Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Τρεις σκηνές από τη «Βαβυλωνία»

Posted by sarant στο 11 Οκτωβρίου, 2020


Σύμφωνα με τον Σπύρο Ευαγγελάτο, η Βαβυλωνία έχει στην ιστορία του θεάτρου μας την αντίστοιχη θέση που έχει ο Μακρυγιάννης για την πεζογραφία μας. Ίσως υπερβολικό, πάντως το θεατρικό έργο του Δ. Βυζάντιου, από το 1836 που ανέβηκε πρώτη φορά μέχρι σήμερα έχει συνεχή παρουσία στις θεατρικές σκηνές, έχει γίνει κινηματογραφική ταινία, είναι οικείο σε πολύ κόσμο (έστω κι αν δεν το έχουν όλοι δει, πάντως ξέρουν μέσες άκρες σε τι αναφέρεται), ενώ έχει δώσει ακόμα και παροιμιώδεις εκφράσεις, όπως το «μπαμπά σου γλώσσα γιατί δεν μιλείς;» που χρησιμοποιούμε και στο ιστολόγιο -και πράγματι, ένα ιστολόγιο σαν το δικό μας είναι περίεργο που δεν είχε αφιερώσει νωρίτερα άρθρο στη Βαβυλωνία.

Θα παρουσιάσω σήμερα τρεις σκηνές από τη Βαβυλωνία, τον Αστυνόμο να ανακρίνει στη σειρά τρεις από τους πρωταγωνιστές του έργου. Όπως είδατε, θεώρησα δεδομένο ότι ξέρετε την υπόθεση του έργου, επειδή όμως μπορεί να μας διαβάζει και κανένας αλλοδαπός, ας δώσω την υπόθεση πολύ συνοπτικά:

Σε μια λοκάντα, πανδοχείο, στο Ναύπλιο, το 1827, οι θαμώνες πληροφορούνται τα χαρμόσυνα νέα της ναυμαχίας του Ναυαρίνου και αποφασίζουν να γιορτάσουν με ένα τσιμπούσι την ελευθερία που ανατέλλει για την Ελλάδα. Ο καθένας προέρχεται από διαφορετικό μέρος του ελληνόφωνου χώρου και μιλά διαφορετική διάλεκτο: ένας Ανατολίτης, ένας Πελοποννήσιος, ένας Χιώτης, ένας Κρητικός, ένας Αλβανός, ένας Κύπριος, ενώ υπάρχει κι ένας Λογιώτατος που μιλάει σε αρχαΐζουσα (ή μάλλον αρχαία) γλώσσα. Ο συγγραφέας από την αρχή εκμεταλλεύεται τις διαφορετικές γλωσσικές ποικιλίες για κωμικό αποτελεσμα, αλλά και η κορύφωση του δράματος σε γλωσσική παρεξήγηση οφείλεται, όταν ο Κρητικός λέει στον Αλβανό ότι «ήρθατε στην Κρήτη και φάγατε τα κουράδια μας» εννοώντας πρόβατα -και ο Αλβανός καταλαβαίνει την πανελλήνια σημασία της λέξης, οργίζεται πάνω στο μεθύσι του, βγάζει την πιστόλα και τον τραυματίζει.

Έρχεται ο Αστυνόμος, που είναι Επτανήσιος και μιλάει σχεδόν ακατανόητα από τους πολλούς ιταλισμούς, τους ανακρίνει και τους βάζει όλους φυλακή. Εμφανίζονται μετά η ερωμένη του Κρητικού με την παραμάνα της και έναν γιατρό και τελικά τους αποφυλακίζει όλους και το έργο τελειώνει με καινούργιο τσιμπούσι. .

Η Βαβυλωνία έχει εκδοθεί πολλές φορές, αλλά σας συστήνω την έκδοση της Νέας Ελληνικής Βιβλιοθήκης (Ερμής, τώρα Εστία) σε εισαγωγή και επιμέλεια του Σπύρου Ευαγγελάτου, που έχει πολύ διαφωτιστική εισαγωγή από την οποία παραθέτω μερικά, όχι πολλά, πράγματα. Επίσης, η έκδοση αυτή έχει και τις δύο μορφές της Βαβυλωνίας, διότι μετά την πρώτη παράσταση του έργου οι ηθοποιοί πρότειναν στον Βυζάντιο πολλές αλλαγές, κι έτσι η δεύτερη μορφή, που είναι αυτή που ξέρουμε και που παίζεται, διαφέρει πολύ από την πρώτη στις λεπτομέρειες.

Ο συγγραφέας λεγόταν Δημήτριος Κωνσταντίνου Χατζηασλάνης, γεννήθηκε περί το 1790 στην Πόλη και το 1821 κατέβηκε στην Ελλάδα για να πάρει μέρος στον ξεσηκωμό (ήταν γλωσσομαθής, αφού πρωτύτερα ήταν διερμηνέας του Μπέη της Τύνιδας). Πήρε το ψευδώνυμο Βυζάντιος που δείχνει την καταγωγή του και υπηρέτησε σε διάφορες δημόσιες θέσεις στα χρόνια της επανάστασης και επί Καποδίστρια αλλά επί Αντιβασιλείας ψυχράνθηκε, αποσύρθηκε στην Πάτρα και βιοποριζόταν ως αγιογράφος. Πέθανε το 1853. Εκτός από τη Βαβυλωνία έγραψε και άλλα θεατρικά (Σινάνης, Γυναικοκρατία, Κόλακας) όπου επίσης παίζει με τη γλώσσα και εκμεταλλεύεται τις διαφορετικές διαλέκτους για κωμικό αποτέλεσμα.

Στην εισαγωγή του, ο Ευαγγελάτος συγκαταλέγει τη Βαβυλωνία στην πεντάδα των παλαιών «θεατρικών έργων που ακόμα ζουν», δηλ. που έχουν παρουσία στη σκηνή. Τα άλλα τέσσερα είναι η Ερωφίλη του Χορτάτση (π. 1600), ο Φορτουνάτος του Φόσκολου (1655), ο Χάσης του Γουζέλη (1790) και ο Βασιλικός του Μάτεση (1829). Βέβαια, αυτά τα έγραφε το 1972 -εικάζω πως αν τα έγραφε σήμερα, ή έστω δυο δεκαετίες αργότερα, θα περιλάμβανε περισσότερα έργα, ανάμεσά τους τις κωμωδίες του Χουρμούζη (Τυχοδιώκτης, Υπάλληλος, Λεπρέντης) που παίχτηκαν πολύ μετά τη μεταπολίτευση ή τον Κατζούρμπο και άλλα, που ο ίδιος τα γνώρισε στο ευρύ κοινό.

Αλλά το χαρακτηριστικό είναι ότι από αυτή την πεντάδα έργων, όλα τους ανέβηκαν στη σκηνή και τα γνώρισε το αθηναϊκό κοινό αιώνες μετά τη γραφή τους (η Ερωφίλη παίχτηκε στην Αθήνα 330 χρόνια μετά τη συγγραφή της, ο Βασιλικός περί τα 100) ενώ η Βαβυλωνία παίχτηκε τον επόμενο χρόνο, αμέσως δηλαδή -και ποτέ δεν έπαψε να παίζεται.

Γιατί έχει τόση γοητεία αυτό το πρωτόγονο δραματουργικά έργο; Ίσως επειδή αναφέρεται στο ιδρυτικό γεγονός του νεοελληνικού κράτους, ίσως από την αφέλεια και τη λαϊκότητά του, αλλά σίγουρα και επειδή αξιοποιεί το πλάτος και την ποικιλία που είχε τότε η ελληνική -όπως θα δούμε και παρακάτω. Βέβαια, ο Βυζάντιος υπερτονίζει τις διαφορές των διαλέκτων για να εκμεταλλευτεί τις παρεξηγήσεις -στην πράξη, ακόμη και το 1827 υπήρχε μια κοινή νεοελληνική -και στις σκηνές που θα δούμε αυτή εμφανίζεται και επιτρέπει τη συνεννόηση, ενώ η βασική παρεξήγηση, πέρα από τα κουράδια, είναι το περίφημο «κάζο πενσάτο» και «ατζιδέντε» του Επτανήσιου αστυνόμου, δηλαδή ένας όρος της ειδικής ορολογίας, που καθ’ υπερβολή χρησιμοποιεί ο αμαθής αστυνόμος -σε άλλο σημείο καταλαβαίνουμε πως ούτε να διαβάσει δεν μπορεί καλά καλά. Παρεμπιπτόντως, όχι μόνο ο αστυνόμος αλλά και οι άντρες του είναι Επτανήσιοι -δεν ξέρω αν αυτό αντικατοπτρίζει την κατάσταση που επικρατούσε τότε στο Ανάπλι.

Στο παρελθόν η Βαβυλωνία χρησιμοποιήθηκε από τους αντιπάλους της δημοτικής, για να στηρίξει το επιχείρημα ότι τάχα η πανσπερμία των διαλέκτων της ελληνικής επιβάλλει τη χρήση της καθαρεύουσας αλλιώς η συνεννόηση είναι αδύνατη. Επιχείρημα που μάλλον δεν ίσχυε ούτε την εποχή του Βυζάντιου αλλά που σίγουρα ήταν έωλο όταν προβλήθηκε, πενήντα και βάλε χρόνια αργότερα -όταν ο κάθε διαλεκτόφωνος που ερχόταν στην Αθήνα ήξερε σίγουρα και την κοινή ελληνική λέξη, αλλά όχι απαραίτητα την καθαρευουσιάνικη (το λέει κάπου ο Τριανταφυλλίδης ότι ο Κεφαλονίτης που ερχόταν στην Αθήνα μετά την ένωση των Επτανήσων με την Ελλάδα έμαθε πολύ γρήγορα ότι τα κιάκια που είχε στην τσέπη του λέγονταν σπίρτα, αλλά άργησε να μάθει τα πυρεία.)

Παραθέτω λοιπόν την 3η, την 4η και την 6η σκηνή της 2ης πράξης του έργου, όπου ο Αστυνόμος εξετάζει, κατά σειρά, τον Ανατολίτη, τον Λογιώτατο και τον Πελοποννήσιο. Αυτή η διαδοχή «αναμετρήσεων» είναι χαρακτηριστική του λαϊκού θεάτρου και του Καραγκιόζη, ενώ και η αυτοπαρουσίαση του Πελοποννήσιου με τα λαγοτόμαρα και τους τραχανάδες θυμίζει ανάλογους μονόλογους του μπαρμπα-Γιώργου στον Καραγκιόζη.

Ο Ανατολίτης και ο Λογιώτατος άλλωστε ειναι οι δυο πρωταγωνιστές του έργου και βγάζουν το περισσότερο γέλιο, μαζί με τον Αστυνόμο ενώ εικάζω ότι ο συγγραφέας θα ταυτίζεται άλλοτε με τον Ανατολίτη και άλλοτε με τον Γραμματικό, που επίσης εμφανίζεται στις σκηνές που θα διαβάσουμε. Να προσέξουμε ότι ο Ανατολίτης χρησιμοποιεί τους κανόνες ευφωνίας της τουρκικής, δεν λέει τα διπλά σύμφωνα στην αρχή της λέξης (Κηρτικός και φιράγκικα). Να αναφέρω επίσης ότι πρώτος διδάξας τον ρόλο του Ανατολίτη ήταν ο Θεόδωρος Ορφανίδης, ο πολυτάλαντος λόγιος και βοτανολόγος, που τον έχουμε παρουσιάσει εδώ παλιότερα.

Το κείμενο το πήρα από τον Μικρό Απόπλου, τον εξαιρετικό ιστότοπο που είχε φτιάξει από την προηγούμενη χιλιετία ο παλιός φίλος Άγγελος Περδικούρης.

Στο τέλος βάζω μερικές λεξιλογικές σημειώσεις.

ΣΚΗΝΗ Γ’

Ο Αστυνόμος, ο Ανατολίτης και οι στρατιώται

ΑΣΤ.Π’ ούναι, μουρέ, εκειός ο Λιάπης;
ΑΝΑΤ.Λάπη ποιο είναι; σακίν Λάπη Αρβανίτη είναι; εκείνο υρεύεις; Πάει…· χου…· π’ ούντο τώρα Αρβανίτη;… αν το πιάσης…
ΑΣΤ.(Προς τον Ανατολίτην) Έλα δω εσύ γιαμά…
ΑΝΑΤ.Ιστέ, ήρτα…· τι τέλεις εμένα;
ΑΣΤ.Πινομή σου;
ΑΝΑΤ.Τι τα πη πινομή σου;
ΑΣΤ.Τ’ όνομα σου, μουρέ;
ΑΝΑΤ.Α… όνομα μου; όνομα μου, Χατζή Σάββα, ντούλο σας.
ΑΣΤ.Η πατρίδα σου;
ΑΝΑΤ.Πατέρα μου; πατέρα μου Χατζή Μουράτη λέανε…· εκείνο πετάνε, τι το τελείς τώρα;
ΑΣΤ.Οχι, μουρέ, ο τόπος σου.
ΑΝΑΤ.Α, βιλαέτι μου; βιλαέτι μου Καΐσερλη είναι.
ΑΣΤ.Και π’ ούν’ αυτό το Καΐσερλη;
ΑΝΑΤ.Άι Βασίλη τόπο είναι, Γκαισαρείας, Γκαπαπντοκίας. Ντε ξέρεις εσύ;
ΑΣΤ.Κι είσαι γιαμά απ’ τ’ Άι Βασιλειού τον τόπο; για δ’ αύτο είσαι και χαντζής…· ν’ άμπ’ ο διάολος μεσ’ στην καβούκα σου… Και πες μου μουρέ εσύ, πώς εγίνηκε ο λαβωμός του Κρητικού;
ΑΝΑΤ.Να, ιστέ, τρώγανε, πίνανε…· Αρβανίτη μέτυσε φορτώτηκε Κηρτικό…· Κηρτικό είπε αρβανίτη (ντρέπουμε να πω, τιμή στα μούτσουνά σου) κουράδια είπε. Αρβανίτη είπε, να φας εσύ· σάνκιμ, Κηρτικό να φάη, κατάλαβες;… Κουράδια μουράδια λέοντας, καυγκαλαστίσανε….· καυγκαλαστίσανε, Αρβανίτη τράβηξε πιστόλα, μάνι-μάνι έσφιξε Κηρτικό απάνου, γιαραλάντισε κομματάκι χέρι του…· ούλο ούλο καυγκά ιστέ, αυτό είναι….
ΑΣΤ.Να με πάρουν οι διαόλλοι κι αν κατάλαβα τίποτσι… · (προς τον Ανατολίτην) Και πώς, μουρέ, και πώς; μπα κι ήτανε α κάζο πενσάτο;
ΑΝΑΤ.Αρτίκ πινσάτο-μινσάτο, εγώ ντε ξέρω· Αρβανίτη χτύ­πησε Κηρτικό, βέσσελαμ.
ΑΣΤ.(Με θυμόν) Και μίλλειε, μουρέ, ρωμαίκα, παλιότουρκα!!!
ΑΝΑΤ.Ει….· εσύ γιατί μιλάς φιράγκικα για; σάντο μάντο, φόρτο φούρτο; ιξέρω εγώ φιράγκικα; εγώ ρωμαίικα λέω, ντεν καταλαβαίνεις, εγώ φιράγκικα ντε ξέρω, πώς να γένη για; τι να γένη, α τζάνουμ…· εσύ εύρε το κολάι του πγια, να καταλάβης…· εγώ σάστισα κι απόμεινα… Αλλο τίποτα εγώ ντε ξέρω.
ΑΣΤ.Πες μου, μουρέ, καλά την εζάμινά σου, γιατί κακόρικε, θα πας α ρέστο.
ΑΝΑΤ.Αν μπορής, κατάλαβε τώρα. (Προς τον Αστυνόμον) Άνταμ…· εγώ σε είπα…· ζάμινα μάμινα, ρέστο μέστο, φόρτο φούρτο, σάντο μάντο, κουκούτσι, ντεν καταλαβαί­νω τι τα πή… Ούλο ούλο καυγκά τι ήτανε, είπα…· πάει λέοντας…· άκουσες τώρα; ιστέ, ρωμαίκα το είπα αρτίκ, και τώρα ντεν κατάλαβες; ποτέ σου ντε τα καταλάβης…
ΑΣΤ.(Με θυμόν) Α ρέστο κανάγια, α ρέστο…(προς τους στρατιώτας) Πάρτε τον αυτόνε α ρέστο…
ΑΝΑΤ.Ιστέκα να ντγιούμε…· τι τα πη α ρέστο;
ΑΣΤ.Στη φυλακή θα πας.
ΑΝΑΤ.Χάψι;
ΣΤΡ.Ναι.
ΑΝΑΤ.Έι, ύστερα; εγώ τι έκαμα, άνταμ, να πάγω χάψι; εγώ ντεν χτύπησα Κηρτικό, εγώ πιστόλα μιστόλα ντεν έχω, εγώ ντουλειά μου κύτταζα, τσουμπούσι έκα­μνα…· να, πγιάσε Αρβανίτη, κρέμασ’ το μπιλέμ όχι βάνεις εμένα χάψι…· ταμάμ…
ΑΣΤ.Εσύ θα πας α ρέστο, γιαγουρτοβαφτισμένε, παλιό-τουρκα.
ΑΝΑΤ.Ταμάμ Αστρονόμο…· άφεριμ…· βρίζει κιόλας… Εγώ Τούρκο ντεν είμαι· χριστιανό ορτόντοξο είμαι…· χατζή άντρωπο είμαι· ιψέματα ποτές μου ντε λέω…· χιτς ποτές άντρωπο βαφτίζουνε με γιογούρτι; τόσω χρονώ γένηκα, ακόμα ντεν άκουσα που βαφτίζουνε με γιογούρτι…· Άιντε να ντγιούμε τι τα πης ακόμα…· αγάλια, αγάλια τα πης αύριο με μποζά βαφτίζουνε…·
ΑΣΤ.(Με θυμόν). Α ρέστο, α ρέστο…
ΣΤΡ.(τον παίρνουν).

ΣΚΗΝΗ Δ’

(Ο Αστυνόμος εξετάζει τον Λογιώτατον)
Αστυνόμος, Λογιώτατος, Γραμματεύς της Αστυνομίας, στρατιώται

ΑΣΤ.(Προς τους στρατιώτας) Φέρτε μου, μουρέ, εκειόνε με την σκούφια… (τον φέρνουν προς τον Λογιώτατον) Πινομή σου;
ΛΟΓ.Επώνυμον μεν φέρω Κωνωπίδης, κέκλημαι δε Κλειτομένης.
ΑΣΤ.Όρσε ονόματα…· και πού να θυμάται κανείς, καλό­τυχε, τέτγοια ονόματα που βγάλανε τώρα… (Προςτον Λογιώτατο) Και πούθε είσαι γιαμά;
ΛΟΓ.Κώος.
ΑΣΤ.Και πού στο διάβολο είν’ αυτό το Κώος;
ΛΟΓ.Το τουρκιστί Στάνκιοϊ λεγόμενον.
ΑΣΤ.Και πες δα π’ ούσ’ απέ την Κω, ξαφνικό να σ’ ούρθη…· και τι τέχνη κάμεις;
ΛΟΓ.Τέχνην μεν ουδαμώς· επιστήμων δε μάλα.
ΑΣΤ.Ας είν’ κι επιστήμη· μπα κι είσαι γιατρός;
ΛΟΓ.Ούμενουν, αλλά ρήτωρ, Λογικός, Γραμματικός, Μαθηματικός, και τα λοιπά και τα λοιπά…
ΑΣΤ.Μαρ’ μπα κι είσαι Λογιώτατος;
ΛΟΓ.Ναι μην….· και εκ των ως επί το πολύ λεγομένων ενδοξοτέρων λογίων.
ΑΣΤ.Μουρέ γεια σου Λογιώτατε!!! Και πες μου δα γιαμά, εσύ που ξέρεις τσι ελληνικούρες, πώς εγίνηκε ο λαβωμός του Κρητικού;
ΛΟΓ.Ουχ εκών μεν, είπω δε…Ετύγχαναν τήμερον πεινών την εσχάτην πείναν και δη έδοξέ μοι πορευθήναι εν τω εδωδιμολεσχοοικητηρίω και κορεσθήναι… Απελθών ουν, εύρον και συνδαιτυμόνας πλείστους αυτόθι συνευωχουμένους…· και δη τοίνυν έδοξεν αυτοίς, την εφημερίδα αναγνούσιν, ευθυμητέον είναι την της Ελλάδος παλιγγενεσΐαν… Τοιγαρούν εσθιόντων, πινόντων, αδόντων, υμνούντων και ορχουμενο-ευφραινομένων…
ΓΡΑΜ.Επύκνωσες, Λογιώτατε, την ατμοσφαίραν από γενικάς απολύτους.
ΛΟΓ.Άφνω ο Αλβανός μετά του Κρητός εμαχεσάτην.
ΓΡΑΜ.Να δα κι ένας δυϊκός αριθμός!!!
ΑΣΤ.Να, ν’ άμπ’ ο διάολλος μέσ’ στσι ελληνικούρες σου, παλιολογιώτατε… ανάθεμα κι αν κατάλαβα τι μου λες, μα την πίστι μου… (προς τον Γραμματέα) Γράφε τα εσύ, μουρέ, καλά ετούτα ούλα που λέγει, κακόρικε, (;) γιατί θα τα στείλουμε στην Ακαντέμια τση Μπάντοβας να μας τα ξηγήσουνε οι προφεσσόροι, μα τσ’ άγιους Πάντες… (προς τον Λογιώτατον) Και λέγε δα, λέγε, συφορά στην καλλαμάρα σου.
ΛΟΓ.Και δη ο μεν Κρης τους οίας, κουράδια καλών, ο δ’ Αλβανός τούμπαλιν το σκωρ ενενόει, αναστάς ο Αλβανός κάκτανε τον Κρήτα.
ΓΡΑΜ.Εσολοίκισες.
ΛΟΓ.(Προς τον Γραμματέα) Τι δη καινόν ή ξένον είγε σεσολοίκηκα; και γαρ και Δημοσθένης, άλλοι τε πολλοί ξυγγραφείς εστίν ότε τω σολοικισμώ χρώνται ευφρα­δείας χάριν.
ΑΣΤ.(Προς τον Γραμματέα) Κι άφ’ τόνε το χριστιανό να πη γιαμά την εζάμινά του… Λέγε συφορέλλια σου, λέγε.
ΛΟΓ.Και δη, σου μεν εξετάζοντος μαθείν την αλήθειαν, εγώ σοι ταύτα πάντα αληθώς φράζω, ίνα ποίησης ο βούλεσαι.
ΓΡΑΜ.Εβαρβάρισες.
ΑΣΤ.Και δεν κατάλαβες αν ήτανε κάζο πενσάτο;
ΛΟΓ.Ουκ οίδα την των Ιταλών διάλεκτον… · τούτο δη μόνον γινώσκω, ότι η λέξις κουράδια παράγεται εκ του κείρω, καρώ, κέκαρκα, κέκαρμαι ο μέσος παρακείμενος· γίνεται καρμάδιον, και τροπή του α εις ε ψιλόν, γίνεται κερμάδιον προσθέσει δε του ιώτα, κειρμάδιαν, και αφαιρέσει του μ, κειράδιον, τροπή δε του ε εις ο και του ι εις υ ψιλόν, γίνεται κουράδιον, δι’ ου οι Κρήτες καλούσι τα πρόβατα, ή τας αγέλας, εκ του κείρεσθαι αυτά παρα­γομένης της λέξεως… Και δη έγνως νυνί;
ΑΣΤ.Μουρ’ εγώ δε σ’ αρωτώ τη Γραμμάτικα, και με λες τσι αόριστους, τσι περσυντέλικους, και ούλα τα τέμπα…· ω συφορά μου! σ’ αρωτώ να με πης, αν ήτανε κάζο πενσά­το ο λαβωμός του Κρητικού…· ορίστε τώρα· τι να βγάλω απέ τούτην την εζάμινα; μηδέ το έψιλό σου κατάλαβα, μηδέ το ύψιλό σου. (προς τον χορόν) Αυτός μάτια μου, είν’ απ’ εκειούς τσι λογιωτάτους που ξηγούνε τσι μηναίοι και τσι ψαρμοί του Δαβί, κι οπού ξέρουνε ποτές είναι τση άγιας Άγκατας, και τ’ άι Κούκου, και δεν γλέπεις άλλο σε δ’ αύτους, μόνε μια καλλαμάρα σαν πιθάρι, και μια πένα σαν ντούμπανο. Και τ’ είν’ αυτός; Λογιώτατος…· ω ντζόγια μου!!! γιατί ξέρει γιαμά να ξηγάη τσι συναξαριστάδες…· ναι, ναι, στη μπίστι μου δε σας μπαρτζολετάρω. (προς τον Λογιώτατον) Και πες μου δα, που να κάτσουν ούλοι οι διαόλλοι στη σκούφγια σου…· ήτανε κάζο πενσάτο; (ευθύς προς τον Γραμματέα) Ξηγά το συ, μουρέ διάολλε, ρωμαίκα (;) να το καταλάβη…
ΓΡΑΜ.Εκ προμελέτης.
ΑΣΤ.Κι άμα για να ξέρη κανείς ετούτες ούλες τσι λέξες, πρέ­πει να έχη εκειό το μεγάλο βοκαβολλάριο τση Κρούσκας, οπού είναι σα μια κασσέλλα, και να προβατή μέσ’ τσι πιάτσες τση Ελλάδας, ν’ άχη κι ένα βαστάζο κοντά, για να ξηγάη ούλα ετούτα τα τέρμινα… (προς τον Λογιώτατον) Εκατάλαβες τώρα, μουρέ διαόλλου σκολλάρο, τι θα πη κάζο πενσάτο;
ΛΟΓ.Νυν έγνων εξεικασάμενος εκ της λέξεως το πράγ­μα…· και δη σε πληροφορώ ότι ουκ ην εκ προμελέ­της το δράμα, αιφνίδιον δε μάλλον, και πείσθητι τοις εμοίς λόγοις.
ΑΣΤ.Α ρέστο και συ, μπιρμπάντε, που μας εσεκάρισες με τσι μετοχές σου, και με τα απαρέμφατά σου… (προς τους στρατιώτας) Πάρτε τόνε μουρέ, κι αυτόνε α ρέστο.
ΣΤΡ.(τον παίρνουν.)

Μεσολαβεί ένας σύντομος μονόλογος του Αστυνόμου, και…

ΣΚΗΝΗ ΣΤ’

(Ο Αστυνόμος εξετάζει τον Πελοποννήσιον)
Αστυνόμος, Πελοποννήσιος, Γραμματεύς, στρατιώται

ΑΣΤ.(Προς τους στρατιώτας) Φέρτε, μουρέ, εκειόνε το Μουραΐτη… (τον φέρνουν· προς τον Πελοποννήσιον) Πινομή σου;
ΠΕΛ.Πούλος Πουλόπουλος.
ΑΣΤ.Και πούθε είσαι γιαμά;
ΠΕΛ.Απ’ την Πελοπόννησος.
ΑΣΤ.Και πες δα κακόρικε π’ ούσαι απέ το Μουρία… Και τι τέχνη κάμεις;
ΠΕΛ.Έμπορος.
ΑΣΤ.Και τι θα πη, μουρέ, έμπορος;
ΠΕΛ.Πραματευτής.
ΑΣΤ.Όρσε κ’ εσύ διάολλε…· έμαθες και συ τσι ελληνικούρες.
ΠΕΛ.Τήρα δω, κυρ Αστρονόμο, είμαι Έλληνας, ακούς με, και πρέπει να μιλώ με μάθησις.
ΑΣΤ.Και πώς εγίνηκε ο λαβωμός του Κρητικού;
ΠΕΛ.Να σ’ ορίσω, κυρ Αστρονόμο μου, δε ξέρω, εγώ έφερα να πουλήσω καμπόσα λαγοτόμαρα, καμπόσ’ αλούπια, τυριά, βούτυρα, και τραχανά· είχα στείλει και τον παραγυιό μου με κάμποσες γίδες στέρφες π’ ούχα στην παλιόστανή μου, και τα πούλησα όλα, κι έκαμνα το λογαρισμό μου… Σα με τσούκλωσε η πείνα, ήρθα να την τυλώσω στη λοκάντα, ηύρα και την αφεντιά τους εδώ, κι είπαμε να κάμουμ’ ένα γλέ­ντι…· και να σ’ ορίσω, γλεντάγαμε όμορφα και καλά -σα θε ν’ άρθη το μαγκούφι, έρχεται- ο Αρβανίτης τ’ όβαλε στη μπουρίνα, πγια θα το φέρ’ ο διάτανος, και στα καλά καθούμενα, τσακωθήκανε με τον Κρητικό… Το τσάκωμά τους τι ήτουνα, να σ’ ορίσω, δε ξέρω τι ήτουνα…· δεν έβαν’ αυτί ν’ αγκρουμαστώ καλά καλά… Εγώ, ακούς με, τόσο τόσο δε συλλογιούμαι για ξένες έννοιες…· τήρα δω, το νιτερέσο μου κυττάζω, κι άρα πάρα, ήλιος…
ΑΣΤ.Μωρ’ εγώ δεν εκατάλαβα τίποτσι απ’ αυτήν την ιστο­ρία που με είπες, μα τη Φανερωμένη.,
ΠΕΛ.Εγώ, κυρ Αστρονόμο μου, σε τα κουβέντιασα τα πάσα πάντα της υπόθεσις…· τους είδα που τσακωθήκανε, μα δεν είχα τόσο το νου μου σε δ’ αυτούς… · φωτιά να τους κάψη κι εκείνους και τα μάγγανά τους.
ΑΣΤ.Ω διάολλε και συ με τα ιντρέσσα σου…· οι άνθρω­ποι γιαμά σκοτωνούτανε, και συ συλλογιούσουνε το νιαούρτι σου, τον ταρνανά σου, το γάλα σου, τσι αλεπούδες, και τσι γίδες σου… Και δε με λες γιαμά, π’ ούσαι πλιο ραφινάτος απέ τσι άλλους, αν ήτανε κάζο πενσάτο;
ΠΕΛ.Για κάζο, ήτουνα, και μεγάλο κάζο…· μα δε ξέρω, πεντσάτο ήτουνα, τι ήτουνα.
ΑΣΤ.Το καταλαβαίνω, μουρέ, που ήτανε κάζο, και το γλέπω, διάολλ’ έπαρέ σε κι εσένα.. .· μα άλλο είναι το κάζο ατσιντέντε, κι άλλο είναι το κάζο πενσάτο… Ετούτο τι ήτανε; ετούτο θέλω να με περσουαδέρης.
ΠΕΛ.Ατσιντέντε.
ΑΣΤ.Και τι θα πη ατσιντέντε;
ΠΕΛ.Ξέρω γω; να, άξαφνο θα πη, στοχάζουμαι· δεν είν’ έτσι;
ΑΣΤ.Ναι, μουρέ, γεια σου κακόρικε…· εσύ καταλαβαίνεις γλέπω τον κόσμο…· μουρέ γεια σου Μουραΐτη!!… Και πες με τώρα, σα ξέρης το ατσιντέντε, θα ξέρης και το πενσάτο…· νον ζε δούπιο.
ΠΕΛ.Αυτούνο δεν το ξέρω.
ΑΣΤ.(Προς τον Γραμματέα) Πώς του τ’ ώπες εού τ’ αλλου­νού, μωρέ;
ΓΡΑΜ.Εκ προμελέτης.
ΠΕΛ.Αυτούνο είναι βαθύ ελληνικό, και δεν το πεικάζω.
ΓΡΑΜ.Προμελετημένον.
ΠΕΛ.Τίποτες…· μηδ’ αυτούνο.
ΓΡΑΜ.Αν το είχεν εις τον νουν του πρωτύτερα να το κάμη ο Αρβανίτης.
ΠΕΛ.Τήρα δω, μηδέ στο μυαλό του μέσα ήμουνα, μηδέ τον αρώτησα… Ποιος τους ξέρει πάλ’ αν ήντουσάνε οχτρεμένοι απέ μπροστύτερα.
ΑΣΤ.(Καθ’ εαυτόν) Ω διάολλε ρισπόστα!!! (προς τον Πελοποννήσιον). Και δεν ξέρεις άλλο τίποτσι;
ΠΕΛ.Όσκε…· όλη μου η κουβέντα αυτούνη είναι· τούτο ξέρω μοναχά, οπ’ όσμιξα κι εγώ μ’ ένα σωρό μαγκούφηδες.
ΑΣΤ.Α ρέστο και συ, μισότουρκα, με τσι γίδες σου, με τσι αλεπούδες σου, και με τσι ταρνανάδες σου.
ΠΕΛ.(Με θυμόν) Δεν πάγω.
ΑΣΤ.Και γιατί, μουρέ; δεν ατζιτάρεις γιαμά να πας α ρέστο, γιατ’ είσαι λογοθέτης; ξαφνικό να σ’ ούρτη!!!
ΠΕΛ.Αγκρουμάσου κυρ Αστρονόμο· έχω υπόληψις και φιλοτιμίγια κ’ είμαι Έλληνας ελεύθερος· κι ακούς με, όφκολα όφκολα δε με φυλακώνεις, γιατί κάμω μια διαμαρτύρησι στη Διοίκησις και στο Βουλεπτικό, να ξέρης…· ακούς με;… Κρίνε με πρώτα, κι ανισωστάς κι έχω φταίξιμο, τότες βάλε με και στη φούρκα..
ΑΣΤ.Α ρέστο κανάγια!!! (προς τους στρατιώτας) Πάρτε τόνε κι αυτόνε γιαμά μαζί με τσι άλλους.
ΣΤΡ.(Τον παίρνουν).
ΠΕΛ.Όπ’ ανακατώνεται με τα πίτουρα, τον τρων οι κόττες.

Λεξιλόγιο:

  • σακίν: μήπως
  • γιαμά: λοιπόν
  • σάνκιμ: τάχα
  • γιαραλάδισε: τον τραυμάτισε (γιαράς το τραύμα)
  • αρτίκ: πλέον
  • βέσσελαμ: τετέλεσται
  • μπαρτζολετάρω: αστειεύομαι
  • μας εσεκάρισες: μας έπρηξες, μας σκότισες
  • δούπιο, νον ζε δούπιο: χωρίς αμφιβολία

166 Σχόλια προς “Τρεις σκηνές από τη «Βαβυλωνία»”

  1. Ό,τι πρέπει… Καλημέρες.

  2. Κι απ του δκό μου του σμιρνό, σε στιλ «Βαβυλουνίας».

    Η ΠΑΡΑΒΟΥΛΗ Τ ΣΠΟΥΡΙΑ
    Του Ιβαγκέλιου τς Κυριακής 11 Ουκτώβρ 2020 – Κατά Λκά Η´ 5 – 15
    [ΓΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΥΤΟΤΠΟΥ ΤΡΑΞΤΙ ΣΤΟΥ ΠΡΩΤΟΥ ΣΧΟΛΛΪΟΥ]
    Βγήκι ου σποριάς στου χουράφ, να σπείρ. Καθώς αυτός έσπιρνι, άλλ σπόρ έπισαν κουντά στου δρόμου, κι τς πάτσαν οι διαβάτις κι τς έφαγαν τα πλιά π πέταγαν στουν ουρανό. Κι άλου απ του σπόρου έπισι σι πιτρώδις έδαφους κι μόλλς φύτρουσι, ξράθκι, γιατί δεν είχι καθόλ νιρό. Κι άλου έπισι ανάμισα σ αγκάθια κι μόλλς φούντουσαν τ αγκάθια, του κατάπννξαν. Κι άλου έπισι σι εύφουρου χώμα κι αφού φύτρουσι, κάρπσι ικατό φουρές απάν. Ου Χστός έλιγι αυτά κι τς είπι δυνατά· “’Οποιους έχχ αυτιά για ν ακούει, ας τ ακούς”….

  3. Γς said

    Κι αυτή η θαυμάσια ανάκριση του Λογοθέτη!

    .CASO PENSATO ή CASO ACCIDENTE..ARRESTO!

  4. Μια μικρή διόρθωση:
    «ενώ και ο η αυτοπαρουσίαση του Πελοποννήσιου με τα λαγοτόμαρα και τους τραχανάδες θυμίζει ανάλογους μονόλογους του μπαρμπα-Γιώργου στον Καραγκιόζη.»

  5. leonicos said

    Και δη ο μεν Κρης τους οίας, κουράδια καλών, ο δ’ Αλβανός τούμπαλιν το σκωρ ενενόει, αναστάς ο Αλβανός κάκτανε τον Κρήτα.
    ΓΡΑΜ. Εσολοίκισες.

    πού είναι ο σολοικισμός; Στο τούμπαλιν μάλλον

  6. leonicos said

    Προτείνω τον Γς για Βραβείο Αυτοβελτίωσης

  7. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόια και τη διορθωσούλα

    5 Λεώνικε, ο σολοικισμός τη σύνταξη αφορά, αν δεν κάνω λάθος. Νομίζω ότι το πρόβλημα είναι με τις μετοχές και με το » ο δ’ Αλβανός το σκωρ ενενόει», θα ήθελε κι εδώ μετοχή, ίσως. Αλλά δεν είμαι φυσικός ομιλητής της αρχαίας.

  8. Αγγελος said

    Δημόσιε Χώρε, αυτά είναι κανονικότατη κοινή νεοελληνική, μεταγραμμένη με συστηματική κώφωση των άτονων φωνηέντων. Όπως λέει ο Σολωμός στο «Διάλογο», «Κοίτα καλά μη σε απατήσει η διαφορά της προφοράς, ενώ κρίνεις τες διαλέκτους της Ελλάδας· δέκα λόγια οπού εμείς έχουμε αλλιώτικα από κείνα πὄχουν εις το Μοριά, τί πειράζουν; Έπειτα ποίες είναι τούτες οι μεγάλες διαφορές; Εμείς λέμε πατερό, και άλλοι λένε πάτερο, εμείς λέμε ματία, και αλλού λένε ματιά, εμείς λέμε αέρας, και αλλού λένε αγέρας, εμείς ημπορούνε, και άλλου λένε ημπορούν· τί διαφορές είναι τούτες; Δεν ακουόμασθε ανάμεσό μας; άφησε να το λέγουν οι Ιταλοί, οι οποίοι αληθινά δεν ακούονται.»

  9. leonicos said

    2 Ομοιοπαθή Δημοσιόχωρε
    Προσεξετι θα πεις, ο Εμίρης γαρ ακούει, βλέπει, διαβάζει κρίνει

    Βγήκι ου σποριάς στου χουράφ, να σπείρ. Καθώς αυτός έσπιρνι, άλλ σπόρ έπισαν κουντά στου δρόμου, κι τς πάτσαν οι διαβάτις κι τς έφαγαν τα πλιά π πέταγαν στουν ουρανό. Κι άλου απ του σπόρου έπισι σι πιτρώδις έδαφους κι μόλλς φύτρουσι, ξράθκι, γιατί δεν είχι καθόλ νιρό. Κι άλου έπισι ανάμισα σ αγκάθια κι μόλλς φούντουσαν τ αγκάθια, του κατάπννξαν. Κι άλου έπισι σι εύφουρου χώμα κι αφού φύτρουσι, κάρπ’σε ικατό φουρές απάν. Ου Χστός έλιγι αυτά κι τς είπι δυνατά· “’Οποιους έχχ αυτιά για ν ακούει, ας τ ακούς”….

    Του κείμ’νό σ’ ίνι ακατέργαστου.
    σποριάς στου χουράφ > σπουριάς στου χ’ράφ

    και τα ανάμισα, κατάπννξαν, εύφουρου, κάρπ’σ είναι λόγια μεταπλασμένα

  10. leonicos said

    7 δεν είμαι φυσικός ομιλητής της αρχαίας.

    σοβαρά; από πότε;

  11. Αγγελος said

    Ο σολοικισμός μάλλον έγκειται στην ονομαστική απόλυτη «καλών». Θα ήθελε γενική «του Κρητός τους οίας κουράδια καλούντος, ο Αλβανός…» Αντιθέτως, δεν βλέπω πού έγκειται βαρβαρισμός λίγο παρακάτω, εκτός αν ήθελε «βούλει» αντί «βούλεσαι».

  12. leonicos said

    Αυτή τη στιγμή δεν το θυμάμαι, αλλά υπάρχει και κάποια Ιφιγένεια του 17….

    το έργο αναπλάθεται ως εξής

    Το έργο υποτίθεται ότι παίζεται σε χωριό από ερασιτέχνες, και το ρόλο της Ιφιγένειας έχει η Τρελο-Μαρια του χωριου

    η οποία την καίρια στιγμή της θυσίας καταλαμβάνεται από πανικό και αρχίζει να χτυπιέται και να ουρλιάζει

    και ο σκηνοθέτης διακόπτει την παράσταση λέγοντας: Συμπαθάτε μας… αλλά εμάνισεν η Μαρία.

    Καπου εχω κάτι γράψει αλλά δεν θυμάαι πού

  13. leonicos said

    11 Άγγελε

    συντάσσομαι μαζί σου

    ο Νίκος δεν είαι φυσικό ομολητής της αρχαίας

    Άσ’ τον ήσυχο….(φατσούλα γελαστή) θαπάρω από τα χτεσικά του ιατρού

  14. leonicos said

    ο Νίκος δεν είαι φυσικό ομολητής της αρχαίας

    Άσ’ τον ήσυχο….🙂 🙂

    Μεταφέρονται!

  15. leonicos said

    ο Νίκος δεν είναι φυσικός ομιλητής της αρχαίας

    Άσ’ τον ήσυχο….🙂

    Εγώ δεν μεταφέρομαι

  16. sarant said

    11 Αυτό ήθελε ή δύο γενικές; Του μεν Κρητός τα κουράδια… του δε Αλβανού το σκωρ νοούντος

  17. leonicos said

    Σημαντικό έργο ίσως, πρωτότυπη υπόθεση

    Αλλά ως κειμενο…..

    ομολογώ δεν διαβαζεται

  18. Theo said

    Καλημέρα!

    Απολαυστικά τα αποσπάσματα που διάλεξες και ανάρτησες, Νικοκύρη. Ξαναθυμήθηκα το έργο που ‘χα διαβάσει στην εφηβεία μου.

    ο Ανατολίτης χρησιμοποιεί τους κανόνες ευφωνίας της τουρκικής, δεν λέει τα διπλά σύμφωνα στην αρχή της λέξης

    Στον προσφυγικό συνοικισμό που μεγάλωσα τη δεκαετία του ’60, μαζί με τους πρόσφυγες, έμεναν και αρκετοί ντόπιοι. Δίπλα στην τουρκόφωνη γριά κυρά Σουζάνα έμενε ο παλαιότερός μου φίλος, ο Αντρίκος, που τη μητέρα του (ντόπια) την έλεγαν Τρυφωνία. Η κυρά Σουζάνα, λοιπόν, που μιλούσε σπασμένα ελληνικά, την έλεγε Τυρφωνία. Και κάποια παιδιά της γειτονιάς είχαν σκαρώσει το εξής (που το απάγγελλαν ρυθμικά) : «Κυρά Τυρφωνία, άμα τη ντω τη Αντίρκι, και μπαίνει μπαξέ μου, και παίρνει μπάλες της, και σπάνει ντομάτες μου, μπράντι μπράντι ξύλα φάει.»

    (Είχαν σκαρώσει κι ένα άλλο, μισομακεδόνικα μισοελληνικά, για κάποιον Γιώργο «από τους Γαργαλιάνους» -μάλλον ντόπιος ήταν, από κάποιο ορεινό χωριό, μιλούσε σπασμένα ελληνικά κι αυτός, και ειρωνικά τον έλεγαν Γαργαλιανιώτη, δηλαδή βέρο παλαιοελλαδίτη: «Κυρ Γιωργκάκη Γκαργκαλιόνουτ, ισπαντνά ανά μπαλκόνουτ, σαπουστρά να παντελόνουτ», δηλαδή «Ο κυρ Γιώργος από τους Γαργαλιάνους, έπεσε απ’ το μπαλκόνι, χέστηκε στο παντελόνι.)

    Μια μικρογραφία της Βαβυλωνίας κι η γειτονιά μας 🙂

  19. Theo said

    διόρθωση στο #18:
    Κυρ Γκιωργκάκη Γκαργκαλιόνουτ

  20. Costas X said

    Καλημέρα!

    Αγαπημένο έργο η «Βαβυλωνία», το είχα δει πρώτη φορά στο «Θέατρο της Δευτέρας» της ΕΙΡΤ, αν θυμάμαι καλά.

    «…στην πράξη, ακόμη και το 1827 υπήρχε μια κοινή νεοελληνική…»

    Πίστευα ότι μιλάω καλά την «κοινή νεοελληνική», που είχα μάθει στο σχολείο στην Κέρκυρα, αφού είχα εμπεδώσει ήδη από την πρώτη δημοτικού ότι η «φούσκα» λέγεται «μπαλόνι», το «μπαλόνι» λέγεται «τόπι» και η «σάκκα» λέγεται «τσάντα», όπως η κ. Αλεξάνδρα η γειτόνισσα ! Τα βρήκα σκούρα όμως το 1981 στην Αίγινα, όταν ζήτησα «αρμίδια» και «ανκορέτα», και το 1984 στην Αθήνα, όταν ζήτησα «μπερτουέλες» και «βρακί» ! 🙂

    Ακόμα σήμερα, οι φίλοι γελάνε και ζητάνε μετάφραση, όταν πετάω αυθόρμητα κάποιες λέξεις ή εκφράσεις, όπως «το σώνεις αυτό ;» (= μπορείς να το σηκώσεις αυτό ;). Φανταστείτε τι γινόταν το 1827 !

  21. Πέπε said

    Καλημέρα. Μεγάλη η ανάρτηση. Προς το παρόν διάβασα την εισαγωγή του Νίκου, όταν δω και το υπόλοιπο θα επανέλθω.

    > > επειδή όμως μπορεί να μας διαβάζει και κανένας αλλοδαπός…

    Κανένας Βαβυλώνιος φέρ’ ειπείν;

    > > Ο συγγραφέας […] ήταν γλωσσομαθής

    Ε βέβαια. Ήξερε ένα σωρό ελληνικά. Τουλάχιστον οχτώ φορές γλωσσομαθέστερος από τον καθένα από τους ήρωες.

    > > Να προσέξουμε ότι ο Ανατολίτης χρησιμοποιεί τους κανόνες ευφωνίας της τουρκικής

    Υπάρχουν καππαδόκικα ιδιώματα, ίσως και η καππαδόκικη διάλεκτος στο σύνολό της (δεν είμαι σίγουρος γι’ αυτό), που σε διάφορα σημεία εμφανίζουν ουσιαστική, δομική επίδραση από τα τούρκικα.

    > > ο Κρητικός λέει στον Αλβανό ότι «ήρθατε στην Κρήτη και φάγατε τα κουράδια μας» εννοώντας πρόβατα -και ο Αλβανός καταλαβαίνει την πανελλήνια σημασία της λέξης, οργίζεται…

    Αυτό το λογοπαίγνιο υπάρχει και στον Καραγκιόζη. Νομίζω ότι κουράδι δεν είναι το πρόβατο αλλά το κοπάδι. Πάντως, ενώ το θεωρούσα ως την πιο στερεοτυπική απ’ όσες ιδιωματικές κρητικές λέξεις μπορούν να δώσουν λαβή σε αστεία και παρεξηγήσεις, έχω ρωτήσει εδώ στο Ηράκλειο και στα πέριξ και είναι εντελώς άγνωστη. Πολύ περίεργο.

  22. ΚΑΒ said

    5, 7. Και δη του μεν Κρητός τους οίας, κουράδια καλούντος, του δ’ Αλβανού τούμπαλιν το σκωρ εννοούντος, αναστάς ο Αλβανός κάκτανε τον Κρήτα.

  23. Γιάννης Κουβάτσος said

    Στο γνωστό ποιμενικό ειδύλλιο «Η βοσκοπούλα» κουράδι είναι το κοπάδι. Οι δύο πρώτοι στίχοι:

    «Σε μεγάλην εξορία , σ’ ένα λαγκάδι
    Μιαν ταχινήν επήγα στο κουράδι»

  24. Theo said

    @21:
    Κι όμως θυμάμαι έναν Κρητικό από τη Μεσαρά το 1979 να λέει «με ακολουθούσανε κουράδι οι κότες», την παρέα (Μακεδόνες, Αθηναίοι και Μωραΐτες) να σκάει στα γέλια, κι αυτόν να μας κοιτά απορημένος και θυμωμένος.

    @22:
    Ναι, νομίζω πως αυτό θα ήταν το σωστό.

  25. Πέπε said

    @5 κλπ.:

    > > Και δη ο μεν Κρης τους οίας, κουράδια καλών, ο δ’ Αλβανός τούμπαλιν το σκωρ ενενόει, αναστάς ο Αλβανός κάκτανε τον Κρήτα.

    Το θέμα έχει παγίδα.

    Το πρώτο κομμάτι, με τον Κρήτα, θέλει γενική απόλυτη: Του μεν Κρητός τους όιας (όχι οίας, και χωρίς κόμμα) κουράδια καλούντος. Μέχρι εδώ εύκολα.

    Το επόμενο κομμάτι είναι εύλογο να θέλει επίσης γενική απόλυτη: του δ’ Αλβανού τούμπαλιν το σκωρ εννοούντος.

    Μετά όμως έχουμε «ο Αλβανός» σε ονομαστική: αναστάς ο Αλβανός κάκτανε (κάκτανε!!! αυτό και οι αρχαίοι αρχαίο το έλεγαν!) τον Κρήτα. Ο Αλβανός είναι το υποκείμενο του κάκτανε, άρα ορθά και υποχρεωτικά είναι σε ονομαστική. Συνεπώς η μετοχή θα είναι συνημμένη και όχι απόλυτη, καλών (ο Αλβανός), όπως και η άλλη μετοχή, αναστάς. Άρα: ο δ’ Αλβανός το σκωρ εννοών.

    Αυτό όμως δε γίνεται, γιατί οι δύο πρώτες μετοχές, καλών (καλούντος) και εννοών (εννοούντος) συνδέονται δια του μεν-δε, άρα πρέπει να είναι συντακτικά όμοιες, όχι μια απόλυτη και μια συνημμένη. Άρα για τη δεύτερη, αυτήν του Αλβανού, καμία πτώση δεν είναι σωστή.

    Άλλη εκδοχή: Του μεν Κρητός τους όιας κουράδια καλούντος, ο δ’ Αλβανός τούμπαλιν το σκωρ ενενόει, αναστάς ο Αλβανός κάκτανε τον Κρήτα. Αφού καμία πτώση δεν είναι σωστή φια τη δεύτερη μετοχή, την καταργούμε ολότελα και βάζουμε ξεχωριστή πρόταση. Αλλά και πάλι, δε γίνεται να συνδέεις δια του μεν-δε μια μετοχή με μια πρόταση. Επιπλέον πρόκειται για δευτερεύουσα πρόταση που δεν εισάγεται με κανένα σύνδεσμο, πράγμα που συμβαίνει μόνο όταν η πρόταση συνδέεται παρατακτικά με άλλη, προηγούμενη, ίδιου είδους, οπότε ο σύνδεσμος λέγεται μόνο στην πρώτη (όπως σήμερα: επειδή ο μεν Κρητικός έλεγε…, ο δε Αλβανός κατάλαβε…, -δε βάζουμε δύο φορές το «επειδή»).

    Μόνη λύση, να καταργηθούυν και οι δύο μετοχές και να αντικατασταθούν από αιτιολογικές προτάσεις. Ίσως θα γινόταν αποδεκτή και η αντικατάσταση μόνο της δεύτερης με αιτιολογική πρόταση: του μεν Κρητός καλούντος, επεί δ’ ο Αλβανός ενενόει. Αλλά μ’ αυτό το «επεί» δε νομίζω ότι βγαίνει φυσικό ύφος, ούτε νομίζω ότι άλλος σύνδεσμος θα έκανε καλύτερη τη δουλειά.

  26. gpoint said

    Ακούγεται, βλέπεται, σχολιάζεται αλλά δεν διαβάζεται παρά από ηθοποιούς και σκηνοθέτες !

  27. Χαρούλα said

    Συμφωνώ με τον Leonicos #17. Χάνει πολύ στην ανάγνωση. Βοηθάει μόνο στην μελέτη των διαφορών. Ενώ όταν το ακούς, φχαριστέται αυτί και νους.

    Γλωσσικά άσχετο. Το Ναύπλιο ως πρώτη πρωτεύουσα είχε και τα πρώτα ξενοδοχεία(τρόπος του λέγειν) της χώρας. Ένα από αυτά, την «Λοκάντα του Μισέ – Μπασιά» (του Χίου ξενοδόχου Ίσηδ. Ραβδά), είναι αυτό στην «Βαβυλωνία» Δ. Βυζάντιου, με τον εκ Καισαρίας Ανατολίτη Χατζή – Σάββα Χατζή – Μουράτη, ο ποίος έμεινε κατάπληκτος όταν την επεσκέφθη .

  28. sarant said

    27 Αυτή τη λεπτομέρεια δεν την ήξερα

    25 Δεν καταλαβαίνω γιατί δεν είναι σωστό όπως το λέει ο ΚΑΒ στο 22, και όπως κι εγώ νομίζω.
    Να φέρουμε έναν αρχαίο να μας λύσει τη διαφορά.

  29. Γιάννης Ιατρού said

    28β: Ο ένας που μας έχει απομείνει κάνει ψιλοδιακοπές τελευταία 🙂 🙂 🙂

  30. Χαρούλα said

    #27 επειδή είναι κοπυπάστε από μεγαλύτερο κείμενο, συντακτικά διαμαρτύρεται. Συγχωρέστε με.

  31. ΓΤ said

    (Να ευχηθούμε αύριο να ΜΗΝ είναι ημέρα ελαφρυντικών)

  32. ΣΠ said

    Καλημέρα.

    ζάμινα μάμινα, ρέστο μέστο: Αυτή η επανάληψη μιας λέξης με αντικατάστση του αρχικού συμφώνου με μ πρέπει να είναι χαρακτηριστική συνήθεια των Τούρκων. Ήξερα έναν Τούρκο που το έλεγε.

  33. Spiridione said

    Ωραία με τον σολοικισμό, με τον βαρβαρισμό; Μήπως είναι το φράζω;

  34. Αγγελος + Leonikos

    Αν υπάρχουν συγκεκριμένες διορθώσεις τις περιμένουμε ευχαρίστως. 🙂

  35. Leonikos

    Λουκας > Λκάς (ναι και με εξαιρέσεις)
    αλλά
    χωράφι > χουράφ (μέχρι εκεί).

    Αν υπάρχουν αντίθετα παραδείγματα να τα ακούσουμε ευχαρίστως. 🙂

  36. ΚΑΒ said

    33. βούλεσαι αντί του ορθού βούλει

    Για τον σολοικισμό έχει δίκιο ο Πέπε. Δεν πρόσεξα στη διόρθωσή μου ότι έχουμε το ίδιο υποκείμενο «Αλβανός» στο ενενόει και στο κάκτανε.

  37. Άγγελος

    Ωραίος ορισμός (σου) της κοινής νεοελληνικής. Βόρειο ιδίωμα με αποκαταστάσεις κωφώσεων, αποβολών και των άλλων φωνητικών / φωνολογικών διαφοροποιήσεων, στοιχείων του λεξιλογίου και επαναφορά μη ορθολογικής γραφής. 🙂

  38. spyridos said

    21 k 24

    κουράδι είναι το κοπάδι

    2
    πολύ ωραίο.

    Μια ερώτηση έχετε δώσει την ομάδα του φέισμπουκ για τα Βόρεια Ιδιώματα.
    Μπήκα και διάβασα. Μου αρέσει πολύ. Αλλά δεν είμαι ούτε ομιλητής τους ούτε έχω αρκετές γνώσεις για το θέμα.
    Δεν μπόρεσα να βρω μες στην ομάδα κείμενα για τα διάφορα ιδιώματα , ομοιότητες και διαφορές τους κτλ.
    Υπάρχουν εκεί τέτοια κείμενα/μελέτες ή κάπου αλλού;

  39. Πέπε said

    28β

    Γιατί δεν μπορείς να πεις «του Αλβανού εννοούντος ο Αλβανός κάκτανε», πρέπει η μετοχή να είναι σε ονομαστική και συνημμένη (το αντίθετο του «απόλυτη»).

    Οι μετοχές συνήθως είναι συνημμένες. Αυτό σημαίνει ότι το υποκείμενό τους έχει και κάποιον άλλο συντακτικό ρόλο στην πρόταση. Ο άλλος αυτός συντακτικός ρόλος είναι ο κύριος, και από αυτόν παίρνουν την πτώση τους, εν προκειμένω «Αλβανός» σε ονομαστική γιατί είναι υποκείμενο του ρήματος «κάκτανε». Η μετοχή συνάπτεται σ’ αυτό τον συντακτικό όρο, και συμφωνεί μαζί του στην πτώση. Τυπικό παράδειγμα συνημμένης μετοχής είναι το «αναστάς ο Αλβανός κάκτανε».

    Στις περιπτώσεις όπου το υποκείμενο της μετοχής είναι μόνο υποκείμενο της μετοχής και δεν έχει άλλο συντακτικό ρόλο, η μετοχή λέγεται απόλυτη, και εκφέρεται κανονικά σε γενική (σε ορισμένες περιπτώσεις και σε αιτιατική), και το υποκείμενό της ομοίως. Η σύνταξη «απόλυτη μετοχή σε γενική» λέγεται για συντομία «γενική απόλυτη». Λέμε «θεού θέλοντος θα τα καταφέρουμε», με γενική απόλυτη, αλλά αν θέλουμε να πούμε ότι αν ο θεός θέλει τότε ο ίδιος θα κάνει κάτι δεν μπορούμε να πούμε «θεού θέλοντος ο θεός θα μας σώσει ξερωγώ» αλλά «θεός θέλων θα μας σώσει» (με συνημμένη μετοχή). Ή, με πιο ρεαλιστικό παράδειγμα, «Αναστάς ο Ιησούς από του τάφου έδωκεν ημίν», και όχι «αναστάντος του Ιησού έδωκεν [ο Ιησούς] ημίν».

  40. Πέπε said

    @38 κ.ά.:

    Ο Δημόσιος Χώρος άνοιξε αυτή τη συζήτηση που απ’ ό,τι φαίνεται κινεί το ενδιαφέρον πολλών (και το δικό μου). Θα θέλατε να συγκεντρώσουμε όλες τις ερωτήσεις / απαντήσεις / σχόλια σε μία ανάρτηση αντί να είναι σκόρπιες στην κάθε εκάστοτε σημερινή;

  41. Πέπε said

    @32

    Τέτοια παραδείγματα έχω ακούσει και στα ελληνικά, νομίζω όμως κυρίως από ανθρώπους από περιχές που έχουν πιο έντονη ή πιο πρόσφατη την τούρκικη επίδραση. Κάποτε το είχαμε ξανασυζητήσει.

    Ωστόσο λέμε «σκατά, φατά». Και επίσης «αμάν ζαμάν», που φαίνεται πιο ανατολίτικο χωρίς όμως, νομίζω, να είναι αληθινά τούρκικα.

    Και ΙΚΑ-μίκα-σύκα.

  42. Κιγκέρι said

    Και τζάντζαλα- μάντζαλα ή τζίντζιλι- μίντζιλι, τα ψιλολοΐδια.

  43. ΚΩΣΤΑΣ said

    Ωραία η «Βαβυλωνία», βαριέμαι να την ξαναδιαβάσω, την έχω δει και κανα-δυο φορές στο θέατρο, νομίζω και στο σινεμά. Ωραιότατη όμως αφορμή για συζήτηση. Ευχαριστούμε, Νικοκύρη.

    Αρχίζω από τον dimosioshoros, ωραία απόπειρα, μπράβο! Μια απορία όμως: «Ου Χστός», πού το λένε αυτό; Ποτέ δεν άκουσα τον Χριστό ως Χστός.

  44. ΣΠ said

    41
    Ναι, πρέπει να είναι τουρκική επίδραση.

  45. Κιγκέρι said

    Το δε κουράδι, την πρώτη φορά που το είδα με την κρητική, κτηνοτροφική του έννοια, υπέθεσα ότι είναι το ζώο που κουρεύεται, άρα το πρόβατο.

  46. Αράουτ said

    Ευχαριστούμε τον αγαπητό σε όλους μας, κύριο Σαραντάκο, που μετά από 11 έτη απολύτου σιωπής εδέησε σήμερα να κάνει ένα αφιέρωμα στην θρυλική «Βαβυλωνία» του Βυζάντιου. Ωστόσο, επειδή δεν κατέχει καθόλου το θέμα, το αφιέρωμά του είναι σχολικού επιπέδου, για να μή πω υποτυπώδες, χυδαϊστί «ξεπέτα». Θα είμαι επιγραμματικός…

    1) Είναι αδιανόητο σε ένα αφιέρωμα για την «Βαβυλωνία» να μήν αναφέρεται η παντελής απουσία εκπροσώπου της Στερεάς Ελλάδος (Ρουμελιώτου). Το πράγμα έχει την εξήγησή του, που προφανώς αγνοεί ο κ. Σαραντάκος; Ο Δημήτριος Βυζάντιος μισούσε τους Ρουμελιώτες, διότι τους θεωρούσε αποκλειστικώς υπευθύνους για την απομάκρυνσή του από την θέση του Δημοσίου Λειτουργού επί Όθωνος, με αποτέλεσμα τα τελευταία 17 χρόνια της ζωής του να προσπαθεί να βγάλει το ψωμί του, εικονογραφώντας εκκλησίες στην Πάτρα και στο Ναύπλιο…

    2) …Μάλιστα, για να τιμωρήσει τους Ρουμελιώτες που του κατέστρεψαν την ζωή, ο Βυζάντιος αντικαθιστά στην «Βαβυλωνία» τον τύπο του Ρουμελιώτη με τον Αλβανό, που είναι και ο κακός του έργου, διότι ετραυμάτισε τον Κρητικό για τα κουράδια. Στους διαλόγους της «Βαβυλωνίας» ο Αλβανός αποκαλείται από τους υπολοίπους «Αρβανίτης», πράγμα που συνετέλεσε καθοριστικά στην ταύτιση των λέξεων «Αλβανός» και «Αρβανίτης», ενώ μέχρι τότε (1836) οι πάντες εξεχώριζαν τους Αλβανούς από τους Αρβανίτες, με πρώτο και καλύτερο τον ίδιο τον Θοδωράκη Κολοκοτρώνη στην «Διήγησιν συμβάντων της Ελληνικής Φυλής» που υπαγόρευσε στον Τερτσέτη.

    ΤΟΥΤΕΣΤΙΝ: Το μίσος του Δ. Βυζάντιου προς τους Ρουμελιώτες συνετέλεσε όσο κανείς στην ταύτιση των λέξεων «Αλβανός» και «Αρβανίτης». Η ταύτισις αυτή οφείλεται στην προσπάθεια του ελληνολάτρη Δ. Κ. Βυζάντιου να πείσει τους θεατές της «Βαβυλωνίας» ότι η Ρούμελη είναι μία περιοχή στην οποία κάνουν κουμάντο οι άξεστοι και κακούργοι Αλβανοί.

    3) Γράφει στον πρόλογό του ο φανατικός δημοτικιστής κ. Σαραντάκος: «Στο παρελθόν η Βαβυλωνία χρησιμοποιήθηκε από τους αντιπάλους της δημοτικής, για να στηρίξει το επιχείρημα ότι τάχα η πανσπερμία των διαλέκτων της ελληνικής επιβάλλει τη χρήση της καθαρεύουσας αλλιώς η συνεννόηση είναι αδύνατη. Επιχείρημα που μάλλον δεν ίσχυε ούτε την εποχή του Βυζάντιου…»

    Αλλά, κύριε Νίκο, τί είναι αυτά που λέτε; Όλοι οι μελετηταί συμφωνούν ότι ο Βυζάντιος ήταν αρχαιομαθέστατος, φανατικός υποστηρικτής της καθαρευούσης και ότι έγραψε την «Βαβυλωνία» για έναν και μόνο λόγο: Για να υπογραμμίσει την ανάγκη δημιουργίας μιάς κοινής διαλέκτου, ώστε να συνεννοούμεθα. Με ξεκαθάρισμα των ξενόφερτων λέξεων, και «ανάσταση» αρχαιοελληνικών λέξεων όπου είναι δυνατόν. Πίστευε, δηλαδή, ο Βυζάντιος ό,τι ακριβώς και ο Κοραής, ο κατά κοινή ομολογία «Πατήρ της Καθαρευούσης».

    4) Το ότι ο πολύγλωσσος Δημήτριος Κ. Βυζάντιος ήταν βαθύς γνώστης της Αρχαίας Ελληνικής, αποδεικνύεται από το περίφημο αρχαϊκό στιχούργημα που συνέθεσε προς τιμήν του Όθωνος (Ναύπλιο, 11 Μαρτίου 1833), το οποίο φυλάσσεται ως κόρη οφθαλμού στην «Γεννάδειο Βιβλιοθήκη» του Κολωνακίου, στα Αρχεία της Αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών.

    Αναρτώ το αρχαϊκό αυτό στιχούργημα του Βυζαντίου, προς γνώσιν και συμμόρφωσιν όσων αφελώς νομίζουν πως ο Δ. Κ. Βυζάντιος ήταν… Δημοτικιστής. Τα αρχικά του κάθε στίχου σχηματίζουν την φράση…

    «Τω μεγαλειοτάτω και γαληνοτάτω Βασιλεί της Ελλάδος Όθωνι. Ο ελάχιστος Δ. Κ. Βυζάντιος»


  47. Αγγελος said

    Μήπως μπερδεύουμε τον συγγραφέα της Βαβυλωνίας με τον Σκαρλάτο Βυζάντιο τον λεξικογράφο, ο οποίος πράγματι πίστευε ότι είναι ευκταίο και εφικτό να πλησιάσουμε σταδιακά τη γραφόμενη γλώσσα μας προς την αρχαία, και μάλιστα στην εισαγωγή του τρίτομου έργου του «Η Κωνσταντινούπολις» παρατηρεί με ευχαρίστηση πόσο έχει κινηθεί προς αυτή την κατεύθυνση;
    https://www.blogger.com/blog/post/edit/30278493/2231819190686978470

  48. Πέπε said

    Δεν είναι δα και τίποτε βαριά αρχαία αυτά. Τα ελληνικά της βυζαντινής υμνογραφίας είναι. Ιδίως μάλιστα η έκθλιψη ολόκληρης διφθόγγου (λέλυτ’ αμυδρόν), αν υπάρχει ποτέ στην ορίτζιναλ βυζαντινή υμνογραφία, δεν την έχω συναντήσει. Άλλος στη θέση μου δε θα δίσταζε να εντοπίσει ακριβώς σ’ αυτή την απόστροφο το κρυφοδημοτικιστικό πνεύμα που υποσκάπτει περιγελαστικά όλους τους γραμματικούς αρχαϊσμούς του ποιήματος.

  49. @ 38 Spyridos

    Ευχαριστώ πολύ.

    Δεν κατάλαβα για ποια ερώτηση πρόκειται.

    Έχουμε κατά καιρούς δημοσιεύσει μερικά χαρακτηριστικά κείμενα.

    Σε πρώτη προσέγγιση δεν είναι κακή ιδέα η αναζήτηση μέσω Google. Το μόνο κακό είναι πως πολλά κείμενα τα διακρίνει σχολαστικισμός και ηττοπάθεια. Ίσως επειδή πολλοί επιμέρους ειδικοί π.χ. του 20ου αι. αισθάνονταν ανασφάλεια και είχαν φόβους μήπως παρεξηγηθούν για εδαφικά ζητήματα αυτονομήσεις κ.λπ.

  50. @ 40 Πέπε

    Ευχαριστώ για τις επισημάνσεις.
    Στη διάθεση των φίλων και του ιστολόγου μας Νίκου.

  51. Πέπε said

    @48 συμπλήρωμα:

    Για να μην πω για το ποιητικό μέτρο, που είναι τόσο άμεσα εμπνευσμένο από τη μετρική του νεοελληνικου δημοτικού τραγουδιού ώστε μπορεί να τραγουδηθεί. Κάθε άπιστος Θωμάς μπορεί να δοκιμάσει μόνος του. Πάμε:

    Τύπος καλλονής / και αρετής υπάρχων,
    τύπος αρετής κοντή, νεραντζούλα φουντωτή.

    Ώφθης ως αστήρ / φαεινός εν Ελλάδι,
    ώφθης ως αστήρ κοντή, νεραντζούλα φουντωτή.

  52. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Σε λιγώτερο από δυό βδομάδες, στο ΚΘΒΕ..
    https://www.ntng.gr/default.aspx?lang=el-GR&page=2&production=52192

  53. Μαρία said

    Δεν διάβασα τα σχόλια. Αφήνω εδώ τα Τετράδια εργασίας, 20. Πολύ διαφωτιστικό το Παράρτημα για το ιατροφαρμακευτικό λεξιλόγιο του γιατρού.
    http://www.ine-notebooks.org/index.php/te/index/view/12

  54. sarant said

    36-39 Eντάξει, κατάλαβα

    32-41 Για την επανάληψη ειδικά με το μ, ναι, είναι τουρκικό. Αλλά το έχω ακούσει και στα ελληνικά.

    40-49-50 Αν θέλει ο Γιάννης/Δημόσιος Χώρος να γράψει ένα άρθρο, που είναι και ο καθ’ύλην αρμόδιος, με πολλή χαρά θα το φιλοξενήσω.

  55. sarant said

    53 Πολύ ενδιαφέρον αυτό το τεύχος!

  56. ΓΤ said

    Νομίζω αύριο θα είναι άσχημη ημέρα στο Εφετείο.
    Κάλεσμα Λαγού

    https://elasyn.com/2020/10/11/oloi-efeteio/

  57. Μαρία said

    33
    Στο εξετάζοντος μαθείν, μεγάλη ελληνικούρα, αντί του ζητούντος.
    Το εξετάζω δεν συντάσσεται με απαρέμφατο.

  58. 54β

    Τα σέα και τα μέα ρε παιδιά.

  59. ΣΠ said

    58
    Και η Σάρα και η Μάρα, αλλά δεν είναι το ίδιο.

  60. aerosol said

    #43
    Το έχω ακούσει σε παλιά φράση από δυτική Ρούμελη: Ου Χ’στος μι του πιργιαντί διώχν’ του στρόφτου απ’ του πιδί.
    Πάνε χρόνια και δεν θυμάμαι πώς μου είχε εξηγηθεί το πιργιαντί/περγιαντί, αλλά η φράση έχει την έννοια του Χριστού που θεραπεύει.
    Μάλιστα προφέρεται σχεδόν Κ’στος.

  61. loukretia50 said

    Σφήνα : ολόκληρη πόλη έχει πολιούχο Αη Κστόφορο,

  62. gpoint said

    # 58, 59

    O ΠΑΟ κάποτε είχε Σάριτς και Μάριτς …

  63. gpoint said

    # ^0

    Πιο πολύ Ξτος ακούγεται και Ξούλα η Χρυσούλα, Ξάφω η Χρυσάφω κ.λ.π.

  64. ΓΤ said

    Ιρλανδία-Ουαλία 0-0
    Καζαχστάν-Αλβανία 0-0

  65. gpoint said

    Αντε, βαζελόφρονες, με τον Μαουρίσιο θα θυμηθείτε, έστω σε ρετρό,πως είναι οι καλοί παίκτες που το ξχάστε με τους Μουνιέδες και τους λοιπούς

  66. Faltsos said

    Θυμάστε τον Τραμπάκουλα του Χάρι Κλιν; Μου φαίνεται ότι η ιδέα ξεκινάει από τον Πελοποννήσιο της Βαβυλωνίας. Διαβάζω «δε ξέρω, εγώ έφερα να πουλήσω καμπόσα λαγοτόμαρα, καμπόσ’ αλούπια, τυριά, βούτυρα, και τραχανά· είχα στείλει και τον παραγυιό μου με κάμποσες γίδες στέρφες π’ ούχα στην παλιόστανή μου, και τα πούλησα όλα, κι έκαμνα το λογαρισμό μου… Σα με τσούκλωσε η πείνα, ήρθα να την τυλώσω στη λοκάντα, ηύρα και την αφεντιά τους εδώ, κι είπαμε να κάμουμ’ ένα γλέ­ντι…» και σαν να ακούω τον Τραμπάκουλα να μιλάει.
    Σχετικά με τον καραγκιόζη, δεν ξέρω αν σώζονται κείμενα καραγκιόζη πριν το 1836. Αν υπάρχουν μπορεί να θεμελιωθεί η επιρροή του Βυζάντιου από τον καραγκιόζη. Αν πάλι η γνώση μας για τα έργα του καραγκιόζη περιορίζεται στους σύγχρονους καραγκιοζοπαίχτες, Σπαθάρη κλπ, θεωρώ βέβαιο ότι αυτοί ενσωμάτωσαν στοιχεία της Βαβυλωνίας στα έργα τους.

  67. @54 Νικοκύρης
    Πολλές ευχαριστίες. Τιμητικό.
    🙂

  68. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    21, 23, 24
    Φυσικά, κουράδι=κοπάδι, ποίμνιο.
    Σωστά, νομίζω, λέει ο Πέπε ότι δεν ακούγεται πολύ (ούτε και παλιότερα…) στην Κεντροανατολική Κρήτη. Στα Ρεθεμνοχανιώτικα, όμως, παραμένει ζωντανή η λέξη και μάλιστα με πολλά παράγωγα και σύνθετα, όπως:
    – κουραδάρης
    (βαροκουραδάρης ή χοντροκουραδάρης ή πολυκουραδάρης: μεγαλοκτηνοτρόφος)
    – κουραδάρικος
    – κουραδόγα (κουραδοαίγα)
    – κουραδαρέ(ά)
    – ρημοκούραδο
    – ξεκουραδώνω: διαλύω το κοπάδι
    – συγκούραδο (κλέβεται, χάνεται, αρρωσταίνει ολόκληρο το κουράδι)

    45, Κιγκέρι
    ΕΤΥΜ. [Λεξικό Κριαρά]
    κουράδιν το· κουράδι. Ποίμνιο: άρμεξε το κουράδι (Πανώρ. Β´ 131). [<ουσ. κουρά + κατάλ. ‑άδιν ή με ιταλ. προέλ. Ο τ. στο Βλάχ. και σήμ. κρητ.]

    Ωστόσο, ο Ν. Κοντοσόπουλος προτείνει την ιταλ. προέλ. < σικελ. kuratulu (=ποίμνιο) < curator (=φροντιστής) [(1975), ’’Κρητικά ετυμολογικά. Το κουράδι και το νάκλι’’. Κρητολογία 1, σσ.177-180].
    Την άποψη αυτή φαίνεται να υιοθετεί και ο Χρ. Χαραλαμπάκης.

  69. mitsos said

    Από τα πιο αγαπημένα μου
    Ευχαριστούμε Νικοκύρη

    Όχι δεν είναι αραούτ . Είναι φάουλ να αποδίδουμε προθέσεις στον δημιουργό τέτοιου έργου. Το έργο περιγράφει με πολύ τέχνη ( και αναγκαστικά λοιπόν με υπερβολή σε πολλά σημεία ) μια κατάστση. Δεν είναι διατριβή είναι θεατρικό. Η ομογενοποίηση αργά η γρήγορα θα γινόταν η αρχαιολατρεία έπρεπε όμως να σκηνοθετηθεί. Την ομογενοποίηση πολλοί αγάπησαν τους ομογενοποιητές ( αρχαίας τε και καθομιλουμένης ) ουδείς πλην των ημιμαθών ελληνοβαρεμένων .

    Και για όποιον θέλει μπορεί να δει και ολόκληρη την παράσταση από το Θέατρο της Δευτέραςείτε ε’ιτε στο αρχείο της ertflix είτε εδώ :

  70. ΣΠ said

    Η λέξη κουράδι χρησιμοποιείται καθόλου στην Κρήτη με την πανελλήνια σημασία;

  71. Γιάννης Κουβάτσος said

    65: Πλάκα έχουν οι γραφικοί νεόπλουτοι, όταν κουνάνε τα μάτσα με τα ευρώ στα μούτρα των ξεπεσμένων αριστοκρατών.

  72. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    70, ΣΠ
    Ναι, αλλά σχεδόν αποκλειστικά στο θηλυκό: κουράδα–κουράδες (άντε και …κουραδάκια 🙂 )

  73. Πέπε said

    @56:

    > > θα κοιτώ στα μάτια την Λεπενιωτη απαριθμώντας τα δικαστικά εγκλήματα της

    Την ημέρα των ελέγχων όλοι φύγαμε από το σχολείο με βαριά διάθεση. Θα έπρεπε να τους δώσουμε στους γονείς μας να τους υπογράψουν, κι εκείνοι δε θα χαίρονταν ιδιαίτερα μ’ αυτό που θα έβλεπαν.

    Ο μόνος που έφυγε από το σχολείο χοροπηδώντας και σφυρίζοντας ήταν ο Εντ.
    -Καλά, εσύ δε φοβάσαι; τον ρώτησε ο μικρός Νικόλας.
    -Τι να φοβηθώ; Θα δώσω τον έλεγχο στον μπαμπά μου, θα τον κοιτάξω στα μάτια, θα τον υπογράψει και αυτό είναι όλο.
    Ο Νικόλας, για να καθυστερήσει να πάει σπίτι του, ακολούθησε τον Εντ μέχρι το δικό του. Όσο πλησίαζαν, ο Εντ χοροπηδούσε και σφύριζε όλο και λιγότερο. Στο τέλος σταμάτησε το σφύριγμα και περπατούσε πια πολύ αργά.
    -Περίμενε εδώ μια στιγμή, είπε στον Νικόλα όταν έφτασαν στην πόρτα.
    Ο Νικόλας περίμενε. Ακούστηκε ένα δυνατό χαστούκι και κλάματα.

    (Παράφραση από μνήμης)

  74. faltsos said

    56 Το τέρας ακονίζει τα νύχια του (Έχουμε κι εμείς φωνή). Ξέρουμε ότι το λαβωμένο θηρίο είναι ιδιαίτερα επικίνδυνο. Τι ετοιμάζουν άραγε;
    Την ίδια ώρα κυβέρνηση και αντιπολίτευση βάζουν τα δυνατά τους να του δώσουν τροφή. Συζήτηση για τον ποινικό κώδικα, αντεπίθεση με το σημερινό πρωτοσέλιδο της Αυγής. Κρίμα.
    Προτιμώ το πρωτοσέλιδο του προηγούμενου σ/κ

  75. sarant said

    66 Βλέπεις κι εσύ την ομοιότητα με τον Καραγκιόζη, λοιπόν

    67 Οπότε, περιμένω

  76. Μαρία said

    66
    Δες τη μελέτη στο 53. Μεταξύ άλλων ο Βυζάντιος υπήρξε και ανακριτής.

  77. ΓΤ said

    (Απογευματάκι στην Κύψελη: Μπροστά, το παιδί τρέχει, και, πίσω, η μανούλα είναι στο Messenger…)

  78. Πέπε said

    @58:

    Τα σέα και τα μέα πάντοτε τα αντιλαμβανόμουν ως κάπως σχετικά με το δεύτερο και το πρώτο γραμματικό πρόσωπο: με το σου και το μου, το σε και το με, το σας και το μας. Θα μου πεις, νοηματικά δεν κολλάει, αφού ίσα ίσα συχνά λέμε «τα σέα μου και τα μέα μου». Πράγματι, αλλά από την άλλη δεν είναι τα «σέα» η υπαρκτή λέξη και τα «μέα» η παράφραση, και τα δύο εξίσου «ανύπαρκτα» είναι. Μόνο στη σύγχρονη ναρκοσλάνγκ το «σέο» αυτονομήθηκε ως λέξη (=η σύριγγα).

  79. ΓΤ said

    @77
    Κυψέλη

  80. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    (Απλό μάθημα Διαλεκτικής 🙂 ). Περάσαμε άγριες γλωσσοπολεμικές περιόδους, σήμερα πρακτικά δεν υπάρχει κανένας Έλληνας που δεν αποδέχεται και δεν χρησιμοποιεί την Δημοτική, αλλά στην διαμόρφωση αυτής της Δημοτικής σημαντικό ρόλο έπαιξε και η Καθαρεύουσα, και (ναι!) η Βαβυλωνία θα μας υπενθυμίζει πάντοτε τις ανάγκες και τους όρους και τα μονοπάτια αντιθέσεων μέσα από τα οποία γεννήθηκε η Γλώσσα ΜΑΣ..

  81. ΚΩΣΤΑΣ said

    @2 Dimosioshoros –> Ου Χστός…

    Επαναλαμβάνω την ερώτηση που έκανα στο @43β σχόλιό μου. Πιστεύω ότι ο αγαπητός Δημόσιος Χώρος δεν το πρόσεξε και όχι ότι απαξιοί να μου απαντήσει.

    «Ου Χστός», πού το λένε αυτό; Ποτέ δεν άκουσα τον Χριστό ως Χστός.

  82. sarant said

    81 Κστός πάντως έχω ακούσει, οπότε γιατί όχι Χστός;

  83. ΚΩΣΤΑΣ said

    82 Θα πρέπει να είναι πολύ σπάνιο και όχι σύνηθες στα βόρεια ιδιώματα. Έτσι νομίζω, δεν θα τύχαινε να το ακούσω κάπου, βόρειος είμαι… 🙂

  84. Γιάννης Κουβάτσος said

    80: Μας απάλλαξε από τους σπετσιέρηδες, τους νοτάριους και τις καζάρμες. ☺ Αν δεν γινόταν και καθεστωτικός βραχνάς, θα της χρωστούσαμε μόνο χάριτες.

  85. Κιγκέρι said

    Ξτος ο Χριστός στη Σαμοθράκη και στη Χαλκιδική:

    ….Καπνίζουν το ματιασμένο με το λουλούδι του Χριστού «του Ξτου του λουλούδι» που το παίρνει κάθε οικογένεια τη Μεγάλη Παρασκευή από τον Επιτάφιο από το χέρι του παπά.
    http://lyk-samothr.evr.sch.gr/autosch/joomla15/index.php/9-uncategorised/76-dokimastiko-arthro-1?showall=&start=6

    …Σήμερα γέροντες θυμούνται ότι ερείπια υπήρχαν στην τοποθεσία Ξτος τις πρώτες δεκαετίες του αιώνα μας. Ξτος στο τοπικό ιδίωμα λέγεται ο Χριστός και το όνομα Χριστόδουλος προφέρεται Ξτόδουλος ή Ξτουδουλής. Στο συγκεκριμένο σημείο σώζεται σήμερα ένα εικονοστάσι μέσα στα βάτα με μια εικόνα της Σταύρωσης.
    https://www.xalkidikipolitiki.gr/2018/02/24/%CF%83%CF%84%CE%B7-%CE%BA%CE%B1%CE%BB%CE%AC%CE%BD%CE%B4%CF%81%CE%B1%CE%BC%CE%B9%CE%BA%CF%81%CE%AC-%CF%87%CF%89%CF%81%CE%B9%CE%AC%CE%BC%CE%B5%CE%B3%CE%AC%CE%BB%CE%BF/

  86. sarant said

    83-85 Η πατριώτισσά σου το ξέρει απο Σαμοθράκη, εγώ απο Μυτιληνη.

  87. faltsos said

    75 –>66

    Για τις ομοιότητες δεν υπάρχει αμφιβολία τόσο γενικά ως προς την κωμωδία παρεξηγήσεων αλλά και με αυτούσια μεταφορά συγκεκριμένων παρεξηγήσεων (κρητικός- κουράδια)

    Το επισημαίνει και ο Βάλτερ Πούχνερ (Η γλωσσική σάτιρα στην ελληνική κωμωδία του 19ου αιώνα)
    http://www.potheg.gr/ProjectDetails.aspx?Id=406&lan=1

    Αυτό που επισημαίνω είναι ότι οι καραγκιοζοπαίχτες εμπνεύστηκαν από την Βαβυλωνία και όχι ο Βυζάντιος από τον Καραγκιόζη.

  88. loukretia50 said

    83. Μα πώς τσουγκρίζετε αυγά εσείς οι βόρειοι?

  89. Κιγκέρι said

    Δεν το ήξερα Νικοκύρη, είμαι παιδί της πόλης, το γκούγκλισα!

  90. faltsos said

    Πολλή επισήμανση έπεσε στο 87…

  91. Κιγκέρι said

    83: ΚΩΣΤΑ,

    αλήθεια, αυτό το έχεις δει; Μερικά είναι πολύ γουστόζικα!

    https://el-gr.facebook.com/pages/category/Community/ARTista-537233686427611/

  92. 75 Νίκος

    Εντάξει.

  93. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Πάντως, Νίκο, ο Μπουκάλας σε διαβάζει. (Για τον Θεοδωρόπουλο, δεν είμαι βέβαιος.. 🙂 )
    https://www.kathimerini.gr/opinion/561111907/arithmitikos-laikismos/

  94. ΓΤ said

    Αγγλία-Βέλγιο 2-1
    Αρμενία-Γεωργία 2-2
    ΒοσνίαΕρζεγοβίνη-Ολλανδία 0-0
    Εσθονία-Βόρεια Μακεδονία 3-3
    Κροατία-Σουηδία 2-1
    Λιθουανία-Λευκορωσία 2-2
    Νορβηγία-Ρουμανία 4-0
    Φινλανδία-Βουλγαρία 2-0

  95. ΚΩΣΤΑΣ said

    85 – 86 Ευχαριστώ σας.

    Θεός και κύριος. Άντε στη Σαμοθράκη πήγα μια φορά μόνο, με πιάνει το καράβι. Στη Χαλκιδική; Έχω φάει τα νιάτα μου εκεί… κατά διαστήματα βέβαια. Εντάξει Ξστος, Χστός πού;

    88 –> Μα πώς τσουγκρίζετε αυγά εσείς οι βόρειοι?
    Λου, αν τό ‘πισα σωστά αυτό που με ρωτάς, τα αυγά τα τσουγκρίζουμε μύτ μι μύτ κι κώλου μι κώλου!

    91 Κιγκέρι, δεν το είχα υπόψη μου, σε ευχαριστώ πολύ. Αυτά είναι τα καθιαυτού δικά μας, η μητρική μας, το χάρηκα πολύ. Δεν είμαι στο φ/β και τα χάνω αυτά. Σε ευχαριστώ και πάλι. 🙂

  96. Πέπε said

    Λοιπόν, τώρα που διαβάζω και το κείμενο, βλέπω ότι εκαί που λέει «εβαρβάρισας» (που εξηγήθηκε στα προηγούμενα σχόλια) υπάρχει και νέος σολοικισμός:

    Και δη, σου μεν εξετάζοντος μαθείν την αλήθειαν, εγώ σοι ταύτα πάντα αληθώς φράζω > και δη σοι μεν εξετάζοντι…

  97. @ 81 ΚΩΣΤΑΣ > 2 Dimosioshoros –> Ου Χστός…

    @43β σχόλιό μου.
    Συγγνώμη που δεν το είδα.

    Βάζω την ερώτηση που μπορεί να ενδιαφέρει και άλλους φίλους:
    «Ου Χστός», πού το λένε αυτό; Ποτέ δεν άκουσα τον Χριστό ως Χστός».

    Στη δική μου ΒΙ-ική γλωσσική παράδοση οι δίφθογγες συλλαβές ρι και τι σπάνια δεν αποβάλλονται.
    — Όλη η παθητική φωνή γράφ(ΤΗ)κα, πιδέφ(ΤΗ)κα, χ(ΤΥ)πήθκα…
    — Όλα τα ονόματα Χ(ΡΙ)στούλλς, Χ(ΡΙ)στός, κ.λπ. Χστόφουρους, Χσάνθη, λόγω συχνής χρήσης αλλά π.χ. και χ(ΡΥ)σουχόους, χ(ΡΗ)ματστήριο, άχ(ΡΗ)στους κ.ά. Και, βέβαια, και κκματόγραφους.
    ________________

    Τα διπλά κκ για την ουράνωση. Περίπου -κι-.

  98. Γιάννης Ιατρού said

    91: Όντως, και μαθαίνεις και γελάς 👍✔

  99. loukretia50 said

    95. Αχ, εννοούσα απλά το φραστικόν!
    – Κ’στός Ανέστη!
    (επιμένω στην απόστροφο! καταπιέζομαι όταν την παραλείπω!)

    Τώρα αν το δικό σας τελετουργικό περιλαμβάνει και γυμναστική,,,
    τι να πω!

  100. Πέπε said

    88 –> Μα πώς τσουγκρίζετε αυγά εσείς οι βόρειοι?

    Μα τόσοι αναρχομπολσεβίκοι εδωμέσα, ούτε ένας δεν έχει διαβάσει Παπαδιαμάντη;

    Κστο -μπρε- Κστός ανέστη εκ νεκρών … ζωήν παμμακάριστε.

    Χριστός. Άτονο -ι-, χάνεται, > *Χρστός. Το -ρ- εκεί ανάμεσα μπερδεύει τα πράγματα, απαλλασσόμαστε από την παρουσία του μη μας μπερδέψουν για τίποτε Σέρβους ή Πολωνούς, > Χστος. Και μετά φαίνεται πως άλλοι τρέπουν το χσ σε ξ και άλλοι όχι.

  101. @ 85 Κιγκέρι

    Μπράβο.

    Και με προλαβαίνει και για την υπόθεση που δεν ανέφερα και κάνουμε στα μέρη μου για το Χρυσάνθη > Χσάνθ που περιμένουμε να το ακούσουμε Κ-σάνθ ή και Shάνθ. Μερικοί το έλεγαν και μερικοί δηλώνουν πως το ακούν έτσι, Shάνθ, εγώ όχι (ακόμα). 🙂

    Οι φωνητικοί ξέρουν πως τα δύο συνεχή χ+σ, όταν ζευγαρώσουν, πάντα ετοιμάζονται να αυξήσουν την πληροφοριακότητά τους σαν ζευγάρι με το να γίνει το ένα τους στιγμιαίο.
    Άρα είτε κ+ς είτε χ+τ.

    Το ξέρουμε με τη φθείρα > πσείρα > ψείρα
    αλλά και > φτείρα.

  102. 78 Δε νομίζω να έχει να κάνει με κτητικά μου-σου-του. Αν τα ξέρω καλά, τα σέα είναι από το τρκ şey, πράγμα.
    Πληροφοριακά, γούγλισα şey mey και μου έβγαλε τούρκο χρήστη ΦΒ, κατά τα φαινόμενα ισπανομαθή.

  103. ΚΩΣΤΑΣ said

    Ευχαριστώ σας πάλι όλους και ιδιαίτερα τον Δημόσιο χώρο. Πάντως εγώ ούτε στον Π/δ το θυμάμαι, ούτε αλλού να το έχω ακούσει. Τελικό συμπέρασμα, να βρω μια γούρνα με λίγο νερό και να πέσω μέσα να πινιγώ. Ελληνορθόδοξος τάχα μου εγώ και με τάπωσαν οι χριστιανομπολσεβίκοι!* 😉

    *Καταλαβαίνουν αυτοί σε ποιους απευθύνομαι! 🙂

  104. faltsos said

    Απαγορεύτηκε από το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη και την ΕΛΑΣ η συγκέντρωση για συμπαράσταση στους καταδικασθέντες της Χρυσής Αυγής, που αναγγέλθηκε μετά το κάλεσμα του Γιάννη Λαγού, ο οποίος δήλωσε από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι θα είναι παρών αύριο στο Εφετείο, κατά την ανακοίνωση των ποινών.

    Read more at: https://parallaximag.gr/epikairotita/apagoreftike-apo-tin-elas-sygkentrosi-symparastasis-stous-katadikasthentes-tis-chrysis-avgis

  105. loukretia50 said

    Για το Γιαννιώτικο λεξιλόγιο και άλλα πολλά υπήρχε το Τζέδες..κάτι που είχε κλείσει.
    Βρήκα βέβαια αυτό
    https://egiannina.wordpress.com/2014/10/11/%CF%84%CE%BF-%CE%B3%CE%B9%CE%B1%CE%BD%CE%BD%CE%B9%CF%8E%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%BF-%CE%BB%CE%B5%CE%BE%CE%B9%CE%BB%CF%8C%CE%B3%CE%B9%CE%BF/

  106. Καλησπέρα,
    86 Ξέρεις και τα «κστέλια»; 🙂 (= χριστέλια, αλλά δεν έχει να κάνει με τον Χριστό αλλά με πήλινες λεκάνες και λεκανίτσες που είχαν στον πάτο τους ζωγραφισμένο τον Χριστό – Κστο).

    Σχετικά με το 2 (τώρα ακόμα τα διάβασα) έχω ενστάσεις σε φράσεις κι όχι τόσο στον τρόπο που αποδίδονται οι λέξεις (με εξαίρεση το «κατάπννξαν» που δεν μου βγαίνει με τίποτα). Ας πούμε «σι πιτρώδις έδαφους». Χρησιμοποιείται η λέξη πετρώδες στην καθομιλουμένη; Σε μας, όχι, θα το λέγαμε περιφραστικά (σι μέρους π’ ίχι πέτρις πχ). Το ίδιο και για το εύφορο.

  107. Alexis said

    Κ’στέλης και ο Χρήστος στο Ξηρόμερο.
    Επίσης Κ’σούλα=Χρυσούλα, Κ’στούγεννα=Χριστούγεννα κ.ά.

  108. 103 Κώστας

    🙂

    =====================================================

    106 Γιάννης Μαλλιαρός

    Η αναθεώρηση είναι πάντα χρήσιμο σκαλοπάτι στη μετάφραση.
    Ιδέα για το «εύφουρου» > «καρπιρό».
    Για το «πιτρώδις» …δυστοκία.

  109. Alexis said

    #108: Στα λιθάρια…

  110. Πέπε said

    #100

    Να θυμίσω και το γνωστό, από δημοτικό τραγούδι, ποντιακό όνομα Ξάντινον = Κωνσταντίνος (> Κωσταντίνος > *Κσταντίνος > *Κσαντίνος > Ξάντινον). Δεν ξέρω γιατί χάθηκε το -ω-, δεν είναι ανάλογη περίπτωση με τις ΒΙ κοφώσεις και σιγήσεις, αλλά πάντως, αφού χάθηκε, ακολούθησαν πολύ παρόμοιες εξελίξεις όπως με τον Ξτο, την Ξάνθη, τον ξοφό (κάπου πρέπει να ‘χω πετύχει αυτή τη μορφή για τη λέξη «χρυσοχόος»!) κλπ..

    Ο Ξάντινον ο πάντινον ο πάντη λαλεμένον…

  111. 108 Καρπιρό! Καλόόό

  112. Πέπε said

    @107

    > > Κ’στούγεννα=Χριστούγεννα κ.ά.

    Και παρ’ Άγγλοις, Ξμας = Χρίστμας

  113. Πέπε said

    Τα ξα κι τα ξουμιληγκάτα, μυτιληνιό παραμύθι

  114. loukretia50 said

    Πάντως ένας Ρουμελιώτης όντως λείπει.
    Και δεν ξέρω πώς και γιατί, αλλά μπέρδεμα με Αρβανίτες υπήρχε.
    Αναρωτιέμαι αν την εποχή που παρουσιάστηκε το έργο είχαν ενοχληθεί κάποιοι με τον Αλβανό. Τόσοι πολλοί ήταν τότε?

    Faltsos
    Μπορεί όπως επισημαίνετε (!) και σεις και ο Β.Πύχνερ να άντλησαν υλικό οι καραγκιοζοπαίχτες από τη Βαβυλωνία, όμως οι βασικοί χαρακτήρες στο θέατρο σκιών (Μπαρμπαγιώργος, Νιόνιος, Σταύρακας, πασάς, Εβραίος) τόνιζαν ακριβώς αυτές τις διαφορές στη γλώσσα και ήταν πάντα η βάση για πολλές κωμικές καταστάσεις,

  115. ΚΩΣΤΑΣ said

    Αναλαμπή, τώρα θυμάμαι κάποιον συμμαθητή μου στο γυμνάσιο, τον έλεγαν Χρυσάφη και κάποιος κολλητός του τον φώναζε Ξάφη. Νόμιζα ότι είναι το καλλιτεχνικό του, δεν κατάλαβα ότι πρόφερε διαφορετικά το όνομά του.

  116. Theo said

    @100:
    «Κ᾽στὸ – μπρὲ – Κ᾽στὸς ἀνέστη
    ἐκ νεκρῶν θ α ν ά τ ω ν,
    θάνατον μ π α τ ή σ α ς,
    κ᾽ ἔ ν τ ο ι ς – ἔ ν τ ο ι ς μνήμασι,
    ζωὴν π α μ μ α κ ά ρ ι σ τ ε!

    Καὶ ὅμως, μεθ᾽ ὅλην τὴν ἰδιορρυθμίαν ταύτην, οὐδείς ποτε ἔψαλεν ἱερὸν ᾆσμα μετὰ πλείονος χριστιανικοῦ αἰσθήματος καὶ ἐνθουσιασμοῦ, ἐξαιρουμένου ἴσως τοῦ γνωστοῦ ἐν Ἀθήναις γηραιοῦ καὶ σεβασμίου Κρητός, τοῦ ψάλλοντος τὸ Ἄλαλα τὰ χείλη τῶν ἀσεβῶν μὲ τὴν ἑξῆς προσθήκην· «Ἄλαλα τὰ χείλη τῶν ἀσεβῶν τῶν μὴ προσκυνούντων, οἱ κερατάδες! τὴν εἰκόνα σου τὴν σεπτήν…»

    Ἀληθεῖς ὀρθόδοξοι Ἕλληνες!»
    (Εξοχική Λαμπρή

  117. Alexis said

    Παράδειγμα ανατολίτικης επανάληψης που έχει καθιερωθεί στην ΚΝΕ δεν είναι και το «ξανά-μανά»;

  118. Αράουτ said

    1) Επιτέλους, κυρία Λουκρητία (114α): Μετά από 9 ώρες απολύτου σιωπής, κάποιος σχολιαστής (δηλ. εσείς) αντελήφθη πόσο σημαντική είναι η επισήμανσις του σχολίου 46 για την έλλειψη ενός εκπροσώπου των Ρουμελιωτών στην «Βαβυλωνία». Και το γιατί ο Δ. Βυζάντιος βάζει στην θέση τους τον Αλβανό – Αρβανίτη για να θίξει τους Ρουμελιώτες που τόν είχαν απολύσει από το Δημόσιο.

    Αλήθεια, εσείς κυρία Λουκρητία, πώς εξηγείτε την παντελή άγνοια του κ. Σαραντάκου για το θέμα αυτό; Είναι δυνατόν ένας κορυφαίος μελετητής της Ρωμέικης Λογοτεχνίας όπως ο κ. Σαραντάκος να μήν έχει πάρει χαμπάρι στα 61 του χρόνια την παντελή έλλειψη των Ρουμελιωτών από την «Βαβυλωνία»; Κάτι ύποπτο συμβαίνει εδώ πέρα…

    2) Όσο για την απέλπιδα προσπάθεια του παγκοσμίως αγνώστου φιλολόγου κυρίου Πεπέ (στα σχόλια 48 + 51) να αποδείξει ότι ο αρχαιομαθέστατος οπαδός της καθαρευούσης, Δ. Κ. Βυζάντιος, ήταν Δημοτικιστής, είναι ασφαλώς για γέλια + για κλάματα.

    Η τραβηγμένη από τα μαλλιά προσπάθεια του κυρίου Πεπέ να μάς πείσει ότι ο Βυζάντιος δεν ήταν αρχαιογνώστης αλλά βυζαντινογνώστης κι ότι υπήρξε κατά βάθος δημοτικιστής, επιβεβαιώνει για πολλοστή φορά πόσο χαμηλό είναι το επίπεδο των φιλολόγων που διδάσκουν στα ρωμέικα σχολεία εν έτει σωτηρίω 2020. Ούτε ο δημοτικιστής κ. Σαραντάκος δεν καταδέχτηκε να του απαντήσει, γιατί ξέρει πόσο φανατικός καθαρευουσιάνος ήταν ο συγγραφέας της «Βαβυλωνίας».

  119. sarant said

    Eυχαριστώ για τα νεότερα!

    116 και πριν: Τριγύριζε στο μυαλό μου, αλλά δεν το θυμήθηκα, μόνο της γιαγιάς μου τα μυτιληνιά (που δεν τα έλεγε η ίδια βέβαια)

  120. ΚΩΣΤΑΣ said

    Για να πω την αλήθεια – και μη νομιστεί ότι σιγοντάρω τον κ. Αράουτ – όταν πρωτοδιάβασα τη Βαβυλωνία, παραξενεύτηκα και κυρίως κάπως δυσαρεστήθηκα που ο Β. δεν περιείχε μέσα άλλον εκπρόσωπο της ηπειρωτικής Ελλάδας, πλην της Πελοποννήσου. Βέβαια δεν είχε απελευθερωθεί τότε όλη η Ελλάδα, αλλά πολεμιστές υπήρχαν και από άλλες μη απελευθερωθείσες περιοχές. Για τη Στερεά Ελλάδα δεν ισχύει ούτε αυτό.

  121. loukretia50 said

    Πιθανολογώ ότι ο κ.Σαραντάκος σκοπίμως δεν αναφέρεται στο τόσο ευαίσθητο θέμα διότι αποφεύγει να πληγώσει το Ρουμελιώτη φίλο του Παν.Μπουκάλα…

    (Αντί να πιάνω λακριντί με τους λογιωτάτους
    δεν πήγαινα καλύτερα σ΄ένα μπιστρό για γάτους…)

  122. Alexis said

    #121:
    Με τον ακατονόμαστο κόψε τα σου ‘πα μου ‘πες
    γιατί με τούτα και μ’ αυτά την κάναμε από κούπες 😆

  123. Theo said

    Ελλάδα-Μολδαβία 2-0
    Το σκοτώσαμε το θηρίο 🙂

  124. Ωραία και τα ΒΙ-ικά νεότερα.
    Να ευχαριστήσουμε και να καληνυχτίσουμε τους φίλους και το Νικοκυρη μας.

  125. Alexis said

    Πόσο εκνευριστικά παπάρας γίνεται ο Αλέξης Σπυρόπουλος όταν προσπαθεί να λανσάρει καινοφανείς ελληνικούρες:
    «Η Σλοβενία ξεκίνησε τη νύχτα της με γκολ μέσα στην Πρίστινα»
    «Μία φορά χρειάστηκε να κάνει κάτι όλη τη νύχτα ο Βλαχοδήμος…»

    Μαύρη ειν’ η νύχτα στα βουνά ρεεεε… 😡

  126. voulagx said

    #121: Είναι ν’ απορείς, που βρέθηκε τόση απουσία
    όλη σε έναν τύπο πολυώνυμο.

  127. Μαρία said

    «…Ω, μωρέ Καραγκιόζη, αν με θέλει, λέει, θα γκάβω το ρίζωμα, θα πάμε, μαθές, να φάμε και κανένα κουράδι. Κ. (γελών): Τι θα φάτε, λέει; Κουράδι! Μ.: Ναίτσε, μωρέ, θα το σουβλίσουμε και θα το φάμε ζεστό ζεστό. Κ.: Θα το σουβλίσετε κιόλας το κουράδι; Μ.: Ναίτσε, μωρέ, μα το θεό μου. Κ.: Έχεις πολλά κουράδια; Μ.: Έχω, μωρέ, μια στάνη. Τη φυλάει ο αδερφός μου ο Μανολιός. Κ.: Ω, μανούλα μου! Τα φυλάνε κιόλας τα κουράδια; Γιατί τα φυλάτε, καπετάν Μανούσο; Να μη σας φύγουν; Υπάρχει φόβος; Περπατάνε τα κουράδια; Μ.: Ίντα, μωρέ, μοναχά τους θα τ’ αφήσουμε να τα φάνε άλλοι; Κ.: Ω, ω! Πρώτη φορά ακούω να τρώνε τα κουράδια! Δεν έχω ματακούσει άλλη φορά. Για φαντάσου να τα τρώνε! Μα ποια λες κουράδια, καπετάν Μανούσο; Για πες μου. Μ.: Δεν κατέχεις, μωρέ, ποια λέω κουράδια; Ζουζούδι είσαι, μωρέ, να μην κατέεις ποια λένε κουράδια; Κ.: Ναι, ζουζούδι είμαι. Για πες μου εσύ ποια λένε κουράδια. Μ.: Τήρα, μωρέ συ, τον γιβεντισμένο, να μη κατέει ποια λένε κουράδια! Τα αρνιά, μωρέ συ, τα πρόβατα. Κ.: Έτσι μίλα, κακομοίρη μου. Μου λες κουράδια! Πού στην οργή να ξέρω γω ποια λένε κουράδια. Επήγε ο νους μου αλλού. Τι διάολο, λέω, τα φυλάνε και τα τρώνε κιόλας»
    σ.56 https://ikee.lib.auth.gr/record/302449/files/GRI-2019-23452.pdf

  128. Πέπε said

    127:

    Ναι, μπράβο. Από τέτοια αποσπάσματα έχει γίνει γνωστό (τουλάχιστον σ’ εμένα – δεν ξέρω αν άλλοι το άκουσαν αλλού) ότι δήθεν κουράδι είναι το πρόβατο.

    Γενικά δεν είναι και πολύ έγκυρα κρητικά αυτά. Ούτε το ναίτσε, ούτε η στάνη (μάντρα), ούτε το «τα φυλάει» (τα βλέπει – το «φυλάω» το λένε «φυλάζω» αλλά έχει άλλη έννοια), ούτε το «τήρα» (ξάνοιξε). Και δεν έχω ακούσει ούτε το ζουζούδι ούτε να είναι ιδιαίτερα συνηθισμένο το «μα το θεό μου».

  129. Πέπε said

    Ούτε το «να γκάβω» ξέρω, ούτε να σουβλίζουνε.

  130. William T. Riker said

    126 Έγραψες!

  131. loukretia50 said

    Μαρία, πολύ ενδιαφέρον , όπως και το προηγούμενο που ποστάρισες.
    Και άξιζε ν΄αναφερθεί ότι ο Βυζάντιος σατίριζε και τους ατζαμήδες γιατρούς και τους σπετσιέρηδες.
    Στη σελ. 31 του λινκ στο σχόλιο 127 αναφέρεται παρεξήγηση ανάμεσα σε «Κρητικό και ΑΡΒΑΝΙΤΗ»!

    Ενώ στο παρακάτω βιβλίο γράφει για Ρουμελιώτη που όμως δεν υπάρχει!
    La Littérature grecque moderne
    By Denis Kohler
    https://books.google.gr/books?id=iC5YDwAAQBAJ&pg=PT71&lpg=PT71&dq=la+tour+de+babel+piece+de+theatre+grecque&source=bl&ots=keuICve016&sig=ACfU3U17W2CLwmiwiCdjv4DzQcCD2wejZg&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwja5tCYsKzsAhUJZMAKHUOqC4A4ChDoATADegQIARAC#v=onepage&q=la%20tour%20de%20babel%20piece%20de%20theatre%20grecque&f=false

    Με την ευκαιρία χάζευα αυτό, αν σ΄ενδιαφέρει

    Click to access PUCHNER_Episteme_Theatrou_2014.pdf

    Υπάρχει μήπως ον λάιν το άλλο έργο του Βυζάντιου, τα Κορακίστικα?

  132. Alexis said

    Από το απόσπασμα που παρέθεσε ο Νικοκύρης γίνεται φανερό για μια ακόμα φορά ότι οι Μοραΐτες είναι οι πιο γνήσιοι Έλληνες (οι καθιαυτού λέμε… 😆 )
    1) Μιλάνε τα πιο καθαρά και τα πιο «καθιαυτού» ελληνικά. Ο Μοραΐτης είναι ο μόνος από τους τρεις με τον οποίο συνεννοήθηκε, έστω και στοιχειωδώς, ο αστυνόμος.
    2) Ο Μοραΐτης απείλησε τον αστυνόμο να μην τον βάλει φυλακή γιατί «έχει μπάρμπα στην Κορώνη». Είναι δηλαδή γνήσιος εκφραστής της πατροπαράδοτης και ελληνικότατης νοοτροπίας του «ξέρεις ποιος είμαι εγώ ρε» και «θα σε στείλω στον Έβρο ρε»

  133. loukretia50 said

    Voulagx : Πολύ καλό!

    Alexis
    Σωστά! Από Μωραίτη αναμενόμενο να τα έχει καλά με την αστυνομία!!
    Μιλάει τη γλώσσα της εξουσίας – βοηθάει κι ο μπάρμπας φυσικά!
    Και γουστάρουν την κορώνα εκεί χάμου!

    Αν κάνεις παρατήρηση, δε σώζει η φατσούλα!
    Γλυκά, θαρρώ, χαμογελάς, μα μου τη λες στη ζούλα!

  134. Μαρία said

    131
    Τα κορακίστικα είναι του Ρίζου – Νερουλού

  135. Μαρία said

    134
    https://anemi.lib.uoc.gr/php/pdf_pager.php?rec=/metadata/d/8/3/metadata-1d5ef4ccd049071d7f3993287b0910b2_1291273928.tkl&do=110644_w.pdf&pageno=21&width=841&height=595&maxpage=71&lang=el

  136. loukretia50 said

    134. Έστω! Τα είδα τόσες φορές δίπλα στο όνομα του Βυζάντιου, ε, τα μπουρδούκλωσα! Ξέρεις όμως αν υπάρχει ον λάιν?

    ΥΓ. Ελπίζω να μην έχουμε και ποιητικό έργο Νερουλού!

  137. loukretia50 said

    135. Μερσί!

  138. Alexis said

    #133:
    Ίσως και να μην έγινα αντιληπτός, λυπάμαι,
    για ένα τρολ στα σοβαρά αξίζει να μιλάμε; 🙂

  139. loukretia50 said

    138. Απλά θέλω να μιλάμε αγαπητέ!

  140. Παναγιώτης K. said

    Θυμήθηκα τη γιαγιά μου να σταυροκοπιέται και να λέει: «Ο Χστος κι η Πανίγια». Γεννημένη το 1896 στη Β.Δυτική Πίνδο.

  141. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Μπήξα δείξα
    Φούρια μούρια
    Ο Σάλιαγκας κι ο Μάλιαγκας

    128 >>Γενικά δεν είναι και πολύ έγκυρα κρητικά αυτά. Ούτε το ναίτσε, ούτε η στάνη
    ε ναίσκε! η μάντρα!
    Ούτε λέμε να πάμε να φάμε κανένα κουράδι αλλά κιανένα ωζό!
    Ζουζούδι είσαι, μωρέ, /μουσκάρι είσαι, μωρέ,
    Μα το θεό μου/ μα το θιο ή μα το θεο ντον ένα

    Στη Βαβυλωνία αναφέρονται και στο γάιδαρο που οι Κρητικοί τονε λένε χτήμα.

    Το μικρό θέατρο στο β΄πρόγραμμα

  142. @ 140 Παναγιώτης K.

    >>Θυμήθηκα τη γιαγιά μου να σταυροκοπιέται και να λέει: «Ο Χστος κι η Πανίγια»…

    Δηλαδή, τελικά, Παναγιώτη, με όσα ακούσαμε και από άλλους φίλους αυτό το «Χστός» είναι πολύ πιο διαδεδομένο από όσο νομίζαμε. Ευχαριστούμε για τη συμβολή.

  143. Πέπε said

    Τώρα,ο Χστός / Χτος, το χσο/ξο, το χσάφ/ξαφ, είναι κανονικές εφαρμογές των γενικών κανόνων του ιδιώματος ή εξαιρέσεις; Υπάρχει ας πούμε και άχστους/άξτους (άχρηστος); Τι γίνεται σε συλλαβές με άλλο σύμφωνο αντί χ; Με λ αντί ρ;

    Δ. Χώρε, έχετε αποδελτιωμένες τέτοιες περιπτώσεις;

  144. Πέπε said

    > > Χστός / Χτος

    Χστός / Ξτός εννοούσα. Και με τους τόνους μπερδεύομαι. Είναι κάπως δύσκολη αυτή η ορθογραφία! 🙂

    Και με την ευκαιρία: αν σκοπεύετε όντως να στείλετε άρθρο στον Νικοκύρη για δημοσίευση, μια απορία μου που ίσως η απάντησή της να ενδιαφέρει κι άλλους είναι οι κανόνες για το πότε ΔΕΝ χάνεται το άτονο ι / ου. Για παράδειγμα, όταν μια λέξη έχει τόσο πολλές συνεχόμενες άτονες συλλαβές με ι ή ου ώστε, αν φύγουν όλα, να καταντά είτε γλωσσοδέτης είτε αγνώριστη, πώς επιλέγεται ποια θα παραμείνουν;

  145. Αλέξανδρος said

    Δεν πρέπει να χαρακτηρίζεις τον αρβανίτη ως αλβανό (ειδικά για την εποχή εκείνη).

  146. ΓΤ said

    115@

    Κώστα, μήπως τον συμμαθητή σου τον έλεγαν Κολιντζαρίδη;

  147. sarant said

    132 Ο Μοραϊτης έχει συνειδητοποιήσει τι σημαίνει ότι ζει πλέον σε ανεξάρτητο κράτος, θα έλεγα.

  148. Γιάννης Ιατρού said

    Κανένα ελαφρυντικό στα 7 ηγετικά στελέχη της X.A. 👍✔

  149. Theo said

    Τώρα θυμήθηκα τα «άλαλα και μπάλαλα» που πρέπει να είναι αρκετά παλιό.

  150. spiridione said

    132. Είναι και ο πιο ραφινάτος απ’ όλους.

  151. ΚΩΣΤΑΣ said

    146 Όχι, ΓΤ, άλλο ήταν το επώνυμό του, αυτό το επώνυμο που λες ούτε καν το έχω ακουστά.

  152. 108 Το μέρος με πολλές πέτρες λέμε πως είναι πιτρουλασά αλλά δεν θα με ικανοποιούσε για το πετρώδες. Άλλα δηλαδή να είναι ανάμεσα σε πολλές πέτρες κι άλλο πάνω σε πέτρα, βράχια δηλ. (που τα λέμε μάρμαρα). Πέρα απ’ το ότι μάλλον είναι στενά τοπικό.

  153. Πισμάνης said

    Το τουρκιστί Στάνκιοϊ λεγόμενον.

  154. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Μίκα σύκα και μάλλον ικα μίκα σύκα

  155. argyris446 said

    Reblogged στις worldtraveller70.

  156. Πέπε said

    153

    Ή Lango. Τι είναι αυτό το Λάνγκο; Πρώτη φορά το ακούω.

  157. Γιάννης Ιατρού said

    isola di stanchio (ή stinco ή stancho ίσως από το İstanköy) lango (από το μήκος, επιμήκης) είναι η Κώς

  158. Πισμάνης said

    @153 Απροπό καί δύο Σχολεία (κρυφά?). Τό ένα Δημοτικό (Capra) καί τό άλλο Γυμνάσιο (Caprone).

  159. Γιάννης Ιατρού said

    158: scoglio => από το ελληνικό «σκόπελος» (σήμερα χρήση και για μακαρονάδες με μύδια, θαλασσινά στα ιταλικά)

  160. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    108 >>Ιδέα για το «εύφουρου» > «καρπιρό».
    Για το «πιτρώδις» …δυστοκία.

    Παχύ (με …παχύ το χ 🙂 ) λέμε το γόνιμο χωράφι.
    Πετροβολιό το γεμάτο πέτρες.
    Κακοβολιά αν έχει και πέτρες και είναι και τσούρλα (κατηφοριά)

  161. spiridione said

    Παρεμπιπτόντως, όχι μόνο ο αστυνόμος αλλά και οι άντρες του είναι Επτανήσιοι -δεν ξέρω αν αυτό αντικατοπτρίζει την κατάσταση που επικρατούσε τότε στο Ανάπλι.

    Την εποχή του Καποδίστρια μπορεί να συνέβαινε αυτό. Το 1831 όταν δολοφονήθηκε ήταν αστυνόμος Ναυπλίου ο Ποταμιάνος που ήταν διαβόητος για τη σκληρότητα του.
    Ο Θείρσιος κατηγορούσε τον Καποδίστρια ότι μετακάλεσε Επτανήσιους αγεληδόν – il fut venir en foule.
    Από εδώ
    https://anemi.lib.uoc.gr/php/pdf_pager.php?rec=/metadata/8/0/a/metadata-02-0000069.tkl&do=61740_01.pdf&pageno=561&width=461&height=692&maxpage=951&lang=el

  162. sarant said

    161 Α μπράβο, έτσι βέβαια εξηγείται, έπρεπε να σκεφτώ τον Καποδίστρια.

  163. Spiridione said

    μαρμάγκα

  164. spiridione said

    Όπως λέει και το λινκ παραπάνω, πρέπει να είχε φέρει ο Καπ. στρατιώτες ή αστυνομικούς εκπαιδευμένους από τους Άγγλους στα Επτάνησα στον επίκουρο στόλο και στα πεζά τάγματα.
    Για τον Κεφαλλονίτη Ποταμιάνα λέει κάτι εδώ και ο Κασομούλης
    https://books.google.gr/books?id=TnnzBgAAQBAJ&pg=PA335&dq=%CE%A0%CE%BF%CF%84%CE%B1%CE%BC%CE%B9%CE%AC%CE%BD%CE%BF%CF%85+%CE%B1%CF%83%CF%84%CF%85%CE%BD%CF%8C%CE%BC%CE%BF%CF%85&hl=el&sa=X&ved=2ahUKEwi2v_alh7LsAhXP2KQKHe32D7cQ6AEwAHoECAQQAg#v=onepage&q=%CE%A0%CE%BF%CF%84%CE%B1%CE%BC%CE%B9%CE%AC%CE%BD%CE%BF%CF%85%20%CE%B1%CF%83%CF%84%CF%85%CE%BD%CF%8C%CE%BC%CE%BF%CF%85&f=false

  165. sarant said

    163-4 Συγγνώμη!

  166. Αφώτιστος Φιλέλλην said

    Μεταπολιτευτικη Βαβυλωνια

    Το 1973 πολλοί συμφοιτητές μου από την επαρχία (70%) , μιλούσαν 40 ντοπιολαλιές (όπως στην Βαβυλωνία του Δ. Βυζάντιου έργο του 1836) , οι άρρενες είχαν κακή σχέση με την λήψη λουτρού (διʼ αυτό αποκαλούνταν «τυριά και βούτυρα»), ζούσαν ανά 2 σε υπόγεια η στην Εστία, μερικοί δούλευαν (απο πολυμελείς οικογένειες),….
    Ως φοιτητής είχα παρέες/σχέσεις με Αθηναίους/ες αλλά και με βελτιωμένες εκδοχές φοιτητών /τριων απο διάφορες περιοχές της χώρας .

    Οι άνθρωποι βεβαίως τέλειωσαν το ΕΜΠ, πολλοί πρόκοψαν, μερικοί έγιναν και πολύ καλοί μόνον στο αντικείμενο της δουλειάς τους που θα τους οδηγούσε στην οικονομική επιτυχία και στην εκπλήρωση των ονείρων τους, που επʼ ουδενι δεν θεραπεύουν τα πολλά παιδικά ψυχικά τραύματα (εργασία απο τα 6 , οικονομική ανέχεια, ζήλεια προς τα παιδιά ευπόρων που έτρωγαν λ.χ. τα κεράσια μόλις έβγαιναν, ενώ αυτοί τον Αύγουστο καρπούζι όταν η τιμή του ήταν η ελαχιστη, κ.ο.κ.)
    Δηλ. μπορεί να είναι καλοί στο 1 (επάγγελμα) αλλά στα αλλά 9 που απαιτούνται απο την ζωή είναι μέτριοι η κακοί.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: