Πεντηκοστιανά μεζεδάκια

Του Αγίου Πνεύματος τη Δευτέρα, Πεντηκοστή που λέμε -Πεντηκοστιανοί υπάρχουν σαν ένα ρεύμα του προτεσταντισμού, οποτε σκέφτηκα να πω πεντηκοστιανά τα μεζεδάκια τούτης της εβδομάδας.

Να πω με την ευκαιρία ότι ο γραμματέας του  ιστολογίου απολύθηκε για βαριά αμέλεια, διότι προχτές,  που είχαμε το άρθρο για τις 50 αποχρώσεις του βύσματος, φτάσαμε  στα 6000 άρθρα στο ιστολόγιο, μετρώντας πάντα από τις 16.2.2009 -αλλά αυτό το σημαντικό ορόσημο πέρασε απαρατήρητο διότι ο (απολυθείς πλέον) γραμματέας ξέχασε να με ειδοποιήσει  να το γιορτάσουμε δεόντως. Ελπίζω  να  το θυμηθώ σε καναδυό χρόνια που θα έχουμε, καλώς εχόντων των πραγμάτων, τα 6666 άρθρα.

Και ξεκινάω με κάτι ενδεχομένως διαλεκτικό. Σε ρεπορτάζ για έναν τουρίστα που έπαθε αμόκ μέσα στο αεροπλάνο, διαβάζουμε ότι: Τρόμος στον αέρα: Ισραηλινός που έρχονταν στη Ρόδο για διακοπές δάγκωσε επιβάτες της πτήσης σε κατάσταση αλλοφροσύνης

Ο  φίλος που το στέλνει επισημαίνει το  «που έρχονταν», το οποίο στην κοινή νεοελληνική θα ήταν  «που ερχόταν», αφού έχουμε τρίτο ενικό πρόσωπο -το «έρχονταν» το χρησιμοποιούμε για το τρίτο πληθυντικό.

Προσέχω ότι η είδηση  προέρχεται από τη Ροδιακή και αναρωτιέμαι μήπως εδώ εχουμε διαλεκτικό τύπο. Διότι, όπως έχουμε πει σε σχετικό άρθρο, υπάρχουν περιοχές της Ελλάδας όπου για το τρίτο ενικό πρόσωπο χρησιμοποιείται ο τύπος σε -νταν,  ίδιος με τον τύπο του τρίτου πληθυντικού. Μάλιστα, όπως είχαμε γράψει στο άρθρο για τη γλώσσα του Σεφέρη, την ιδιοτυπία αυτή την  είχε και ο (Σμυρνιός) Σεφέρης, κοντά στην άλλη, να χρησιμοποιεί το -ου- αντί του  -ο-: Μεγάλη απλώνουνταν γαλήνη, γράφει στην Κίχλη, αντί «απλωνόταν» στην κοινή.

Καλό είναι να βλέπουμε διαλεκτικούς τύπους και εκτός λογοτεχνίας.

* Φίλος (όχι ο σινεφίλος μας, άλλος) γράφει:

Εχτές ήθελε ο γιος μου να δούμε το ‘The usual suspects’ και φυσικά δεν του χάλασα το χατίρι.

Την είχα κατεβασμένη και την έβαλα, αλλά όταν άκουσα ‘he was arrested last year in N.Y. for trafficking’ και διάβασα τους υπότιτλους με έπιασαν τα γέλια.

Ε, όχι και παράβαση του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας η εμπορία ανθρώπων!

Βέβαια, όπως λέει ο φίλος, οι υπότιτλοι δεν είναι από επαγγελματία, αλλά και πάλι έχει γούστο.

* Μακάβριο λάθος σε άρθρο για τη δίκη για τη φονική πυρκαγιά στο Μάτι.

Λίγο πριν αποχωρήσουν από το Εφετείο της Αθήνας οι συγγενείς των θυμάτων άφησαν στον αττικό ουρανό 120 μαύρα μπαλόνια στη μνήμη των νεκρών, τυποποιημένων και αταυτοποίητων και με δάκρυα στα μάτια φώναξαν με μια φωνή Αθάνατοι.

Ταυτοποιημένων όμως.

* Και μια ωραία ανορθογραφία σε ταμπέλα από κατάστημα με είδη σχετικά με τις κουρτίνες.

Εκτός από κουρτινόξυλα και κουρτινόβεργες,  το κατάστημα εμπορεύεται και «συστήματα τυράζ».

Τιράζ δεν είναι μόνο ο αριθμός των αντιτύπων μιας έκδοσης, είναι και το σύστημα του οδηγού ή του σιδηρόδρομου στις  κουρτίνες.

Το τυράζ είναι μάλλον έλξη από το τυρί. Στα ηπειρώτικα υπάρχει και «τηράζ».

* Σε άρθρο που διερευνά τις πιθανότητες αναγέννησης της πυρηνικής ενέργειας στην Ευρώπη, διαβάζουμε:

Η πυρηνική ενέργεια έχει γνωρίσει ψευδείς αυγές στο παρελθόν, αλλά η βιομηχανία πιστεύει ότι η επόμενη δεκαετία θα μπορούσε να είναι καθοριστική για την αναγέννησή της.

Αυτό είναι μεταφρασμένο κατά λέξη από τα αγγλικά:

Nuclear power has seen false dawns before, but the industry believes the next decade could hold the key to its renaissance.

Όμως, δεν  το μεταφράζουμε κατά λέξη! False dawn λέγεται μια ελπιδοφόρα ένδειξη που δεν  ευοδώνεται. Με πολλούς τρόπους θα μπορούσαμε να το πούμε, αλλά ας δούμε το ChatGPT.

«Η πυρηνική ενέργεια έχει γνωρίσει στο παρελθόν ψευδείς αυγές, αλλά η βιομηχανία πιστεύει ότι η επόμενη δεκαετία μπορεί να κρατά το κλειδί για την αναγέννησή της.»

Εναλλακτικά, με ελαφρώς πιο ελεύθερη απόδοση για μεγαλύτερη φυσικότητα:

«Η πυρηνική ενέργεια έχει περάσει κι άλλες φορές από φάσεις ελπίδας που δεν ευοδώθηκαν, όμως η βιομηχανία πιστεύει ότι η επόμενη δεκαετία ίσως αποτελέσει το κλειδί για την αναβίωσή της.»

Αν προτιμάς πιο επίσημο, δημοσιογραφικό ύφος ή πιο λογοτεχνικό, μπορώ να το προσαρμόσω.

Η «ελαφρώς πιο ελεύθερη» απόδοση αποφεύγει το λάθος!

* Στο ιστολόγιο  παλιά είχαμε αναφέρει τον όρο «συνεννόηση Λοΐζος», όταν κάποιος δίνει συνεχώς λάθος στοιχεία αλλά τελικά ο συνομιλητής του καταλαβαίνει περί τίνος πρόκειται. Για το ιστορικό του όρου  δείτε το παλιό μας άρθρο.

Ιδού λοιπόν ένα πρόσφατο παράδειγμα τέτοιας συνεννόησης, με δράστη τον κορέκτορα -αν δεν είναι φτιαχτό βέβαια:

Θάνατο πότε, καταντάει μακάβριο!

* Ευπρεπισμός σε άρθρο για μια παρτίδα σκακιού -φυσικά όχι όποια κι όποια παρτίδα,  μια παρτίδα σε μεγάλο τουρνουά ανάμεσα στον νυν παγκόσμιο πρωταθλητή και στον μεγάλο Μάγκνους Κάρλσεν, τον κορυφαίο στην παγκόσμια κατάταξη.

Εκμεταλλευόμενος ένα σπάνιο λάθος που πραγματοποίησε ο Μάγκνους, ο Γκούκες εξασφάλισε την νίκη του…

Ώστε «πραγματοποίησε λάθος» ο Κάρλσεν; Δεν «έκανε» λάθος; Ή μήπως όλοι εμείς οι πλεμπαίοι, ο Μπάμπης ο Μαζέτογλου ας πούμε, κάνουμε λάθη, ενώ οι παγκόσμιοι πρωταθλητές τα «πραγματοποιούν»;

Παρεμπιπτόντως, ο τίτλος Ήττα-σοκ για τον παγκόσμιο πρωταθλητή στο σκάκι δεν είναι ακριβής. Ο παγκόσμιος πρωταθλητής είναι ο Γκούκες. Ο Κάρλσον  ήταν πρωταθλητής  για πολλά χρόνια -και αποχώρησε αήττητος, αν  θυμάμαι καλά- αλλά δεν είναι πια.  Είναι ο κορυφαίος στον δείκτη αξιολόγησης ELO, αλλά αυτό δεν τον κάνει παγκόσμιο πρωταθλητή.

* Ο σινεφίλος μας αυτή τη φορά δεν έστειλε οθονιά. Αντιγράφω:

Στο MASH ο Ντόναλντ Σάδερλαντ ζητάει για την κινητη χειρουργικη μονάδα στην Κορέα (ΚΙΜΑΣ στην παλια μεταφραση) από το Διοικητή έναν «chest cutter’ «θωρακοκόφτη» σε ιατρική αργκό που μεταφράζεται σε …»καρδιοχειρουργό»

Στην Κορέα όμως, και σε όλα τα πεδία μαχών, τραύματα είχαν στο θώρακα -άρα «θωρακοχειρουργό» χρειάζονταν, παρά ανάγκη να κάνουν επειγόντως bypass στη φανταρία!

* Ένα πάρα πολύ αστείο λάθος από τη Μηχανή του  χρόνου:

Σε άρθρο για τη Τζένη Βάνου και για το πώς την ανακάλυψε ο Πλέσσας, διαβάζουμε ότι, εντυπωσιασμένος από τη φωνή της, της έδωσε το κινητό του συνθέτη Γεράσιμου Λαβράνου.

Αυτά γίνονται στη δεκαετία του 1950 -υπήρχαν  τότε κινητά; Όχι βέβαια, αλλά αφού το άρθρο δημοσιεύτηκε στη Μηχανή του χρόνου,  ένας τέτοιος αναχρονισμός  δεν παραξενεύει. Πετάχτηκαν  από το 1954 στο 1994, έφεραν ένα κινητό,  παλιό μοντέλο βέβαια, και  έκαναν τη δουλειά τους.

Για να είμαι δίκαιος, το έχουν  διορθώσει τώρα: «έδωσε το τηλέφωνο…»

Αλλά, αν ο συντάκτης είναι ας πούμε τριαντάχρονος, μόνο κινητά θα έχει δει να χρησιμοποιούνται -συγγνωστό το λάθος.

* Ένα μεζεδάκι σχετικό με τα κωμικοτραγικά στο μπάσκετ. Ανακοίνωση του κυβερνητικού εκπροσώπου, σε πολλά σάιτ έτσι:

“Επιτρέψτε μου να αναφερθώ σε προβώ σε κάποιες ανακοινώσεις στο πλαίσιο όσων έγιναν στον χθεσινό τελικό”, ήταν η αρχική τοποθέτηση του Παύλου Μαρινάκη και συνέχισε λέγοντας…

Λάθος της απομαγνητοφώνησης,  αλλά τον  καιρό του Τσαπατσούλιτζερ κανείς δεν κοιτάζει δεύτερη φορά τι γράφει. Πιθανός αρχικός δράστης, το ΑΠΕ, αφού το βρίσκω έτσι σε πολλά σάιτ.

* Είδηση από την Τραμπαμερική, αν και δεν είναι εντελώς φρέσκια -το σχετικό άρθρο δημοσιεύτηκε στα τέλη Απριλίου.

Η είδηση  είναι ότι κάποια σχολική περιφέρεια του Τέξας έβγαλε από τη διδακτέα ύλη κάποιων  (μικρών, εικάζω) τάξεων το μάθημα που αναφέρεται στην πολιτεία Βιρτζίνια διότι η σημαία της Βιρτζίνιας (σικ, ρε) έχει την εικόνα της θεάς Virtus με χλαμύδα, περικεφαλαία και δόρυ, να έχει ρίξει κάτω έναν τύραννο, αλλά να φαίνεται ο ένας της μαστός.  Απαγορεύεται λοιπόν.

Στο ελληνικό κείμενο, η γυμνόστηθη θεά υπέστη αλλαγή φύλου και έγινε «ο θεός Virtus»! Ίσως  είδαν ότι τελειώνει σε -s και είπαν ότι είναι άντρας υποχρεωτικά, τι να πω. Δεν είδαν κοτζάμ βυζί;

* Ποδοσφαιρόφιλος φίλος λέει:

Στο χθεσινοβραδυνό Ισπανία-Γαλλία ο σπίκερ του Α, πιθανόν επηρεασμένος από γαλλική προφορά, απέδωσε το Parc des Princes ως «Πάρκο των  Πριγκιπών», και μάλιστα δις, μην νομισουμε οτι ακουσαμε λάθος!

* Και κλείνω με κάτι αστροναυτικό.

Κάποια σελίδα του Φέισμπουκ, θέλοντας  να αγρεύσει κλικ, έβαλε άρθρο για τη «μεγάλη ηθοποιό που έφυγε  μόνη και άφραγκη με ένα  τσιγάρο».

Τη Σαπφώ Νοταρά εννοούσαν, αλλά για κάποιο λόγο η φωτογραφία με την  οποία συνοδεύτηκε η δημοσίευση είναι της Βαλεντίνας Τερεσκόβα, της σοβιετικής  κοσμοναύτισσας, της πρώτης γυναίκας που πέταξε στο Διάστημα -ζει ακόμα, στα 88 της χρόνια  και είναι και βουλεύτρια στη ρωσική Δούμα.

Παρεμπιπτόντως,  επειδή εδώ λεξιλογούμε, επέλεξα να βάλω τον τόνο στην παραλήγουσα, αν και συνήθως μπαίνει στην προπαραλήγουσα. Αν δεν πέφτω έξω, και να με διορθώσουν οι ρωσομαθείς, στα ρώσικα ο τόνος μπαίνει στην πρώτη συλλαβή, δηλαδή Τέρεσκοβα. Αναπτύσσεται όμως κι ένας δευτερεύων τόνος στην παραλήγουσα -ή τουλάχιστον έτσι μου φαίνεται.

Και με αυτό το φλέγον θέμα, κλείνουν τα πεντηκοστιανά μας μεζεδάκια. Καλό τριήμερο,  όσοι δεν δουλεύετε τη Δευτέρα!