Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Σαν τα μανιτάρια

Posted by sarant στο 7 Νοεμβρίου, 2022


Στο ιστολόγιο έχουμε βάλει πολλά λεξιλογικά άρθρα για οπωρολαχανικά. Συνεχίζω σήμερα με ένα άρθρο αφιερωμένο σε ένα είδος, ασφαλώς φαγώσιμο, που όμως θα μας βάλει και σε μπελάδες ταξινομικούς: εννοώ τα μανιτάρια.

Στα δάση που πηγαίνω και περπατάω, εκεί στην Εσπερία, βλέπω συνεχώς μπροστά μου μανιτάρια, επειδή όμως δεν εχω εκπαιδευτεί να τα αναγνωρίζω δεν τα πλησιάζω -δεν σας κρύβω πως με φοβίζουν και λιγάκι, σαν περίεργη μορφή ζωής -αν και, όταν τα βρίσκω στο πιάτο τα τιμώ δεόντως.

Mανιτάρια υπάρχουν σε πολλά είδη και σχήματα, αν και το αρχετυπικό μανιτάρι είναι αυτό που μοιάζει με ομπρέλα, όπως στη φωτογραφία. Αλλά όταν έγραψα πιο πριν για ταξινομικούς μπελάδες εννοούσα ότι τα μανιτάρια, δηλαδή οι μύκητες, παρόλο που θα τα βρούμε στο σουπερμάρκετ πλάι στα λαχανικά, στην πραγματικότητα δεν είναι φυτά, είναι χωριστό βασίλειο, και μάλιστα πιο κοντά στα ζώα παρά στα φυτά.

Μύκητες άλλωστε δεν είναι μόνο τα μανιτάρια, είναι επίσης οι μικροσκοπικοί οργανισμοί που προκαλούν διάφορες δερματικές παθήσεις, όπως τη μυκητίαση, είναι επίσης ο παράγοντας που κάνει το ψωμί να φουσκώνει ή προκαλεί την αλκοολική ζύμωση. Αλλά στο σημερινό άρθρο θα εστιαστούμε ειδικότερα στα κοινώς λεγόμενα μανιτάρια, όσο κι αν είναι κάπως ανακριβής ο όρος.

Είπα πιο πριν ότι συναντάω στο δάσος διάφορα μανιτάρια -αλλά δεν τα ξέρω και δεν τα μαζεύω, έχω όμως γνωστούς που θεωρούνται εξπέρ στο είδος και που βγαίνουν στο δάσος ειδικά για να μαζέψουν μανιτάρια. Ο λόγος που πρέπει να ξέρεις από μανιτάρια είναι ότι, σε αντίθεση π.χ. με τα βατόμουρα, για τα οποία είχα γράψει τις προάλλες, υπάρχουν και δηλητηριώδη μανιτάρια, που μπορεί ακόμα και να πεθάνεις άμα τα φας. Βέβαια, αυτά που καλλιεργούνται είναι ακίνδυνα.

Ότι τα μανιτάρια είναι επικίνδυνα, το ήξεραν και οι αρχαίοι. Γράφει ο Γαληνός «περί μυκήτων»:

Καὶ τῶν μυκήτων οἱ βωλῖται, καλῶς ἑψηθέντες ἐν ὕδατι, πλησίον ἥκουσι τῶν ἀποίων ἐδεσμάτων. οὐ μὴν οὕτω γε μόνοις αὐτοῖς οἱ ἄνθρωποι χρῶνται, σκευάζουσι δὲ καὶ ἀρτύουσι πολυειδῶς, ὥσπερ καὶ τἄλλα, ὅσα μηδεμίαν ἐξαίρετον ἔχει ποιότητα. φλεγματώδηϲ δ’ ἐστὶν ἡ ἐξ αὐτῶν τροφὴ καὶ δῆλον ὅτι καὶ ψυχρά, κἂν πλεονάζῃ τις ἐν αὐτοῖς, κακόχυμος.  ἀβλαβέστατοι μὲν οὖν τῶν ἄλλων μυκήτων εἰσὶν οὗτοι, δεύτεροι δὲ μετ’ αὐτοὺς οἱ ἀμανῖται. τῶν δ’ ἄλλων ἀσφαλέστερόν ἐστι μηδ’ ὅλως ἅπτεσθαι· πολλοὶ γὰρ ἐξ αὐτῶν ἀπέθανον. ἐγὼ δ’ οἶδά τινα καὶ τῶν βωλιτῶν αὐτῶν, οἵπερ ἀβλαβέστατοι δοκοῦσιν εἶναι, πλείονας οὐκ ἀκριβῶς ἑφθοὺς φαγόντα, θλιβέντα τε τὸ στόμα τῆϲ κοιλίας καὶ βαρυνθέντα καὶ στενοχωρηθέντα καὶ δυσπνοήσαντα καὶ λειποψυχήσαντα καὶ ψυχρὸν ἱδρώσαντα καὶ μόγις σωθέντα….

Μας λέει δηλαδή ότι οι βωλίτες χρησιμοποιούνται βραστοί σαν συνοδευτικό άλλων φαγητών, και ότι είναι αβλαβείς, όπως και οι αμανίτες, ενώ τα άλλα μανιτάρια καλύτερα να μην τ’ αγγίζει κανείς διότι πολλοί έχουν πεθάνει. Συνεχίζει όμως λέγοντας ότι έχει υπόψη του πολλές περιπτώσεις ανθρώπων που έφαγαν όχι καλοβρασμένους βωλίτες, που θεωρούνται αβλαβείς, και που κόντεψαν να πεθάνουν.

Να σταθούμε στους αμανίτες, που τους αναφέρει ο Γαληνός ως είδος βρώσιμων μανιταριών. Από εκεί προέρχεται και η νεοελληνική μας λέξη: αμανίτης – αμανιτάριον (ήδη τον 2ο αιώνα) – αμανιτάριν (έτσι στον Πτωχοπρόδρομο) – μανιτάριν – μανιτάρι. Στον Πωρικολόγο, τον 14ο αιώνα, εμφανίζεται προσωποποιημένος ο Μανιτάριος.

Η ετυμολογία του αμανίτη δεν είναι καθαρή. Στο ετυμολογικό του Σαντρέν αναφέρεται ως πιθανή σύνδεση το όρος Άμανον της Μικράς Ασίας.

Μια άλλη αρχαία λέξη για είδος μανιταριών, πέρα από τους βωλίτες που αναφέρει ο Γαληνος, είναι το ύδνον, πληθυντικός τα ύδνα, που το αναφέρει ο Θεόφραστος και προφανώς πρόκειται για την τρούφα, διότι μας λέει πως είναι «υπόγειον».

Στα γαλλικά, τα μανιτάρια τα λένε champignons, λέξη που ανάγεται στο υστερολατινικό campinolius, από τη λέξη campus, απ’ όπου και ο δικός μας κάμπος, δηλαδή κάτι σαν «πραγματάκια που φυτρώνουν στην εξοχή». Όμως υπάρχει και μια άλλη λέξη για τα μανιτάρια, mousseron, που η λαϊκή ετυμολογία το θέλει να προέρχεται από το mousse, με τη σημασία των βρύων, επειδή φυτρώνουν πάνω στα βρύα. Από εκεί προήλθε η αγγλική λέξη για τα μανιτάρια, mushroom, ενώ υπάρχει και ο γενικότερος όρος fungus, μύκητας, με πληθυντικό τόσο τον παραδοσιακό fungi όσο και τον μοντέρνο funguses. O πρώτος μάς θυμίζει την πίτσα prosciutto e funghi, ζαμπόν και μανιτάρια, των Ιταλών. Φυσικά, το fungus ειναι λατινικό και ετυμολογικά θεωρείται συγγενικό με το σπόγγος, που και τα δύο πρέπει να είναι δάνεια από κάποια γλώσσα του μεσογειακού υποστρώματος.

Από τα διάφορα είδη μανιταριών, που είναι πολλά, η πανάκριβη τρούφα ίσως θα άξιζε και χωριστό άρθρο για τον τρόπο που τη μαζεύουν. Σε μας είναι δάνειο από το γαλλ. truffe, το οποίο ανάγεται σε λατιν. tufer, διαλεκτικό τύπο του tuber, που θα πει εξόγκωμα. Στα γαλλικά, έχει πάρει και τη σημασία «τρίμμα σοκολάτας», επειδή η τρούφα, το μανιτάρι εννοώ, έχει προεξοχές σαν κόκκους -και από εκεί ονομάστηκε και η πάστα τρούφα.

Να σημειώσουμε επίσης τα μανιτάρια πλευρώτους, που τα γράφουμε έτσι αναγνωρίζοντας την απώτερη ετυμολογία τους παρόλο που η λέξη είναι δάνεια -το λατινικό pleurotus προέρχεται από τις ελληνικές λέξεις «πλευρόν» και «ους, ωτός». Και πράγματι θυμίζουν αυτί.

Τα μανιτάρια αναπτύσσονται πολύ γρήγορα -κι αυτό γέννησε τις παροιμιακές φράσεις «ξεφύτρωσε σαν μανιτάρι», δηλαδή αναπάντεχα, και κυρίως «φυτρώνουν σαν τα μανιτάρια», για κάτι που πολλαπλασιάζεται γρήγορα και ξαφνικά, π.χ. «σαν τα μανιτάρια φύτρωσαν τα αυθαίρετα στο δάσος».

Είπα πιο πριν πως τα μανιτάρια με φοβίζουν λίγο -οχι επειδή μπορεί να είναι φαρμακερά, αλλά τα βρίσκω απόκοσμα, αλλόκοτα, ιδίως αυτά τα μεγάλα που φυτρώνουν πάνω σε δέντρα, που μου φέρνουν στον νου τον Άλιεν.

Βέβαια, στο ταγάρι που είχε μαζί του ο Ότζι, ο παλαιολιθικός κυνηγός που βρέθηκε το πτώμα του μουμιοποιημένο πάνω στις Άλπεις, είχε και μανιτάρια και ανάμεσά τους κι αυτό που δεν μ’ αρέσει, που το χρησιμοποιούσε για προσάναμμα.

Υπάρχει βέβαια και η έκφραση «πυρηνικό μανιτάρι», για το σύννεφο που προκαλείται από έκρηξη ατομικής βόμβας, που έχει μιαν ομοιότητα με μανιτάρι στο σχήμα.

Αυτό το μανιτάρι είναι το μόνο πραγματικά επίφοβο, καθώς μπορει να σπείρει τον θάνατο σε εκατοντάδες χιλιάδες.

Από τέτοια μανιτάρια να φυλαγόμαστε!

 

 

 

Advertisement

148 Σχόλια προς “Σαν τα μανιτάρια”

  1. LandS said

    Συναντώνται δυο φίλοι μετά από πολλά χρόνια
    — Τι λε ρε παιδί μου, 4 φορές έμεινες χήρος! Πως έγινε αυτό;
    — Μη τα συζητάς, της πρώτης μου γυναίκας της άρεσαν τα μανιτάρια και μια φορά δεν πρόσεξε.
    — Οι άλλες;
    — Να η δεύτερη, που της άρεσε να τα μαζεύει κιόλας, έκανε το μοιραίο λάθος.
    — Η τρίτη;
    — Και αυτή από τροφική δηλητηρίαση, τη πείραξαν τα μανιτάρια.
    — Έ όχι, μη μου πεις ότι και η τέταρτη…
    — Όχι αυτή έπεσε από το κρουαζιερόπλοιο και πνίγηκε.
    — Πως έγινε;
    — Δεν της άρεσαν τα μανιτάρια.

  2. LandS said

    Σας την έφτιαξα τη μέρα με το πρώτο σχόλιο 😊

  3. loukretia50 said

    Kαλημέρα!

    (μέχρι το βράδυ θα παίζουν και ποδόσφαιρο!)

  4. Reblogged στις anastasiakalantzi59.

  5. Λεύκιππος said

    2 Μόνο τη μέρα; Όλη την εβδομάδα μας έφτιαξες. Δευτέρα γαρ σήμερα. 🤣😂🤣

  6. ndmushroom said

    Την τιμητική μου έχω σήμερα, βλέπω… 😛
    Πέραν της τεράστιας ποικιλίας μανιταριών και λοιπών μυκητοειδών (το αγαπημένο μου, από όσα τουλάχιστον έχω συναντήσει στα εδώ μέρη, είναι αυτό, που μοιάζει με πεταμένη φλούδα εσπεριδοειδούς μέχρι να το πλησιάσεις), ένα μανιτάρι έχει την τιμή να είναι το ταχύτερο, μάλλον, ζωντανό στον πλανήτη.
    Περισσότερα εδώ:

  7. phrasaortes said

    Και στα ελληνικά νομίζω ότι έχει πάρει η τρούφα την έννοια του τρίμματος σοκολάτας. Τουλάχιστον σε συνταγές και στον προφορικό λόγο, δεν είναι σίγουρος πως προσδιορίζεται στις συσκευασίες.

  8. atheofobos said

    Τα μανιτάρια της πρώτης φωτογραφίας που έβαλες (Amanitas Muscaria) ανήκουν στα δηλητηριώδη!
    Όπως επίσης τα Galerina autumnalis

    τα Amanita pantherina

    όπως επίσης τα εξόχως θανατηφόρα Amanita bisporigera, Amanita virosa, Amanita verna

    και τα Brain mushroom

    Από εδώ: https://perierga.gr/2010/10/%CF%84%CE%B1-%CF%80%CE%B9%CE%BF-%CE%B4%CE%B7%CE%BB%CE%B7%CF%84%CE%B7%CF%81%CE%B9%CF%8E%CE%B4%CE%B7-%CE%BC%CE%B1%CE%BD%CE%B9%CF%84%CE%AC%CF%81%CE%B9%CE%B1/

  9. sarant said

    Kαλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    1 Καλό!

    6 Ακριβώς!

    7 Ναι, σωστά.

  10. Α. Σέρτης said

    Λείπει από το άρθρο το σημαντικό λήμμα:

    μανιτάρι/μανίτα – Είδος κλοπής πορτοφολιού, που γίνεται με διάφορους τρόπους

  11. sarant said

    10 Καλή προσθήκη, η μανίτα υπάρχει και σε ρεμπέτικα (ριμάρει με την πίτα αν θυμάμαι καλά)

  12. Haris Rigas said

    Το μανιτάριον πέρασε και στα τουρκικά ήδη από τη Σελτζουκική περίοδο (σε αντιδιαστολή με τα αραβικά και περσικά, που από όσο ξέρω έχουν άλλες λέξεις. Στο μεσαιωνικό τουρκικό έπος Danişmend Name (1360) συγκαταλέγονται στις απεχθείς, και έκφυλες για τους απλοϊκούς Τούρκους νομάδες, διατροφικές συνήθειες των «Άλλων», δηλ των Βυζαντινών: «καβούρια καβουρμά, χαβιάρι, υπόγεια μανιτάρια (τρούφες) και αμελέτητα γαϊδάρου [sic?] ilengeç kavurması, fıcı χavyarı, domalan mantarı, eşek χıyarı». Στη σύχρονη τουρκική αργκό mantar σημαίνει και «ψέμμα, μπαρούφα».

    Πάντως το βουνό των αμανιτών το βρίσκω στο Index Anatolicus ως αρσενικό «Άμανος» και όχι ουδέτερο, στον Ταύρο της Κιλικίας. Μετά τον Όλυμπο-Uludağ της Βιθυνίας, ο Άμανος ήταν το πιο σημαντικό Άγιον Όρος της Μικράς Ασίας, με δεκάδες μοναστικές κοινότητες κυρίως Αρμενίων και Συρο-ιακωβιτών, γνωστό αργότερα ως το Μαύρο βουνό και στα τουρκικά Gâvur Dağı (βουνό των απίστων). Έχω την αίσθηση ότι η Μάχη της Ισσού που μαθαίναμε στο σχολείο έγινε στους πρόποδές του.

  13. Καλημέρα
    Αμανίτες τα μανιτάρια στο χωριό μου (άλλο δεν έχω να προσθέσω, κι εμένα μ’ αρέσουν τα μαγειρεμένα αλλά μου τα έκοψε ο γιατρός).

  14. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    @10. Τὸ μανιτάρι/μανίτα ἀναφέρεται στὸ τραγούδι ὁ Ἀμερικάμος τοῦ Ἰάκωβου Μοντανάρη.

    Τὸ μανιτάρι ἦταν ἕνα πορτοφόλι γεμᾶτο μὲ ἕνα πάκο χαρτιὰ κομμένα στὸ μέγεθος χαρτονομισμάτων καὶ δυὸ κανονικὰ χαρτονομίσματα στὶς ἄκρες τοῦ πάκου. Τὸ «ἔχανε» ἕνα καλοντυμένο μέλος τῆς συμμορίας μπροστὰ στὸ ὑποψήφιο θῦμα καὶ μόλις αὐτὸς τὸ σήκωνε τὸ διεκδικοῦσε ἄλλο μέλος τῆς συμμορίας ποὺ «περνοῦσε τυχαῖα». Αὐτὸς ποὺ τὸ ἔχασε ἐπέστρεφε καὶ ψάχνοντας τὸ χαμένο πορτοφόλι καὶ ὁ συνένοχός του ἔπειθε τὸ θῦμα νὰ τοῦ δώσει κάτι ἔναντι καὶ ἔδιναν ραντεβοῦ ἀργότερα γιὰ τὴ μοιρασιά.

  15. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    @14. Ὁ ἈμερικάΝος.

  16. ΓιώργοςΜ said

    Καλημέρα, καλή εβδομάδα!
    Για τα μανιτάρια θυμάμαι την εξυπνάδα από αγγλόφωνες ταινίες, για τη συγκάλυψη:

    -What do we tell the press?
    -Treat them like mushrooms.
    -How do you mean?
    -Feed them shit and keep them in the dark.

    Μανίτες έχω ακούσει τα μανιτάρια στο χωριό. Αρχικά νόμιζα πως η λέξη προερχόταν από τα μανιτάρια, αλλά ανακάλυψα πως είναι το αντίστροφο.

  17. Ανδρέας Κ. said

    Οι γεωπόνοι μαθαίναμε ότι η λέξη μύκητας ετυμολογείται από το αρχαίο «μύκης» που σημαίνει κυκλικός. Επίσης ότι από το «μύκης» ετυμολογείται και η Μύκονος. Στο google δεν βρίσκω πουθενά κάτι τέτοιο και προβληματίζομαι

  18. # 10, 14

    Δηλαδή περίπου η πρώτη σκηνή από την ταινία «Το κεντρί» ( The Sting )

  19. Κιγκέρι said

    Νικοκύρη, μαρμάγκα!

  20. […] https://sarantakos.wordpress.com/2022/11/07/mushroom/ — Weiterlesen sarantakos.wordpress.com/2022/11/07/mushroom/ […]

  21. Κιγκέρι said

    >>…στο ταγάρι που είχε μαζί του ο Ότζι, ο παλαιολιθικός κυνηγός που βρέθηκε το πτώμα του μουμιοποιημένο πάνω στις Άλπεις, είχε και μανιτάρια και ανάμεσά τους κι αυτό που δεν μ’ αρέσει, που το χρησιμοποιούσε για προσάναμμα..

    Ίσκα νομίζω το λένε αυτό το μανιτάρι, πάει ζευγάρι με την τσακμακόπετρα και κάποιοι περιπετειώδεις τύποι ξέρουν ακόμα να ανάβουν φωτιά μ’ αυτό, σαν τον Ότζι!

  22. Αντώνης said

    Καλημέρα.
    Μετά το δηλητηριώδες Amanita muscaria που μας σερβίρισε ο Νικοκύρης, ορίστε κι ένα γευστικότατο Boletus edulis (cèpe de Bordeaux) που βρήκα στον προχθεσινό μου περίπατο.

  23. sarant said

    12 Πολύ ενδιαφέρον!

    17 Η λέξη μύκης συνδέεται με τη μύξα, τη βλέννα

    19 –> 21

    22 Και το κατανάλωσες, γείτονα;

  24. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    21# Εδώ είμαι! Έχω το πλήρες σετ και άπαξ του έτους ανάβω κάνα τσιγάρο έτσι.

  25. Καλοσωρίζω τους καινούργιους τουρκολόγους!
    Καμία αναφορά σε νάνους και στρουμφάκια; Αμαρτία!

  26. Haris Rigas said

    #25 εσταγφουρουλλάχ:) διορθώσεις πάντα ευπρόσδεκτες!

  27. Αντώνης said

    @22
    Όχι, θα το άφηνα!
    Αλλά μην το πεις σε κανέναν γιατί η συλλογή τους στην περιοχή μου απαγορεύεται (με τις ορδές των σαββατοκυριακάτικων μανιταροσυλλεκτών είχαν σχεδόν εξαφανιστεί).

  28. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    0.
    Έφθασεεεεε! 🙂

    6.
    Εκπληκτικό!

    13.
    Βέβαια, και απανταχού της Κρήτης –και σήμερα ο αμανίτης. Δυτικότερα, μανίτης και ομανίτης.

  29. sarant said

    21 Νόμιζα πως η ίσκα είναι γενικότερος όρος, και πράγματι σήμερα έτσι είναι, αλλά αρχικά ξεκίνησε από τον μύκητα.

  30. Κιγκέρι said

    Τα Γρεβενά έχουν εξελιχθεί σε μανιταροπρωτεύουσα της Ελλάδας:

    https://www.travel.gr/experiences/grevena-pos-mia-mikri-poli-exelichthike/

  31. Ωραίο κομμάτι.
    Θυμάμαι σε ένα κείμενο για την επιστημονική ορολογία είχα διαβάσει πως το λαϊκό όνομα Πανθηρομανίταρο (Pantherpilz, αριστερά στην εικόνα) είναι χρήσιμο αφού για το δηλητηριώδες αυτό είδος το όνομα δίνει μια πληροφορία της μορφής του. Βέβαια και ο επιστημονικός όρος (Amanita pantherina) είναι πληροφοριακός.
    Αντίθετα, για το Fliegenpilz (Μυγομανίταρο ή μανιτάρι της πτήσης, δεξιά), με τον χρήσιμο προσδιορισμό της παραισθησιακής πτήσης, το ζήτημα είναι πιο πολύπλοκο.

  32. Alexis said

    #29: Ίσκα είναι γενική κοινή ονομασία για αρκετά διαφορετικά είδη φυτοπαθογόνων μυκήτων.
    Προσβάλλουν το αμπέλι και ένα σωρό άλλα καρποφόρα δέντρα.

  33. Faltsos said

    Στα γαλλικά, έχει πάρει και τη σημασία «τρίμμα σοκολάτας» καί 7 : «Και στα ελληνικά νομίζω ότι έχει πάρει η τρούφα την έννοια του τρίμματος σοκολάτας. Τουλάχιστον σε συνταγές και στον προφορικό λόγο, δεν είναι σίγουρος πως προσδιορίζεται στις συσκευασίες.»

    Τουλάχιστον στα ελληνικά δεν λέγεται τρούφα οποιοδήποτε τρίμμα σοκολάτας, αλλά μόνο με συγκεκριμένη μορφή (και σκουλικακια έχω ακούσει να λέγεται)

    Έτσι προσδιορίζεται και στις συσκευασίες

    Η ομοιότητα της τρούφας – μανιτάρι με τα γλυκά τρουφάκια, μάλλον εξηγεί την συνωνυμία.

  34. freierdenker said

    Τα μανιτάρια είχαν συνδεθεί με την κουλτούρα της ψυχεδέλειας, κατά την δεκαετία του 60. Ειδικά ένας τύπος που λεγόταν magic mushroom.

  35. leonicos said

    12 Στη σύχρονη τουρκική αργκό mantar σημαίνει και «ψέμμα, μπαρούφα».

    Πολυ σωστά, αλλά ροέρχεται από το γαλλικό menter

  36. leonicos said

    2 Στη σύχρονη τουρκική αργκό mantar σημαίνει και «ψέμμα, μπαρούφα».

    Πολυ σωστά, αλλά ροέρχεται από το γαλλικό menter ψεύδομαι και όχι από το μανιτάρι

  37. leonicos said

    Όταν οι γνώσεις μου έφτασαν στα ύδνα

    είπα ‘δεν έχει παρακάτω’

    κι όμως είχε το πώυ, κοπάδι προβάτων

  38. leonicos said

    κευθμός, κρυψώνα

    και άλλα τέτοια της ενιαίας υπερχιλιετούς

  39. spyridos said

    22
    Αυτό το δηλητηριώδες πρέπει να είναι από τα κοινότερα και γιαυτό έχει γίνει και σύμβολο των άγριων μανιταριών.
    Και το άλλο το βρώσιμο το παρατηρώ το φθινόπωρο καθημερινά στις βόλτες μου και βλέπω συχνά να το μαζεύουν.
    Οι Ολλανδοί του έχουν δώσει το ωραίο όνομα eekhoorntjesbrood (ψωμάκι των σκίουρων), αλλά άγρια μανιτάρια δεν τρώω με τίποτα. Ακόμα κι αν τα έχουν μαζέψει ειδικοί. Μαζεύω μόνο κάστανα που τα γνωρίζω.

    30
    Ο κύριος Κωνσταντινίδης, «συγγραφέας και πρόεδρος μανιταροφίλων Ελλάδας»,
    εμφανίζεται εδώ και χρόνια με όλη την παρέα μια στην Αμφίκλεια, μια στη Ζαγορά μια στα Γρεβενά, μαζί με έναν μάγειρα και κάνουν γευσιγνωσίες μανιταριών.
    Πριν χρόνια, στην Αμφίκλεια ένας της παρέας έφυγε με το ασθενοφόρο και δηλητηρίαση μετά από μια τέτοια ημέρα γευσιγνωσίας.

  40. sarant said

    36 Aλλά το γαλλικό είναι mentir, μαντίρ

  41. Πουλ-πουλ said

    «Είπα πιο πριν πως τα μανιτάρια με φοβίζουν λίγο -οχι επειδή μπορεί να είναι φαρμακερά, αλλά τα βρίσκω απόκοσμα, αλλόκοτα, ιδίως αυτά τα μεγάλα που φυτρώνουν πάνω σε δέντρα..»

    Ναι, γιατί ανακαλουν συνειρμικά παρά φύσιν, αρρωστημένες εκβλαστήσεις του ανθρωπίνου σώματος.
    Ο ψυχαναλυτής υπηρεσίας.

  42. Λάμπας said

    Και βέβαια το θρησκειολογικό μπεστ σέλερ «Το ιερό μανιτάρι και ο σταυρός», που δυστυχώς δεν έχω διαβάσει ακόμα.

    https://www.politeianet.gr/books/9789606712746-alegkro-marko-tzon-berettas-to-iero-manitari-kai-o-stauros-202960

  43. Και μουσείο μανιταριών στην Καλαμπάκα
    https://meteoramuseum.gr/?gclid=EAIaIQobChMIgMbrtOyb-wIV1pBoCR0qIQ4WEAAYASAAEgLKE_D_BwE
    Αν βρεθείτε προς τα εκεί, αξίζει μια επίσκεψη.

  44. leonicos said

    Τα δηλητηριώδη μανιτάρια είναι κυρίως αυτά που προκαλούν μουσκαρινικές δράσεις (διέγερση του παρασυμπαθητικου) και αντιμετωπίζονται με ατροπίνη.

    Υπάρχουν και άλλα δηλητήρια, σε άλλα είδη, καθώς και παραιθησιογόνα.

    Στην αγροτική Γαλλία, ετσι τουλάχιστον λέει ο μύθος, οι χωρικοί βγαίνουν για μανιτάρια μ’ένα μικρό γουρούνι. Αν το γουρούνι μυρίσει κι ετοιμαστεί να φέι το μανιτάρι, του το αρπάζουν. Αν δεν το πλησιάσει, δεν το αγγίζουν.

    Δεν αποκλείεται να ήταν παλιά πρακτική.

    Όπως είναι γνωστό, τα γουρούνα ξεπερνούν τον ανθρωπο σε ορισμένες ιδιότητες.

  45. spyridos said

    Ο συγγραφέας Tom Robbins είναι παθιασμένος με τα μανιτάρια και κάνει και ακριβείς περιγραφές τους αλλά και τρόπους μαγειρέματος στο Another Roadside Attraction (Αμάντα το κορίτσι της γης, στα Ελληνικά) και σε άλλα βιβλία του.
    Ζει στην πολιτεία της Ουάσινγκτον που λόγω συνθηκών πρέπει να είναι η παγκόσμια πρωτεύουσα των μανιταριών.

  46. Με ποντικοφάρμακο στα μανιτάρια ξαπόστειλε τον λάγνο πεθερό της η πρωταγωνίστρια της όπερας «Λαίδη Μάκβεθ του Μτσενσκ», του Σοστακόβιτς.

  47. leonicos said

    40

    36 Aλλά το γαλλικό είναι mentir, μαντίρ

    Έχεις δίκιο, αλλά παρασύρθηκα
    nous mentons, vous mentez, ils mentent

    και ξεγελάστηκα, σορρυ

  48. avno13 said

    @22. Μοιάζει με το αυστριακό steinpilz. το οποίο ήταν (ίσως ακόμα να ισχύει), σπάνιο, «άγριο», περιζήτητο και από τα πιο ακριβά.
    @31. Το Fliegenpilz (muscaria) ήταν το μανιτάρι στα μίκυ μάους. Το ήξερα ως παραισθησιόγονο, και σύμφωνα με μία φήμη ήταν ακίνδυνο μετά την αφαίρεση της «πέτσας» από πάνω. (Δεν βρήκα το θάρρος να πειραματιστώ γα της φήμης το αληθές ή μή).

  49. Ο μύκητας έχει άραγε λεκτική συγγένεια με τη Μύκονο και τις Μυκήνες;

  50. miltos86 said

    Καλημέρα, πολύ ωραίο άρθρο! Χωρίς να το έχω πολυσκεφτεί νόμιζα ότι το μανιτάρι είναι δάνεια λέξη κι ότι η αρχαία ελληνική περιοριζόταν στους μύκητες.

    Σωστή η παρατήρηση από το Κιγκέρι για τα Γρεβενά, ασχολούνται πολύ εκεί με σχετικούς συλλόγους, εκδρομές συλλογής, τοπικά προϊόντα με βάση το μανιτάρι κλπ. Να σημειώσω και το εστιατόριο Αυλαίς μέσα στην πόλη των Γρεβενών που εστιάζει σε πιάτα με βάση το μανιτάρι, και μάλιστα εποχής. Εξιζει μια επίσκεψη

    Και για όποιον επιθυμεί να καλλιεργήσει μανιτάρια κατ’ οίκον, υπάρχει και ανάλογη συσκευή όπως ανακάλυψα πρόσφατα, αν και αρκετά ακριβή:

  51. 46
    [mode Α. Σέρτης on]
    Δηλαδή η ηρωίδα της ομώνυμης νουβέλας του Λέσκοφ.
    [mode Α. Σέρτης off]

    49 Αν δεν με απατά η μνήμη υπάρχει μια (παρ)ετυμολόγηση των Μυκηνών στη μυθολογία με ένα μανιτάρι.

  52. 51 Καλά θυμόμουν:
    https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9C%CF%85%CE%BA%CE%AE%CE%BD%CE%B5%CF%82#%CE%9F%CE%BD%CE%BF%CE%BC%CE%B1%CF%83%CE%AF%CE%B1
    Εδώ ο Παυσανίας:
    http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0159%3Abook%3D2%3Achapter%3D16%3Asection%3D3
    τοῦ ξίφους γὰρ ἐνταῦθα ἐξέπεσεν ὁ μύκης αὐτῷ, καὶ τὸ σημεῖον ἐς οἰκισμὸν ἐνόμιζε συμβῆναι πόλεως. ἤκουσα δὲ καὶ ὡς διψῶντι ἐπῆλθεν ἀνελέσθαι οἱ μύκητα ἐκ τῆς γῆς, ῥυέντος δὲ ὕδατος πιὼν καὶ ἡσθεὶς Μυκήνας ἔθετο τὸ ὄνομα τῷ χωρίῳ.

  53. Με την ευκαιρία, τίποτα δεν είπαμε για την ετυμολογία του μύκητα! Και γιατί άραγε μύκης είναι και η θήκη του ξίφους;

  54. Georgios Bartzoudis said

    Μαντάρ(ι) καλείται (και προφέρεται) Μακεδονιστί ο εδώδιμος (ή …δηλητηριώδης) μύκητας της υπαίθρου. Μικροί, μαζεύαμε μαντάρια που έβγαιναν στον μιρά [μεράς=πεδινός βοσκότοπος]. Διαλέγαμε αυτά που είχαν λεία την επάνω επιφάνεια. Τα άλλα, που είχαν κοκκώδη επιφάνεια τα ξέραμε για δηλητηριώδη και τα λέγαμε σκλίσια (σκυλίσια). [Κατά γενικό κανόνα, ότι ζων ον έχει πολύ έντονο χρώμα εμπεριέχει το στοιχείο του κινδύνου].
    Την ίσκα των δένδρων την χρησιμοποιούσαν όχι ακριβώς για «προσάναμμα», αφού την ονομασία αυτή την έδιναν στα λεπτά και ξερά ξυλαράκια. Πάντως, χρησιμοποιούσαν ίσκα για να ανάβουν φωτιά (με τη βοήθεια τσιακμακόπετρας) σε ανεμόπληκτο περιβάλλον, διότι άπαξ και άναβε δεν έσβηνε εύκολα….

  55. Haris Rigas said

    #53 ίσως γιατί μεταφορικά η λέξη «μύκης» σήμαινε κάθε προεξοχή, καρούμπαλο και μάλιστα το ανδρικό όργανο, το οποίο μοιάζει ιδαίτερα και με μανιτάρι και με θήκη σπαθιού:) Αυτό τουλάχιστον προτείνουν οι Beeks & van Beek, στο Etymological Dictionary of Ancient Greek (2010), σ. 977, αν τους καταλαβαίνω καλά.

    #49
    Πάντως τα τοπωνύμια σε -ῆναι, συμπεριλαμβανομένων και των Αθηνών, θεωρούνται προ-ελληνικά. Αν ισχύει, τότε η σχέση των Μυκηνών με τον μάλλον Ινδο-ευρωπαϊκό, όπως είπε και ο νοικοκύρης, «μύκητα» είναι μάλλον απίθανη.

  56. 55 Λογικό!

  57. sarant said

    41 Mάλλον 🙂

    44 Και τις τρούφες τις βγάζουν γουρούνια, όχι;

    45 Βρετιμαθαίνεικανείς

    53-55 Ο Σαντραίν συνδέει το μύκης με το mucus, μύσσομαι, μύξα. Για την εξέλιξη της σημασίας δίνει σλαβικό ανάλογο. Ωστόσο, σημειώνει τις σημασίες του μύκης: ανδρικό γεννητικό όργανο, φυλακτηρας ξίφους στο κάτω άκρο ξιφοθήκης.

  58. 57γ Φυλακτήρας κανονικά (βλέπω σε μια προκήρυξη του ΓΕΣ) είναι αυτό που μπαίνει στη λαβή του σπαθιού για να προφυλάσσει το χέρι. Από τον Kerenyi κάτι τέτοιο θυμάμαι και για το περιστατικό με τον Περσέα, ότι έπεσε η λαβή του ξίφους (πώς πέφτει η λαβή του ξίφους, μη με ρωτάτε).
    Και ετυμολογικά (βάσει της παρομοίωσης με το πέος) πιο λογικό είναι να μιλάμε για τη θήκη.

  59. 50 για την καλλιέργεια στο σπίτι
    είναι πανεύκολη, το τίποτα του καλλιεργητή. Αγοράζεις (από μαγαζί γεωπόνου, με γεωργικά διάφορα) ένα μυκήλιο: ένα παραλληλεπίπεδο άχυρο σιτηρών με μέσα σπόρους. Το αφήνεις σε ένα μέρος που αερίζεται, με μέτριο φωτισμό, ίσως το καταβρέχεις, ελάχιστα, μία δύο φορές και μαζεύεις τα πλευρώτους που μαγαλώνουν σιγά σιγά στα πλάγια του. Εμείς το βάζουμε στο κλιμακοστάσιο που έχει και παράθυρα και μαζεύουμε σε 3 ή 4 δόσεις πάνω από δέκα κιλά μανιτάρια.

  60. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    Πού ήτανε γμτ (Ουμπέρτο Έκο ίσως? Ρόδο?) εκείνο που κάποιος έψαχνε τρούφες με το γουρούνι και όταν τον ρώτησαν είπε πως έψαχνε der teufel (=τον διάβολο) και φρικάρανε?

  61. Pedis said

    # 0 – Ωραίο άρθρο, αλλά

    … την πίτσα prosciutto e funghi, ζαμπόν και μανιτάρια, των Ιταλών

    όχι και ζαμπόν το προσούτο, Νικοκύρη! Υβρις.

    Για τα ταρτούφια θες εκπαιδευμένα σκυλιά. Που τα προσέχεις πολύ από τους γειτόνους, να μην στα φολιάσουν. Νύχτα βγαίνεις από το σπίτι και κάνεις μεγάλη γύρα, ελέγχοντας αν σε έχουν πάρει στο κατόπι, πριν πας στο μέρος που περιμένεις να τα βρεις. Το ταρτούφο πληρώνει καλά. Για μανιτάρια, μέχρι και 3-4 κατοστάρικα το μήνα, βγαίνουν. Στην Ιταλία, για μανιτάρια και ταρτούφο απαιτείται άδεια (~200 Ε ετησίως) , υπάρχει όριο στην ποσότητα, και να είσαι αποδεδειγμένα κάτοικος της περιοχής (είναι στη γύρα αγρόμπατσοι και τα πρόστιμα βαριά).

  62. Παναγιώτης Κ. said

    1. 🙂

    21.Ώστε αυτός είναι ο πριόβολος!
    Τον είχα ακουστά ως λέξη, ήξερα ότι χρησιμοποιείται η ίσκα ως προσάναμμα, δεν ήξερα όμως τη διαδικασία ούτε την στουρναρόπετρα.
    Υποθέτω ότι δεν ήταν από τα πιο εύκολα το να ανάψεις φωτιά με αυτό τον τρόπο.
    Γνωρίζω όμως το τσακμάκι με το φιτίλι και την τσακμακόπετρα. Πιο εύκολο αυτό στο άναμμα του τσιγάρου.

    Να υποθέσουμε ότι η καθιέρωση του καντηλιού ήταν ένας τρόπος για να διατηρούν άσβηστη φλόγα;

    Τα σπίρτα πάντως ήταν μια από τις πιο σοβαρές έγνοιες των ανθρώπων που γεννήθηκαν πριν την Κατοχή.

    30. Πράγματι τα Γρεβενά είναι ο τόπος των μανιταριών. Οι άνθρωποι εκεί είναι εξοικειωμένοι με το είδος αυτό και δεν ανησυχούν. Από παιδιά μαθαίνουν να ξεχωρίζουν τα δηλητηριώδη από τα βρώσιμα.

  63. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    62# Κι απ’ αυτό με το φιτίλι έχω 🙂 Σαφώς πιο εύκολο.

  64. Avonidas said

    Καλημέρα. Ωραίο θέμα σήμερα – λατρεύω τα μανιτάρια 🙂

    Να σταθούμε στους αμανίτες, που τους αναφέρει ο Γαληνός ως είδος βρώσιμων μανιταριών. Από εκεί προέρχεται και η νεοελληνική μας λέξη: αμανίτης – αμανιτάριον (ήδη τον 2ο αιώνα)

    Νατσούλεια θεωρία: από κει προέρχεται και το επιφώνημα αμάν!. Κάποιος φουκαράς έφαγε κατά λάθος δηλητηριώδη μανιτάρια, και ζητούσε βοήθεια ο καημένος, ενώ έσβηνε. Αλλά δεν του βγαινε το «αμανίτες!» κι έτσι έμεινε το «αμάν….» 😛

  65. Avonidas said

    Υπάρχει βέβαια και η έκφραση «πυρηνικό μανιτάρι», για το σύννεφο που προκαλείται από έκρηξη ατομικής βόμβας, που έχει μιαν ομοιότητα με μανιτάρι στο σχήμα.

    Να πούμε βεβαίως ότι το σχήμα του νέφους δεν έχει καμιά σχέση με την ίδια την ατομική βόμβα, ούτε οφείλεται στην πυρηνική ενέργεια: κάθε επαρκώς ισχυρή έκρηξη, φυσική ή τεχνητή, μπορεί να δημιουργήσει αυτό το μανιταρόσχημο νέφος, π.χ. μια ηφαιστειακή έκρηξη όπως της Κρακατόα. Το σχήμα του νέφους οφείλεται στη ρευστοδυναμική της ατμόσφαιρας, σε συνδυασμό με τη βαρύτητα.

  66. sarant said

    58 Θα κοιτάξω να δω αν είναι λάθος του μεταφραστή ή του Σαντρέν

    61 Και πώς θα το πεις; Προσούτο;

    64 🙂

    65 Σωστό.

  67. sarant said

    58-66α Η γαλλική έκδοση λέει garde de l’epée et couvercle du fourreau

  68. loukretia50 said

    61. κι εδώ ταρτούφια
    THE TRUFFLE HUNTERS

    Και φυσικά έχουμε και τον Ταρτούφο του Μολιέρου

  69. Χαρούλα said

    Επίκαιρο. Αν και το χάσατε!
    https://www.ertnews.gr/perifereiakoi-stathmoi/orestiada/xekina-sti-dadia-i-12i-giorti-manitarioy/

    Απο μετέχοντες, ήταν εμφανής η επίδραση της φωτιάς…😥

  70. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    65# Έτσι. Και για του λόγου το αληθές

  71. Χαρούλα said

    Τώρα πιά που κυρίως χρησιμοποιούνται σκύλοι για το τρουφοκυνήγι, ελχουμε και εκτροφείο στην Ελλαδα
    https://www.ilmontedelbianco.com/el

  72. 67 Άρα και τα δύο… Αλλά τι είναι αυτό το κάλυμμα της θήκης; https://fr.wikipedia.org/wiki/Fourreau

  73. Χαρούλα said

    Ναι, δεν τρώγονται οοοοόλα!😂

  74. Pedis said

    # 66 – 61 Και πώς θα το πεις; Προσούτο;

    Σινιορσί!

    Άντε το βραστό (prosciutto cotto) να το πεις καταχρηστικά ζαμπόν (που έχει και μια οκά σκατολοϊδια μέσα), αλλά το άλλο, το ωμό, της ωρίμανσης (prosciutto crudo), με τίποτα.

    Έπειτα, άλλο το jamon το σπανιόλο. το ιμπερικο και τα συναφή, άλλο το προσούτο της Πάρμας, κι άλλο το σπεκ της Άνω Αδίγης. Διαφορετικοί τύποι χοίρων, ζωοτροφών και επεξεργασία.

    Ζαμπόν είναι το ζβαν, άντε και λίγο καλύτερο. 😅

    —-

    Τα παράσιτα του δημοσίου χρήματος, σαν τα μανιτάρια μετά τη βροχή, μια φαμίλια.

  75. Ήταν και δημοφιλές ιταλικό στην παραλιακή ο Ταρτούφος στα 80ζ, και ο Φούνγκος από κοντά.

  76. «Eat shiitake mushrooms» έκφραση που αποφεύγει το προφανές, όπως πχ «Αει στο διάτανο»

    Εδώ στο πιο σαχλό από τον Ώστιν Πάουερς,
    κι από την Μπη Άρθουρ (Dorothy Zbornak) στην παλιά δημοφιλή τηλεοπτική σειρά Golden Girls:
    (Αυστηρή, υποτίθεται, δασκάλα σε γυμνάσιο, ένας μικρός έχει το χέρι του στο γύψο.)
    Dorothy: Ah, I see some people have already signed your cast.
    Kevin: Uh, yeah. Some of the guys from the team. Uh, are you signing it?
    Dorothy: Correcting it. There is no K in victory. Oh, yeah, and we’ll just change this to:
    «Ms. Zbornak eats shiitake mushrooms

  77. Δημήτρης said

    Όπως λέει και το σοφό ρητό, «όλα τα μανιτάρια τρώγονται, αλλά μερικά τρώγονται μόνο μία φορά».

  78. Πάνος με πεζά said

    Δεν προλαβαίνω να διαβάσω, αλλά φαντάζομαι θα αναφέρθηκαν τα παλαιά ψωτιστικά κήπων «μανιτάρια» (ήταν ζευγάρι με τους «νάνους»)…

  79. 78,
    Το λες και
    Νανοτεχνολογία

  80. Πάνος με πεζά said

    Και τούτοι δω οι «Μανιταρόκ», διασκευάζουν ρον με παραδοσιακά στοιχεία (συγκρότημα με έδρα τα Γρεβενά).

  81. Πάνος με πεζά said

    Και τούδοι εδώ οι «Μανιταρόκ», συγκρότημα με έδρα τα Γρεβενά, που διασκευάζουν ροκ με παραδοσιακές επιρροές…

  82. spyridos said

    50 , 59
    Τα βρώσιμα μανιτάρια καλλιεργούνται εύκολα.
    Αυτό το μαραφέτι παραπάνω είναι εργαλείο ακριβείας για τα shrooms. Τα «καλά» τα μανιτάρια, τα ψυχοτέτοια, αλλά διαφημίζεται για τα βρώσιμα.Όπως πουλάνε τώρα κάτι πολύ σένιους οικιακούς αποστακτήρες, υποτίθεται για να παράξεις μόνος σου αιθέρια έλαια.
    https://www.vevor.de/edelstahl-alcohol-distiller-c_10688

  83. Λάμπας said

    Στη Γορτυνία, «του κούκου το ψωμί».

  84. Mitsi Vrasi said

    60.
    Ναι.
    (Απ’ την ταινία το θυμάμαι, το βιβλίο είναι πολύ μεγάλο για ψάξιμο)

  85. Theo said

    Στο Άγιο Όρος χρησιμοποιούσαν (και κάποιοι χρησιμοποιούνε ακόμα) την ίσκα αντί φυτιλακίου στα καντήλια:

  86. 60.
    Ναι, πράγματι, το λέει ο Άντσο:

    Ricordo [io = Adso] anzi che più avanti negli anni un signore dei miei paesi sapendo che conoscevo l’Italia, mi chiese come mai avevo visto laggiù dei signori andare a pascolare i maiali, e io risi comprendendo che invece andavano in cerca di tartufi. Ma come io dissi a colui che questi signori ambivano a ritrovare il ”tar-tufo” sotto la terra per poi mangiarselo, quello capì che io dicessi che cercavano ”der Teufel”, ovvero il diavolo, e si segnò devotamente guardandomi sbalordito. Poi l’equivoco si sciolse e ne ridemmo entrambi.
    (Nome, p. 291)
    http://www.transis.se/rom/studi-eco-dante

  87. spyridos said

    84.
    Ασκορδούλακας.
    Δεν είναι τρούφα ή μανιτάρι. Είναι βολβός.
    Ένας μπλε υάκινθος. Μπλε σταφυλάκια τα λένε Ολλανδοί και Γερμανοί.
    Κάθε φορά που σκάβω τον κήπο μου γεμίζει το φτυάρι.
    Τα τρώγανε σε όλη την Ελλάδα, στα ορεινά, αλλά έχει υπερισχύσει ο φόβος μου και δεν τα έχω δοκιμάσει ποτέ.

  88. Υπέροχα τα μανιτάρια. Πλούσια γη και στη Φλώρινα, στο Βίτσι, στο υπέροχο δάσος με τις πανύψηλες οξιές- κάτι βασιλομανίταρα σε περίεργα σχήματα που λυπάσαι να τα κόψεις, τόσο όμορφα. (Αλλά τα κόβεις και τα ξεραίνεις και τα βάζεις σε κάθε φαγητό και δίνει θεϊκή νοστιμιά. Είναι τα γνωστά (ακριβά, σε συσκευασίες 30g) funghi porcini, αποξηραμένα, συνήθως.
    31.
    Αυτό το πανθηρομανίταρο μοιάζει πολύ με το «ζαρκαδίσιο», μόνο που οι βούλες εδώ είναι ανάγλυφες (στο ζαρκαδίσιο όχι)

  89. @ 89 Eva Matenoglou (@Evamaten)

    Το ζαρκαδίσιο όμως δεν είναι δηλητηριώδες;

  90. Avonidas said

    #65. Και μια ενδιαφέρουσα ιστορία: στη δεκαετία του ’50, ο Βρετανός φυσικός G. I. Taylor κατόρθωσε να υπολογίσει την ισχύ της 1ης ατομικής βόμβας (πυρηνική δοκιμή Trinity, τον Ιούλιο του ’45 στην έρημο του Ν. Μεξικού) – ένα απόρρητο στρατιωτικό μυστικό, εκείνη την εποχή – χρησιμοποιώντας μόνο φωτογραφίες της έκρηξης και διαστατική ανάλυση!

    https://physicsteacher.blog/2022/07/18/using-dimensional-analysis-to-estimate-the-energy-released-by-an-atomic-bomb/

  91. 90.
    Όχι! Το έχω φάει πολλές φορές (αλλά δεν είναι από τα νόστιμα)

  92. 85, 87
    Α να γειά σας, δε ρετάρει ακόμα εντελώς το κρανίο μου 🙂

  93. Stelios Kornes said

    Πολυ ωραιο αρθρο το σημερινο! Οι φιλοι της παλιας πανεξυπνης τηλεοπτικης σειρας «Northern Exposure» μπορει να θυμηθουν ενα επεισοδιο (το 11ο της 6ης σεζόν), οπου αναφερεται ενα τεραστιο υπογειο δικτυο μανιταριων. Προκειται πιθανως για το μεγαλυτερο ζωντανο οργανισμο του πλανητη. Συμφωνα με το Scientific American, δεν αποκλειεται να εχει εκταση 10 τετρ. χιλιομετρων…
    https://www.scientificamerican.com/article/strange-but-true-largest-organism-is-fungus/

  94. 91# Κάπου διάβαζα πως ο Φέρμι μέτρησε λέει την ισχύ του γκάτζετ την ώρα της έκρηξης (είχαν μπει και τα σχετικά στοιχήματα όπως σίγουρα ξέρεις) με ένα χρονόμετρο και κάτι χαρτάκια που άφηνε να τα πάρει το ρεύμα του αέρα που έφτασε στο καταφύγιο, εννιά μίλια μακριά.
    Ως άσχετος δεν έχω ιδέα, αλλά δεν είμαι και σίγουρος πως βγήκε έξω στα ανοιχτά έτσι εν ψυχρώ, κάμποσα δευτερόλεπτα μετά την πρωτοφανή έκρηξη ενός πανίσχυρου όπλου, που δεν ήξεραν τι ακριβώς θα γινόταν.
    Στέκει ή είναι μαλακία?

  95. Α. Σέρτης said

    Μύκης (52/53/55/57 κλπ)

    Κάπου μάλλον τα λέει περίσσια ο Σαντρένης με το garde de l’epée et couvercle du fourreau, αλλά του το «μάζεψε» η μετάφραση (φυλακτήρας ξίφους στο κάτω άκρο ξιφοθήκης), αν και προτιμότερο να μετέφραζαν «κουμπί στην άκρη της ξιφοθήκης». Έφυγε δηλ. το κουμπί, έπεσε το ξίφος και πλήγωσε τον τάδε κλπ

    Εδώ ένας μύκης:
    https://www.searchculture.gr/aggregator/edm/EnATHINAIS/000096-2217

  96. Costas X said

    Καλησπέρα !
    «Μυκάνοι» τα μανιτάρια στα κορφιάτικα. Επίσης «μανιτάρια» τα προστατευτικά στις άκρες τιμονιών μοτοσικλετών.

  97. Pedis said

    # 91 – Πολύ διδακτικό! Μερσί!

    Με συν-πλην μια τάξη μεγέθους, αν ο αδιάστατος συντελεστής διαφέρει κατά 50% από τη μονάδα ή μισή τάξη μεγέθους αν το σφάλμα στο κεφάλι του μανιταριού μετρηθεί με ακρίβεια 10% . (Είναι μεγάλοι οι εκθέτες. 😉)

    # 95 – Αληθεύει. (Από καρκίνο πήγε κι αυτός …)

  98. Pedis said

    # 87 – 👏 👏 👏

  99. Πέπε said

    Χόρτα, μ’ όποιον πάει (μαζεύουμε).
    Μανιτάρια, μ’ όποιον ξέρει.

    Και προσθέτω (@33), τρούφες και τρουφάκια μόνο από το Φάμιλι. Θα δώσεις κάτι παραπάνω αλλά δε θα μετανιώσεις.

    ____________________

    Το στερεοτυπικό κόκκινο μανιτάρι με τις βούλες, μα τους νάνους, που θυμήθηκα εδώ ότι ακούει στο ωραίο όνομα Μουσκάρια, εκτός από δηλητηριώδες είναι και «μαγικό», δηλαδή παραισθησιογόνο, ψυχεδελικό.. Ίσως γι’ αυτό συνδέεται με νάνους και άλλα εκτός του κόσμου τούτου. Σίγουρα όμως θέλει τρελή προσοχή στις δόσεις:

    Ένας φίλος μου, που δεν είναι τυχαίο ότι είναι Γρεβενιώτης, είχε ένα τεράστιο τέτοιο ξερό και το φύλαγε έτσι ως αξιοπερίεργο επί χρόνια. Μου το έδειξε, το κράτησα για λίγο στα χέρια μου, δεν το έφαγα βέβαια, και το ξαναάφησα. Λίγο μετά άρχισα να νιώθω μια ελαφρά αίσθηση σαν της μέθης. Μόνο από την επαφή (ή ίσως και από τη μυρωδιά, τέλος πάντων δεν θυμάμαι μία προς μία τις κινήσεις μου), και μάλιστα με το ξερό!

    Δεν ήταν πλέον κόκκινο, κιτρινοκαφέ είχε γίνει, αλλά πρέπει να ήταν το ίδιο.

  100. Πέπε said

    84, 88
    Σοβαρά, ο ασκορδούλακας είναι αυτός που βγάζει το ψωμάκι του κούκου; Εντυπωσιάζομαι – από τα παιδικά μου χρόνια ήξερα και τα δύο, αλλά ξεχωριστά!

  101. Avonidas said

    #98. Οπωσδήποτε ήταν και κάπως κωλόφαρδος 😉 Για παράδειγμα, από τη διαστατική ανάλυση και μόνο δεν έχει σημασία αν θα επιλέξεις την ακτίνα ή τη διάμετρο του νέφους ως μεταβλητή. Αν είχε επιλέξει τη διάμετρο, κι ο αδιάστατος συντελεστής στον τύπο για την ακτίνα ήταν κοντά στη μονάδα, θα έβγαζε ένα αποτέλεσμα 2^5 = 32 φορές μεγαλύτερο. Αν πάλι ο «σωστός» τύπος περιείχε τη διάμετρο, το αποτέλεσμα θα ήταν 32 φορές μικρότερο.

    Αληθεύει. (Από καρκίνο πήγε κι αυτός …)

    Τη ζωή τους κορόνα-γράμματα παίζανε, έτσι κι αλλιώς. Αν υποθέσουμε ότι είχαν πέσει έξω, και το καταφύγιό τους δεν ήταν αρκετά μακριά, λίγη σημασία έχει αν η έκρηξη τον έβρισκε μέσα ή έξω. Έπειτα, από τη στιγμή που είσαι σε απόσταση ασφαλείας από το θερμικό και το ωστικό κύμα (αν δεν είσαι, πεθαίνεις γρήγορα και σχετικά ανώδυνα), είσαι μάλλον αρκετά μακριά και για να μην κινδυνεύεις άμεσα από τη ραδιενέργεια – αυτό που έπαθαν οι φουκαράδες που βρέθηκαν στο Τσέρνομπιλ, σε κοντινή επαφή με τον αντιδραστήρα· η ραδιενέργεια ήταν αρκετά ισχυρή για να κουρελιάσει το DNA σε όλα ουσιαστικά τα κύτταρά τους. Μετά απ’ αυτό, βασικά πεθαίνεις σε αργή κίνηση, αφού τα κύτταρά σου δεν μπορούν ν’ ανανεωθούν, οι ιστοί λύνονται, τα όργανα παύουν να λειτουργούν… 😦

    Η έκθεση σε μικρότερες δόσεις ραδιενέργειας απλά αυξάνει τις ήδη υπάρχουσες πιθανότητες να εμφανίσεις καρκίνο. Οπότε μπορείς να το θεωρήσεις ένα υπολογισμένο ρίσκο, όπως π.χ. το να καπνίζεις. Και δεδομένου ότι όλα αυτά συνέβαιναν τις τελευταίες μέρες του Β’ ΠΠ, αμφιβάλλω ότι ο Φέρμι ή όποιος άλλος θα έβρισκε το ρίσκο υπερβολικό, ακόμη κι αν είχε όλα τα δεδομένα στη διάθεσή του.

  102. 102# Τώρα θυμήθηκα το λεγόμενο γαργάλημα της ουράς του δράκου, tickling the dragon’s tail, που κάνανε στο Λος Άλαμος πλησιάζοντας δυο υποκρίσιμες μάζες και απομακρύνοντάς τις πριν γίνει της πουτάνας. Όχι πως θα γινόταν έκρηξη απ’ όσο έχω καταλάβει, αλλά η έκλυση ραδιενέργειας θα ήταν ανεξέλεγκτη.
    Εκεί στα ίδια εργαστήρια το 1946 κάποιος φυσικός πέθανε από τέτοιου είδους ατύχημα, έχει γυριστεί και ταινια με τον Τζον Κιούζακ.

  103. Pedis said

    # 102 – Όφειλε να υπολογίσει τους αντίστοιχους λόγους της φόρμουλας έχοντας διαθέσιμες πληροφορίες απο δύο ή και περισσότερες εκρηξεις … Η απόλυτη τιμή δεν ενδιαφέρει … έτσι κι αλλιώς. 😎

  104. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    101, Ν΄αρχίξω από το τέλος, που μόλις διάβασα 🙂
    Πέπε, ο ασκορδούλακας, «βολβοί» αθηναϊκά, και βροβιοί, δε θυμάμαι πού 🙂 είναι το μούσκαρι (έτσι αγοράζουμε το καλλωπιστικό, υβριδικό, προφανώς, είδος τους που είναι όμορφα, χωρίς απαιτήσεις χαμολουλουδάκια). Φυσικά είναι υποείδος το ένα του άλλου ή και άλλο είδος (υπάρχει και άγριο μούσκαρι με υποτονικό βολβό-μη φαγώσιμο).
    Ας το βάλουμε από το σάιτ «αγριαμανιτάρια» 🙂
    https://www.agriamanitaria.gr/muscari-comosum-%CE%BC%CE%BF%CF%8D%CF%83%CE%BA%CE%B1%CF%81%CE%B9-%CF%83%CE%BA%CE%BF%CF%81%CE%B4%CE%BF%CF%8D%CE%BB%CE%B1%CE%BA%CE%B1%CF%82-%CE%AC%CE%B3%CF%81%CE%B9%CE%BF%CF%82-%CE%B2%CE%BF%CE%BB%CE%B2/

    «Εφάνηκε σαν τον αμανίτη», ξαφνικά, απρόσμενα.

  105. Pedis said

    # 103 – Δεν θυμάμαι το όνομα του, και αν δεν με απατά η μνημη, τον Δεκέμβρη του ’42 στο Τσικαγκο, συνεργάτης του Fermi, στις προσπαθειες της πρώτης επιτυχημένης ελεγχόμενης διαδικασιας αλυσιδωτής αντιδρασης.

  106. Avonidas said

    #103. Δύο, ο Louis Slotin κι ο Harry Daghlian, το ’45 και το ’46, αντίστοιχα:
    https://en.wikipedia.org/wiki/Demon_core

    Πράγματι δεν θα είχε εκραγεί (για κάτι τέτοιο απαιτείται να φέρεις τα δύο ημισφαίρια σε επαφή πολύ γρήγορα, κάτι που μπορείς να το πετύχεις μόνο μ’ έναν πυροκροτητή και συμβατικά εκρηκτικά), αλλά θα είχε ξεκινήσει μια αλυσιδωτή αντίδραση που θα ήταν πολύ δύσκολο να τη σταματήσουν – όχι αδύνατο, όπως στο Τσερνόμπιλ, γιατί μιλάμε για μικρή ποσότητα πλουτωνίου, αλλά φαντάζομαι ότι θα είχαν δεκάδες νεκρούς, τουλάχιστον, αν ο Slotin κι ο Daghlian δεν είχαν ενεργήσει αστραπιαία, θυσιάζοντας τη ζωή τους.

  107. 106# Δεν ξέρω για το ’42, τόσο νωρίς, εγώ λέω γι αυτό εδώ, που θα γινόταν η τρίτη βόμβα στην Ιαπωνία αν δεν παραδινόταν.
    https://en.wikipedia.org/wiki/Demon_core

  108. Με πρόλαβε ο Αβό 🙂

  109. Costas Papathanasiou said

    Καλησπέρα.
    Ένα βασικό μυκητολογικό γλωσσάριο βρίσκουμε στο https://www.agriamanitaria.gr/%ce%bc%ce%b1%ce%bd%ce%b9%cf%84%ce%ac%cf%81%ce%b9%ce%b1/%ce%b3%ce%bb%cf%89%cf%83%cf%83%ce%ac%cf%81%ce%b9%ce%bf-%ce%bc%cf%85%ce%ba%ce%b7%cf%84%ce%bf%ce%bb%ce%bf%ce%b3%ce%af%ce%b1%cf%82-%ce%b1%ce%b3%cf%81%ce%b9%ce%b1%ce%bc%ce%b1%ce%bd%ce%b9%cf%84%ce%b1%cf%81/
    Θανατίτης, για προφανείς λόγους, ο τοξικότατος Αμανίτης ο Φαλλοειδής(Amanita phalloides), συνιστώμενος για δολοφονία αυτοκρατόρων (βλ. https://www.agriamanitaria.gr/amanita-phalloides-%CE%B1%CE%BC%CE%B1%CE%BD%CE%AF%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%BF-%CF%86%CE%B1%CE%BB%CE%BB%CE%BF%CE%B5%CE%B9%CE%B4%CE%AE%CF%82-%CE%AC%CE%B3%CF%81%CE%B9%CE%B1-%CE%BC%CE%B1%CE%BD%CE%B9%CF%84/ , https://en.wikipedia.org/wiki/Amanita_phalloides , https://bcmj.org/articles/worlds-most-poisonous-mushroom-amanita-phalloides-growing-bc ),
    Μεγαλοπρεπή βρώσιμα μανιτάρια το (προαναφερθέν) βασιλομανίταρο/βωλίτης (boletus edulis, Αγγλ. king bolete, Γαλλ, cèpe, Ιτ. porcini) και ο Αμανίτης ο καισαρικός (Amanita caesarea), γνωστός και με τα ονόματα «Αυγουλομουλάτκο» , «Κοκκινούσκα» Πολύ γνωστά βρώσιμα μανιτάρια (για το λαό) οι κανθαρέλλοι (cantharellus cib;arius. Γαλλ,girole), αλλιώς: καθαρίσκοι, καφαρέλες, καλογεράκια, αυτάκια, Αυγομανίταρα, Νερατζάκια, Κιτρινούσκες, Γκαΐτσες, Γαλέτες. Με ινώδη σάρκα και άρωμα φρουτώδες που θυμίζει βερίκοκο, προσφερόμενα και για παρασκευή λικέρ ή γλυκού.
    Παραισθησιογόνος (έως θανατηφόρος-βλ.προηγηθέντα σχόλια- και δη…ανταρτοφάγος), ο Αμανίτης ο Μυγοκτόνος που ποζάρει στο άρθρο,( Amanita muscaria, κοινώς: τρελομανίταρο, ζουρλομαντάρα, ζουρλομάρταρα) λαι“βάφτισε” και το βιβλίο του Παύλου Μεθενίτη (εκδόσεις Καστανιώτη, 2007), το οποίο έγινε και κόμικ ομώνυμο (:«Αμανίτα Μουσκάρια») από τον Θανάση Πέτρου(εκδόσεις Γνώση, 2016, βλ. https://www.efsyn.gr/tehnes/art-nea/97502_ta-manitaria-ton-aisthiseon-kai-ton-paraisthiseon , https://www.comicdom.gr/2016/12/07/%CE%B1%CE%BC%CE%B1%CE%BD%CE%AF%CF%84%CE%B1-%CE%BC%CE%BF%CF%85%CF%83%CE%BA%CE%AC%CF%81%CE%B9%CE%B1/)

  110. Pedis said

    # 109 – θα το επαληθευσω αργότερα. Άι λετ γιου νοου ναούμ.

  111. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Γνωρίζω (και μαζεύω με αυτοπεποίθηση) του τόπου μου τους αμανίτες. Τα ονόματα τους τελειώνουν σε -ιτες , αντίστοιχα συνήθως με τα δέντρα ή τους θάμνους κάτω από τους οποίους φυτρώνουν. Το πιο διαδεδομένο είδος ήταν οι αγκισαρίτες (αγκίσαρος, ο ευωδιαστός φαρμακευτικός θάμνος κύστος), αυτούς μόνο θα μάζευα τώρα.
    Είχαμε και : αγκαθίτες, πευκίτες, πρινίτες, (πρίνος το πουρνάρι, η δρυς , σπάνιοι, πιο ορεινοί, μεγάλοι σαν πιατάκι φρούτου) και:
    κουκουλίτες (από το σχήμα τους σαν κουκουλάκι), ασπραμανίτες (λευκόσαρκοι) και οι περιφρονητέοι σκατουλίτες που δεν τους τρώγαμε όχι γιατί ήσαν δηλητηριώδεις αλλά άνοστοι κι ασήμαντοι, λεπτοί, κιτρινούληδες, ντελικάτοι, υδαρείς. Η αναφορά τους γινόταν όταν μικρά χαιρόμασταν να μαζεύουμε αμανίτες και αυτοί οι σκατουλίτες ήσαν πάντα διαθέσιμοι, παντού και μας κορόιδευαν οι μεγάλοι.

  112. 111# Νταξ ρε μάγκα ναούμ, ρέστο ιν αττέζα ντελλα Σούα κονφέρμα.

  113. Μαρία said

    Τα αφήνω εδώ. Το φουμπού είναι ανοιχτό και για μας που δεν έχουμε.

    https://www.facebook.com/Ora0Dimokratia/

  114. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Ένα είδος (αρκετά σπάνιο) που βρίσκαμε μέσα στη γη, σε μέγεθος καρυδιού περίπου, πολύ ευωδιαστά, τα τρώγαμε ωμά και μοσχοβολούσε νόστιμα για ώρες το στόμα, κιτρινωπά, σπογγώδη, τα λέγαμε λαγόρτια.
    Ω! και στη Μυτιλήνη, βλέπω τώρα, τα λαγόρτια!
    Μορχέλλες, λαγόρτια, Αρμοτσκάρια κτλ
    Μυκητολογικός Περιβαλλοντικός Σύλλογος
    http://manitarilesvos.blogspot.com/2009/03/blog-post_27.html

  115. 114.
    Ευχαριστούμε, Μαρία! Εκτός από την εκδήλωση, υπάρχει και κάποια κίνηση (δήλωση) διαμαρτυρίας στην οποία να μπορούμε να συμμετάσχουμε, με κάποιον τρόπο, διαδικτυακά;

  116. ΕΛΣΗ ΣΑΡΑΤΣΗ said

    @49 https://eclass.upatras.gr/modules/document/file.php/LIT1853/%CE%9A%CE%9F%CE%9D%CE%94%CE%A5%CE%9B%CE%9F%CE%A6%CE%9F%CE%A1%CE%9F%CE%A3%201.pdf

  117. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    21, 62
    Μπορεί να έχει επικρατήσει πανελλήνια ο «πριόβολος», αλλά εδώ στην Κρήτη θα ακούσετε –για το αντικείμενο αυτό- μόνο «ο πυρόβολος» ή/και «ο πυροβόλος», δηλ. τσακ(ου)μάκι. Προφανώς, πυρ+βάλλω έδωσε το αρχ. επιθ. πυροβόλος, που μετατράπηκε σε ουσιαστικό με ανέβασμα του τόνου.
    Μέχρι και τους αναπτήρες με βενζίνη, πυρόβολους τους άκουγα μικρός.
    Και παράγωγα/σύνθετα: πυροβολόπετρα, πυροβολικά (βοηθητικά σύνεργα), πυροβολιά (μτφ. έκρηξη θυμού) αλλά και «πυρόβολος» ο μικρόσωμος (μτφ).

    88 (+101, 105)
    Ασκορδούλακας, ναι!
    Όμως: Τα τρώγανε σε όλη την Ελλάδα, στα ορεινά, αλλά έχει υπερισχύσει ο φόβος μου και δεν τα έχω δοκιμάσει ποτέ.
    Γιατί;
    Εδώ τους τρώμε άφοβα τους «(α)σκορδουλάκους» και θεωρείται εκλεκτός μεζές/σαλατικό! Θέλουν όμως μια προεργασία (βασικά, καθάρισμα και πολλά βρασίματα για ξεπικρίσουν και να μαλακώσουν).

    Κυκλοφορούν και τυποποιημένοι, έτοιμοι, σε βαζάκια. Θα σε συμβούλευα να δοκιμάσεις, ειδικά αν σου αρέσουν τα τουρσοειδή! 🙂

  118. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα!

    96 και πριν: Μάλιστα…

    117 Ευχαριστούμε, και συγγνώμη για τη μαρμάγκα.

  119. Λάμπας said

    88, 118. Αυτά στη φωτογραφία, στη Γορτυνία τα λέμε «βορβιά» (ρωτακισμός). Του κούκου το ψωμί είναι το μανιτάρι.

  120. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    120.
    Κι εδώ, σε αρκετά μέρη, «βορβιούς».
    Του κούκου το ψωμί δεν το κατέχω! 🙂

  121. Πέπε said

    Αυτό είναι το ψωμάκι του κούκου. Αρκετά κοινό αγριολούλουδο. Λέγεται Muscari neglectum, το παραμελημένο μουσκάρι, άρα με κάποιον τρόπο συνδέεται με την άλλη μουσκάρα, το μαγικό μανιτάρι. Όχι όμως βέβαια βοτανολογικώς. (Γενικά κάπου έχω χάσει το νήμα που από τα μανιτάρια μάς οδήγησε στους βολβούς.)

    Αυτό λοιπόν το λουλούδι βγαίνει από βολβό; Από βολβό βρώσιμο; Από τον ασκορδούλακα;

    #118
    Οι συσκευασμένοι βολβοί/ασκορδουλάκοι δεν είναι ωραίοι. Όλη η νοστιμιά σ’ αυτό τον μεζέ είναι η πικρίλα του. Η προετοιμασία στο σπίτι δεν είναι δα και τόσο τραγική μανούρα, ιδίως αν έχεις αυτό στον νου σου, ότι αν ξεπικρίσουν τελείως χάνουν τη… γλύκα τους. Οι συσκευασμένοι ήταν εντελώς ξεπικρισμένοι, γλύκιζαν και κάπως (δεν ξέρω με τι ζουμί τους κάνουν), και δεν ξαναπήρα.

  122. ΓΤ said

    @117

    σελ. 179, σημ. 48: εΓρωμους 🙂

  123. Πέπε said

    122
    Και απαντώ:

    Το σάιτ απ’ όπου πήρα τη φωτογραφία λέει «άλλες ονομασίες: ασκορδούλακας…», και ότι βγαίνει από βολβό. Δεν αναφέρει όμως αν ο βολβός είναι βρώσιμος, ώστε να καταλάβουμε αν είναι ο ίδιος. (Ως λέξη, «ασκορδούλακας» σημαίνει σκορδάκι, άρα οποιοσδήποτε βολβός θα μπορούσε να ονομάζεται έτσι, άλλωστε η κοινή λέξη για όλους συλλήβδην τους βολβούς είναι κρεμμύδι.)

  124. Λάμπας said

    122. Στη Γορτυνία έτσι λέμε το μανιτάρι (ψωμί, όχι ψωμάκι).

  125. Πέπε said

    122
    Σ’ όλους εδώ ψωμί το βλέπω και όχι ψωμάκι, αλλά εγώ το λέω όπως το έμαθα, ίσως για αντιδιαστολή προς το ψωμί του φιδιού, ένα άλλο λουλούδι με κάπως παρόμοια εμφάνιση και πολύ μεγαλύτερο.

    Λοιπόν εσείς λέτε ψωμί του φιδιού το μανιτάρι, όπως άλλοι το λουλούδι, τη στιγμή που το (τελείως άσχετο) επιστημονικό όνομα είναι και πάλι σχεδόν το ίδιο; Αμανίτα (γένος) μουσκάρια (είδος) το μανιτάρι, Μούσκαρι (γένος) νεγκλέκτους (είδος) το λουλούδι;

    Περίεργο.

    Πολύ περίεργο.

  126. Λάμπας said

    «Του κούκου το ψωμί» το λέμε, όχι του φιδιού.

  127. Πέπε said

    Ναι του κούκου, μπερδεύτηκα από αυτό που έγραψα πιο πάνω στο ίδιο μήνυμα.

  128. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    122.
    Συμφωνώ και επαυξάνω για την πικράδα! Τους «εμφιαλωμένους» -που προέρχονται από καλλιέργεια- τους συνέστησα στον Spyridos, για να ξεφοβηθεί! 🙂
    Αν και εγώ τους θυμάμαι –δυο τρεις φορές που μάζεψα άγριους σκορδουλάκους- χωρίς λουλουδάκι, αυτό το βίντεο τους δείχνει να έχουν κάποιο μωβ/μπλε άνθος. https://youtu.be/S96J0aoaR7E

  129. Πέπε said

    129
    Πράγματι λοιπόν, όσο πιάνει το μάτι μου είναι το ίδιο. Κοίτα να δεις!!

    Ωστόσο αλλού είχα διαβάσει ότι αυτούς τους βολβούς (τους ασκορδουλάκους) τους πέταγε πάνω το αλέτρι (άρα τους μάζευαν σε εποχή που να μην έχουν λουλούδι), και από αρκετά μεγάλο βάθος. Δεν έχω το υπόβαθρο που θα μου επέτρεπε να αξιολογήσω αυτή την πληροφορία.

  130. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα, πρέπει να κάνουμε πραγματογνωμοσύνη και στους βολβούς!

  131. Costas Papathanasiou said

    «Από τα διάφορα είδη μανιταριών, που είναι πολλά, η πανάκριβη τρούφα ίσως θα άξιζε και χωριστό άρθρο»
    Βυζαντινές αναφορές για τρούφες μανιτάρια: “Τα ύδνα, τα οποία αναφέρουσιν ως τρωγόμενα και τα μεσαιωνικά Ελληνολατινικά γλωσσάρια και των οποίων άριστα εθεωρούντο τα εν Πυδνη φυόμενα , ήσαν νοστιμώτατον βρώμα, δι’ ό καιί ως φιλικόν ενίοτε εστέλλοντο δώρον, τρωγόμενα συνήθως κατά το έαρ. Και σήμερον δ’ ως εύγευστον θεωρούνται βρώμα, χαρακτηριζόμενα ως «αφεντικό μαγέρεμα »..
    Το ύδνον οι Θράκες, κατά τον Θεόφραστον έλεγον ύτνον, οι μεταγενέστεροι δ’ Έλληνες και ο Αέτιος το ονομάζουσιν ύτανον, όστις τύπος σώζεται και σήμερον, αφ’ού τα ύδνα ύτανα καλούνται εν Πελοποννήσω, Λέρω και Ηπείρω, ύτινα δ’ εν Καλύμνω.
    Το ύδνον, το όποιον κατά τοό σχήμα ομοιάζει προς γεώμηλον και έχει την σΰστασιν σκληρού αμανίτου, καλείται χοιρόψωμον και εν Νάξω χοιροβοσκός, υπό δε των μεσαιωνικών χοιροβότανον , διότι κατά τας πρώτας βροχάς εξορύσσεται πολλάκις υπό των χοίρων διά του ρύγχους των και τρώγεται υπ’ αυτών.(…)
    Τέλος ενταύθα ας λεχθή προσέτι ότι οι Βυζαντινοί έτρωγον και τους ήδη από του Β’ μ.Χ. αναφερομένους αμανίτας ή τα μανιτάρια, ήτοι τους μύκητας (amanitae) τους εκ του Αμανού όρους αρχικώς λαβόντας το όνομα. Ο Θεσσαλονίκης Ευστάθιος χαρακτηρίζει τους εν Κύπρω φυομένους αμανίτας «ως χρηστούς φαγείν», ο δε Θεόδωρος Πρόδρομος μεταξύ των εξόδων του, καταλέγει και την δαπάνην προς αγοράν αμανιταρίων. Φαίνεται όμως, ότι όλα τα είδη τούτων δεν ήσαν κατάλληλα προς βρώσιν· τα ιατρικά βιβλία ως βρωσίμους αναφέρουσι τους βωλίτας και τους αμανίτας. Οι αμανίται, επειδή ήσαν και φθαρτικοί, συνιστάτο να αρτύωνται με δριμύτατα αρτύματα, να ψήνωνται δε μετ’ αυτών, προς αποτροπήν της βλάβης και απίδια, δι’ ό και ο Οριβάσιος, ομιλών περί των βωλιτών, προσέθηκε: «των γάρ άλλων μυκήτων ασφαλέστερον μη εσθίειν». Είπε δε κατά τον ΙΑ’ αιώνα και ο Κεκαυμένος εν τω Στρατηγικώ του: «μύκητα πρόσφατα μη εσθίης, πολλαί γαρ οικίαι εξ αυτών έμειναν έρημοι ». Των άμανιτών, οίτινες απετέλουν και εν των ηδυσμάτων της κροκάτης μαγειρεία, σήμερον είναι παρ’ημίν διάφορα είδη γνωστά, γιαχνί ή τηγανιστά εις τας Κυκλάδας γινόμενα, ως λ. χ. είναι οι λιβαδίτες, και τα εν Πόντω κουκουβάκια καλούμενα “(βλ. Φαίδωνος I. Κουκουλέ “Βυζαντινών τροφαί και ποτά” σσ74-76, επίσης https://chrysothemis.anavathmis.eu/record/?id=27 )
    Σχετικές και οι αναφορές Θεοφραστου(ΠΕΡΙ ΦΥΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Α’-11): “οὔτε γὰρ ῥίζαν πάντ’ ἔχει οὔτε καυλὸν οὔτε ἀκρεμόνα οὔτε κλάδον οὔτε φύλλον οὔτε ἄνθος οὔτε καρπὸν οὔτ’ αὖ φλοιὸν ἢ μήτραν ἢ ἶνας ἢ φλέβας, οἷον μύκης ὕδνον·”και Διοσκουρίδη “Ύδνον ρίζα ἐστί περιφερής, ἄφυλλος, ἄκαυλος, ὑπόξανθος, ἔαρος ὁρυττομένη.ἐδώδιμος δέ ἐστί ώμή τε καί ἐφθηεσθιομένη”
    ●Μερικά ωραία αινίγματα για το μανιτάρι: “Αρβανίτης με το σκιάδι και με το μονό ποδάρι”/ “Εκκλησίτσα θολωτή ένας στύλος την κρατεί”/ “Αρνάρι, πουρνάρι, με κοντόχπντρο ποδάρι”/ κάθεται στο χωραφάκι μ’ ένα μόνο ποδαράκι / “Άμαλλος κι ακόκαλος τρυπά τη γη και βγαίνει”/ “Άσκαφο, αφύτευτο και αρχοντικό μαγέρεμα”/ “Πάνω στα όρη τα βουνά είναι Φράγκος καπελάτος και ζητά ψωμί κι αλάτι και στα κάρβουνα ραχάτι”(αλλιώς, εν Θράκη: “Από κατ’ σ’ ένα θρυμβάκι / κείτετ’ ένα σκουληκάκι / και ζητά ψωμί κι αλάτι / και σιδηρουστιά να κάτσει”)
    ●Και ένα διεξοδικό άρθρο στο https://www.tovima.gr/2008/11/25/science/i-earini-synaksis-twn-manitarofylakwn/

  132. Πέπε said

    132
    Πάνω στα όρη στα βουνά
    κάθεται Φράγκος καπελάς
    και ζητά ψωμί κι αλάτι
    και στα κάρβουνα να κάτσει

    το ήξερα. Με καλύτερο μέτρο στο πρώτο μισό, αλλά λιγότερο καλή ομοιοκαταληξία στο δεύτερο.

  133. spyridos said

    68
    Τι ωραίο. Ευχαριστώ.
    Το έβαλα και το είδα απόψε. Μόλις τελείωσε.
    Ωραίο περιεχόμενο, οι άνθρωποι και τα ζώα τους, οι ιστορίες τους.
    Πολύ δικοί μου.
    Καταπληκτική φωτογραφία, κάποια ακίνητα κάδρα με φως από πίνακες της Αναγέννησης.

    112
    » αντίστοιχα συνήθως με τα δέντρα ή τους θάμνους κάτω από τους οποίους φυτρώνουν.»
    Καλά το γράφεις, τα βρώσιμα μανιτάρια φυτρώνουν στη σκιά χωρίς αυτό να σημαίνει ότι όλα όσα φυτρώνουν στη σκιά είναι βρώσιμα.

    » τα τρώγαμε ωμά και »
    Εδώ έφυγα.

    118, 122 , 129
    Ετσι στο πιατάκι και να κολυμπάνε όμως σε πολύ λάδι τους έτρωγε ο παππούς μου.
    Ο (Ολλανδός) πεθερός μου, τους έτρωγε παιδί στην Κατοχή, μαζί με άλλους βολβούς που αφθονούσαν στην Ολλανδία.
    Μετά δεν ξανάφαγε, αλλά ούτε και κρεμμύδι, αν καταλάβαινε ότι κάποιο φαγητό είχε κρεμμύδι μέσα δεν το άγγιζε.
    Στην Κρήτη τα βλασταράκια βγαίνουν Γενάρη – Φλεβάρη ανάλογα με τον καιρό και το υψόμετρο και τα ανθάκια Φλεβάρη – Μάρτη. Τρώγονται και τα λουλούδια του και τα βλαστάρια (όχι από εμένα).
    Φαντάζομαι ότι μετά το τέλος της ανθοφορίας θα έχουν βγει οι καινούργιοι βολβοί. Στο βίντεο έχει μόνο ένα.
    Αργότερα κάθε ριζούλα θα φτιάξει βολβούς δικούς της και έτσι πολλαπλασιάζεται υπόγεια.
    Αν έχουν φυτρώσει σε περιοχή με παχύ χώμα κάθε ρίζα είναι ένας θύσανος με περισσότερους βολβούς. Στο βουνό θα είναι λιγότεροι. Στο σκάψιμο βγαίνει όλος ο θύσανος σαν τσαμπί αν σκάβεις γυριστά (όπως το αλέτρι). Με πιρούνα ακόμα καλύτερα. Αν δεν τους φάτε όλους και βάλετε λίγους σε ένα κηπάκι το φθινόπωρο, σε 2-3 χρονια θα έχει γεμίσει. Βγαίνουν ανάμεσα στ άλλα φυτά σαν ζιζάνια.

  134. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Αμανιτιά λέμε το σημείο που βγαίνουν οι αμανίτες και το κρατάμε μυστικό :), δεν έχει άφθονα κάτω.
    «Πάμε να σου δείξω μια αμανιτιά» είπε ο πατέρας μου στον πιτσιρικά γιο μου κάποια Χριστούγεννα με όψιμες βροχές. Κι ακόμη θυμόμαστε που γέμισαν ένα ταψί αγκισαρίτες στο πάνω μέρος ενός λιόφυτου που συνόρευε με δασάκι, μέσα σε σκίνα, θυμάρια κι ασπαλάθους. Το έφεραν σαν ο κουλουράς με τα κουλούρια στον ταβά. Λοφάκι.
    Έχουν τόπους-τόπους κι αυτά που ευδοκιμούν κι εκεί βγαίνουν και την επόμενη χρονιά, ανάλογα βέβαια και με τον καιρό (σε παρατεταμένες ξηρασίες μπορεί να περάσει η εποχή και να μην φανερωθούν καθόλου). Δεν πρέπει να τα ξεριζώνεις, ν΄αφήνεις μέρος της ριζούλας ν΄ανασταίνεται ο μύκητας την άλλη χρονιά.
    Η μανιταρολογική παράδοση λέει ότι όταν βρεις έναν αμανίτη, ποτέ δεν είναι μόνος του,κάπου δίπλα θα έχει κι άλλον.
    Εξ ου και το μικρό μας τραγουδάκι για την περίσταση «αμανίτη κουκουλίτη, δείξε μου τον αδερφό σου».

  135. Pedis said

    # 113 – Μι σκούζω, ντοττό, περ λα κονφουζιόνε. Πέθανα τον Σλοτιν τέσσερα χρόνια πριν την ώρα του. 😳

    https://www.atomicarchive.com/media/photographs/chicago-pile-1/scientists.html#

    https://www.atomicheritage.org/profile/louis-slotin

    # 102 – Δεν ήταν κωλοφαρδία. Η εκτίμηση για τον αδιάστατο συντελεστή ήταν πολύ κοντά στη μονάδα.

    https://physicstoday.scitation.org/doi/pdf/10.1063/1.883100

    Το οριτζιναλ πέιπερ του Taylor είναι απαιτητικό (ή τουλάχιστον έτσι φαίνεται σε μένα).

  136. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    134 >>Ο (Ολλανδός) πεθερός μου, τους έτρωγε παιδί στην Κατοχή, μαζί με άλλους βολβούς που αφθονούσαν στην Ολλανδία.
    Ναι! Εισαγόμενους βολβούς από Ολλανδία έχω δει.Τσουβάλια ολόκληρα, στην αγορά, κοντά στις απόκριες (γκουρμεδιά της νηστείας). Είναι πιο μεγάλοι αλλά λιγότερο νόστιμοι λένε αυτοί που τους αρέσουν, από τους άγριους ντόπιους, που επίσης έχουν κατηγορίες, οι παραθαλάσσιοι είναι πιο μικροί και πιο πικροί από τους χοντρύτερους ορεινούς και καμπίσιους.

  137. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Ξαφνιάστηκα ευχάριστα με το άρθρο σήμερα. Χθες μόλις, είχα διαβάσει το «Εξαίσιοι Αμανίτες» με τις συνταγές του!
    https://www.efsyn.gr/nisides/geysi/365857_exaisioi-amanites

  138. nikiplos said

    Καλημέρα Χρόνια πολλά στους Εορτάζοντες/Εορτάζουσες!
    Μιχάλης Νικολάου, Άγγελος(?)

  139. Costas Papathanasiou said

    Καλημέρα!
    133.Το ζήτημα βέβαια δεν είναι το μέτρο ή η ρίμα αλλά να περιποιείσαι τον ταλαιπωρημένο ξενομερίτη προσφέροντάς του τη θαλπωρή του σπιτιού σου, σύμφωνα με τις πατροπαράδοτες αρχές φιλοξενίας. Παρά ταύτα, οι Θρακιώτες (σαφώς σοβαρότεροι και προσεκτικότεροι), δίνουν έμφαση στο ύπουλο βλαπτικό «εξωγήινο» σκουληκάκι που μπορεί να κρύβεται στον «φιλοξενούμενο», το οποίο θέλει μάλον καλή «σιδηρουστιά(μπάρμπεκιου)» ή ειδική «κροκάτη μαγειρεία» για να φαγωθεί χωρίς να σε φάει. Καλή μαγεριά θέλουν και η άλιεν πόπουρδα, (άλλως: φούσκα/πόπορδο<αλεποπορδή , τσαλαπορδή, / Λυκόπερδο το ακόμορφο), συχνά απαντώμενη και στα μέρη του κρόκου (βλ. https://librodoro.gr/42527/manitari-gigas-9-kilon-entopistike-stin-kozani/,
    https://www.athensvoice.gr/life/perivallon/585194/manitari-gigas-11-kilon-sta-grevena, https://www.agriamanitaria.gr/%CE%BB%CF%85%CE%BA%CF%8C%CF%80%CE%B5%CF%81%CE%B4%CE%BF-%CF%84%CE%BF-%CE%BC%CE%B1%CF%81%CE%B3%CE%B1%CF%81%CE%B9%CF%84%CE%B1%CF%81%CE%AD%CE%BD%CE%B9%CE%BF-%CE%B8%CE%B5%CF%81%CE%B1%CF%80%CE%B5%CF%85/ )
    135: Ωραίος και ο κουκουλίτης

  140. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @66α. Τοῦ μεταφραστῆ, τοῦ μεταφραστῆ! 🙂
    (Κάτι ἤξερες Νῖκο καί «τήν ἐκανες» στό ἄρθρο σου, ἀπό τίς ἀρχαιοελληνικές σημασίες τοῦ μύκητα..)
    Ἀνοιξα τόν Σαντρέν καί εἶδα τήν (εἰκαζόμενη) ἰατρική του σημασία, «πυῶδες σάρκωμα πληγῆς»: Γιά κλάματα!
    (Καί νά πῇς ὅτι δέν διαθέτει τό ΑΠΘ γνῶστες τῆς Α/Ε ἰατρικῆς ὁρολογίας; Διαθέτει! 🙂 )

  141. Χαρούλα said

    #132,140 τι ενδιαφέρουσες πληροφορίες! Ευχαριστώ κ.Παπαθανασίου

  142. loukretia50 said

    Kαλημέρα!
    Είναι κι αυτός ο τυπάκος που μαζεύει αμέριμνος ζωηρόχρωμα μανιτάρια , αναζητώντας το δικό του μαγικό φίλτρο. Αδιαφορεί για τον κίνδυνο που χτυπάει κόκκινο, προβληματίζεται μόνο για τις φωνές που επικαλούνται υπερφυσικές δυνάμεις , μήπως γκρεμίσουν τον ουρανό πάνω απ΄το κεφάλι του.

    Το πλήρες μενού σε μια παλιά λιθογραφία
    – για βρώσιμο ή όχι δηλώνω αγνοια

    Champignons – Variety of Forest Fungus Scientific Textbook Lithograph by Adolphe Millot 1857-1921 https://render.fineartamerica.com/images/images-profile-flow/400/images/artworkimages/mediumlarge/3/champignons-by-adolphe-millot-1857-1921-variety-of-forest-fungus-scientific-textbook-lithograph-public-art-garden.jpg

    Τα μανιτάρια δε θα μπορούσαν να λείπουν από τη χώρα των θαυμάτων. https://i.pinimg.com/originals/e1/8d/32/e18d32a5a3c31d930a24790244cd5c2e.jpg Δεν ξέρω αν είναι η Μουσκαρίνα , αλλά αποδείχτηκε διαχρονικά γοητευτική και επικίνδυνη.

    Alice in Wonderland by Margaret Tarrant 1940

    Και χρωστάει πολλά σε κάποιον τολμηρό, που μετέφερε λίγη απ΄τη μαγεία της στο χώρο των εκδόσεων :
    In 1907, Rackham’s visual interpretation ,
    https://www.themarginalian.org/2016/02/01/arthur-rackham-alice-in-wonderland

    a turning point in the history of both the Carroll classic and the art of illustration.

    ΥΓ Προσπάθησα να εμφανιστούν μόνο δύο εικόνες, αν απέτυχα, συμπαθάτε με!
    Η επίδραση ήταν καταλυτική!

  143. Anasto said

    Από οπωρολαχανικά δεν σκαμπάζω. Κι από λεξιλογικά σκράπας είμαι για να πω την αλήθεια. Έχω όμως ένα παράσημο, εκεί στο ενδιάμεσο, που μου έδωσε ο μανάβης μου φέτος. Όταν πήγα να του ζητήσω αβοκάντο που μου είχε ζητήσει η κόρη μου και μου είπε ότι δεν έχει αλλά θα φέρει την επόμενη και «μην σε παίρνει αβο κάντο», του απάντησα «όχι ρε δεν χαλιέμαι, παπάγια μου». Ακόμα γελάει με το που με βλέπει… 😛

    Καλημέρα!

  144. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    144 🙂 «μην σε παίρνει αβο κάντο»,

    Αχ! λάδια
    Πορτο-κάλια
    κρεμ μύδια
    Α! σκορδου λάκοι

    Ο θαυμαστός μικρόκοσμος των μανιταριών/Τετράδιο Εργασιών
    (χρήσιμο)

    Click to access 1968_%CE%9F%20%CE%B8%CE%B1%CF%85%CE%BC%CE%B1%CF%83%CF%84%CF%8C%CF%82%20%CE%BC%CE%B9%CE%BA%CF%81%CF%8C%CE%BA%CE%BF%CF%83%CE%BC%CE%BF%CF%82%20%CF%84%CF%89%CE%BD%20%CE%9C%CE%B1%CE%BD%CE%B9%CF%84%CE%B1%CF%81%CE%B9%CF%8E%CE%BD%20%CE%A4%CE%B5%CF%84%CF%81%CE%95%CF%81%CE%B3%CE%B1%CF%83%CE%B9%CF%8E%CE%BD.pdf

  145. Σημερινό. Καθώς περπάταγα στη γειτονιά μου

  146. Yiannis KYRiakides said

    Το σωστο ειναι οτι ΟΛΑ ανεξαιρετως τα μανιταρια ΤΡΩΓΟΝΤΑΙ. Απλα, μερικα τρωγονται μόνο μια φορά…

    Αλιευμενο απο το διαδικτυο πριν μερικα χρονια, δεν θυμαμαι ομως πού.
    -Δεν ειχα χρονο για διαβασμα των 146! σχολιων, οπότε αν καποιος το ανεφερε, τοτε ειναι επαναληψη – μπορειτε να μην γελασετε και να με συγχωρησετε;

  147. Αγγελος said

    Γιάννη ΚΥΡιακίδη, δεν χρειάζεται να διαβάσεις τα 146 σχόλια. Υπάρχει και το Ctrl+F, που (αν αναζητήσεις τις λέξεις «μια φορά») σε πάει κατευθείαν στο σχόλιο (77) του Δημήτρη…

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: