Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Αμέτι μου, χαμέτι μου, από πού βγήκες;

Posted by sarant στο 10 Ιουλίου, 2010


Για να πω την αλήθεια, το άρθρο αυτό δεν είχα σκοπό να το γράψω τώρα –όχι τόσο επειδή είναι καλοκαίρι και σαββατοκύριακο και δεν θα το δει ανθρώπου μάτι, διότι έχω σκοπό να το κρατήσω κανα-δυο μέρες, όσο επειδή αισθάνομαι ότι δεν έχω ακόμα βρει πειστικές αποδείξεις για όσα θα σας πω. Όμως, μια καλή φίλη του ιστολογίου μου έστειλε ηλεμήνυμα λέγοντάς μου πως θα είναι καλό θέμα για ποστ, και επειδή το είχα μισοέτοιμο το θέμα στρώνομαι να το γράψω, αφού το θέλησε η τύχη.

Το ερώτημα της φίλης είναι τι σημαίνει η έκφραση «το έβαλε αμέτι μουχαμέτι» αλλά βέβαια δεν θα περιοριστούμε εκεί, θα προσπαθήσουμε να υποθέσουμε και την προέλευση της έκφρασης, ένα θέμα που βασανίζει τους ετυμολόγους χωρίς να έχει βρεθεί η οριστική λύση.

Καταρχάς, στη σημασία. Η έκφραση «αμέτι μουχαμέτι» σημαίνει «οπωσδήποτε, πεισματικά», «με κάθε τρόπο», π.χ. θέλει αμέτι-μουχαμέτι να χτίσει το Μολ στον Ελαιώνα. Συχνά συνδυάζεται με το ρήμα «βάζω», οπότε σημαίνει ότι κάποιος έχει βάλει έναν αμετάτρεπτο σκοπό: το έβαλε αμέτι μουχαμέτι να κάνει τον γιο του δικηγόρο. Πρόκειται λοιπόν για κάποιον που έχει βάλει έναν σκοπό και τον επιδιώκει με πείσμα, αταλάντευτα. Για να πούμε μια κακία, στα ελληνοαμερικάνικα το αμέτι μουχαμέτι λέγεται «πάση Θεού».

Η φράση χρησιμοποιείται από παλιά, αν και δεν την έχω αποδελτιώσει σε πολλά λογοτεχνικά κείμενα. Όμως την έχω αποδελτιώσει σε δύο διηγήματα του Παπαδιαμάντη, κι αυτό φτάνει και περισσεύει. Στους Χαλασοχώρηδες, ο Αλικιάδης είχεν απόφασιν «αμέτ Μουαμέτ» να βάλη τη δουλειά εμπρός. Σε ένα όψιμο διήγημα, μάλλον κατά σύμπτωση πάλι εκλογικό, «Τα δυο τέρατα», Ο γερο-Μαρής, ο Βαβδινός, σεβάσμιος τοκογλύφος, είχε κατέλθει εις τον εκλογικόν αγώνα και το είχε αμέτ-Μωαμέτ να γίνη δήμαρχος.

Θα προσέξατε ότι ο Παπαδιαμάντης δεν λέει «μουχαμέτι» αλλά «Μουαμέτ» και «Μωαμέτ». Ίσως αυτό είναι υπερδιόρθωση εκ μέρους του, ίσως όμως να λεγόταν έτσι στη Σκιάθο του 19ου αιώνα, αν σκεφτούμε ότι και στο Σκιάθου λαϊκός πολιτισμός του Γ. Ρήγα η έκφραση λημματογραφείται ως «το έχει αμέτ Μουαμέτ». Περισσότερα γι’ αυτό σε λίγο.

Σήμερα που η έκφραση έχει χάσει κάθε διαφάνεια (αν είχε ποτέ), δεν είναι λίγοι που το «μου» το θεωρούν κτητικό και λένε / γράφουν «αμέτι μου χαμέτι» ή και «αμέτι μου χαμέτι μου». Στους Ανήλικους του Πέτρου Τατσόπουλου, τουλάχιστον στην πρώτη έκδοση, ένας ήρωας αγανακτεί που ο φίλος του τον πιέζει «αμέτι μου χαμέτι μου να πάρω τη Βίκυ τηλέφωνο».

Για τη σημασία είπαμε, για τη χρήση είπαμε, τώρα αρχίζουν τα δύσκολα. Πούθε βγήκε η έκφραση; Από τα τούρκικα, θα πείτε. Ευχαριστώ για την πληροφορία, θα απαντήσω. Περισσότερα; Περισσότερα υπάρχουν αλλά είναι θολά και αβέβαια, προχωράτε με δική σας ευθύνη.

Καταρχάς, έκφραση «αμέτ μουχαμέτ» δεν υπάρχει στα τούρκικα, και δεν υπάρχει καν λέξη «αμέτ». Δηλαδή, έτσι λέω εγώ. Το λεξικό ΛΚΝ ίσως ξέρει κάτι παραπάνω, διότι ετυμολογεί την έκφραση, με αβεβαιότητα όμως, από το amet muhabbet  και υποθέτει παρετυμολογία του μουχαμπέτ με τον μουχαμέτη δηλ. τον Μωάμεθ. Λέξη «muhabbet» υπάρχει στα τούρκικα, και έχει περάσει και στα ελληνικά (στη Θεσσαλονίκη και τη Βόρεια Ελλάδα γενικά) ως μουχαμπέτι που σημαίνει «φιλική κουβεντούλα». Όμως, το καλό λεξικό δεν μας λέει τι σημαίνει η λέξη amet (αυτή που εγώ λέω πως δεν υπάρχει), πράγμα που λεξικογραφικά μας αφήνει στη μέση του πουθενά χωρίς καμιά βοήθεια.

Το λεξικό του Μπαμπινιώτη στην πρώτη του έκδοση δεν έχει καν την έκφραση «αμέτι μουχαμέτι», παράλειψη που επαναλαμβάνεται και στο ετυμολογικό του λεξικό. Ωστόσο, οι επόμενες εκδόσεις του γενικού λεξικού περιλαμβάνουν το λήμμα και δίνουν δύο ετυμολογίες, αφενός την παραπάνω (από amet muhabbet) ή από το αραβ. ummet-i Muhammed που χρησιμοποιείται σε προσφωνήσεις και σημαίνει «μουσουλμάνοι». Αυτή η δεύτερη εκδοχή είναι αξιοπρόσεκτη και θα την μελετήσουμε λίγο. Ας κρατήσουμε όμως στο περιθώριο μια σημείωση, ότι τα δύο μεγαλύτερα λεξικά μας «κατασκευάζουν» μια λέξη, το amet, που δεν φαίνεται να υπάρχει στα τούρκικα! (Εκτός κι αν υπάρχει και σας λέω μεγάλες βλακείες, πάντως στο Ρεντχάουζ που είχα ψάξει δεν την είχα βρει).

Πάμε τώρα στο ummet-i Muhammed. Κατά λέξη σημαίνει «κοινότητα των πιστών του Μωάμεθ». Βέβαια με αυτή την έννοια δεν έχει καμία σχέση με την ελληνική αντίστοιχη έκφραση, πέρα από το ότι θα ακουγόταν συχνά στις πόλεις όπου ζούσαν και μουσουλμάνοι. Η λέξη adet (έθιμο) ίσως ταιριάζει καλύτερα, αν και δεν έχω συναντήσει ποτέ έκφραση adet-i Muhammed (που θα σήμαινε “έθιμο του Μωάμεθ”…). Μια όμως έκφραση που για πολλούς λόγους ήξεραν καλά οι Έλληνες της οθωμανικής περιόδου ήταν το adet-i mukaddem, δηλαδή «πανάρχαιο έθιμο, συνήθεια» (π.χ., ως δικαιολόγηση εθιμικών πρακτικών για να αποφύγουν καινοτόμες αυθαιρεσίες τοπικών αξιωματούχων). Θα μπορούσε ενδεχομένως να υποθέσει κανείς μια σύμφυρση του τελευταίου με την σίγουρα πολυακουσμένη (αν και άσχετη) έκφραση ummet-i Muhammed.

Τώρα, όλη αυτή η παράγραφος δείχνει βαθιά γνώση περί τα οθωμανικά, κάτι για το οποίο εγώ δεν περηφανεύομαι, οπότε θα αναρωτιέστε από πού την έχω κλέψει. Λοιπόν, είναι παρμένη κοπυπαστηδόν από το δεύτερο ηλεμήνυμα που μου είχε στείλει πριν από μερικά χρόνια κάποιος άγνωστός μου τότε επιστολογράφος (ηλεμηνυματογράφος, ίσως), τον οποίο στο μεταξύ γνώρισα, και τον ξέρετε κι εσείς μια και είναι γνωστότερος ως Δύτης των Νιπτήρων!

Η θεωρία του Δύτη είναι πολύ σοβαρή, αλλά έχει το μειονέκτημα ότι υποθέτει μια αναπόδεικτη σύμφυρση από την οποία μάλιστα βγαίνει χαμένη και εξαφανίζεται η λέξη που θα ήταν το πιο λογικό να επικρατήσει, δηλ. η λέξη adet, που υπάρχει και είναι γνωστή και στα ελληνικά (το έχει αντέτι λένε σε κάμποσα μέρη, εννοώντας το έχει έθιμο). Δηλαδή, πιο λογικό αν γινόταν σύμφυρση θα ήταν να φτιαχτεί η φράση «αντέτι μουχαμέτι». Όμως, η γλώσσα δεν ακολουθεί πάντοτε τα προβλεπόμενα μονοπάτια, οπότε ελλείψει άλλων στοιχείων θα έπρεπε να τη δεχτούμε σαν την πιο πειστική.

Ελλείψει άλλων στοιχείων, αλλά πριν από καιρό βρήκα κάτι. Διαβάζοντας τη Γενική ιστορία της ελληνικής επαναστάσεως του Λάμπρου Κουτσονίκα (Σουλιώτης νομίζω πως ήταν), σε περιγραφές από μάχες στο Σούλι βρίσκω να γράφει στη σελ. 34 «εφώναζον οι βάρβαροι ‘Μετ Μουχαμέτ εμπρός’» και να το εξηγεί: διά της ισχύος του Μωάμεθ. Και αμέσως πιο κάτω στη σελ. 35 «Μετ Μουχαμέτ επάνω τους» και σε μια άλλη σελίδα «Μέτι Μουχαμέτ, αδελφοί».

Ξέρουμε λοιπόν θετικά ότι οι τουρκαλβανοί του Αλήπασα είχαν σαν πολεμική ιαχή τη φράση «μετ Μουχαμέτ» ή κάποια παρόμοια. Για μένα δεν χωράει καμιά αμφιβολία ότι αυτή είναι η αρχή της έκφρασης «αμέτι μουχαμέτι». Ποια είναι όμως η τουρκική φράση; Είχα υποθέσει πως ήταν med Muhammed, όπου med θα πει βοήθεια, αλλά η βασική σημασία αυτής της λέξης είναι «επέκταση». Ο Δύτης, που του έδειξα τη φράση, δεν πείστηκε και τόσο, αλλά είπε ότι θα μπορούσε να είναι meded-i Muhammed, όπου meded θα πει πράγματι βοήθεια, ενισχύσεις.

Ένα στοιχείο εναντίον της θεωρίας μου είναι ότι, όπως μου είπε ένας φίλος οθωμανός, οι μουσουλμάνοι δεν ζητάνε τη βοήθεια του Μωάμεθ, αλλά του Αλλάχ· ο Μωάμεθ δεν έχει τις αυξημένες αρμοδιότητες που έχει ο Χριστός των Χριστιανών. Ωστόσο, παραμένει αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι σε διάφορες μάχες με τους Σουλιώτες τα στρατεύματα του Αλήπασα φώναζαν κάτι σαν «μετ Μουχαμέτ», διότι προφανώς την ιαχή δεν την έβγαλε από το μυαλό του ο Κουτσονίκας, στην εξήγηση μόνο μπορεί να πέφτει έξω. Και έχω να παρατηρήσω ότι οι τουρκαλβανοί του Αλήπασα δεν μιλούσαν τα ίδια τούρκικα με τα σημερινά, ίσως μάλιστα να μην είχαν και την ίδια δογματική προσέγγιση με τους άλλους μωαμεθανούς. Οπότε, αν και αναγνωρίζω τις αντιρρήσεις των δύο φίλων μου, προσωπικά είμαι απόλυτα πεπεισμένος ότι το «αμέτι μουχαμέτι» από εκεί βγήκε. Προς επίρρωση, θυμηθείτε ότι ο Ρήγας και ο Παπαδιαμάντης (κατα)γράφουν «αμέτ Μουαμέτ», που είναι μια έμμεση ενίσχυση της θεωρίας μου.

Και μια δεύτερη μαρτυρία, από την οποία ίσως συνάγεται ότι υπήρχε μια πολεμική έκφραση μωαμεθανών, όχι όμως χαλντούπηδων, που έμοιαζε με «αμέτ μουχαμέτ». Σε δημοτικό τραγούδι κρητικό, για έναν αγωνιστή ονόματι Τρυφίτσο, που σκοτώθηκε στην τελευταία κρητική επανάσταση του 1897, βρίσκω:

Όντεν εκατεβαίνανε στου Μπογιατζή το μύλο
απάνω στη φοράδα του ήλαμπε σαν τον ήλιο
σημένια ήταν τα σπαθιά και λάμπαν τ’άρματά του
σαν αητός εφαίνουνταν από την ομορφιά του
και οι μπουρμάδες λέγανε αμέτι μου χαμέτι
και ο Τρυφίτσος είν κιοσές που μας ε παίζει μπέτι

Κιοσές θα πει σπανός, μπουρμάδες οι τουρκοκρητικοί, μπέτι είναι το στήθος (petto στα βενετικά), «μας παίζει μπέτι» ίσως θα πει μας χτυπάει κατάστηθα (δεν παίρνω όρκο), το απόσπασμα δεν το έχω εντελώς ξεδιαλύνει αλλά ίσως δείχνει ότι και οι «μπουρμάδες», δηλαδή οι τουρκοκρητικοί είχαν την ιαχή «αμέτ μουχαμέτ», όπως την είχαν –βεβαιωμένα– οι τουρκαλβανοί. Ίσως βέβαια να λέω χαζαμάρες και να είναι άσχετο το άσμα.

Πάλι σεντόνι βγήκε, οπότε το σταματάω εδώ. Στο κάτω-κάτω, δεν θα το βάλω αμέτι μουχαμέτι να σας πείσω ότι η εξήγησή μου είναι σωστή!

Προσθήκη, Φεβρ. 2011: Ο φίλος Βασίλης Ορφανός, παίρνοντας αφορμή από το παραπάνω άρθρο, έγραψε ένα πολύ πιο πλήρες, που μπορείτε να το διαβάσετε εδώ.

About these ads

69 Σχόλια to “Αμέτι μου, χαμέτι μου, από πού βγήκες;”

  1. Ε όχι και πριν από μερικά χρόνια! ενάμισυ χρόνος πρέπει νάχει περάσει από τότε. :)

    Μετά από όλα αυτά θα έλεγα κι εγώ ότι η καταγωγή από την ιαχή ummet-i Muhammed μοιάζει η πιο πιθανή. Θα μπορούσε άνετα να παραφθαρεί σε κάτι σαν “μέτι, μετ”. Αυτό που μας λείπει είναι η σημασιολογική μεταβολή πια στα ελληνικά, για την οποία δεν έχω να πω τίποτε.

  2. marulaki said

    Αυτό σημαίνει άμεση ανταπόκριση!! Έτοιμο το είχες, Νικοδεσπότα;;; ;)

  3. Εγώ σαν αναγνώστης, επίσης, πείθομαι για την προέλευση απο την “ιαχή”.
    Από την άλλη, μου κάθεται και σαν “αύρα” ρε παιδί μου, γιατί στα Ελληνικά προφέρεται με παρήχηση ταχύτητας και σβελτάδας (αυτό το αμέ-τι μουχαμέ-τι) κάτι που υπάρχει στα Ελληνικά απο τα αρχαία χρόνια.

    Τώρα να ρωτήσω κάτι άλλο.
    – Το “άμετε” (άντε εσείς, “αντέστε”) έχει κάποια σχέση με το εδώ “αμέτι”;
    – Το “αμέ” (ναι, ναι φυσικά, ναι μετά λόγου γνώσεως), από που το έχουμε κονομήσει;

  4. Ο κ. Τατσόπουλος πολλά χρόνια πριν :) δεν είχε απαντήσει στο ευγενικό ερώτημά μου αν ο δαίμων του τυπογραφείου ήταν ο υπεύθυνος για το «αμέτι μου χαμέτι μου»…

  5. sarant said

    Ναι, ενάμισης χρόνος ήταν, δίκιο έχεις (αλλά ένας διαδικτυακός χρόνος είναι εφτά ανθρώπινοι:)

    Μαρουλάκι, τώρα έκατσα και το έγραψα, εκτός από του Δύτη το κομμάτι -αλλά τα είχα στο μυαλό μου και στα κιτάπια μου.

    Άναυδε, το άμε και το αμέτε είναι, λέει το λεξικό από το “άγωμεν!”

    Στάζιμπε, το βιβλίο εκείνο, τουλάχιστο στην πρώτη έκδοση (που ήταν από έναν μικρό εκδοτικό οίκο) είχε μια πολύ μεγαλύτερη ιδιοτροπία/ιδιομορφία, ότι δεν έβαζε το νι μπροστά από αρχικά π,κ,τ (δηλαδή: το πατέρα, τη κάλτσα, τη ταράτσα). Δεν το έχω μπροστά μου, αλλά μου έχει χαραχτεί στη μνήμη, αδύνατο να πέφτω έξω.

  6. Στάζυ, θα μπορούσες να τον ρωτήσεις και τώρα αν ήσουν στο φατσοβιβλίο. Απ’ ό,τι λέει, δεν εκτιμά πολύ την ευγένεια. ;)

  7. vikar said

    Για το αντέτι, που αναφέρεται στο κείμενο, να πώ πως ακούγεται στα βόρεια η έκφραση για τ’ αντέτ’ –αν θέλετε, δείτε κι’ εδώ– ενώ τη φράση το έχω αντέτι δέν την έχω συναντήσει ή ακούσει ποτέ προσωπικά.

  8. Θα συμφωνήσω και εγώ ότι η εξήγηση της ιαχής φαντάζει πειστικότερη. Θα ήθελα όμως να κάνω τις ακόλουθες υποθέσεις που δεν πηγάζουν από κάποιο βιβλίο αλλά είναι απλές σκέψεις.
    1. Οι Έλληνες έχουμε βαθυτάτη γνώση της Τουρκιάς όχι μόνο σε ακαδημαϊκό αλλά και σε λαϊκό επίπεδο. Φαντάζομαι λοιπόν κάποιο Ελληνικό ακροατήριο να γίνεται δέκτης βίαιου ή μη προσηλυτισμού στον Ισλαμισμό με μόνιμες αναφορές στον “προφήτη” Μωάμεθ ή Μοχάμεντ.
    Ο Μοχάμεντ αυτό, ο Μοχάμεντ το άλλο… . Έτσι λοιπόν οι Ελληνικές κοινότητες τους ονόμασαν Μωαμεθανούς ή μεμέτια (από μοχαμέτια) όπως και τον θεό τους Μουχαμέτι (ακριβώς όπως ονομάζουμε σήμερα τους Γιαχοβάδες από τις συνεχείς αναφορές τους στον Γιαχβέ-Ιεχωβά), ενώ σε όλο τον υπόλοιπο κόσμο καλούνται Μουσουλμάνοι ή Ισλαμιστές.
    Εμείς μια φορά μετά από 700 χρόνια τριβής μαζί τους τους λέμε Μωαμεθανούς και … κάτι ξέρουμε.

    2. Ίσως να πρέπει να σκεφτούμε και το Ισλαμικό όνομα Αχμέτ. Αν συνυπολογίσουμε το γεγονός ότι έπρεπε (και ακόμη πρέπει) οι εξισλαμισμένοι να αλλάξουν όνομα σε Αχμέτ, Χασάν, Χουσεΐν κλπ καθώς επίσης ότι οι εξισλαμισμένοι Χριστιανοί ήταν σκληρότεροι ακόμη και από τους γνησίους μωαμεθανούς, ίσως να πρέπει να ψάξουμε στην ιστορία κάποιον πολύ σκληρό και αποφασιστικό Αχμέτ που να τον έτρεμαν οι Έλληνες.

    Υ/Γ. Μόλις διάβασα το όνομα του πατέρα του Μωάμεθ. Ονομαζόταν Αλλάχ. Ο τύπος θεοποίησε τη γενεά του. Ωραίος ο Μοχάμεντ!!! Ίσως να πρέπει να μελετήσουμε την ψυχοπαθολογία αυτού που λάτρευε (ίσως) τον πατέρα του ως θεό.

  9. Βαν said

    Θα σχολιάσω το κλείσιμο του… σεντονιού σας, μιας και ο Τρυφίτσος ήταν οπλαρχηγός της γειτονικής επαρχίας Πεδιάδος στην τελευταία κρητική επανάσταση του 1897-98.
    Μην είστε τόσο βέβαιος ότι η λέξη “κιοσές” σημαίνει μόνον τον σπανό. Στην ιδιωματική (οθωμανικο)κρητική γλώσσα η λέξη μπορεί να είναι και δεικτική αντωνυμία: εκείνος. Επίσης, το “μας παίζει μπέτι” βεβαίως και σημαίνει κυριολεκτικά “μας χτυπά κατάστηθα”, μεταφορικά όμως “μας αντιστέκεται”.

  10. sarant said

    7: Δίκιο έχεις ότι υπάρχει το “για τ’ αντέτι”, που το έχω αποδελτιώσει και σε διήγημα του (βόρειου) Γ. Ιωάννου. Τη φράση “το έχω αντέτι” με την έννοια “το έχω έθιμο”, χωρίς παροιμιακή διάσταση, τη βρίσκω στο λεξικό Δημητράκου και στο μυθιστόρημα του Κ. Πολίτη “Στου Χατζηφράγκου” (“δηλαδή έτσι το έχετε αντέτι εσείς” λέει κάποιος σε έναν εβραίο). Μπορεί να μη λέγεται πια.

    8: Λογικές σκέψεις

    9: Απολύτως εύλογες παρατηρήσεις -το “εκείνος που” ταιριάζει περισσότερο από το “σπανός”, ομολογώ.

  11. Στράβων, ο πατέρας του Μωάμεθ ονομαζόταν Αμπντουλλάχ, “Θεόδουλος”, όχι Αλλάχ!

    Η πρόταση: αμέτι μουχαμέτι < Αχμέτ-Μουχαμέτ, δεν είναι απίθανη, αντίθετα είναι πολύ ενδιαφέρουσα -θα ήμουν έτοιμος να τη δεχτώ αν δεν υπήρχαν οι αναφορές στην πολεμική κραυγή.

  12. Να προσθέσω κάτι ενδιαφέρον για τους μπουρμάδες (burma, κατά λέξη “στριφτός”, κάπως όπως οι ντονμέδες [dönme=γυριστός] εβραίοι της Σαλονίκης). Η λέξη, απ’ όσο ξέρω, πρωτοχρησιμοποιείται από τον Εβλιγιά Τσελεμπή ήδη πριν από την πτώση του Χάνδακα, παναπεί μέσα σε διάστημα δέκα ή είκοσι χρόνων από την έναρξη της κατάκτησης της Κρήτης. Μια φωνή βαθιά μέσα στη μνήμη μου λέει, ότι η λέξη απαντάται και στον Πόντο -από κει και πέρα όμως η φωνή σωπαίνει.

  13. LandS said

    Γιατί αυτή η εμμονή με την τούρκικη προέλευση; Μουχάμαντ είναι ο Μωάμεθ για τους Άραβες (αλλά και Μαχμούντ)ενώ κάλλιστα θα μπορούσε και για τους Αλβανούς – δεν ξέρω. Για τους Τούρκους πάντως είναι “Μεχμέτ”!

    Πάντως, ένα από τα πολλά ονόματα του Προφήτη Μωάμεθ, λένε, είναι και Άχμεντ (Ελληνικά το λέμε Αχμέτ) και σημαίνει κάτι παραπλήσιο με αυτό που σημαίνει το Μουχάμαντ. (Αυτός που του πρέπει έπαινος, ύμνος ή κάτι τέτοιο).

    Τείνω λοιπόν να υιοθετήσω μια παραλλαγή της εξήγησης του Νικοκύρη, ότι δηλ. εμείς το έχουμε ακούσει ως πολεμική ιαχή – επίκληση στον Προφήτη, από ντόπιους μουσουλμάνους (όπως τους Αρβανίτες ή τους Τουρκοκρητικούς)αν και όχι απαραίτητα για βοήθεια.

    Από [Κωνσταντινο]Πολίτες Ρωμιούς, που είναι γεμάτος ο τόπος στο Καλαμάκι και στο Φάληρο, την έκφραση την έχω ακούσει ως “αμέτιμουhαμέτι”. Θα ρωτήσω.

  14. LandS, Μεχμέτ είναι το κύριο όνομα αλλά για τον Προφήτη χρησιμοποιείται το Μουχάμεντ. Φαίνεται επίσης (από τη σύγκριση με βυζαντινές και μεταβυζαντινές πηγές) ότι οι ομώνυμοι σουλτάνοι ονομάζονταν Μεχεμμέτ και όχι Μεχμέτ (βλ. Ε. Ζαχαριάδου, Γκ. Αϊβαλή, Α. Ξανθυνάκης, Το χρονικό των ουγγροτουρκικών πολέμων (1443-1444), Ηράκλειο: ΠΕΚ, 2005, σελ. 82).

    Τη σημασία του Άχμαντ τη σκέφτηκα κι εγώ (παρομοίως, άλλο ένα όνομα του προφήτη είναι Μουσταφά), αλλά δεν νομίζω να έχω συναντήσει ποτέ δίπλα δίπλα τα δυο ονόματα.

  15. marulaki said

    @9 Είναι και πιο λογικό να γράφεται κάπως σαν “κει ‘ός ‘ές” κατά κάποιον τρόπο ‘αυτός εκεί’.

    Μπέτης δε, είναι όντως το στήθος, είναι όμως ο μπέτης και όχι το μπέτι. Χαριτωμενιά στην Κρήτη, όταν κάποιος περπατά με το πουκάμισο ξεκούμπωτο μέχρι τον αφαλό λέμε ‘αυτός πάει ξεμπετούρωτος’, (με το μπέτη όξω). :)

  16. “Μια φωνή βαθιά μέσα στη μνήμη μου λέει, ότι η λέξη απαντάται και στον Πόντο -από κει και πέρα όμως η φωνή σωπαίνει.”

    Στον Πόντο οι εξισλαμισμένοι καταγράφονται ως “κλωστοί”, δηλαδή “γυριστοί”…

    Μ-π

  17. Α μπράβο, αυτό ήτανε.

  18. #11 ΔΤΝ το “Αμπντουλλάχ, “Θεόδουλος”, όχι Αλλάχ!” από πότε ξεκίνησε να σημαίνει Θεόδουλος; Ο Αλλάχ ήταν ένας από τους πολλούς θεούς των Ασσυρίων, Αράβων και Εβραίων. Ο Μωάμεθ όμως δεν διάλεξε να κάνει θεό τον Χουμπάλ ή τον Αλλάτ αλλά αυτόν του οποίου το όνομα είχε ο πατέρας του. Μάλλον εθνικιστική ήταν η επιλογή παρά θεολογική. Το ίδιο θα κάναμε και εμείς αν επαναφέραμε τον Δία. Εν πάση περιπτώσει είναι πολύπλοκο το θέμα. http://en.wikipedia.org/wiki/Arab_mythology

    Τέλος, σαφώς και η θεωρία των ιαχών υπερέχει. Το θέμα είναι το πως φτάσαμε στην ιαχή. Αν και πρακτικά βρίσκω την ιαχή μη πρακτική αφού η μια ιαχή πρέπει να έχει πολλά φωνήεντα ώστε να ακούγεται δυνατά πχ Αέρα ή Αλαλά. Μια ιαχή όπως Αμέτ Μοχαμέντ είναι μάλλον αναποτελεσματική στο θορυβώδες πεδίο της μάχης.

    #16 Ατό έν έναν ακόμα επιχείρεμαν ότι οι Πόντιοι κι εταρά(γ)αν με τη Τουρκάντς. Τα χωρία των κλωστών έσαν άλλα και άλλα ατά των Χριστιανών. Οι κλωθεμέν έτονε δαχτυλοδεικτούμενοι και ανεπιθύμητοι. Σα πόλεις έσαν τοπλαεμέν ούλ` οι Χριστιανοί χώρια ασού κλωθεμένς.

    Μετάφραση: Αυτό είναι ένα επιχείρημα για το μη μπαστάρδεμα των ποντίων με τους Τούρκους. Βέβαια το ίσιο συνέβαινε και σε άλλες εκτός Πόντου περιοχές. Αλλού οι Χριστιανοί και αλλού οι εξισλαμισμένοι που ήταν δακτυλοδεικτούμενοι και ανεπιθύμητοι.
    Ακόμη όμως και αν έγιναν οι διασταυρώσεις πληθυσμών, στην ουσία ήταν διασταυρώσεις Ελλήνων αφού Τούρκοι απλά δεν υπάρχουν. Οι Τούρκοι είναι ένα εξουσιαστικό δημιούργημα που χρησιμοποίησε μεν την μαγιά των Σελτζούκων όμως πληθυσμιακά ήταν και παραμένουν μια μικρή μειονότητα. Κατά την άποψη μου είναι ένα από τα θαύματα της ανθρωπότητας το πως αυτή η μειοψηφία κατάφερε να εξουσιάζει τους πανταχού παρόντες Έλληνες για 700 χρόνια.

    Αν οι ισχυρισμοί μου είναι σωστοί τότε προκύπτει τεράστιο θέμα με το τι μπορεί να κάνει η κακή εξουσία και σε τι δεινά μπορεί να εμπλέξει έναν λαό. Όπως η κακή Βυζαντινή διακυβέρνηση έφερε τρομακτικά αποτελέσματα σε συνδυασμό με το Θρησκευτικό δογματισμό ίσως έτσι να κινδυνεύουμε και στο μέλλον. Μια μειοψηφία μπορεί να επικρατήσει αν καταλάβει τις κομβικές θέσεις.
    Ας είμαστε προσεκτικοί για να μην μας ξαναπάρουν αμέτι μουχαμέτι την πατρίδα μας μέσα από τα χέρια μας.

    Συμπέρασμα: Το μνημόνιο δεν έπρεπε να το υπογράψουμε με τίποτα, ακόμη και αν απειλούμασταν με εθνική πείνα. Παραδώσαμε τα κομβικά μας σημεία στους ξένους. Απορώ με τον ντεμέκ εθνικιστή κολοτούμπα. Το θέμα είναι σημείο τομής της εθνικιστικής δεξιάς και της ανθρωποκεντρικής αριστεράς πολιτικής και όμως η κυβέρνηση πήγε κόντρα και στους δύο.
    Πάλι ξέφυγα γμτ…

  19. Αγγελος said

    Στράβων, όπως άλλες φορές αναρωτιέμαι αν μιλάς σοβαρά. Αλλάχ θα πει “θεός”, είναι ομορριζο του εβραϊκού אל (που στα ελληνικά μεταγράφεται ηλ, προφανώς γιατί την εποχή των Εβδομήκοντα – και των Ευαγγελιστών – το φωνήεν του ήταν αισθητό ως μακρό), πληθυντικός ελωχείμ, και άλλων λιγότερο γνωστών σημιτικών αντιστοίχων, και ΔΕΝ είναι όνομα συγκεκριμές θεότητας. Φυσικά, οι μονοθεϊστές Εβραίοι και Μουσουλμάνοι το χρησιμοποιούν ως όνομα του ενός και μόνου Θεού, όπως ακριβώς οι Χριστιανοί λένε “ο Θεός”, “Gοd”, “Dieu” κλπ. Και Αβδουλλάχ θα πεί επί λέξει “δούλος του Θεού”, όπως ακριβώς Ραφαήλ πεί “ο Θεός θεραπεύει”, Θεόφιλος/Amadeus/Gottlieb θα πει … ό,τι θα πει κλπ.

  20. Άγγελε, πολλές φορές αναρωτιέσαι για την σοβαρότητα όσων λέω. Μίλα εσύ σοβαρά και άσε με εμένα να λέω μαλ…ς. Επαναλαμβάνω ότι δεν σήμαινε από πάντα θεός. Ήταν ένας από τους θεούς της Αραβικής μυθολογίας. Ένας όμως και μάλιστα όχι ο μεγαλύτερος.
    Την εποχή όμως του Μωάμεθ δεν σήμαινε ο δούλος του θεού αλλά ο δούλος του θεού Αλλάχ. Ο Μωάμεθ το συγκεκριμενοποίησε και το γενίκευσε. Ίσως αν ο πατέρας του λεγόταν Αμπτουλ Χουμπάλ να έκανε μοναδικό και αόριστο θεό τον Χουμπάλ.

    Είναι βέβαια στην δική σου δικαιοδοσία το αν θα βλέπεις όσα λέω με καχυποψία. Δέξου το πολύ απλά, σκέφτομαι διαφορετικά από εσένα. Τόσο απλά. Από τη στιγμή επομένως που δεν κατέχεις την απόλυτη σοφία (εκτός αν ισχυρίζεσαι ότι την κατέχεις) ίσως να είναι σοφότερο το να είσαι δεκτικότερος απέναντι στις απόψεις των άλλων που επίσης δεν κατέχουν την απόλυτη σοφία και που δεν ισχυρίζονται ότι την κατέχουν. Για το δικό μου επομένως μικρό μυαλό μιλάω σοβαρότατα.

  21. Στράβωνα, το παρακάτω που εγραψες είναι σαφώς νεοποντιακόν:

    “Ατό έν έναν ακόμα επιχείρεμαν ότι οι Πόντιοι κι εταρά(γ)αν με τη Τουρκάντς.”

    Και αυτό γιατί οι παλαιοί εμούν ‘κι εγνώριζαν ντο ήσαν “Πόντιοι”, αλλά οι ελληνόφωνοι κατανοούσαν τον εαυτό τους ως “Ρωμαίο” (και οι τουρκόφωνοι ως “Ουρούμ”). [Άλλη είναι η ιστορία με τους διανοούμενους, από την εποχή του Βησσαρίωνα!]

    “Τούρκους” ονόμαζαν τους μουσουλμάνους γενικώς και όχι τους εθνικά Τούρκους, τους οποίους οι μουσουλμάνοι ελληνόφωνοι μέχρι σήμερα στο Όφι τους αποκαλούν “Ογούζους”.

    Κατά συνέπεια, κρατώντας τη σημασία των όρων της εποχής που διαδραματίζονταν οι ιστορικές εκείνες διεργασίες, μπορούμε να πούμε ότι οι ελληνόφωνοι και τουρκόφωνοι χριστιανοί (άρα και οι κατοικούντες τότε στον Πόντο και μετέπειτα ονομασθέντες “Πόντιοι”) όχι απλώς εταράγαν, αλλά παραεταράγαν με “τη Τουρκάντ’ς”, όπως ακριβώς έγινε σε κάθε μέρος του τότε ελληνικού κόσμου με αποκορύφωμα την Κρήτη και την υπόλοιπη Μικρά Ασία.

    (εμούν=ημών, ‘κι=ουκί, τη Τουρκάντ’ς=τους Τούρκους)

    Μ-π

  22. #21 Δεν θα ήθελα να απαντήσω εδώ για να μην βγούμε εκτός θέματος. Ωστόσο είναι γεγονός ότι σε πολλά μέρη του Πόντου οι λαοί ζούσαν ξεχωριστά. Ακόμη και στην ίδια την κοσμοπολίτικη Σμύρνη ήταν άλλοι οι Ελληνικοί μαχαλάδες, άλλοι οι Αμρένικοι και άλλοι οι Τουρκικοί. Τυχαίο; Δεν νομίζω.

    Εντελώς συμπτωματικά να σε ενημερώσω ότι γεννήθηκα και μεγάλωσα σε τόπο με αμιγώς ποντιακό πληθυσμό και γνώρισα πρόσφυγες πρώτης γενιάς ενώ εγώ ανήκω στην τρίτη. Οι γονείς μου μιλάνε καθημερινά ποντιακά και κατάγονται από την Ματσούκα. Επομένως δεν είμαι ένας χαμένος πόντιος μέσα στον μεγαλοαστισμό και έχω πλήρη επίγνωση της καταγωγής μου.
    Η εθνική συγγένεια Ελλήνων και Ποντίων δεν είναι δημιούργημα αλλά γεγονός (αν αυτό υπονοείς). Γενικότερα δεν αποσαφηνίζεις το τι εννοείς νεοποντιακό. Από μία άποψη συμφωνούμε ότι εθνικά Τούρκοι δεν υπάρχουν αλλά και με μπέρδεψες ταυτόχρονα. Εννοείς ότι ο όρος “Πόντος” εφευρέθηκε;
    Εν πάση περιπτώσει ας κρατήσουμε την συζήτηση για άλλο και σχετικότερο θέμα.

  23. aerosol said

    Το θέμα των προ-ισλαμικών αραβικών θεοτήτων δεν είναι καθόλου ξεκάθαρο. Ίσως είναι υπερβολή να υιοθετούμε συγκεκριμένες θέσεις με σιγουριά. Να θυμίσω πως ανάμεσα στις διάφορες απόψεις είναι και ότι ο Αλλάχ αποτελεί μετεξέλιξη του Χουμπάλ. Άλλοι υποστηρίζουν πως το Αλλάχ χρησιμοποιούνταν σε πολλές αραβικές περιοχές σαν υπερ-τοπική ονομασία του θεού δημιουργού. Η σελίδα, πάλι, που μας δίνει ο Στράβωνας δεν περιλαμβάνει καν στη λίστα των θεοτήτων τον Αλλάχ -χμ, αυτό ίσως να συνηγορεί για το προηγούμενο… αλλά μπορεί και όχι!
    Δεν υπάρχει κοινώς αποδεκτή απάντηση. Είναι αρκετά πιθανό το Αμπντουλάχ να σήμαινε “Θεόδουλος” με τη γενική έννοια του Θεού αλλά δεν φαίνεται να υπάρχουν στοιχεία που να αποκλείουν κάθε αμφιβολία.

  24. Aυτό ακριβώς υποψιάζομαι Aerosol. Μήπως δηλαδή πίσω από τη θεοποίηση του Αλλάχ κρύβεται προσπάθεια εθνικιστικής επιβολής από την μεριά του Μωάμεθ και όσων αυτός εκπροσωπούσε. Οι μόνοι θεοί που δεν ήταν εθνικιστές ήταν οι Έλληνες που είχαν αντίστοιχους τους στον τότε γνωστό κόσμο (βλέπε Άμμωνας Δίας, ανατολική προέλευση κάποιων θεών κλπ) αλλά παραδόξως όταν μπαίνουν στο παιχνίδι οι Εβραϊκές θρησκείες το παιχνίδι της θεολογικής κυριαρχίας γίνεται μονόπλευρα εθνικιστικό και ύποπτο.
    Επομένως θα πρέπει να ψάξουμε σε βάθος το τι ήταν ο Μωάμεθ, τι ήταν ο Αλλάχ, τι έγινε ιστορικά τον 7ο μΧ αιώνα για να δούμε το πως κατόρθωσε το Ισλάμ να καθιερωθεί στον Αραβικό κόσμο. Για εμένα τα “εν τούτω νίκα” και “τα πιλάφια που ρέουν στον παράδεισο με τις παρθένες” είναι απλά παραμυθάκια. Πίσω από τις θρησκείες πρέπει να αναζητήσουμε την πολιτική και πίσω από την πολιτική τις θρησκείες και φυσικά…το χρήμα.
    Επομένως αυτές τις πληροφορίες δεν θα τις πάρουμε ΠΟΤΕ από επίσημα βιβλία αφού αυτά καλλιεργούν το συμβιβασμό με την αλήθεια προς συντήρηση του υπάρχοντος θρησκειο-πολιτικο-οικονομικού κατεστημένου. Ειδικά δε τώρα που η διείσδυση του Ισλάμ στη δύση είναι γενικευμένη θεωρώ απίθανο να επιτρέψουν την επίσημη αναζήτηση με συνδυασμένη έρευνα των επιστημών.

    σχετικό & ερασιτεχνικό άρθρο μου

  25. Στράβωνα θέλω να αγιάσω αλλά δε μ’ αφήνεις:

    “…όταν μπαίνουν στο παιχνίδι οι Εβραϊκές θρησκείες το παιχνίδι της θεολογικής κυριαρχίας γίνεται μονόπλευρα εθνικιστικό και ύποπτο.”

    Οι σιωνιστές (δηλαδή οι εθνικιστές Εβραίοι) εμφανίζονται τον 19ο αιώνα και είναι γνήσιο γέννημα του διαφωτισμού, όπως και τα δικά μας εθνικά κινήματα του 18ου-19ου αιώνα.

    Έως τότε οι θρησκείες συγκροτούσαν διεθνοτικά “γένη” με εσωτερική ενότητα και ιδεολογία υπεροχής σε σχέση με τα άλλα “γένη”. [Φαντάζομαι ότι αυτό συνέβαινε και με τους θεούς των Ελλήνων. Δε μου φαίνεται λογικό να είχαν το συναίσθημα του ανήκειν στην ίδια ομάδα-γένος οι πιστοί της Ίσιδας στην Αττική ή την Πιερία, με τους πιστούς του Μίθρα στον Πόντο].

    Σαφώς όμως το πρώιμο ισλάμ του Μωάμεθ εκφράζει μια πρώιμη φυλετική ανάγκη για ενοποίηση και επέκταση. Δεν ξέρω πόσο εύκολα θα μπορούσαμε τη διαδικασία εκείνη να τη χαρακτηρίσουμε ως “αραβική εθνικιστική”. Μάλλον όχι, παρότι έχω δει αυτό το χαρακτηρισμό και σε σοβαρά κείμενα για τις απαρχές του ισλάμ!

    Μ-π

  26. Δεν θα διαφωνήσω στον όρο που θα χρησιμοποιήσουμε. Μπορεί να μην αφορούσε έθνος αλλά γένος η φυλή, στην ουσία όμως μιλάμε για το ίδιο πράγμα την δημιουργία δηλαδή των προϋποθέσεων ιδεολογικής κυριαρχίας ενός έθνους ή γένους ή φυλής στον τότε κόσμο. Δυτικά κάποιοι το κατάφεραν με τον Χριστιανισμό, ανατολικά 7 αιώνες αργότερα με το Ισλάμ.
    Στον Ελληνικό κόσμο αυτό δεν το έκαναν οι θεοί αλλά οι ημίθεοι (βλέπε Ηρακλής κλπ). Οι Έλληνες θεοί δεν είχαν καμία σχέση με τους θεούς όπως τους αντιλαμβανόμαστε σήμερα, περισσότερο τους εξουσίαζαν οι άνθρωποι παρά το αντίστροφο.
    Οι μεταγενέστεροι θεοί (Μίθρας, Απολλώνιος Τυανεύς, Ιησούς κλπ) έχουν ένα κοινό. Εμφανίστηκαν οι περισσότεροι πάνω κάτω την ίδια περίοδο (1ος πΧ έως 1ος μΧ αι). Αυτό μάλλον σαν πρόβα τζενεράλε μου κάνει ή σαν θρησκευτική κόντρα.

    Το ισλάμ δεν νομίζω καν να ήταν αραβική εθνικιστική θρησκεία. Οι άραβες απλά προσέφεραν στην ανατολή αυτό που προσέφεραν και οι Έλληνες στη δύση, γλώσσα, φιλοσοφία αλλά και ένα ευρύ γεωγραφικό πεδίο δράσης. Άλλων σχέδια εξυπηρετήθηκαν μέσα από αυτά τα πολιτισμικά οχήματα. Τέλος όταν αναφέρομαι σε θρησκείες δεν αναφέρομαι στους πιστούς αλλά στα θρησκευτικά κέντρα, στην κλειστή δηλαδή κάστα ανθρώπων που ελέγχουν τα πρόβατα (συγνώμη, τους πιστούς ήθελα να πω).

  27. lysseas said

    @15 κ.ά.: “Έγιν’ ο μπέτης σου γυαλί”, Ψαραντώνης

  28. voulagx said

    #26 Στραβων, ξερεις τιποτα για την συμφωνια της Εγιρας; κατι εχω ακουσει αλλα δεν θυμαμαι τωρα.

  29. Βουλάγξ, αυτό εννοείς; http://en.wikipedia.org/wiki/Treaty_of_Hudaybiyyah

  30. #5 Καστανιώτη εικόνα είχα στο νου μου…

    #6 όπως ξαναείπαμε, μπλιαααχ

    Το όνομα Αμέτ πάντως είναι πολύ συνηθισμένο στη Θράκη. Και αμέτ(ι) μουχαμέτ(ι) το ξέρω κι εγώ…

  31. aerosol said

    Στράβωνα, οφείλω να πω ότι το άρθρο σου με βρίσκει αντίθετο σε πάρα πολλά σημεία. Ξεκινάς από ενδιαφέρουσες παρατηρήσεις και καταλήγεις σε εικασίες που στηρίζονται μάλλον σε αυθαίρετες πεποιθήσεις σου παρά σε στοιχεία. Σε κάμποσα σημεία είτε δεν έχεις καλή πληροφόρηση είτε επιλέγεις να μην την υπολογίζεις. Δεν θα μπω περισσότερο στο μόνιμο αγκάθι των “κακών Εβραίων” που μαστίζει τις κουβέντες μας με ανησυχητική συχνότητα. Γυρνώ στα προηγούμενα.

    Αν δεν κάνω λάθος ο Αλλάχ προέρχεται από το al-Ilah (“ο Θεός”), το οποίο φαίνεται να δικαιώνει το σχόλιο (19) του Άγγελου. Όμως, είναι αρκετά πιθανό αυτή να ήταν η χρήση του μόνο (ή κυρίως) στον αραβικό βορρά. Ακόμα κι εκεί, ενδεχομένως να είχε προσωποποιηθεί -η αναφορά σε τρεις κόρες του δείχνει βαθμό λεπτομέρειας που παραπέμπει σε συγκεκριμένη θεότητα στη συνείδηση του κόσμου που δεν τα πάει καλά με γενικότητες!
    Όταν ο Μωάμεθ πέρασε την περιοχή του Χιτζάζ και κατέβηκε στη Μέκκα, έφερνε μαζί την ονομασία του Θεού του. Ίσως όχι μιας συγκεκριμένης προϋπάρχουσας θεότητας, αλλά για τους νότιους μπορεί να ήταν ξένο στοιχείο. Με αυτή την έννοια η επιλογή του έφερε το πολιτισμικό και θρησκευτικό υπόβαθρο σε αλλοτοπίτες. Το “Θεόδουλος” του βορρά πιθανόν να σήμαινε “Δούλος του Αλλάχ, του θεού των βορείων” στο θυμικό των Αράβων της περιοχής.

  32. #32 Συμφωνώ ότι είναι εικασίες. Πιστεύεις όμως ότι μπορούμε να μάθουμε ποτέ την αλήθεια; Όχι μόνο αν μπορούμε να την κατανοήσουμε αλλά και αν θα μας επιτρέψουν ποτέ να την μάθουμε ή ακόμη και αν έχουν αφήσει ίχνη. Εκτιμώ ότι στην αναζήτηση του σκληρού πυρήνα των θρησκειών μόνο με εικασίες μπορούμε να πορευτούμε.

  33. Ηλεφούφουτος said

    Να πω κι εγώ μια βλακεία;
    Μήπως να το ψάχναμε στα Αλβανικά, όπου το “με το Μωάμεθ” θα ήταν κάτι σαν “με Μοχαμέτ” (κι όλα τα άλλα να οφείλονται στην παραφθορά της πολεμικής ιαχής);

    Πάντως, ακόμα κι αν δεν προκύπτουν βέβαια συμπεράσματα απ το άρθρο, οπωσδήποτε προστίθενται στοιχεία σε σχέση με το τι δίνουν τα λεξικά.

    “Όντεν εκατεβαίνανε στου Μπογιατζή το μύλο”
    πρόκειται για τον ίδιο Μπογιατζή που είχε και τον κόπανο;

  34. Αγγελος said

    Στράβων, στο 8 έγραψες επί λέξει “Μόλις διάβασα το όνομα του πατέρα του Μωάμεθ. Ονομαζόταν Αλλάχ. Ο τύπος θεοποίησε τη γενεά του.” Αυτός ο ανακριβής ισχυρισμός σου ήταν που με κατέπληξε. Στις επόμενες αναρτήσεις σου είπες κάτι πολύ λογικότερο, ότι δηλαδή ο Μωάμεθ εκήρυξε ως μόνο αληθινό θεό την προστάτιδα θεότητα της φάρας του. Αυτό είναι σαφώς υποστηρίξιμο, θα ήταν σωστό αν μπορούσε να εξακριβωθεί ότι “Αλλάχ” ήταν όνομα συγκεκριμένης θεότητας, και οπωσδήποτε δεν θα με έκανε να αμφιβάλλω αν μιλάς σοβαρά!

  35. Manolis Papadourakis said

    Εν επαφή με το θέμα αλλά όχι στην ουσία του. Όσον αφορά το “κιοσές”, είναι με βεβαιότητα ο σπανός; Έχω ακούσει πολλές φορές να χρησιμοποείται από μεγάλους ανθρώπους ως “εκείνος” (π.χ. ποιος είναι κιοσές ο ντελικανής;). Αντίστοιχα για το “εκείνο” χρησιμοποιείται το κιονέ (π.χ. ήντά’ναι μωρέ κιονέ).

  36. sarant said

    Κιοσές είναι ο σπανός αλλά προφανώς όχι στα κρητικά. Στα σχόλια κι άλλοι πρότειναν το “εκείνος” και πράγματι ταιριάζει απόλυτα με το νόημα.

  37. μήτσκος said

    Επιβεβαιώνω ότι “κιοσές” στα κρητικά σημαίνει “εκείνος”. Χρησιμοποιείται κατά κόρον στην καθομιλουμένη ακόμα και σήμερα.

  38. nikiplos said

    Πως φαίνεται η ιδέα το “Μετ Μουχαμέτ” να προέρχεται από την πολεμική και όχι τη θρησκευτική παράδοση των Τουρκαλβανίτικων, Αρβανιτών και λοιπών συμμάχων των Οθωμανών?

    Μεταφράζοντας το Μετ σαν “Επέκταση” ή “συνέχεια” ίσως να ξέμεινε από τους αλλεπάλληλους πολέμους των Οθωμανών που τους θεωρούσαν Ιερούς. Ενδεχομένως και το Μουχαμέτ να παραπέμπει σε κάποιον πολύ μεγάλο Οθωμανό κατακτητή (όχι αναγκαία τον προφήτη ή τον πορθητή). “Είμαστε η συνέχεια του Μωάμεθ”

    τραβηγμένο το ξέρω αλλά μια ιδέα έτσι για το τραπέζι…

  39. Με κάθε ταπεινοφροσύνη, δεν μου φαίνεται πολύ πιθανό. Αν μη τι άλλο, “μετ” είναι μια αρκετά σπάνια και λόγια λέξη.

  40. Εärion said

    #18. Δεν είναι απαραίτητο η ιαχή να έχει πολλά φωνήεντα για ν’ ακούγεται. Αρκεί η τελευταία συλλαβή να κορυφώνεται σε συλλογική κραυγή διαρκείας. Στο άρθρο της Βικιπαίδειας http://en.wikipedia.org/wiki/Battle_cry θα βρεις αρκετές δυσπρόφερτες ιαχές. Δεν είναι μόνο η ευκολία του “Αέραααα” ή του “Ε-λε-λε-λε-λε-λε-οοοοού”. Φαντάσου τους υπηκόοους του Γάλλου βασιλιά να κραυγάζουν “Μοντζογιά Σεν Ντενίς”, ή τους Σταυροφόρους “Ντέους λοβούλτ” (το “Ντιέξ αγιεεεέ” ομολογουμένως είναι ευκολότερο). Των μωαμεθανών η πολεμική ιαχή ήταν και είναι το αιώνιο σύνθημα “Αλλά ουακμπάρ”, που οι Ρωμαίοι (δηλαδή οι σήμερα αποκαλούμενοι “Βυζαντινοί”) το άκουγαν (και το απέδιδαν) ως “Αλλά Κουβάρ”. Οι ίδιοι αυτοί Ρωμαίοι είχαν τα δικά τους συνθήματα και παραγγέλματα, απέφευγαν όμως να κάνουν έφοδο με ιαχές, προτιμούσαν στην επέλαση την “ευταξία” και τη σιωπή (αυτό τουλάχιστον προτρέπουν τα στρατηγικά εγχειρίδια).

  41. Εärion, έτσι προφερόταν τότε το Montjoie;

  42. nikiplos said

    #18 και #21: Στην εποχή που αναφέρεστε (μέχρι τον 19ο αιώνα) οι εθνικιστικοί προσδιορισμοί δεν είναι ισχυροί (σαν συνδετικοί κοινωνικοί κρίκοι).
    Η θρησκεία είναι ο ισχυρότερος. Για αυτό και οι Τούρκοι Αζέροι ως ορθόδοξοι βγάζουν και βυζαντινούς αυτοκράτορες, για αυτό και οι Γεωργιανοί (Ίβηρες) έχουν επίσης Βυζαντινούς αυτοκράτορες.

    Το αυτό ισχύει και αντίστροφα: Σύριοι, Αιγύπτιοι, Πέρσες με Άραβες και Τουρκολογικά φύλλα αναμειγνύονται…

    #Δύτη respect. Η παρατήρησή μου αφορούσε μόνο το γεγονός ότι μπορεί να είναι φράση που προέρχεται από τη στρατιωτική παράδοση… εκείνης της εποχής.

  43. Αν υπήρχε ένα οθωμανικό TLG θα ήταν εύκολο, πιστεύω, να εντοπίσουμε μια οποιαδήποτε τέτοια πολεμική ιαχή. Κάποτε ξεκίνησε μια προσπάθεια στις ΗΠΑ, αλλά έχω χάσει τα ίχνη της, νομίζω έχει κολλήσει. Κι εγώ, δυστυχώς, έχω διαβάσει τόμους και τόμους οθωμανών ιστορικών, αλλά προσπερνώντας (επειδή δεν με ενδιέφερε τότε) τις περιγραφές μαχών· έτσι η μόνη κραυγή που θυμάμαι είναι το bre vurun (χτυπάτε τον!) στις εξεγέρσεις των γενιτσάρων, που τότε με ενδιέφεραν. :(

  44. marulaki said

    Νικοδεσπότα, είναι καταγεγραμμένο με ‘ι’ το κειοσές στο ποίημα; Γιατί δεν στέκει ετυμολογικά νομίζω… Είναι “αυτός εκεί”.

  45. nikiplos said

    Το “Χαλντούπης” που ειπώθηκε παραπάνω τι ακριβώς σημαίνει?

  46. sarant said

    44: Σωστά, έπρεπε να γράφεται “κειοσές”. Όπως το βρήκα, έτσι το μετέφερα.

    45: Χαλντούπηδες λέγονταν (ας με διορθώσει ο Δύτης ή όποιος άλλος αν κάνω λάθος) οι Τούρκοι εξ Ασίας, σε αντιδιαστολή με τους ελλαδίτες. Νομίζω και οι ελλαδίτες Τούρκοι χρησιμοποιούσαν τον όρο.

  47. “Αν υπήρχε ένα οθωμανικό TLG θα ήταν εύκολο, πιστεύω, να εντοπίσουμε μια οποιαδήποτε τέτοια πολεμική ιαχή.”

    Νομίζω ότι μπορούν να μας (σας) διευκολύνουν κάποιοι δικοί μας ελληνόφωνοι από την Τουρκία που γνωρίζουν και νεοελληνικά, εκτός από τα ποντιακά, διαβάζουν οθωμανικά, έχουν πρόσβαση και μπορούν να συγκρίνουν τους όρους της σύγχρονης επίσημης γλώσσας της Τουρκίας με τις τουρκικές γλώσσες της Κεντρικής Ασίας και του Καυκάσου, τα ιρανικά και τα αραβικά.

    Καλό θα ήταν να έρθετε σε επαφή: http://www.romeyika.com/

    Μ-π

  48. Το πρόβλημα δεν είναι να διαβάσει κανείς τα οθωμανικά, είναι να διατρέξει τόμους και τόμους οθωμανών ιστορικών μπας και εντοπίσει κάποια αναφορά ιαχής που να φέρνει στο “αμέτι μουχαμέτι”. Αν είχα ένα απόγευμα ελεύθερο αυτές τις μέρες μπορεί και να το έκανα, σκέφτομαι τώρα -αλλά δεν υπόσχομαι ε; ;)

  49. Earion said

    Δύτη (#41),
    διορθώνω, γιατί παρασύρθηκα, από τη σημερινή προφορά. Δεν χρειάζεται το τελικό “α”: Μοντζογί (άλλωστε η προφορά της λέξης joie απολιθώθηκε στο αγγλικό joy = τζόι). Και το Diex τολμώ να υποθέσω με τελικό σίγμα παχύ, όχι “ξ”.

  50. voulagx said

    #29 Δυτη, οχι, αυτο που εννοουσα …ε,χμμμ… εμπιπτει στις αρμοδιοτητες σου ;) :http://dytistonniptiron.wordpress.com/2009/03/18/agartha/

  51. Μαρία said

    Δύτη, 12, μπουρμά λέμε τη βρύση, για την ακρίβεια το ρομπινέτο της βρύσης, οπότε καταλαβαίνεις τι έπαθα, όταν διάβασα οτι μιλάνε. Το βρήκα πολύ ποιητικό αλλά το ερμήνευμα του Νικοκύρη, που έχει λέει και φίλο … οθωμανό:-) , με προσγείωσε.

  52. sarant said

    Μαρία καλώς επανήλθες -λέω ότι ο φίλος μου είναι οθωμανός επειδή ξέρει να διαβάζει οθωμανικά και μελετάει την περίοδο, και κατάγεται από παλιό σόι αξιωματούχων της αυτοκρατορίας (ο ένας παππούς γεννημένος στα Σκόπια, ο άλλος στη Βαγδάτη).

  53. voulagx said

    Μαρια, την καλησπερα μου, καιρο εχω να σε “δω”! :)

  54. Τώρα που φεύγουμε οι υπόλοιποι, Μαρία, εσύ επανήλθες! (τι έγινε, κόψαν οι ζέστες εκεί στα βόρεια;)

  55. Μαρία said

    Γύρισα για λίγο και θα ξαναφύγω. Ψήνομαι και το μόνο που μπορώ να κάνω είναι να διαβάσω τα σχόλιά σας. Τώρα με περιμένουν 161 στου δύτη, έτσι λέει ο αναγνώστης μου.

    52, Α κατάλαβα, να τον έχει στα υπόψη ο Δύτης.

  56. Ναι, τα δικά μου αυξήθηκαν κατακόρυφα γιατί με επισκέφθηκαν ξαφνικά διάφορα τρολ…

  57. Χατζηγεωργίου said

    Κι εδώ:

    https://www.blogger.com/comment.g?blogID=2514838281959678995&postID=6660618884044280608

    πιάστηκαν με τις ομοιότητες ορισμένων με τους φασίστες-ναζί, όπως και στο δικό σου Δύτη αλλά στο συγκεκριμένο τα ‘κακάρωσαν’ νωρίς!

  58. TAK said

    Πάρα πολύ ενδιαφέρουσα ανάρτηση, Νίκο, μπράβο (γράφω με καθυστέρηση λόγω διακοπών, που δυστυχώς τελείωσαν).

    Συνδυάζοντας τα στοιχεία που παραθέτεις (και τα σχόλια), νομίζω ότι τη λύση την έδωσε το Λεξικό Μπαμπινιώτη με το ümmet-i Muhammed.

    Η αρχική μου σκέψη για τη φράση ήταν κι εμένα ότι πρόκειται για παράθεση των ονομάτων του Προφήτη (Αχμέντ – Μουχαμέντ). Όμως, όπως δηλώνει και ο Δύτης στο 11, το εύρημά σου από τη Γενική ιστορία της ελληνικής επαναστάσεως του Κουτσονίκα πείθει ότι δεν πρόκειται για αυτό.
    Ωστόσο, έχω την εντύπωση ότι δεν πρόκειται για πολεμική ιαχή με ιδιαίτερη σημασία (έστω κι αν γίνεται ως τέτοια αντιληπτή από τους σημερινούς αναγνώστες ή/και από τον ίδιο τον Κουτσονίκα). Οι “βάρβαροι” του Κουτσονίκα αλάλαζαν “Μετ μουχαμέτ, εμπρός” δηλαδή σε ελεύθερη απόδοση “Μουσουλμάνοι, εμπρός” (το ίδιο ισχύει και για τα άλλα χωρία που δίνεις, σελ. 35 «Μετ Μουχαμέτ, επάνω τους» και «Μέτι Μουχαμέτ, αδελφοί»). Η φράση στον Παπαδιαμάντη (ο Αλικιάδης είχεν απόφασιν «αμέτ Μουαμέτ» να βάλει τη δουλειά εμπρός) έχει ήδη τη σημερινή σημασία, αλλά νομίζω βοηθάει να καταλάβουμε πώς από το “γένος των μουσουλμάνων” (κατ’ αντιστοιχία προς το “γένος των χριστιανών”) φτάσαμε στο “οπωσδήποτε, πεισματικά”, “με κάθε τρόπο”.

    Η υπόθεσή μου είναι ότι η φράση αντανακλά τις σχέσεις εξουσίας στην οθωμανική επικράτεια, όπου το κυρίαρχο και προνομιούχο ümmet-i Muhammed μπορούσε να επιβάλλει ετσιθελικά τη βούλησή του στους υποτελείς ραγιάδες . Υποθέτω ότι πολλές αποφάσεις παίρνονταν μόνο και μόνο γιατί το ümmet-i Muhammed έτσι το ήθελε, πολλά άτομα ευνοούνταν μόνο και μόνο γιατί ανήκαν στο ümmet-i Muhammed και πιθανώς έτσι να οδηγηθήκαμε και στην απόδοση του Κουτσονίκα για τον οποίο το (α)μέτι μουχαμέτι σήμαινε “διά της ισχύος του Μωάμεθ” (παρεμπιπτόντως η απόδοσή του ευνοεί πολύ, νομίζω, την υπόθεσή μου για σχέσεις εξουσίας).

    Να σημειώσω επίσης ότι, παρόλο που δεν είμαι οθωμανολόγος (ο Δύτης θα μπορούσε να πει περισσότερα), το ümmet-i Muhammed σχετίζεται με την προνεωτερική ταυτότητα των Οθωμανών και δηλώνει ακριβώς το “γένος των μουσουλμάνων” (κατ’ αντιστοιχία προς το νεοελληνικό “γένος των χριστιανών”), πολύ πριν την εμφάνιση της “εθνικής ταυτότητας” που γίνεται την περίοδο της αναδιάρθρωσης της οθωμανικής αυτοκρατορίας (Τανζιμάτ, 1839-1876) – μάλιστα νομίζω ότι ληξιαρχική πράξη της γέννησής της θεωρείται το Hatt-ı Şerif του Gülhane (1839), αλλά δε βάζω και το χέρι μου στη φωτιά :)

    Όπως και να έχει, νομίζω, ότι αυτό το ετυμολογικό μυστήριο λύθηκε, εκτός και αν (κι εδώ παραθέτω μια παράτολμη σκέψη) υπάρχει φράση amed Muhammed την οποία εγώ τουλάχιστον με τις λιγοστές προσβάσεις μου δεν μπόρεσα να εντοπίσω. Τη σημειώνω όμως γιατί μπορεί να μην υπάρχει amet στα τούρκικα, υπάρχει όμως ένα “σκοτεινό” περσικής ετυμολογίας amed (παραθέτω από Redhouse):
    amed P[ersian] (obs[cure]) 1. ‘arrived’ (sign used in official registers to mark the arrival of incoming documents, etc.) 2. coming, arrival 3. income, revenue 4. importation, what is imported (η σημασία 2 είναι νομίζω εκείνη που ενδιαφέρει – η κύρια δηλώνει τα “εισερχόμενα”).

  59. TAK, δεν έχω να διαφωνήσω σε τίποτε -μόνο, το amed δεν είναι σκοτεινό, είναι “πεπαλαιωμένο” (obs[olete]) και είναι πολύ απλά το γ’ ενικό αορίστου του περσικού ρήματος amadan, “έρχομαι”, εξ ου και όλες αυτές οι σημασίες. Amed Muhammed θα μπορούσε (έστω και με ανάποδη σειρά των λέξεων) να σημαίνει “έρχεται ο Μωάμεθ”, μου φαίνεται όμως εξαιρετικά απίθανο να πρόκειται για οθωμανική φράση κοινής χρήσης.

  60. TAK said

    Ουπς, γκάφα, δίκιο έχεις, Δύτη, απαρχαιωμένο είναι, όχι σκοτεινό, σε ευχαριστώ.
    Φυσικά συμφωνώ για το amed Muhammed “έρχεται/ήρθε ο Μωάμεθ” (κι εμένα απίθανο μου φαίνεται, αλλά είπα να το καταθέσω ως εναλλακτική μπας και κανένας πιο ειδικός από μένα το είχε συναντήσει πουθενά). Κατά τα άλλα, νομίζω ότι με το ümmet-i Muhammed κλείνει το ζήτημα.

  61. Αγγελος said

    Earion (41), το x στο τέλος των λέξεων είναι συχνά το Μεσαίωνα βραχυγραφία για την συχνότατη κατάληξη -us. “Diex” σημαίνει λοιπόν απλώς “Dieus” = “Deus”. To τελικό -s προφερόταν ακόμα και ήταν η κατάληξη της ονομαστικής (που διακρινόταν ακόμα στα γαλλικά της εποχής από την αιτιατική).

  62. ΚαπετάνΕνας said

    Γεια χαρά, και συγχαρητήρια για το blog .Γνώριζα τα βιβλία του Σαραντάκου πατρός, και χαίρομαι που υπάρχει κατά κάποιο τρόπο μία συνέχεια.

    Δεν είμαι ειδικός (ούτε κόκκινος πια, για όσους γνωρίζουν το αρχαίο σύνθημα της χήρας του Μάο) και-το λέω αυτό επειδή υποψιάζομαι οτι έχω πέσει στο λάκκο με τους φιλολόγους-συχωρήστε τους πιθανούς βαρβαρισμούς και σολοικισμούς μου.Και μετά αυτή τη σύντομη εξομολόγηση, επιτρέψτε μου να εκθέσω χωρίς φανατισμό την ταπεινή μου άποψη περί του ζητήματος αυτού.

    Η ΤΕΛΙΚΗ, ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΤΕΛΕΣΙΔΙΚΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΤΟ
    ΕΡΩΤΗΜΑ: ΑΠΌ ΠΟΥ ΠΡΟΕΡΧΕΤΑΙ Η ΕΚΦΡΑΣΗ
    “ΑΜΕΤΙ ΜΟΥΧΑΜΕΤΙ”

    Ήδη στον παραπάνω διάλογο ακούστηκε η εκδοχή ümmet-i Muhammed. Είναι η σωστή. Και σημαίνει την Ούμα, την κοινότητα όλων όσων πιστεύουν στον Προφήτη ,όλων των Μουσουλμάνων. Η ουμα είναι βασική έννοια στο Ισλαμ αν και σήμερα αραβικά(και εβραικά) ούμα σημαίνει και έθνος με τη σύγχρονη έννοια.

    Τώρα πως συνδέεται μέ την έκφραση Αμέτι μουχαμέτι;

    Το θέμα είναι πολιτικό. Το Ισλάμ επειδή βρέθηκε πάντα σχεδόν επι κεφαλής πολυ-θρησκευτικών κοινωνιών,σε γενικές γραμμές ήταν ανεξίθρησκο. Και στην Ισπανία και στο Μισίρι και την Οθωμανική αυτοκρατορία.(Τουλάχιστον απέναντι στους Λαούς της βίβλου.)

    Έτσι ήταν και το Βυζάντιο. Γιατί μόνο έτσι κρατιουνται αυτοκρατορίες για αιώνες. Η υποτιθέμενη χιλιόχρονη ευρωπαική αυτοκρατορία του Αδόλφου αντίθετα κράτησε μόνο τέσσερα χρόνια και όλοι είπανε μετά οτι και πολλά ήταν.

    Επί του προκειμένου. Δε θυμάμαι αν το διάβασα στο βιβλίο “ΟΙ Δερβίσαι” έκδοση 1940,που τόχει δανειστεί ο φίλος μου ο Λευτέρης ΚΑΙ ΔΕ ΜΟΥ ΤΟ ΕΧΕΙ ΕΠΙΣΤΡΕΨΕΙ!!! ή το ανακάλυψα μέσα στον Λαβύρινθο των γραπτών του Ηλία Πετρόπουλου, πάντως το πράγμα έχει ως εξής:
    Αντίθετα με την παράδοση, κάποιοι Οθωμανοί Σουλτάνοι( που έτσι κι αλλοιώς κατείχαν την Χαλιφεία των Πιστών) αποδεικνύονταν επορρεπείς στη θρησκοληψία και οραματίζονταν όοοολη τους την επικράτεια σαν την μία και μοναδική Κοινότητα του Ισλάμ, την ούμα,το ümmet-i Muhammed.Η αυτοκρατορία όμως απαρτιζόταν και από άλλα μιλλέτ.Και έτσι, το ανπίσημο πολιτικό πρόγραμμα της εποχής, περιελάμβανε και βίαιους εκμουσουλμανισμούς. Που γινόντουσαν με το ζόρι(Τουρκικά), με το στανιό(σλαβικά), με το άστε ντούε (αλβανικά), σώνει και καλά (ελληνικά) ή όπως το λέμε “κείθε κά”: νετερντεμέ και σώνει.
    Ή: αμέτι μουχαμέτι.
    Ο.ε.δ
    Υ.Γ
    ¨οσο για το Χαλδούπης

  63. Ήταν πολυθρησκευτικό και ανεξίρθησκο το Βυζάντιο; Γιατί νομίζω ότι αμέτι μουχαμέτι έγινε Χριστιανικό από κάποια στιγμή και έπειτα;

  64. ΚαπετάνΕνας said

    Υ.Γ

    Όσο για το “Χαλδούπης” δεν είμαι σίγουρος, πρόκειται για Τουρκομάνο από τα βάθη της Ανατολής ή για Ουρφαλή αραβόφωνο ή Άραβα από την Αίγυπτο; Ίσως έχει και σχέση με τους Χαλδαίους. Οπότε σ’ αυτή την περίπτωση θέλει κάποια προσοχή. Γιατί οι Χαλδαίοι μιλάνε Αραμαικά και είναι Χριστιανοί.

  65. ΚαπετάνΕνας said

    Γνωρίζουμε οτι δεν έπαψε να υπάρχει τζαμί στην Κωσταντινούπολη, και στο Γαλατά λειτουργούσε Καθολική εκκλησία.Επαναλαμβάνω, δεν κρατιέται αλλοιώς αυτοκρατορία για χίλια χρόνια..Χρειάζεται μετριοπάθεια.Οι σταυροφόροι που ψήσαν παιδιά στη σχάρτα και τα φάγανε δεν μπόρεσαν να κρατήσουν αυτοκρατορία. Ούτε ο Χίτλερ.Οι Άραβες πως κράτησαν τηνΙσπανία εννιακόσια χρόνια;
    Και οι Οθωμανοί γενικώς ήσαν ανεξίθρησκοι. Οι αθρόοι εκτουρκισμοί γινόντουσαν και από συμφέρον.

    Για παράδειγμα ο Οδυσσέας Ανδρούτσος που δεν είχε εκτουρκιστή μεν, γράφτηκεόμως στο δερβισσικό τάγμα των Μπεκτασήδων για να έχει καλή κοινωνική εξέλιξη στην επικράτεια του Αλή Πασά, που θεωρούσε τον εαυτό του πιστό Σούφι.Όπως στις Ανατολικές χώρες οι μαμάδες γράφανε τα παιδιά τους στους πιονιέρους και στηνεολαία για να ανέβουν κοινωνικά.

    Έτσι περιγράφει ο Βαλαωρίτης την αρχή της μάχης στο Χανι της Γραβιάς

    Εδώ μιναρεν δεν θα βρής υψηλόν
    μα τουφέκι καλόν και ιδού η φωνή του…

    Ο Οδυσσέας πυροβολεί τον Δερβίση.

    Στην πραγματικότητα ο Δερβίσης πήγε μάλλον να συνετίσει τον επαναστάτη, που δεν του ήταν άγωστος.Ο Ανδρούτσος, πάλι,σκοτώνοντάς τον, κάνει ένα statement και δηλώνει οτι ξεκόβει με τα Αληπασαλίδικα και τα Τούρκικα πράγματα και δεν υπάρχει για αυτόν πια επιστροφή.

  66. Ενημέρωση του άρθρου τούτου: Το αμέτι μουχαμέτι και η διαδρομή του.

  67. sarant said

    Καλά έκανες, το βάζω και στο κυρίως άρθρο!

  68. π2 said

    Μια που οι τουρκόφωνοι Πόντιοι αναφέρονται σε πολλές αναρτήσεις αλλά τα Ουρούμ μόνο εδώ, ας βάλω σ’ αυτήν την ανάρτηση την παραπομπή:

    Πεντεφάκι με αναλυτική περιγραφή ερευνητικού προγράμματος για την επιτόπια καταγραφή των Ουρούμ.

  69. ΚΑΛΟΜΙΡΗΣ said

    Πράγματι ο Κουτσονίκας δίνει τη λύση: ”με’τ’ ιΜουχαμέντι” θα πει: με τον Μωάμεθ-λίγο πιο ελεύθερα, με τη βοήθεια του Μωάμεθ. Η δε γλώσσα δεν είναι τούρικη ή αραβική, αλλά αλβανική (γνωστό ότι το πρώτο συνθετικό του Τουρκαλβανοί παραπέμπει στη θρησκεία και όχι σε κάποια εθνολογική επιμειξία) και ο Κουτσονίκας ήξερε ακριβώς τι σήμαινε, διότι την ίδια γλώσσα μιλούσε.

Υποβολή απάντησης

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

WordPress.com Logo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Log Out / Αλλαγή )

Twitter picture

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Log Out / Αλλαγή )

Facebook photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Log Out / Αλλαγή )

Google+ photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Log Out / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 7,864 other followers

%d bloggers like this: