάπου όλο αυτό δεν είναι τελικά μια εκτροπή αλλά μια φυσιολογική συνέχεια παλιότερων συνηθειών.

    Δεν ξέρω αν είμαι πολύ σαφής στις σκέψεις και τις απορίες μου…

  61. sarant said

    59 Έτσι είναι. Και θα σημαίνει «ας τον πάρουμε» ή κάτι τέτοιο.

  62. Ξεφτίλες !!!!!

    Μέσω ανακοίνωσης του ο ΠΣΑΤ επανέρχεται στο θέμα και αναφέρεται στους λόγους που δεν επελέγησαν για την ψηφοφορία η ποδοσφαιρική ομάδα του ΠΑΟΚ, η τενίστρια Μαρία Σάκκαρη, αλλά και ο προπονητής μπάσκετ, Δημήτρης Ιτούδης, για τους οποίους υπήρξαν και οι μεγαλύτερες ενστάσεις.

    Αναλυτικά τα όσα αναφέρονται:

    «Σχετικά με την ψηφοφορία για τους Κορυφαίους της χρονιάς

    Ξεκίνησε η ψηφοφορία για την ανάδειξη των κορυφαίων αθλητών, αθλητριών, ομάδων και προπονητών για το 2019. Η τελετή της βράβευσης θα πραγματοποιηθεί τη Δευτέρα, 9 Δεκεμβρίου και ώρα 18:00, στο Μέγαρο Μουσικής.

    Το Διοικητικό Συμβούλιο του Πανελλήνιου Συνδέσμου Αθλητικού Τύπου (ΠΣΑΤ) προσκαλεί τα μέλη του να πάρουν μέρος στον πιο ιστορικό θεσμό του ελληνικού αθλητισμού, ο οποίος συμπληρώνει 66 χρόνια ζωής.

    Επίσης, με αφορμή δημοσιεύματα, επιθυμούμε να διευκρινήσουμε ότι οι επιλογές των μελών μας, αθλητικών συντακτών, όσον αφορά στους κορυφαίους της χρονιάς είναι ελεύθερες και δεν υπάρχει κανένας περιορισμός, ούτε φυσικά αποκλεισμός. Το συνοδευτικό ενημερωτικό δελτίο δεν αποτελεί κατευθυντήριο οδηγό
    για την ψηφοφορία, όπως θέλησαν κάποιες πλευρές να το ερμηνεύσουν, δεδομένου ότι περιλαμβάνει μόνο τις ενδεικτικές διακρίσεις αθλητών, αθλητριών, ομάδων σε διεθνείς αγώνες.

    Κι επειδή τα περισσότερα σχόλια είχαν σχέση με την ομάδα ποδοσφαίρου του ΠΑΟΚ, με την τενίστρια Μαρία Σάκκαρη και τον προπονητή μπάσκετ Δημήτρη Ιτούδη διευκρινίζουμε ότι και οι τρεις ψηφίζονται κανονικά.

    Συγκεκριμένα, όσον αφορά στον ΠΑΟΚ που δεν συμπεριλήφθηκε στην ενδεικτική λίστα του ΠΣΑΤ, ελήφθησαν υπ´ όψη τα κριτήρια βράβευσης όπως έχουν αυτά οριστεί από το 2015, όταν αποφασίστηκε να δίνεται έμφαση στις διεθνείς διακρίσεις κατά σειρά προτεραιότητας (Παγκόσμια, Ευρωπαϊκά Πρωταθλήματα κλπ). Αυτό, όμως δεν μειώνει την ιστορική πρώτη κατάκτηση του νταμπλ και το αήττητο του ΠΑΟΚ.

    Ως προς την απουσία του ονόματος της Μαρίας Σάκκαρη από τις ενδεικτικές προτάσεις για την κορυφαία αθλήτρια, σημειώνουμε ότι η μεγάλη πρόοδος που παρουσίασε η πιο σημαντική Ελληνίδα τενίστρια αποτελεί ένα σημαντικό αθλητικό γεγονός δεδομένου ότι όλοι γνωρίζουμε τι σημαίνει για το επαγγελματικό τένις αυτή η θέση. Οφείλαμε, όμως να τηρήσουμε τα κριτήρια που έχουν θεσπιστεί.

    Τέλος, η κατάκτηση της Euroleague από την ΤΣΣΚΑ Μόσχας υπό την τεχνική καθοδήγηση του Δημήτρη Ιτούδη αποτελεί αδιαμφισβήτητη επιτυχία που όμως με βάση τα κριτήρια που έχουν οριστεί από το 2015 δεν μπορούσε να προηγηθεί των διακρίσεων που πέτυχαν συνάδελφοί του με εθνικές ομάδες, με ελληνικούς συλλόγους και βεβαίως καθοδηγώντας πρωταθλητές και πρωταθλήτριες.

    Ανεξάρτητα από όλα αυτά, το Διοικητικό Συμβούλιο του ΠΣΑΤ με το πέρας της εφετινής διαδικασίας, θα επανεξετάσει τα κριτήρια, ώστε να αποφευχθούν στο μέλλον παρόμοιες παρεξηγήσεις».

    … κι ανάλογα με τα μέχρι τότε αποτελέσματα και τις προβλέψεις θα αποφασίσουν !!! Ουστ !! Ερπετόπουλοι !

  63. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    59, ΚΩΣΤΑΣ.
    Ε, προφανώς πρόκειται για τούρκικη γλώσσα! 🙂 . Το ενδιαφέρον είναι να δούμε τι νόημα βγαίνει –αν βγαίνει- από τα δύο αυτά αποσπάσματα. Κι αν πλησιάζουν σ’ αυτό που λέει ο Νικοκύρης, οπότε και η ετυμολογία που προτείνει θα είναι πλήρως τεκμηριωμένη.

    60, Πέπε.
    Αναφερόμουν βασικά στην δεκαετία του ’60. Τότε, ορισμένοι τοπικοί σύλλογοι ή οι καφετζήδες (που είχαν ευρύχωρα καφενεία-για το χειμώνα) ονομάτιζαν και διαφήμιζαν ως «χοροεσπερίδες» και τα γλέντια που διοργάνωναν με την ευκαιρία κάποιας τοπικής εορτής. Υποθέτω, θέλοντας να εκφραστούν πιο ‘πρωτευουσιάνικα’ και επίσημα. Δεν έχω πρόχειρη κάποια τεκμηρίωση, αλλά είμαι σίγουρος ότι θα βρω…

  64. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    60 Πέπε
    Χοροσπερίδα, έτσι χωρίς ε στη μέση, ήταν φυσικά βράδυ και στη μνήμη μου σχετίζεται κυρίως με τις χειμωνιάτικες γιορτές, Χριστούγεννα και Πρωτοχρονιά. Νομίζω ότι συστατικό μέρος τους ήταν ότι τις οργάνωναν, συνήθως οι νεολαίοι, φοιτητές, μαθητές και το χρηματοδοτούσαν δια των καλάντων όπου φρόντιζαν να λένε πως ήταν για τη χοροσπερίδα κι έπεφτε κάτι παραπάνω στο κάτιτις του καθενός, αγόγγυστα 🙂 .
    Το γλέντι ,που σήμερα έχει καθιερωθεί και για όλα τα ανάλογα, κι όπου συμπεριλαμβάνονται κεράσματα, φαγητό, χορός, λέγεται επί πλέον και για κοινωνικές εκδηλώσεις, γάμους, βαφτίσια κλπ «Έχουνε και γλέντι μετά», υποδηλώνει όργανα, μουσική, πέρα από το τραπέζωμα. Και εννοείται ότι γλέντι μπορεί να προκύψει και χωρίς τυπική αιτία, καθώς λες.
    Για γλέντι σε πανηγύρι, θυμάμαι μόνο μετά την εκκλησία, υπαιθρίως φαγοπότι (στεγνούς μεζέδες-βραστό και τυρί και κρασόρακα) και με καλή τύχη και κανένα όργανο, λύρα,μαντολίνο, να παίζαμε και κανένα τζαμπάκι. 🙂
    Ακουγόταν για μακρινά μοναστήρια ότι γινόταν μεγάλο γλέντι, αλλά δεν έτυχα παλιά. Στα νεότερα χρόνια πήγα σε χωριό του Μυλοπόταμου, τ΄Αη Γιώργη, που έγινε μεν και βραδινό γλέντι με τα όλα του (και σφαιροκόπι εννοώ) αλλά δεν ξέρω αν το λέγαν οι ίδιοι χοροσπερίδα. Δε μου φαίνεται απίθανο στη γιορτή Αγίου να οργάνωναν/και να την έλεγαν έτσι, χοροσπερίδα. Δεν ξέρω αν ανακοινώνεται πια «χοροεσπερίδα» κάποιο, οποιοδήποτε γλέντι στα χωριά όπως τότε.
    Την πρωτομαγιά ή και την Καθαρά Δευτέρα γινότανε παρεϊστικος χορός στ΄αλώνι με τον βρισκούμενο του χωριού οργανοπαίχτη. Βιολί έπαιζαν στα μέρη μας, συνήθως, ως τότε . Την πρωτομαγιά όμως , φαϊ δεν είχε. Κάτι αμυγδαλάκια, ξινούτσικα και υπόπικρα κόβαμε και δος του χορό. Ρακή σαφώς όλο και κάποιος θα κουβαλούσε.
    Στα μεγάλα γλέντια φέρνανε επαγγελματίες βιολάτορες ή λυράρηδες. Στα εγκαίνια μιας εκκλησίας είχε έρθει ο Ξυλούρης.Παιδάκι ήμουν, ίσα π΄άρχιζα να χορεύω και τον θυμάμαι με το άσπρο ζιβάγκο να παίζει βροντόλυρα. Ζωηρός,ανεντρανιστός ήχος. Αξέχαστη και η λύρα και η φιγούρα του. Τον αγάπησα γιατί μας παρότρυνε,σοβαρά και γλυκά, εμάς τα πιτσιρίκια να πιάσομε στον κύκλο του χορού.
    Τότε, ούτε στις χοροσπερίδες, δεν τρώγαμε! Με λουκούμια και είδη καφενείου πέρναγε η βραδιά. Μετά, με τους μορφωτικούς συλλόγους και τις γιορτές λιανοφάσουλου κλπ (πασοκ εποχή), μπήκαν απαραιτήτως και φαγοπότια ( είτε στην τιμή του εισιτηρίου, είτε έξτρα).
    Όπως μου ήρθαν τ΄αράδιασα. Μεταφέρθηκα στα πατρώα νοερά, μερικές ώρες πριν κατέβω -τω όντι αύριο- για λίγο, εξ ου και χαιρετώ 🙂 .

  65. @58, όντως, μου διεφυγε και το επανέλαβα…

  66. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    63/60/64 Α! μέχρι να μπουρλιάσω το κατεβατό μου, έγραψε σχετικά κι ο καστρινός ο Μικ-ιος!
    Εγώ φλυάρισα λίγο παραπάνω 🙂

  67. Μαρία said

    63
    Ο Σεραφίμ (sic) Πισιδίας αναφέρει στην εισαγωγή οτι μετά απο προτροπή των πιστών αποφάσισε να μεταγλωττίσει δηλ. να μεταφράσει στη γλώσσα του ποιμνίου του, την οθωμανική, την χριστιανική διδασκαλία, «συλλεχθείσαν εκ διαφόρων θείων πατέρων της καθολικής ημών Εκκλησίας». Απίθανο να αναφέρεται σε μπουλούκια θεατρίνων και μάλιστα στο επίλογο.

  68. Alexis said

    #64: Ας πω κι εγώ δυο λόγια για τα καθ’ ημάς πανηγύρια.

    Το παλιό παραδοσιακό πανηγύρι γινόταν μεσημέρι, αμέσως μετά τη θεία λειτουργία προς τιμήν του αγίου, συνήθως στην πλατεία του χωριού, αν το επέτρεπε ο καιρός, ή σε κάποιο στεγασμένο χώρο αν ήταν χειμώνας.
    Εξακολουθεί να γίνεται σποραδικά, κυρίως στην Ήπειρο σε κάποια χωριά, την καλοκαιρινή περίοδο. Τα διάφορα τοπικά ραδιόφωνα το διαφημίζουν ως «ημερήσιο θρησκευτικό πανηγύρι».
    Αργότερα καθιερώθηκε το βραδινό γλέντι σε μαγαζί που έφερνε «όργανα», ανήμερα της γιορτής του αγίου ή και την παραμονή.
    Αμφότερα και τα δύο 🙂 περιελάμβαναν φαϊ, συνήθως αρνοπροβάτινες ή σουβλάκια-κοντοσούβλια.

    Σε μοναστήρια που γιορτάζουν γινόταν παλιότερα (σε πολύ μικρότερο βαθμό σήμερα) μετά τον εσπερινό της παραμονής, πανηγύρι με σφαχτά που έφερναν οι ίδιοι οι πιστοί, ή τελευταίως με σουβλάκια και ακολουθούσε αγρυπνία, ξενύχτι δηλ. του κόσμου στο μοναστήρι, για να παρακολουθήσουν και την λειτουργία της επομένης.

    Εννοείται ότι πανηγύρια με όργανα διοργανώνονται και σε πλείστες άλλες περιπτώσεις, πλην των θρησκευτικών γιορτών.

    Τη λέξη «χοροεσπερίδα» δεν την έχω ακούσει ποτέ σε Ήπειρο και Δυτική Ελλάδα ευρύτερα…

  69. Alexis said

    Στο Ξηρόμερο η λέξη πανηγύρι (ακριβέστερα παγκύρ’) έχει για τους παλιότερους και μια άλλη σημασία, αυτή της ονομαστικής γιορτής.
    π.χ. Σήμερα είν’ του παγκυρ’ του Μπάμ’
    μετάφραση: «Σήμερα γιορτάζει ο Μπάμπης!» 😆

  70. Πέπε said

    68:
    > > Το παλιό παραδοσιακό πανηγύρι γινόταν μεσημέρι, αμέσως μετά τη θεία λειτουργία προς τιμήν του αγίου […] / Σε μοναστήρια που γιορτάζουν γινόταν παλιότερα (σε πολύ μικρότερο βαθμό σήμερα) μετά τον εσπερινό της παραμονής, πανηγύρι με σφαχτά που έφερναν οι ίδιοι οι πιστοί

    Κοίτα να δεις!

    Από νησιά, που είναι κυρίως η εμπειρία μου, είχα παρατηρήσει ότι άλλα πανηγύρια γίνονται αργά μετά τον εσπερινό της παραμονής κι άλλα ανήμερα μετά τη λειτουργία (ενίοτε μέρα όπως παλιά, άλλοτε βράδυ κατά τη νεότερη συνήθεια), αλλά δεν είχα βρει καμία λογική στο πώς θυμόμαστε ποιο είναι παραμονή και ποιο ανήμερα.

    Αυτή η απλή διάκριση, εκκλησία του χωριού – μοναστήρι, τα βάζει όλα στη θέση τους: Προφανώς το μοναστήρι θα είχε παλιά πολύ ποδαρόδρομο και όποιος πήγαινε έπρεπε να διανυκτερεύσει, και άλλωστε είχε και χώρο για να στρώσεις, οπότε το πανηγύρι θα προέκυψε ως φυσικό επακόλουθο του να είναι μαζεμένος τόσος κόσμος που έχει φάει, έχει παρέα, και δεν έχει δουλειά να κάνει. Ενώ στο χωριό πας εκκλησία, γυρίζεις σπίτι σου σαν κάθε βράδυ, τρως, ύπνο, και την άλλη μέρα είναι η καθαυτού γιορτή.

    Πράγματι, σε όσα πανηγύρια μπορώ να θυμηθώ αυτό το μοτίβο ακολουθείται: το βράδυ της παραμονής αν είμαστε εκτός χωριού (μπορεί να μην είναι ακριβώς μοναστήρι, πάντως ξωκλήσι στην εξοχή με κάποιο στοιχειώδη χώρο για μαγείρεμα και ύπνο – άλλωστε στα 12νησα τα ξωκλήσια τα λένε «μοναστήρια»!), ανήμερα αν είμαστε στο χωριό.

    Και από κει και πέρα διάφορες παραλλαγές για τους ΠΟΛΥ φιλέορτους, όπως: εκτός χωριού > και παραμονή βράδυ και ανήμερα μεσημέρι, εντός χωριού > ανήμερα μεσημέρι και, με παύση, ξανά το βράδυ, ή ανήμερα και ξανά τη δεύτερη μέρα, κλπ..

    Μπράβο ρε Αλέξη, μου ‘δειξες το αβγό του Κολόμβου!

  71. antonislaw said

    «Το ετυμολογικό λεξικό του Μπαμπινιώτη αναφέρει ότι έχουν προταθεί τρεις απόψεις για την προέλευση της περίεργης αυτής λέξης:… 3. Από παιδικά παιχνίδια και τραγούδια.»
    Η γιαγιά μου στο Ρέθυμνο (γεν.περιπου το 1915) μου έλεγε το εξής ταχτάρισμα κουνώντας το χέρι – αν θυμάμαι καλά- όπως κάνουμε στο » μια ωραία πεταλούδα»: «Αλαλί αλαλί έτσε κάνει το πουλί έτσε κάμε το κι εσύ!» Στο βιβλίο μουσικής της πρώτης δημοτικού στο τετράδιο ασκήσεων του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου το αναφέρει ως κυπριακό παιδικό τραγούδι. Παντως η γιαγια μου ηταν ολιγογράμματη κ Κύπρο δεν είχε πάει.

    https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&url=http://www.pi-schools.gr/books/dimotiko/mousiki_a/ergas_1_60.pdf&ved=2ahUKEwiZ34X43v_lAhWRLlAKHQcqDdAQFjAHegQICBAB&usg=AOvVaw1QvTuZOM8sBcEpmQtmsxjz

    Στην ιστοσελίδα Ευτέρπη : Ελληνικά τραγούδια για εκπαιδευτική χρήση ‐ Ψηφιακό Μουσικό Ανθολόγιο το αναφέρει ως παραδοσιακό » Αλαλί το πουλί»

    Αλαλί αλαλί ‐ έτσι κάνει το πουλί.
    Αλαλί αλαλί ‐ όταν βγαίν’ απ’ το κλουβί.
    Αλαλί αλαλί ‐ απ’ το δέντρο κελαηδεί.
    Αλαλί αλαλί ‐ όμορφη είν’ η ζωή.
    Αλαλί αλαλί ‐ έτσι κάνει το πουλί
    Αλαλί αλαλί ‐ κάνε το παιδί και συ.
    https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&url=http://euterpe.mmb.org.gr/euterpe/bitstream/11636/419/2/Alali.pdf&ved=2ahUKEwiZ34X43v_lAhWRLlAKHQcqDdAQFjAEegQIAxAB&usg=AOvVaw2-UOX4CGBCI8fztp-d1MXx

  72. Πέπε said

    @71
    Και σήμερα είναι απολύτως εν χρήσει αυτό το ταχτάρισμα. Όλες οι μαμάδες, και 30 να είναι, το λένε.

    Ηράκλειο.

  73. sarant said

    71-2 Η αδελφή μου, θυμάμαι, ταχτάριζε «κουπεπέ και αλαλί» στη δεύτερη στροφή του κουπεπέ.

  74. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    60, Πέπε.
    «Χοροεσπερίδα», (ή χορεσπερίδα, κατά ΕΦΗ… 🙂 ) με ευκαιρία τοπικής εορτής, εδώ (προπολεμική…)

    αλλά και εδώ (σύγχρονη…): https://fonimaleviziou.gr/wp-content/uploads/2019/07/67185381_2388973481386795_2263118267985952768_n.jpg

    – Ακόμα και σήμερα ο όρος χοροεσπερίδα επιβιώνει και χρησιμοποιείται ευρύτατα (τουλάχιστον στην Κρήτη), βασικά χωρίς -ειν’ αλήθεια- θρησκευτική ή άλλη ειδική αφορμή. Αλλά ‘προς ενίσχυσιν’ Συλλόγων, Ενώσεων, Σωματείων κλπ. ή για φιλανθρωπικούς σκοπούς. (Μια σχετική ιντερνετική περιήγηση, βγάζει πολλές τέτοιες χοροεσπερίδες)

    – Να και μια χοροεσπερίδα το 1977 του 2ου Λυκείου Αρρένων Ηρακλείου, με ευκαιριακή, αλλά ενδιαφέρουσα, παρουσία του Μάνου Χατζιδάκι. http://www.voltarakia.gr/media/k2/items/cache/39424dd193c06956004f95ae14d0f359_L.jpg

    66, ΕΦΗ. Ωραία και κατατοπιστική η… φλυαρία σου! 🙂

    67, Μαρία.
    Για μπουλούκια θεατρίνων, απίθανο βέβαια! :). Αλλά για κάποια διαδικασία/γεγονός μύησης ή εισδοχής και αποδοχής σε θρησκευτική ομάδα; (Είπαμε, από τουρκικά άσχετος…)

    [Μεζεδάκια θα τσιμπήσω το απόγευμα…]

  75. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    70 >>στα 12νησα τα ξωκλήσια τα λένε «μοναστήρια»
    οι παλιοί , γενικά την εκκλησία.
    «γιατί ποτέ δε σμίγαμε
    παρά στο μοναστήρι
    και προσκυνούσαμε μαζί
    σ΄ένα προσκυνητήρι»
    .
    Εκκλησιά/εκκλησά και μοναστήρι.Τα ξωκλήσια, ξωμονάστηρα, τα μοναστήρια, Μονές.

    σ.σ. Πήγα να κλείσω το λαπτοπι για να φύγω κ είδα ότι δεν πάτησα αποστολή στο πρωινό τελευταίο σχόλιο.

    Κρήτη, σου ΄ρχομαι ! 🙂

  76. Costas Papathanasiou said

    55,56,59,63,74
    Φυσικά και είναι μία (λογικοφανής έστω) εικασία η ενδεχόμενη ετυμολόγηση από το π.χ..“à l’allume(-feu)” , ομολογούμενη από το “θα μου φαινόταν πιο λογική”, που αποσκοπούσε κυρίως στην διπλή έμμεση επισήμανση ότι αφενός και η πρωταρχική σημασία «καψόνι» της λέξης “αλαλούμ”, εάν είναι λάθος, μπορεί να οδηγήσει σε αντιστοίχως εσφαλμένο συμπέρασμα, αφετέρου ότι και η έννοια «ας τον πάρουμε», σαφώς επιδοκιμαστική και φιλική, δεν συνάδει με την εχθρική σημασία του «καψονάρω», γι’αυτό εξ άλλου η προέλευσή της από το «αλαλίμ» επισημαίνεται ως πιθανή (άρα ως άλλη μία εικασία και όχι βεβαιότητα) στο λεξικό Κριαρά (κατέγραψε ή μαρτύρησε ποτέ κάποιος κάπου για ιεροτελεστία μύησης τούρκων ή ελλήνων κατά την οποία οι «εισδοχείς» να μαζεύονται τελικά γύρω απ’αυτόν που τυράννησαν φωνάζοντας εν χορώ «αλαλίμ!αλαλίμ!-;)
    Άρα, επί του παρόντος και ελλείψει άλλων αρχικών δεδομένων(:σημαντικότατη η παρατήρηση του ΜΙΚ_ΙΟΣ και η συν-ζήτηση που συνεπάγεται) , μάλλον θα πρέπει να δεχτούμε ότι η αρχική σημασία της λέξης ήταν «δούλεμα» και όχι «βάπτισμα του πυρός» (βλέπε και «αλαλούμ λήψη» στο 13.01.2018, Αλαλούμ Παναγιώτης Διαμαντής https://www.efsyn.gr/nisides/emeis-ki-ayta/136594_alaloym) και να κλίνουμε προς την βικιλεξική αρμένικη εκδοχή «αλαλούμ < αρμενική աղալ (αλέθω• τοπική ενικού: աղալում: ałalum)" που υπονοεί «δουλεύω=τυραννάω κάποιον όπως οι μυλόπετρες το αλεύρι» (και αυτό ως απλή γνώμη και όχι ως βεβαιότητα…βεβαίως!)

  77. Χοροεσπερίδες κάνουν ακόμα τα σχολεία στο Ρέθυμνο.

  78. Πέπε said

    77
    Στο Ηράκλειο δεν ξέρω: καθώς το δικό μας σχολείο συμβαίνει να έχει πολλούς οργανοπαίχτες μεταξύ των καθηγητών, έχει καθιερωθεί από χρόνια να κάνει η Γ’ Λυκείου «κρητική βραδιά», σ’ ένα συγκεκριμένο μαγαζί, μ’ ένα συγκεκριμένο μενού, συγκεκριμένη φυσικά ορχήστρα, σχεδόν συγκεκριμένο ρεπερτόριο κλπ., κι επειδή αυτή η συνταγή συμφέρει (δε βρίσκεις εύκολα τζάμπα όργανα) δεν αλλάζει στο διάβα των αιώνων. Και από άλλα σχολεία δεν έτυχε να έχω ενημέρωση.

    (Το «κρητική βραδιά» καταμεσής της Κρήτης θα μπορούσε να σχολιαστεί πλούσια…)

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: