Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Κουκί χωρίς ρεβίθι

Posted by sarant στο 18 Νοεμβρίου, 2013


broadbeansDM1606_468x441Πριν από καμιά σαρανταριά μέρες είχα δημοσιεύσει ένα άρθρο για τα ρεβίθια, που είχε τον τίτλο «Ρεβίθι χωρίς κουκί«, και είχα υποσχεθεί ότι σε επόμενο άρθρο θα ασχολιόμουν και με το κουκί, που μάλιστα έχει περισσότερο γλωσσικό-λαογραφικό ενδιαφέρον. Ήρθε το πλήρωμα του χρόνου και θα πούμε τώρα μερικά πράγματα για το κουκί, αν και μερικά τα έχουμε ήδη αναφέρει σε παλιότερα άρθρα.

Το κουκί είναι ο καρπός της κουκιάς, που είναι ποώδες ετήσιο φυτό. Η αρχαία του ονομασία είναι «κύαμος», τόσο για το φυτό, όσο και τον καρπό, και είναι λέξη με αβέβαιη ετυμολογία -θα μπορούσε να συνδέεται με το ρήμα κύω/κυώ, απ’ όπου και η κύηση. Η λέξη εμφανίζεται και στον Όμηρο: στην Ιλιάδα εμφανίζονται, σε μια παρομοίωση, «κύαμοι μελανόχροες ή ερέβινθοι», μαύρα κουκια ή ρεβίθια (Ν589).

Οι αρχαίοι τα κουκιά τα έτρωγαν, τα χρησιμοποιούσαν και για ζωοτροφές, όμως τα είχαν και για μιαν άλλη χρήση. Όπως ξέρετε, και θα το πούμε και παρακάτω, τις ψήφους τις λέμε και κουκιά, αλλά τα κουκιά τα χρησιμοποιούσαν ήδη οι αρχαίοι Αθηναίοι για την εκλογή των δημοσίων αρχόντων –όχι όμως με ψηφοφορία, αλλά με κλήρο. Όσοι τραβούσαν άσπρο κουκί εκλέγονταν στο αξίωμα, με μαύρο αποτύγχαναν. Είναι χαρακτηριστικό ότι σε πολλά κείμενα της κλασικής περιόδου (Αριστοφάνη, Ηρόδοτο, Ανδοκίδη ή και σε μεταγενέστερους όπως ο Πλούταρχος) διαβάζουμε «τω κυάμω λαχών»· το ρήμα ‘λαγχάνω’ που χρησιμοποιείται μας δείχνει καθαρά, αν δεν κάνω λάθος, ότι επρόκειτο για κλήρωση και όχι για ψηφοφορία. Ο Αριστοφάνης έχει και το σκωπτικό «κυαμοτρώξ», κατά λέξη αυτός που τρέφεται με κουκιά, όπου εννοεί τους δικομανείς Αθηναίους, είτε επειδή, όπως παραδίδεται, οι δικαστές έτρωγαν κουκιά είτε επειδή βιοπορίζονταν από τον μισθό των δικαστών, που κληρώνονταν με κουκιά.

Οι Πυθαγόρειοι αποστρέφονταν τους κυάμους, το δε δόγμα τους «κυάμων απέχεσθαι» μπορεί να ερμηνευτεί είτε κυριολεκτικά είτε σαν υπαινικτική συμβουλή για αποχή από την πολιτική· έτσι το ερμηνεύει και ο άγιος Παπαδιαμάντης στους Χαλασοχώρηδες και μ’ αυτή τη σημασία έχει γίνει παροιμιώδης η φράση σήμερα. (Όστις πράγματι φιλοσοφεί και αληθώς πονεί τον τόπον του και έχει την ηθικήν όχι εις την άκραν της γλώσσης ή εις την ακωκήν της γραφίδος αλλ’ εις τα ενδόμυχα αυτά της ψυχής, βλέπει πολύ καλά ότι είναι αδύνατον να πολιτευθεί. «Κυάμων απέχεσθε!», λέει ο Λέανδρος Παπαδημούλης, το άλτερ έγκο του Παπαδιαμάντη).  Ωστόσο, τα κουκιά είχαν κι άλλους συμβολισμούς στην αρχαιότητα (είτε τον θάνατο συμβόλιζαν είτε τα γεννητικά όργανα) οπότε δεν είναι βέβαιο τι εννοούσαν οι Πυθαγόρειοι, ενώ σύμφωνα με κάποιους η απαγόρευση του Πυθαγόρα είχε βάση υγιεινή, επειδή το κουκί είναι όσπριο «πνευματώδες, φυσώδες, δύσπεπτον, δυσόνειρον» (κατά τον Διοσκουρίδη, και όταν λέμε πνευματώδες δεν εννοούμε ότι λέει έξυπνα ανέκδοτα αλλά ότι προκαλεί αέρια). Πάντως, η απαγόρευση έχει γεννήσει κι έναν γουστόζικο μύθο: τον Πυθαγόρα τον κυνηγούσαν οι κάτοικοι του Κρότωνα να τον σκοτώσουν, κι αυτός κατά κακή του τύχη βρέθηκε σ’ ένα χωράφι σπαρμένο κουκιά. Από την απέχθειά του για το όσπριο, του ήταν αδύνατο να το διασχίσει ή ακόμα περισσότερο να ξαπλώσει και να κρυφτεί ανάμεσα στα φυτά, οπότε τον πιάσανε και τον σκοτώσανε.

Σήμερα δεν λέμε «κύαμος», αν και την κληρονομική αρρώστια που εκδηλώνεται με αιμόλυση όταν ορισμένα άτομα φάνε κουκιά, και που οφείλεται στην απουσία ενός ενζύμου από τον οργανισμό, τη λέμε κυάμωση (λέτε εκεί να οφειλόταν ο φόβος ή η αντιπάθεια του Πυθαγόρα; ). Σήμερα λέμε «κουκί», που είναι υποκοριστικό του κόκκος. Κοκκίον και μεσαιωνικό κουκκίον, κουκίν, κουκί. Γι’ αυτό το λόγο, ο μεν Μπαμπινιώτης γράφει το κουκί με δύο κάπα, κουκκί, επειδή θέλει να διατηρήσει το ετυμολογικό ίνδαλμα, ενώ το ΛΚΝ και οι άλλοι γράφουμε το κουκί με ένα κάπα, επειδή η λέξη έχει χάσει κάθε ετυμολογική διαφάνεια.

Από τα κουκιά οι άνθρωποι της αρχαιότητας έφτιαχναν και χυλό. Τα κουκιά στα λατινικά είναι faba (vicia faba το βοτανολογικό όνομα της κουκιάς), και ο χυλός από κουκιά ονομάστηκε επίσης φάβα, και αργότερα έτσι ονομάστηκε ο χυλός από κάθε όσπριο. Η σημερινή φάβα, τουλάχιστον αυτή που βρίσκουμε στα περισσότερα εστιατόρια, η κίτρινη, γίνεται βέβαια όχι από κουκιά αλλά από λαθούρια, όμως υπάρχει και φάβα από κουκιά, όπως και από μπιζέλια, και έχω έναν φίλο που τις προτιμάει σαφώς. Η φάβα έχει βέβαια παροιμιωδώς λάκκο, που είναι ένα θέμα που ίσως το αναφέρουμε σε άλλο άρθρο γιατί δεν είναι και τόσο απλό. Να πούμε επίσης ότι από τη λατινική λέξη faba προέρχεται και το επώνυμο μιας αρχοντικής οικογένειας της Ρώμης, των Φαβίων, που επιφανέστερο μέλος της ήταν ο Φάβιος ο Μελλητής (cunctator λατινικά, και άντε πρόφερέ το), που έμεινε στην ιστορία επειδή έπαιζε κατενάτσιο (ανταρτοπόλεμο πιο σωστά) τον Αννίβα που είχε πολύ πιο πολυάριθμο στρατό, και έτσι έσωσε τη Ρώμη. Από αυτόν πήρε το όνομά της η Fabian Society, η Φαβιανή Εταιρεία, πρωτοπόροι της σοσιαλιστικής ζύμωσης στα τέλη του 19ου αιώνα στην Αγγλία (υπάρχουν ακόμα).

Να πούμε επίσης ότι ο διατροφικός ρόλος των κουκιών στην αρχαιότητα ήταν πολύ μεγαλύτερος απ’ ό,τι σήμερα, επειδή στον κόσμο πριν από τον Κολόμβο δεν υπήρχαν πατάτες, δεν υπήρχε καλαμπόκι, αλλά ούτε και φασόλια, κάτι που πολλοί δεν το έχουν συνειδητοποιήσει. Η λέξη φασίολος ή φάσηλος είναι μεν αρχαία, αλλά σε άλλο όσπριο αναφερόταν -θα τα πούμε αυτά όταν έρθει η σειρά για το φασόλι. Προς το παρόν, ας γυρίσουμε στα κουκιά μας.

Όπως είπαμε και πιο πάνω, το ταπεινό κουκί έχει μεγάλη παροιμιακή και λαογραφική βαρύτητα. Λέμε λοιπόν είναι κουκιά μετρημένα, όταν ένας υπολογισμός είναι ακριβής και δεν επιδέχεται ούτε αμφισβήτηση, ούτε κατάχρηση· ή όταν τα εισοδήματα ή τα κέρδη από μια επιχείρηση είναι απολύτως καθορισμένα· και γενικότερα για πράγματα γνωστά και αναντίρρητα. Η φράση μπορεί να συνδέεται με τη σημασία των κουκιών ως ψήφων, αν και σε μεσαιωνικά κείμενα τα βρίσκουμε επίσης να χρησιμοποιούνται ως μέτρο βάρους.

Επίσης λέμε κουκιά έφαγες, κουκιά μαρτυράς (ή μολογάς), σε κάποιον ελαφρόμυαλο ή ακατατόπιστο, που δεν έχει ενημερωθεί για την κατάσταση και δεν είναι ικανός να βγάλει βάσιμα συμπεράσματα, που επομένως δεν δίνουμε σημασία στη γνώμη του.

Λέμε άρρητα αθέμιτα, κουκιά μαγειρεμένα, για ασυνάρτητες φλυαρίες, και κοντά σ’ αυτό λέμε Καλημέρα Γιάννη! / Πώς είσαι Γιάννη; Κουκιά σπέρνω για περιπτώσεις ασυνεννοησίας, όπου άλλα λέει ο ένας κι άλλα απαντάει ο άλλος. Κάποιοι πάντως (κι εγώ μαζί, κάποτε) γράφουν «Τι κάνεις Γιάννη; Κουκιά σπέρνω» το οποίο, αν το καλοσκεφτούμε, δεν είναι και τόσο παράλογη απάντηση, τουλάχιστον αν η ερώτηση εκληφθεί στην κυριολεξία της.

Για κάποιον που παρεμβαίνει άστοχα ή αναρμόδια σε συζήτηση ή υπόθεση λέμε πετάγεται σαν το ωμό κουκί, ενώ κουκί ήταν κι έσκασε λέμε για το παιδί που μοιάζει πολύ σε έναν από τους γονείς του. Τέλος, υπάρχει και η εξής εύγλωττη κρητική παροιμία: όποιος καλά του κάθεται και πιο καλά γυρεύγει, ο διάολος του κώλου του κουκιά του μαγειρεύγει.

Στην ποίηση και τη λογοτεχνία γενικά, το κουκί δεν έχει μεγάλη παρουσία. Εξαιρείται το παιδικό «το κουκί και το ρεβίθι», για το οποίο ήδη μιλήσαμε στο προηγούμενο άρθρο. Θυμάμαι και έναν στίχο του Βάρναλη, από τον Τρελό, όπου το κουκί χρησιμοποιείται σαν μέτρο σύγκρισης μεγέθους, όπως συχνά συμβαίνει και με άλλους καρπούς: Έχω τρύπα στο βρακί, λίγδα στην καπότα μου, έχω ψείρα σαν κουκί  και βρομούν τα χνότα μου.

Είπαμε πιο πάνω ότι το μεσαίωνα η λέξη «κουκί» δεν σήμαινε μόνο τον καρπό της κουκιάς αλλά και μονάδα βάρους, ενώ επίσης σήμαινε τον κόκκο ή το σπυρί και άλλων φυτών, π.χ. «σίτου κουκκί». Η σημασία «κουκί = ψήφος» ασφαλώς είναι του 19ου αιώνα και πρέπει να έχει την προέλευσή της στα σφαιρίδια με τα οποία, όπως ξέρουμε, γινόταν τότε η ψηφοφορία. Σήμερα, η λέξη ειδικότερα χρησιμοποιείται για ψήφους που είναι λίγο-πολύ δεδομένες (που είναι κουκιά μετρημένα), ας πούμε τις ψήφους των βουλευτών σε μια κρίσιμη ψηφοφορία ή των μελών ενός συμβουλίου, δημοτικού, διοικητικού ή άλλου. Πολλές φορές έχει, ας πούμε, γραφτεί ότι «δεν βγαίνουν τα κουκιά» π.χ. για την εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας ή για την υπερψήφιση ενός νομοσχεδίου. Βέβαια, πολλοί χρησιμοποιούν τη λέξη «κουκί» και γενικώς για τις ψήφους στις βουλευτικές εκλογές, όπου είναι πολύ λιγότερο δεδομένες, και πάντοτε με μειωτική απόχρωση. Να κλείσουμε το άρθρο με αυτή τη σημασία, την εκλογική, μια και μετά τα Χριστούγεννα, θέλοντας και μη θα μπούμε σε προεκλογική περίοδο, έστω κι αν μόνο για τις ευρωπαϊκές και τις περιφερειακές εκλογές.

138 Σχόλια to “Κουκί χωρίς ρεβίθι”

  1. spiral architect said

    Καλημέρα και καλή βδομάδα.
    Φάβα, κρεμμύδι στουμπηχτό βατικιώτικο, κόκκινο κρασί και με καλή παρέα γινόμαστε θεοί! 🙂
    Κατά την παρασκευή της πρώτης, να ανακατεύετε συνεχώς τη κατσαρόλα με ξύλινη κουτάλα, γιατί όσο νερό και να πέσει, ο χυλός της φάβας κολλάει στον πάτο και καίγεται, αλλοιώνοντας τη γεύση της.
    Για την παρασκευή της δεν ενδείκνυνται οι χύτρες ταχύτητας. 😉
    Tip: Λίγο μοσχοκάρυδο (όχι πολύ, γιατί πικρίζει) τής δίνει ένα ξεχωριστό αέρα, για να δεχθείτε τα συγχαρητήρια των συνδαιτυμόνων σας

  2. Νέο Kid Στο Block said

    Και ο θρυλικός εύζων Κουκίδης ,που έτρωγε πολλά κουκιά, έπαθε κυάμωση, ζαλίστηκε, πήγε να κρατηθεί απ’τη σημαία, την άρπαξε μεν ,απωλέσας δε οριστικώς την ισορροπία, ηκατηκρημνήσθη υπό της Ακροπόλεως της πρωτευούσης της Νομασλάνδης.

  3. Γς said

    1:
    Αρχίσαμε με συνταγές.
    Και θα έχουμε πολλές τέτοιες για κουκιά, αλλέως ψηφαλάκια, όσο θα πλησιάζουν οι εκλογές.

  4. Νέο Kid Στο Block said

    Eπίσης ο θρυλικός κάπταιν Κουκ του βασιλικού ναυτικού. Το όνομα Cook έχει αρχαιοελληνικό έτυμονλάιν. Στα κουκιά.

  5. Νέο Kid Στο Block said

    Επίσης οι Ιταλοί, που αρχικά,εκτός από τα μακαρόνια που ακόμα έτσι τα τρώνε, τρώγανε και τα κουκιά με τα χέρια, μάθανε το κουτάλι από τα γεύματα με φάβα που τρώγανε στη Θήρα ,και έτσι το ονομάσανε «Κουκιά-ιο» (cucchiaio)

  6. spiral architect said

    … ε, ρε στούκα που σου χρειάζεται, γλωσσοπλάστη! :mrgreen:

  7. emma said

    Καλημέρα και καλή βδομάδα

    …απουσία ενόςενζύμου

    η κάψα που περιέχει τους σπόρους λέγεται λουβί στην κρήτη, ενώ στην κύπρο λουβί είναι τα μαυρομάτικα φασόλια

    υπάρχει και φαγητό βρουβόκουκα όπως και στην Puglia το fave e cicoria

    υπάρχει και ρήμα κουκίζω

  8. Γς said

    4:
    Κι ο Κουκ ο κουκουές με την κουκούλα και τον κούκο στην κουκέτα με κουκιά χωρίς κουκούτσι

  9. Νέο Kid Στο Block said

    Το ιταλικό «κουκιάϊο» εκτός της κυριολεκτικής σημασίας του κουταλακίου με το οποίο τρώγεται η φάβα, έχει πάρει στην ποδοσφαιρική ιδιοδιάλεκτο και μεταφορική. Κουκιάϊο είναι και το σουτάκι-πλασεδάκι το σκαφτό. Ο όρος συνήθως χρησιμοποιείται στα μπέναλτι τα λεγόμενα (ελληνιστί) «αλά Πανένκα». Εξού και ο παράγωγος όρος «Φάβα γκολ»

  10. Γς said

    Κι εκείνο το πουλί γμτ.
    Ο κούκος.
    Οταν δεν κάνει κούκου…
    ;(

  11. Πάνος με πεζά said

    Καλημέρα,καλή βδομάδα. Έχεις ξεχάσει τη φοβερή έκφραση Γιώργου Γεωργίου, όταν κάποια κουβέντα επανέρχεται στο ίδιο πράγμα (αυτό που λέμε «φαύλος κύκλος»).Ο πρώτος στίχος είναι «παροιμιώδης», τους άλλους δύο τους έχει προσθέσει αυτός :

    – Δυο φορές κουκιά με λάδι
    ήταν ένας εν Ελλάδι
    που τον άλειφε με λάδι…

  12. Γς said

    Και μια ξεπατικωτούρα:

    Πλήθος οι λαϊκές παροιμίες για τα κουκιά:

    «Τ’ άι Λουκά σπείρε τα κουκιά!»

    «Τί κάνεις Γιάννη; Κουκιά σπέρνω!»

    «Κουκιά έφαγες και κουκιά μαρτυράς!»

    ή «Κουκιά έφαγε, κουκιά μολογάει!»

    «Αν μαγειρεύεις τα κουκιά σε πήλινο τσουκάλι, θε να φουσκώσουν τα κουκιά και να χυθεί το λάδι!»

    «Όποιος δεν κάθεται καλά και θάλασσα γυρεύει, ο διάβολος του κώλου του κουκιά του μαγειρεύει!»

    «Άρρατα θέματα (παραφθορά του «άρρητ’ αθέμιτα»), κουκιά μαγειρεμένα!»

  13. Νέο Kid Στο Block said

    Ο κούκος δεν έχει σχέση με το κουκί. Ο κούκος είναι παλαιοσανσκριτικό (και όχι ηχομιμητικό ,όπως νομίζουν πολλοί). Γι’αυτό και έχει περάσει σε όλες τις ΙΕ γλώσσες.
    Η συσχέτιση του «τρεις κι ο κούκος» με τον κάπταιν Κουκ ,είναι εγγλέζικη παρετυμολογική μυθοπλασία.
    Είναι βεβαίως ιστορικά πιθανό να ισχύει πως όταν ο Τζέημς μαζί με τρία πρωτοπαλίκαρα αποβιβάστηκαν (με βάρκα) στην ατόλη Mπίρι-Κίρου , ο ιθαγενής που τους πρωταντίκρησε είπε «Τρεις κι ο Κουκ!ohh..! » αλλά αυτό, επιστημονικώς ειδωμένο, δεν συνδέει ετυμολογικώς τις έννοιες.

  14. sarant said

    Καλημέρα, καλή βδομάδα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια, βλέπω ότι έχουμε ρέντα σήμερα 🙂

    11: Για να πω την αμαρτία μου, την έκφραση του Γεωργίου δεν την ήξερα.

  15. Πάνος με πεζά said

    Το «δυο φορές κουκιά με λάδι» το χρησιμοποιεί με τη λογική του «τόμπολα»,»στα λόγια μου έρχεσαι» κλπ. Αλλά και το υπόλοιπο είναι αμίμητο, ε;

  16. Μαρία said

    κλήρωση
    Οι αντικαταστάτες των απο κυάμου βουλευτών, που επίσης κληρώνονταν, ήταν οι επιλαχόντες .

  17. Γς said

    Βουλέ βου κουκέ αβέκ μουά;

  18. LandS said

    “Τι κάνεις Γιάννη; Κουκιά σπέρνω!” είναι το ίδιο με το «“Πως είσαι Γιάννη; Κουκιά σπέρνω!”.

    Το “Τι κάνεις εκεί (ρε) Γιάννη; Κουκιά σπέρνω!” είναι άλλο πράμα.

  19. tamistas said

    Καλημέρα.
    Εδώ και βδομάδες σκέφτομαι, αλλά το αναβάλλω ο αναβλητικότατος, να σπείρω κουκιά, όπως έσπερνε ο πατέρας μου, σ’ ένα μικρό ελεύθερο κομμάτι στο περιβολάκι μας. Ο πατέρας μου τα έσπερνε γιατί οι ρίζες τους γίνονται πολύ καλό αζωτούχο, νομίζω, λίπασμα. Τα έτρωγε και ωμά. Μου έλεγε για τη μάνα του στην Κρήτη που τα τηγάνιζε, αλλά δεν τα έφαγα ποτέ τηγανητά. Θα το ζητήσω τώρα, αν γίνουν, ή απ’ τη μάνα μου ή απ’ τη γυναίκα μου, που της λείπει πάντως το ένζυμο και βλέπω να τσινάει…

  20. Γς said

    18:
    Ιτ ντιπέντς οβ γιάννις

  21. LandS said

    20
    ον γιάνις 🙂

  22. Ανδρέας Καλογερόπουλος said

    Ο Κολόμβος στο ημερολόγιό του γράφει την πρώτη μέρα της επαφής με τους κατοίκους του νησιού Σαν Σαλβαντόρ (Γκουαναχάνι) ότι τρώνε κάτι παράξενα κουκιά, εννοώντας τα φασόλια.

    Το αποτέλεσμα αυτής της επαφής είναι ολοφάνερο: δεν έχω φάει ποτέ στη ζωή μου κουκιά, ενώ έχω ταράξει τα φασόλια.

  23. Γς said

    20:
    αν σου πω ότι το βου είναι δίπλα στο νου…
    ;(

    19:
    Μα πως πάτε και παντρεύεστε γυναίκες με πρόβλημα γλυκοζο-6-φωσφορικής αφυδρογονάσης.
    😉

  24. Gpoint said

    Ε, να μην ρωτήσω τώρα αν υπάρχουν ζώα που στερούνται ττου ενζύμου δια τους κυάμους ;

  25. Αποστόλης said

    Να ρωτήσω κάτι άσχετο; Η περιοχή «Κουκάκι» έχει καμία σχέση με τα κουκιά;

  26. tamistas said

    23: Παρηγοριέμαι με τα χειρότερα που ακούω.

  27. spiral architect said

    @25: Όχι καθόλου! Το όνομά του το οφείλει στη μεγάλη βιοτεχνία κρεβατιών του "Κουκάκη" … 😉

  28. Πάνος με πεζά said

    Για να το παίξω και πάλι BAR-BAR

    Το κουκί, το «Κουκάκη»
    κι οι κακοί.
    Αρκεί Κιάμος ή κυάμωση;

  29. Γς said

    24:
    και φυσικά υπάρχουν..
    Από τα βακτήρια μέχρι τον άνθρωπο

  30. spiral architect said

    Απ΄ τα Τελώνια πέρασα τα κουκιά εσπέρνανε.
    Έτσι κι έτσι τα εσπέρνανε Τελωνιάτες τα κουκιά,
    δεν σας λέω χορατά, Μαυροματούσα και γλυκιά …

  31. π2 said

    Ήδη από την ύστερη αρχαιότητα χρησιμοποιείται ως μονάδα βάρους ο κόκκος και (μάλλον και) το κοκκίον (βλ. στα λήμματα του LSJ). Με μία έννοια, η χρήση αυτή είναι αρκετά παλαιότερη: στις δηλιακές απογραφές των θησαυρών των ιερών τα χρυσά και αργυρά στεφάνια ταξινομούνται και καταγράφονται βάσει του αριθμού των φύλλων και των κόκκων τους, αφού από αυτά τα μετρήσιμα χαρακτηριστικά εξαρτάται το βάρος του σε πολύτιμο μέταλλο και η αξία τους.

  32. sarant said

    Eυχαριστώ για τα νεότερα!

    Για το Κουκάκι με πρόλαβε ο Σπειροειδής.

  33. Πάνος με πεζά said

    Η περιοχή «Κουκάκη» πάντως σίγουρα δεν πρέπει να γράφεται με γιώτα, αφού η ονομασία προέρχεται από το στρατηγό Κουκάκη (κατά το Φάρμα Κουκάκη και το Γουδή…).

    Φαντάζομαι οι πινακιτζήδες θα κάνουν το ίδιο εύκολο πράγμα που κάναν στις ταμπέλες του Γουδιού, θα κολλήσουν δηλαδή ένα «η» πάνω στο «ι» (αφού προηγουμένως ξεκολλήσουν τα αυτοκόλλητα του Βάζελου, βέβαια), κι έτσι θα έχουμε ένα νέο Γουδή, που λέμε, ένα ήτα με δυο πόδια που θα γέρνουν δεξιά.

  34. smerdaleos said

    ενώ σύμφωνα με κάποιους η απαγόρευση του Πυθαγόρα είχε βάση υγιεινή, επειδή το κουκί είναι όσπριο “πνευματώδες, φυσσώδες, δύσπεπτον, δυσόνειρον” (κατά τον Διοσκουρίδη, και όταν λέμε πνευματώδες δεν εννοούμε ότι λέει έξυπνα ανέκδοτα αλλά ότι προκαλεί αέρια).
    —-

    Να προσθέσω εδώ ότι τα κουκιά μπορεί να προκαλέσουν αιμολυτική αναιμία μέ ή χωρίς ίκτερο -που μπορεί να αποβεί μοιραίος- σε όποιον έχει «έλλειψη ενζύμου». Το ένζυμο είναι η Γλυκόζη-6-φωσφωρική δεϋδρογενάση (G6PD).

    http://en.wikipedia.org/wiki/G6PD_deficiency

    The name favism is sometimes used to refer to the enzyme deficiency as a whole, although this is misleading as not all people with G6PD deficiency or Favism will manifest physically observable symptoms to the consumption of broad beans.

    H «έλλειψη ενζύμου» οφείλεται στην ύπαρξη μιας μεταλλαγμένης «υπολειτουργικής» ποικιλίας του γονιδίου που κωδικοποιεί το ένζυμο G6PD. H κληρονομικότητα είναι x-linked δηλαδή το γονίδιο είναι εντοπισμένο πάνω στο χρωμόσωμα Χ, το οποίο σημαίνει ότι οι άνδρες (γονότυπος ΧΥ) είναι πιο εύκολο να εμφανίσουν τη νόσο γιατί έχουν ένα μόνο χρωμόσωμα Χ, ενώ οι γυναίκες (ΧΧ), για να εμφανίσουν τη νόσο πρέπει να είναι ομοζυγωτικές, δηλαδή να έχουν και στα δύο τους χρωμοσώματα Χ το υπολειτουργικό αλληλόμορφο γονίδιο.

  35. Ανδρέας «Κουπονιώτης» said

    «κουκιά έφαγες, κουκιά μαρτυράς (ή μολογάς)», υπάρχει και η πιο προχωρημένη (ερμηνευτική) παραλλαγή:
    «κουκιά έφαγες και φάβα χέζεις»
    Με την ευκαιρία διόρθωσε και εκείνο το «ένυμο» που απουσιάζει από τον οργανισμό. Το σημείωσε και η/ο Emma στο #7.
    Καλημέρα!

  36. sarant said

    33: Ελπίζω να κάνεις πλάκα -σίγουρα *πρέπει* να γράφεται με γιώτα, τόσο το Γουδί όσο και το Κουκάκι. Το προσαρμόσαμε στα ουδέτερα, όπως και το Τατόι, το Χαλκούτσι, το Περιστέρι και το Καπανδρίτι (δίνω ιδέες;) ή και το Μαχαιράδο, ας πούμε.

  37. Αρκεσινεύς said

    Γράφει ο καημένος Πτωχοπρόδρομος αναφερόμενος στους ηγουμένους των μοναστηριών Β΄81
    Αυτός ψηφίζει πέρπυρα και γράφει και στρογγύλεα
    και συ ψηφίζεις φάβατα και γράφεις κονηδάτα.

    και ο Κοραής:
    Εις τα πατερικά αναγιγνώσκεται συχνά φάβατα βρεκτά, τα σήμερον εις ημάς λεγόμενα βρεκτοκούκια, τα οποία από τα μοναστήρια επέρασαν και εις των κοσμικών τας τραπέζας. Με ταύτα και άλλα τοιαύτα νοσηρά φαγηρά φθείρεται η υγεία εις δόξαν θεού.

    Γράφει ο Πλούταρχος στα Ηθικά του 734,Ε 11

    Ὅτι δ’ ἔστι τῶν βρωμάτων ἔνια δυσόνειρα καί ταρακτικά τῶν καθ’ ὕπνον ὄψεων, μαρτυρίοις ἐχρῶντο τοῖς τε κυάμοις και τη κεφαλή τοῦ πολύποδος, ὥν απέχεσθαι κελεύουσι τούς δεομένους τῆς διά ὀνείρων μαντικῆς.

    Όμως όχι μόνο η βρώση των κουκιών προκαλεί άσχημα όνειρα , αλλά και το να δει κανείς κουκιά στον ύπνο του. Όπως και να τα δεις, χλωρά, ξερά, μαγειρεμένα, αμαγείρευτα σημαίνουν πονοκέφαλο, φιλονικίες και στενοχώριες!

    Υπάρχουν και τα ψιλοκούκια.

  38. Νέο Κid said

    «κόκκος ,εστί δε μονάς μάζης τω εν Θήρα κυάμω εις και τρίτον και τέταρτον αυτού μετρουμένης ορίζεσθαι» 1κόκκος= 1+1/3+1/4 κουκί. Περίπου 2,33 γραμμάρια.

  39. Ανδρέας «Κουπονιώτης» said

    33.
    Άντε πάλι με το Γουδί. Μέχρι να καταφέρουμε να το ξανακάνουμε με –ι ώρες είναι να γίνει η Αθήνα Αθηνά…
    🙂

  40. Αρκεσινεύς said

    Τα λεύτερα κορίσια χρησιμοποιοιύσαν την κυαμομαντεία για να προβλέψουν ποιον θα παντρευτούν. Λεπτομέρειες μη ζητάτε.

  41. Υπάρχει ο όρος «πραγματολογική αφασία»; Έχω ακούσει να το λένε, αλλά δεν ξέρω αν είναι πραγματικό ή επινόηση. Υποτίθεται ότι είναι όταν λες κάτι σε κάποιον, και αυτός το καταλαβαίνει μόνο κυριολεκτικά.
    Είχα την εντύπωση ότι το «Τι κάνεις Γιάννη; Κουκιά σπέρνω» ήταν παραδειγμα όχι ασυνεννοησίας γενικά, αλλά αυτού του πράγματος.

  42. Πάνος με πεζά said

    @ 36 : !!! Τόσες πολλές περιοχές είναι; Ωστόσο υπάρχουν και γαλατικά χωριά που αντιστέκονται, όπως ο «Ζωγράφος» και ο «Ελληνορώσος» ! Πάντως, πιστέυω ότι όταν αλλοιώνεται εντελώς το νόημα, θα ήταν καλύτερο να κρατιέται η γενική του επωνύμου. Γιατί αλλιώς σκοτώνουμε το μυαλό μας να συνδέσουμε το ταίρι του γουδοχεριού και το μικρό του κούκου με στρατηγούς, και στην τελική, δεν αποδίδουμε και την προβλεπόμενη τιμή.

  43. Πάνος με πεζά said

    Κι από την άλλη, έχουμε χάσει τόσα ωραία παλιά τοπωνύμια γενικής, έστω και ήσσονος σημασίας : «Σωτηράκη», «Μαλτσινιώτη», «Απομάχων», «Εκτελωνιστών», «Προμπονά» (αυτό παραμένει), «Λιούμη», «Τσαλαβούτα», «Καραπάνου» κλπ.

  44. Αρκεσινεύς said

    40. κορίτσια

    38. Νεοκίντ, μπορείς να δώσεις παραπομπή;

  45. sarant said

    7-35: Το διόρθωσα, ευχαριστώ!

  46. Νέο Κid said

    44. Απέσβετο και παραπέμπον ύδωρ.

  47. sarant said

    42: Ποια είναι όμως η… προβλεπόμενη τιμή; Ειδικά για το Γουδί όπως είπαμε εδώ στο ιστολόγιο, δεν έχει καμιά σχέση με την οικογένεια Γουδή.

    Τα μικροτοπωνύμια που ανέφερες, δεν έχουν χαθεί επειδή είναι στη γενική, αλλά επειδή, μαζί με τόσα άλλα που είναι στην ονομαστική, δεν καταγράφονται. Αν έχουν χαθεί.

  48. spyroszer said

    Να θυμίσω και το μονοκούκι, βγήκε μονοκούκι, από την εκλογική σημασία του κουκιού.
    Πάντως υπάρχει σε ναξιακά κείμενα της τουρκοκρατίας η φράση «λαιμός μαργαριταρένιος μονοκούκκι», με τη σημασία: είδος περιλαιμίου καθ’ όλη την έκταση.
    http://books.google.gr/books?id=yqg_AQAAIAAJ&q=%22+%CE%BC%CE%BF%CE%BD%CE%BF%CE%BA%CE%BF%CF%8D%CE%BA%CE%BA%CE%B9%22&dq=%22+%CE%BC%CE%BF%CE%BD%CE%BF%CE%BA%CE%BF%CF%8D%CE%BA%CE%BA%CE%B9%22&hl=el&sa=X&ei=wPKJUviPN8vKswb_yIHQCg&ved=0CE0Q6AEwBg

  49. Labros said

    Είναι πολύ πιο λογικό η απέχθεια να αναπτύχθηκε λόγω της έλλειψης G6PD που προκαλεί αιμόλυση στα άτομα που τη φέρουνε και συνεπώς θάνατο αφότου φάνε κουκιά. Θα ήτανε πολύ εύκολα παρατηρήσιμο.

  50. emma said

    38. Για τα πολύτιμα μέταλλα χρησιμοποιούσαν ως μονάδα βάρους το σπόρο απο τα χαρούπια ( κεράτια και πιθανόν το καράτι να έχει κάποια σχέση) όπου 5 σπόροι ζυγίζουν 1 γραμμάριο

  51. Πάνος με πεζά said

    Ωραία, ξεχνάμε τα «αμφιλεγόμενα» τωπονύμια, καιμεταφερόμαστε στο Κρυεκούκι, σημερινού ονόματος «Ερυθρές».

  52. Πάνος με πεζά said

    «τοπωνύμια», κι επίσης μου κολλάει και το space, γι αυτό βλέπετε συχνά κολλημένες λέξεις…

  53. Εθνικόφρων said

    Αξιότιμοι σύντροφοι,

    Εξαιρετικόν το σημερινόν κείμενον του κ. Σαραντάκου διά τους κυάμους, είναι μακράν η καλυτέρα ανάρτησις του τελευταίου τριμήνου. Επιτρέψατέ μοι να προσθέσω το ρήμα «κυαμίζω» που εσήμαινε «γίνομαι ώριμος (η) διά γάμον». Το καταγράφει το Liddell-Scott ως λέξιν του Αριστοφάνους (αποσπάσματα, 582).

    Επειδή πλησιάζουσι τα Χριστούγεννα (Ημέρα του Ανικήτου Ηλίου, δι’ ημάς τους πιστούς της Πατρώας Θρησκείας) εσκέφθην να σάς προσφέρω σήμερον την πλήρη έκδοσιν των παραμυθιών των Αδελφών Γκρίμ και των τοιούτων του Χάνς Κρίστιαν Άντερσεν.

    Επίσης, την θαυμασίαν «Εισαγωγή στην Νεώτερη Ελληνική Λογοτεχνία» του Βρετανού Ροδερίκου Μπήτων

    μία ενδιαφέρουσαν εγκυκλοπαιδείαν των Συνωμοτικών Θεωριών

    και έν Αντικαπιταλιστικόν Λεξικόν που θα γοητεύση αρκετούς μπολσεβίκους αναγνώστας του παρόντος Ιστολογίου

    Και εις άλλα με υγείαν

    ΕΘΝΙΚΟΦΡΩΝ Έλλην και ουχί Ρωμηός καρπαζοεισπράκτωρ
    Μέγας Ευεργέτης του παρόντος Ιστολογίου (Βιβλιοθήκη Loeb, Λεξικόν Liddell-Scott κλπ.)

    ΥΓ: Αναχωρώ οσονούπω διά το στερούμενον Διαδικτύου ερημητήριόν μου και δεν θα δυνηθώ να απαντήσω εις τυχόν προς εμέ σχόλια, τας προσεχείς πεντήκοντα (50) ώρας

  54. spiral architect said

    … μον’ κανόνισε μην πλακωθείς στα όσπρια κει χάμω που θα πας, και τουμπανιάσεις!
    Παν μέτρον άριστον. 😀

  55. SocratesL said

    Τις καλημέρες μου!

    Σχετικά με το μύθο για τον Πυθαγόρα, διασώζονται διάφορες εκδοχές.
    Σε μια από αυτές διωκόμενος ήταν κάποιος μαθητής του, τον οποίο καταδίωκαν στρατιώτες, τον συνέλαβαν μπροστά στο χωράφι με τα κουκιά και τον οδήγησαν στον διοικητή τους. Παραξενεμένος αυτός από τη στάση του πυθαγορείου τον ρώτησε γιατί προτίμησε να συλληφθεί παρά να επιχειρήσει να διαφύγει διασχίζοντας το χωράφι. Η απάντηση του πυθαγορείου ήταν αποστομωτική: «Προτιμώ να διασχίσω το χωράφι με τα κουκιά παρά να σου πω γιατί τα απεχθάνομαι!»

  56. Gpoint said

    # 48

    πιο πιθανό φαίνεται το μονοκούκι να αναφέρεται σε μονή σειρά των μαργαριταριών παρά να καλύπτει όλη την έκταση

  57. cronopiusa said

    καμιά καθυστέρηση δεν θα γίνεται ανεκτή και κάθε τραυματίας ή απλώς βραδυπορών θα «κυανίζεται» Άρης Αλεξάνδρου το Κιβώτιο

  58. sarant said

    50: Ασφαλώς και έχει σχέση το καράτι με το κεράτιον, πρέπει να γράψουμε κάποτε.

    55: Γουστόζικο!

  59. Νεοκίδιοσ ο μεγαλΑπρεπής (fka: Νέο Kid) said

    Διευκρινίζω ότι το σχόλιο 38. δεν ήταν σοβαρό. Το δε «αρχαίο» είναι από απόκρυφο κείμενο του σολοικιστού Νεοκιδίου του μεγαλΑπρεπούς. (αλλά αφού «ξεγέλασε» (σχεδόν..) κοτζάμ Αρκεσινέα, λέω να συνεχίσω τις γελοιότητες ,με ευπρέπεια πάντα…)

  60. Κωστής K. said

    Καλησπέρα κι από μένα. Να προσθέσω απλώς στο αρχικό άρθρο του νικοκύρη ότι η δυσανεξία στα κουκιά που προκαλείται από την έλλειψη της αφυδρογονάσης της 6-φωσφορικής γλυκόζης (G6PD) ονομάζεται συνήθως «κυαμισμός» και ότι ο όρος «κυάμωση» είναι μια εναλλακτική, λιγότερο χρησιμοποιούμενη ονομασία.

  61. LandS said

    58 Κάτι έγραψες εδώ
    http://www.sarantakos.com/language/omiraggl.htm,
    υποσχέθηκες κανονικό άρθρο εδώ https://sarantakos.wordpress.com/2010/08/31/karate/
    και ξανά έγραψες (πάνω κάτω τα ίδια) εδώ https://sarantakos.wordpress.com/category/%CE%BB%CE%B5%CF%81%CE%BD%CE%B1%CE%AF%CE%BF-%CE%BA%CE%B5%CE%AF%CE%BC%CE%B5%CE%BD%CE%BF/

  62. Αρκεσινεύς said

    Ο Ιάμβλιχος στο βίο του Πυθαγόρα αναφέρει πως όταν κάποτε είδε ο Π. έναν ταύρο να βόσκει σ’ένα χωράφι που είχε και χλωρά κουκιά είπε στο βοσκό να πει στον ταύρο κυάμων απέχεσθαι και όταν ο βοσκός του είπε πως δεν ξέρει να μιλά βοϊστί κι αν ξέρει ο ίδιος ας συμβουλέψει τον ταύρο, ο Π. πήγε κοντά στ΄αυτί του ταύρου και άρχισε για πολλή ώρα παραινείν και συμβουλεύειν. Τελικά κατόρθωσε όχι μόνο ο ταύρος να φύγει από το χωράφι χωρίς να γευτεί των κυάμων, αλλά από κεί και πέρα να μη φάει ποτέ κουκιά. Ο ταύρος έγινε μακροβιότατος στον ναό της Ήρας στον Τάραντα τρώγοντας τροφές ανθρώπων.

  63. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Στην περιοχή από όπου κατάγομαι υπάρχει η έκφραση «κατά πώς δείχν(ου)ν τα κ(ου)κιά» δεν θα γίνει το τάδε πράγμα (συνηθέστερο) ή και θα γίνει. Έχει όμως σωθεί και η ιστορία από την οποία προήλθε η φράση.
    Λέει, λοιπόν, ότι τα παλιά χρόνια σε κάποιο από τα χωριά του Ξηροβουνίου Μούλες ή Βαρλάμι ή Λαγάτρα (βρίσκονται στην δυτική πλευρά του βουνού και παλιότερα θεωρούνταν φτωχά και χαμηλού μορφωτικού επιπέδου) κάποιος παπάς για να βρει πότε θα ‘ρθει το Πάσχα έκανε το εξής: στις Απόκριες έβαλε 50 κουκιά στο ράσο και τρώγοντας κάθε μέρα από ένα θα έβρισκε πότε είναι το Πάσχα. Όλα πήγαιναν καλά μόνο που σύντομα η παπαδιά ανακάλυψε τα κουκιά και σκέφτηκε «μωρ’ τ’ παπά τ’ αρέν τα κ’κιά, άι να τ’ βάλω κι άλλα». Οι μέρες περνούσαν και τα κουκιά δεν τελείωναν. Κάποια στιγμή οι χωριανοί περπατώντας στο δρόμο βρήκαν κόκκινα τσόφλια από αβγά, σημάδι ότι το Πάσχα ήρθε και πέρασε. Πηγαίνοντας λοιπόν στον παπά για να τον ρωτήσουν πότε θα έχουν Πάσχα, αυτός απάντησε: «κατά πώς δείχν’ν τα κ’κιά, ούτε τ’ φέτο ούτε τ’ χρόν’ !».

    #48
    Μονοκούκι και κανταρέλα το λέμε εμείς (βλ. κι εδώ https://sarantakos.wordpress.com/2012/12/13/2012woty-2/#comment-148972).
    Τώρα πού έμαθα τι είναι το μονοκούκι, νομίζω ότι κανταρέλα πρέπει να είναι η αλυσίδα από το καντάρι, που (ανάμεσα και σε άλλα) είναι είδος ζυγαριάς. Μονοκούκι και κανταρέλα πρέπει μάλλον να είναι η εικόνα των ψηφοφόρων που σχηματίζουν γραμμή, αλυσίδα για να ψηφίσουν στην ίδια κάλπη, όταν ψήφιζαν με το σφαιρίδιο.

  64. τουρκόσπορος said

    Η γιαγιά μου η κυρα-Λένη, από το Κόρθι της Άνδρου, έλεγε μια παροιμία με κουκιά, η οποία μου ᾽ταν ακατανόητη για χρόνια χωρίς τη συνοδευτική της ιστορία, που ευτυχώς κατάφερα να αποσπάσω. Έλεγε λοιπόν όταν κάτι αργούσε πολύ να γίνει:
    «Κατά πώς λένε τα κουκιά και μαρτυράει κι η φλάσκα,
    ούτε φέτος θα ᾽χουμε Λαμπρή, ούτε του χρόνου Πάσχα».

    Ήταν παλιά ένας αγράμματος παπάς σ᾽ ένα χωριό και κατέβηκε μια μέρα στην πόλη να ρωτήσει το Δεσπότη πότε είναι το Πάσχα. Ο Επίσκοπος βρήκε έναν πρακτικό τρόπο για να του υποδείξει το Πάσχα. Γέμισε ένα σακούλι με ξερά κουκιά, όσα και οι μέρες που μένανε ως τη Λαμπρή. Είπε του παπά: «Θα τρως ένα κάθε μέρα κι ώσπου να τελειώσουν θα ᾽ναι Πάσχα».
    Ο παπάς ακολουθώντας τις οδηγίες του Δεσπότη έτρωγε ένα κάθε πρωί. Η παπαδιά τον είδε και σκέφτηκε αφού αρέσουν του παπά τα κουκιά να του γεμίσω το σακούλι. Έτσι κι έκανε, του το γέμιζε ταχτικά. Μπήκε το καλοκαίρι, θερίσανε, τρυγήσανε οι χωριανοί, σαν πολύ να άργησε το Πάσχα. Ρωτήσανε τον παπά λοιπόν, «παπά μου πότε θα κάνουμε Λαμπρή»;
    Και τους απάντησε με το παραπάνω δίστιχο!

  65. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    #64
    Μα τέτοιος συγχρονισμός; Απίστευτο!

  66. sarant said

    63-64: Πραγματικά απίστευτος συγχρονισμός! Η πλάκα είναι ότι την ιστορία την ξέρω κι εγώ, αλλά με φασόλια. Ωστόσο, πιο λογική είναι με κουκιά.

    61: Ωχ, τόσο πολλές φορές το έχω υποσχεθεί; Το κακό είναι πως η ιστορία της λ. καράτι δεν φτάνει για να γεμίσει άρθρο, αλλά τι να κάνουμε, θα δω μήπως την τεντώσω.

  67. Αρκεσινεύς said

    Η ιστορία πρέπει να είναι πανελλήνια. Λέγεται και στην Πελοπόννησο και στην Αμοργό, πάντα με κουκιά. Στο νησί μου βέβαια όπως στο 64.

  68. emma said

    1. Yπάρχει ειδικό σκεύος που μαγειρεύει φάβα χωρίς ανακάτεμα και πιτσιλιές, η polentiera. Tο συστήνω ανεπιφύλακτα

  69. Triant said

    1. γλυκοζο-6-φωσφορική αφυδρογονάση (Γς)
    2. γλυκόζη-6-φωσφωρική δεϋδρογενάση (Smerdaleos)
    3. αφυδρογονάση της 6-φωσφορικής γλυκόζης (Κωστής Κ.)

    Υποθέτω ότι τα 1 και 3 είναι το ίδιο οπότε κερδίζουν 2-1 🙂

  70. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    Ὅταν ἤμουν στὴν Ἰταλία παρακολουθοῦσα, συνήθως χωρὶς νὰ ἐπεμβαίνω, μιὰ ὁμάδα συζήτησης (newsgroup-δὲν ξέρω ἂν ὑπάρχουν ἀκόμη) μὲ θέμα τὴν ἀρχαιοελληνικὴ γραμματεία. Συμμετεῖχαν καὶ ἐπιφανεῖς ἐλληνιστὲς τῆς Ἰταλίας, συγγραφεῖς, καθηγητὲς Πανεπιστημίου κλπ καὶ μιὰ μέρα μιλοῦσαν γιὰ τὰ κουκιὰ κι ἔλεγαν ὅτι στὴν ἀρχαία Ἑλλάδα οἱ Ἕλληνες ἐπέτρεπαν νὰ τρῶνε κουκιὰ μόνο στὶς γυναῖκες. Ἀμέσως ἔκανα τὸ συνειρμὸ μὲ τὴν κυάμωση ποὺ εἶναι φυλοσύνδετη πάθηση καὶ πολὺ σπάνια μπορεῖ νὰ παρατηρηθῆ σὲ γυναῖκα καὶ τὸ ἔγραψα. Τότε ἐπενέβη ἕνας χομπίστας ἀρχαιολόγος, ποὺ τὸν γνώριζα καὶ προσωπικὰ γιατὶ ἦταν γείτονάς μου, ὁ ὁποῖος θεωροῦσε ἀπίθανο οἱ ἀρχαῖοι Ἕλληνες νὰ εἶχαν γνώσεις γενετικῆς. Τοῦ εἶχα ἀπαντήσει πὼς δὲ χρειαζόταν γνώσεις γενετικῆς ἀλλὰ παρατηρητικότητα. Δὲν εἶναι δύσκολο νὰ συσχετίσης τὴ βρώση κουκιῶν μὲ τὴ συγκεκριμένη κλινικὴ εἰκόνα κι ἂν δὲν εἶχε συμβεῖ ποτὲ σὲ γυναῖκα θὰ ἦταν εὔκολο, ὄχι νὰ βγάλης συμπερέσματα γενετικῆς, ἀλλὰ νὰ πῆς ὅτι ἡ γυναῖκα δὲν κινδυνεύει ἀπὸ τὰ κουκιὰ καὶ νὰ δώσης μιὰ μεταφυσικὴ ἑρμηνεία. Δὲν τὸ δεχόταν μὲ τίποτα, ἑξήγησε ὅμως τὸ λόγο ποὺ οἱ γυναῖκες μποροῦσαν κατὰ τοὺς ἀρχαίους νὰ τρῶνε ἐνῶ οἱ ἄνδρες ὄχι. Στὸ κουκί, λέει, πίστευαν οἱ ἀρχαῖοι ὅτι κατοικοῦσαν οἱ ψυχὲς ποὺ δὲν εἶχαν ἔλθει ἀκόμη στὸν κόσμο κι ἂν ἕνας ἄνδρας ἔτρωγε κουκιὰ θὰ τὶς κατέστρεφε, ἐνῶ ἡ γυναίκα μποροῦσε νὰ φάη ἐπειδὴ κυοφοροῦσε τὰ παιδιά. Δὲν ἔχω διασταυρώσει τὴν ἀλήθεια αὐτῆς τῆς δοξασίας. Ξέρει κανεὶς ἀπὸ σᾶς κάτι;

  71. spiral architect said

    @68: Με αναδευτήρα; 🙄

  72. physicist said

    #68. — ‘Εμμα, το κοίταξα στο ψαχτήρι (δεν τόξερα) και δεν μου φαίνεται να διαφέρει και πολύ από ένα κοινό μίξερ, με μια γαβάθα κι έναν (ηλεκτρικό) αναδευτήρα. Τι κάνω λάθος; Πού είναι το μυστικό της πολεντιέρας;

  73. physicist said

    #68, #72. — Ααααα, αυτός ο αναδευτήρας της πολεντιέρας είναι μυστήριος, δεν μοιάζει με τον γνωστό. Ανακαλώ την ερώτηση. 😉

  74. emma said

    71. χωρίς αναδευτήρα, θα ήταν μια απλή κατσαρόλα

  75. Theban said

    @69
    Και το 2 το ίδιο με τα άλλα είναι. Τώρα ποιο είναι σε καλύτερα ελληνικά, δεν ξέρω θα σε γελάσω.

  76. sarant said

    70: Πρέπει να το ψάξω, το κρατάω στα υπόψιν.

  77. Ηλεφούφουτος said

    Καλά, το «να μασάς κουκιά και να φτύνεις» μόνο εγώ το ξέρω;

    Στο σόι μου έχουμε και τον παροιμιόμυθο «υπάρχει κι ο κουκόκηπος», σύμφωνα με τον οποίο, όταν έφτασαν οι καλεσμένοι, ο οικεδεσπότης συνειδητοποίησε ότι δεν είχε αρκετό φαγητό να τους προσφέρει, τους πρότεινει λοιπόν μεχρι να βγει το φαγητό να πάνε όλοι μαζί μια βόλτα στο περιβόλι, τους πέρασε απ τα κουκιά, έδωσε το καλό παράδειγμα κι άρχισαν κι οι καλεσμένοι να τσιμπολογάνε (μια Καθαρά Δευτέρα είχα φάει χλωρά κουκιά, σαν τη γίδα καλή ώρα – νοστιμότατα!), μέχρι που χόρτασαν έτσι και βγήκε απ την υποχρέωση να τους προσφέρει κανονικό γεύμα.

    «H «έλλειψη ενζύμου» οφείλεται στην ύπαρξη μιας μεταλλαγμένης «υπολειτουργικής» ποικιλίας του γονιδίου που κωδικοποιεί το ένζυμο G6PD. H κληρονομικότητα είναι x-linked δηλαδή το γονίδιο είναι εντοπισμένο πάνω στο χρωμόσωμα Χ, το οποίο σημαίνει ότι οι άνδρες (γονότυπος ΧΥ) είναι πιο εύκολο να εμφανίσουν τη νόσο γιατί έχουν ένα μόνο χρωμόσωμα Χ, ενώ οι γυναίκες (ΧΧ)…»

    Εκεί έγκειται άλλωστε το σατανικόν της συλλήψεως της βρομεράς θρησκείας να αντικαταστήσει τα ελληνόψυχα κουκιά, τα οποία εξασφάλιζαν δαρβινικώ τω τρόπω ευγονία για το ελληνικό έθνος (όσοι δεν τα άντεχαν ψοφάγανε, κι έτσι το ελληνικό έθνος απετελείτο μόνον από λεβέντας), με φασόλια που τα αντέχουν και οι πιο λαπαδεροί δημόσιοι υπάλληλοι. Η νομοθετική πράξις διά της οποίας και όστις απηγόρευσε την καλλιέργεια κοκκίων και επέβαλε την υπό φασιόλων αντικατάστασιν τούτων, υπεγράφη υπό του Εβραίου αποσυνάγωγου και χλεμπονιάρου Μπεν Ελιέζερ, προπάππου του Ελευθερίου Βενιζέλου, ήτις απηγόρευσε την ζείαν.

    Άλλη εκλογική χρήση των κουκιών: Θρυλείται ότι ο Θ. Σοφούλης με τη λέξη «κουκιά» τεστάριζε όσους πήγαιναν στο γραφείο του στην Αθήνα να του ζητήσουν ρουσφέτι ισχυριζόμενοι ότι ήσαν Σαμιώτες.

    Σπάιραλ 1, εκστασιάζομαι και μόνο στη σκέψη οσπρίων με κρεμμύδια και κόκκινο κρασί – στουμπηχτό κρεμμύδι εννοείς ψιλοκομμένο (με γροθιά λεβέντικη);

    http://www.youtube.com/watch?v=uPYN5t007yw

  78. Και μια διαφορετική ερμηνεία για το μονοκούκι. 🙂

  79. Μαρία said

    41
    Υπάρχει αλλά ο όρος pragmatic disorder έχει μεταφραστεί πραγματολογική δυσλειτουργία. Τα πιστιρίκια μέχρι κάποια ηλικία, μέχρι να περάσουν στην αφηρημένη σκέψη, δικαιολογούνται, όταν ερμηνεύουν κυριολεκτικά την απειλή των γονιών τους «θα σε σκοτώσω».

  80. physicist said

    #78. — Το γεγονός ότι η κουλουρομηχανή με τα γκζ-γκζ-γκζ των ιμάντων της και τα μετακινούμενα ταψιά της, με τον κάδο της για τη ζύμη και με τα κουλουράκια που φαντάζομαι ότι παράγει με γοητεύει πολύ περισσότερο από τον υπολογιστή που ρυθμίζει τις κινήσεις της είναι κάτι ανησυχητικό; Θάπρεπε να μιλήσω με γιατρό ή κάτι παρόμοιο ή είμαι εντάξει σε γενικές γραμμές;

    😉

  81. Γς said

    69:
    Το ίδιο είναι. Και τα τρία. Οι αφυδρογονάσες είναι ένζυμα που αφαιρούν υδρογόνο από οργανικές ενώσεις. Όπως η αλκοολική αφυδρογονάση, γαλακτική αφυδρογονάση ή η δικιά μας εδώ.

    Με τον όρο «αφυδρογονάση» (Στο 1 και 3) αποδίδεται στα ελληνικά το ελληνογενές(σικ ρε) Dehydrogenase. Υπάρχει και η μπασταρδεμένη εκδοχή της (σςτο 2) «δεϋδρογενάση»

    Η κατάληξη -ase, -άση είναι κοινή για όλα τα ένζυμα

  82. spiral architect said

    @77 τέλος: Έτσι ακριβώς!

    @80: Αν το λειτουργικό που τρέχει η μηχανή είναι Linux, καλά πας.
    Αν τρέχει ΧΡ, θες γιατρό.
    (και η μηχανή επανεγκατασταση λειτουργικού) 😀

  83. physicist said

    #82(α). — Ε όχι και ΧΡ! Φτου σκόρδο, προληπτικός θα γίνω δωπέρα που έμπλεξα. 😀

  84. sarant said

    77: Γιά πες λίγο για τον Σοφούλη και τα κουκιά.

  85. gryphon said

    Καπου έχω διαβασει και την οχι πολυ διαδεδομενη εκδοχη οτι η φραση του Πυθαγόρα σημαινει αποχη απο τυχερα παιχνιδια.
    Υπαρχει και η πολυ ωραια σκηνη στον «Κυριο Πτεραρχο» οπου ο Χατζηχρηστος εξοργιζετι με τον Ρηγοπουλο που κανει τον υπολογιστη προικοθηρα υποψηφιο γαμπρο καιτου λεει «γυναικα ηρθες να παρεις εδω η αγκιναροκούκια ; «.
    Αυτο πρεπει να ειναι φαγητο μαλλον .Οπως καιναχει κατα συμπτωση τηρω την Πυθαγορεια προτροπη (εαν εννοει δηλαδη κυριολεκτικα αυτα) και δεν εχω φαει ποτε κουκια.Κατι εξ οψεως με απωθει απο αυτα οπως και απο τα σαλιγκαρια τον πατσα και διαφορα αλλα που πιθανον να ειναι ευγευστα φαγητα.

  86. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Κουκιά δεν έφαγα (δε μ αρέσουν κιόλας ξερά-που είναι τώρα), αλλά για κουκιά θα μολοήσω:

    Τώρα το Νοέμβρη πράγματι σπέρνουν τα κουκιά και τα ρεβίθια.Ειδικά η κουκιά είναι πολύ εύκολο φυτό.Και όμορφο ψυχανθές. Βάλτε δυο σε γλάστρες και θα με θυμηθείτε.
    Υποψιάζομαι δέσποτα ότι το επόμενο βιβλίο θα είναι …όσπριες κουβέντες (μην πω λέξεις κατ ευθείαν, ως συνέχεια στις οπωροφόρες) :). Να σου πω, χειμώνιασε από τη μια, φτωχαίνει ο κόσμος από την άλλη, βάλε μια φασουλάδα στο καζάνι.

    Δε μαγερεύγω μπλιο κουκιά
    δε στένω μπλιο τσικάλι,
    εκάηκα τη μια βολά
    να μην καώ την άλλη.
    Παλιά μαντινάδα (τύπου «δε θα ξαναγαπήσω»)

    Καλημέρα παπά
    -κουκιά σπέρνω
    Ίντα κάνει η παπαδιά
    -Επαέ τα ΄σπειρα κι οπέρσι κι ήτονε καλόψητα.

    -«Δε θέμε κουκόφαβα,μα απού τη γκαλή που βγάνουνε οι παπούλες» (τα λαθούρια)

    Κουκίζω λέμε το σκορπάω, σπέρνω και πασπαλίζω:
    «πάσα Τρίτη και Σαββάτο, κούκιζέ τα με τον άθω (να πασπαλίζεις τα φασούλια -τις φασολιές- με στάχτη δις εβδομαδιαίως για να τα σώζεις από τους ψύλλους (νομίζω).
    Εκούκισα μερδικά φασούλια (έσπειρα)
    Ξεκουκίζω,βγάζω τις κουκιές από το χωράφι,αλλά και ξεσπυρίζω, το ρόδι ας πούμε ή το καλαμπόκι (τη «ρόκα» του- που κάτω τη λέγαμε αλλιώς-πώς;)
    Αν σας πω ότι στο βάθος της μνήμης μου υπάρχει η λέξη κουκορίχτρα; το λέγανε απαξιωτικά για κάποια που ακουγόταν ότι έκανε τη μάντισσα (έριχνε τα χαρτιά) στην πόλη.Το γκούγκλισα αλλά δε βλέπω να υπάρχει, όμως το θυμούμαι καλά.
    Επίσης, ο πατέρας μου λέει κούκο το μπερεδάκι.
    «Κουκιά» λένε και τα σπυριά γενικά των οσπρίων. «Δεν ήσπειρα κουκί κριθάρι οφέτος» (καθόλου).
    -Χλωροκούκια (βλ.φωτό νήματος)
    -Αγκιναροκούκια ,με ή χωρίς χοχλιούς ,και κληματόφυλλα και μάραθο (ανεγλίψ) ανεγλείφομαι 🙂
    -Κουκιά σκορδωτά (αυτά είναι τα τηγανητά.Αφού βράσουν-τα χλωρά- τσιγαρίζονται σε σκόρδο)

    Το κουκοσάλι (το χαλάζι) το ξαναείπαμε.Και το άσμα
    βοσκαρουδάκι αμούστακο

  87. 80,
    Η ασθένεια είναι ανίατη, αλλά θα βρεις πολλούς συμπάσχοντες! 🙂

  88. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    86.»Κουκί»(σπόρος) για όσπρια, δημητριακά,σιτηρά: κουκί στάρι, ρύζι, ρεβίθι

  89. Triant said

    @81 Δεν σκέφτηκα ότι το δε- είναι απόδοση του de- δηλαδή από-. Προφανές. Απολογούμαι! (εκ του apologize) 🙂

  90. 2,
    Στην αλληλογραφία, μάλιστα, του εύζωνα Κουκίδη, φαίνεται η έμπνευσή του από τον ηρωικό στρατηγό Φαβιέρο.

  91. Γς said

    89:
    Και ο Γς θυμήθηκε ότι πριν από 40 και χρόνια μελετούσε τη δραστικότητα αυτού του ενζύμου σε διάφορους ακτινοβολημένους οργανισμούς.
    Με όλους τους κανονισμούς και τις προφυλάξεις βεβαίως βεβαίως!

  92. Σχολαστικά για τς ελληνικές ονομασίες των ενζύμων:
    Υποθέτω ότι το ένζυμο για το οποίο μιλούμε αφυδρογονώνει (=αφαιρεί υδρογόνο από) την 6-φωσφορική γλυκόζη. Δεν είναι φωσφορική αφυδρογονάση! Επομένως θα έπρεπε να λέγεται όπως το λέει ο Κωστής Κ., αφυδρογονάση της 6-φωσφορικής γλυκόζης. Το 2 («γλυκόζη-6-φωσφωρική δεϋδρογενάση») είναι ασύντακτο στα ελληνικά· το 1 («γλυκοζο-6-φωσφορική αφυδρογονάση», Γς) καλύτερο γλωσσικά, αλλά πάλι παραπλανητικό χημικά.

  93. μιὰ φορὰ στὴν ζωή μου μόνο ἔφαγα κουκιά, στὸ Ἅγιον Ὄρος. κι ὅταν τά ‘τρωγα δὲν ἤξερα καί τί ἦταν!

  94. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    77.Ωχ ναι! Μασούσανε κουκιά και τα φτύναν στο Χριστό προς το Γολγοθά! και τη Μ.Παρασκευή μας το λέγανε αυτό οι γιαγιάδες για μην τρώμε αυτή τη μέρα χλωρά κουκιά.
    Εγώ τώρα λέω ότι ειδικά η δική μου, μπορεί να τόλεγε για να ψιλογλιτώσει δρομολόγια ως τον κήπο μέρες που είτανε. Είχε πολλές δουλειές για να τρέχει να μαζεύει ποδιές ολόκληρες τα χλωροκούκια για το καφενείο του παπού όπου τα ρημάζανε οι άντρες με ελιές για να πίνουνε νηστίσιμα τις ρακές.Τα κουκιά, είτε χλωρά την άνοιξη, είτε στραγαλιασμένα το χειμώνα, είναι καλός μεζές με ελιές για τη ρακή. Τα κουκάκια τα παχουλά,τα φούλια, τα μισιριοτάλια.(από το Μισίρη).
    77.προς το τέλος της υπόκρισής σου ως ελλήφρων,
    ή τ ι ς δεν είσαι -και φαίνεσαι! 🙂

  95. Γς said

    92 @ Αγγελος

    Αυτός είναι σύμφωνα με τους κανόνες ονοματολογίας ο σωστός όρος.
    Ας προσθέσουμε ότι η κυάμωση δεν οφείλεται στην έλλειψη του G6PD.
    Το ένζυμο υπάρχει αλλά δεν έχει την κατάλληλη δραστικότητα (λόγω μεταλλάξεων στο χρωμόσωμα Χ).

    Να πούμε ακόμα ότι οι φορείς αυτής της ανεπάρκειας του G6PD δεν μπορούνε να φάνε κουκιά, αλλά αντέχουν στην ελονοσία!

    Γι αυτό υπάρχει υψηλό ποσοστό αυτής της ανεπάρκειας σε περιοχές που ενδημούσε η ελονοσία στην Ελλάδα, Αποτέλεσμα φυσικής επιλογής!

    Τώρα γιατί αυτή η αυξημένη αντοχή; Είναι μια άλλη, ωραία ιστορία της Πληθυσμιακής Γενετικής.

  96. Αρκεσινεύς said

    Το γράψαμε στο νήμα για τα ρεβίθια πως τα σπέρνουν το Μάρτιο Απρίλιο.

    Οι σπόροι των κουκιών είναι δυο ειδών:μαυριδεροί που σπέρνονται νωρίς το φθινόπωρο για να καρπίσουν τον Γενάρη και κόκκινοι για να καρπίσουν Μάρτιο-Απρίλιο.

    Όχι μόνο τις φασολιές με τα μαυρομάτικα, αλλά και τις κουκιές τις ράντιζαν με τη στάχτη. Υπάρχει χαριτωμένη επωδή σχετική. Κάτι θυμάται η Έφη.

    Τα χλωρά κουκιά με αγκινάρες και απαραίτητα άνιθο είναι νοστιμότατα. Οι νηστεύοντες τα μαγείρευαν οπωσδήποτε τη Μ. Πέμπτη, αφού κοινωνούσαν και μπορούσαν να φάνε λάδι.

    Γάμος χωρίς παιχνίδια είναι φάβα χωρίς κρομμύδια. όχι ψιλοκομμένο το κρεμμύδι, αλλά ολόκληρο κομμένο στη μέση. Απαραίτητη η τσαρδέλα.

  97. Αρκεσινεύς said

    Ο Κλήμης ο Αλεξανδρεύς γράφει πως οι πυθαγόρειοι απαγόρευαν τη βρώση των κουκιών μάλλον όχι γιατί το όσπριο είναι πνευματοποιὸν κα ὶδύσπεπτον καὶ τοὺς ὀνείρους τεταραγμένους, ούτε γιατί μοιάζει με κεφαλή ανθρώπου
    μᾶλλον δὲ ὅτι κύαμοι ἐσθιόμενοι ἀτόκους ἐργάζονται τὰς γυναῖκας.

    και συνεχίζει λέγοντας πως το ίδιο παθαίνουν και οι κότες όταν συνεχώς τρώνε τα τσόφλια των κουκιών.

    Go to Context

  98. 53,
    Η επερχόμενη απουσία σας μπορεί να χαρακτηρισθεί ως πεντηκόντωρος! 🙂

  99. sarant said

    90-98: Έχουμε ρέντα, λέω!

  100. Αρκεσινεύς said

    96. τις ράντιζαν για να εξαφανιστούν οι ψείρες, τουλάχιστον έτσι τα λέμε τα ζωύφια αυτά εμείς. Πάντως, ψύλλοι δεν είναι.

  101. Theban said

    @92, 95α

    Το δε- ως (δύσκολο να γράψεις «ως» σε τούτο το ιστολόγιο χωρίς να το σκεφτείς δέκα φορές 🙂 ) μετάφραση του de- , είναι πιο διαδεδομένο απ´ ότι νομίζουμε. Βλέπε δεοξυ-ριβόζη, δεοξυριβονουκλεϊνικό οξύ και άλλα.
    Όσον αφορά τις επίσημες ονοματολογίες, ένα έχω να πω: μερικές φορές σε αναγκάζουν να γράψεις απίστευτες ακρότητες. Κάτι σύμπλοκα θείου που παίρνουν την κατάληξη ¨θειολάτο¨, στο λαιμό μου κάθονται

    Παρεμπιπτόντως, ξέρει κανείς πως βγαίνουν ελληνικά εισαγωγικά σε αη-φον, αη- παντ, αη-τέτοια τέλος πάντων;

  102. Γεια χαρά νταν και τα κουκιά μπαγλάν

  103. gbaloglou said

    Η Διήγηση των Τετραπόδων, που ανέφερα αλλού νωρίτερα απόψε, διασώζει και τα φάβατα (που μεταφέρει ο δυστυχής όνος που λέγαμε) και τα κουκία (που μιαίνει ο από τότε χαϊδεμένος κάτης). Ας τα δούμε λίγο:

    Αλί και αν σε εύρουσιν, αλί και αν σε πιάσουν,
    όταν σκάπτης εις τα άλευρα και χέζης και μιαίνης
    και εις το κεχρίν και εις τα κουκία και εις άπαντα τα είδη,
    χέζεις και την παραγωνίαν και χώνεις με την στάκτην

    [Αυτά (165-168) τα λέει ο σκύλος στον ‘αλευροκαταχέστη’ γάτο.]

    Φορτώνουν σε τ’ αλεύρια, σιτάριν και κριθάριν,
    τα όσπρια, τα φάβατα και όσα τούτων είδη

    [Και τούτα (667-668) τα λέει το άλογο στον γάιδαρο.]

  104. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    96. Σαρδέλες, με τα κουκιά ή τη φασολάδα, και φρίσσα (ρέγγα καπνιστή) με τη φάβα εμείς.
    Σταροκρίθαρα, ρόβι, ροβίθια, φακές,κουκιά, τα σπέρνανε τον ίδιο καιρό.Είμαστε και πολύ νότια βέβαια και δε φοβούνταν βαρυχειμωνιές .Μάλλον τις ανομβρίες όπως και φέτος που θα ποτίζουν ως τα Χριστούγεννα όπως πάει.
    100.Μήπως για τα ίδια φυτικά ζωύφια(μαύρα κ λίγο γυαλιστερά,κόμποι-κόμποι πάνω στα φυτά) χρησιμοποιούνται οι συμβατικές ονομασίες ψείρες, ψύλλοι.
    «Εβρωμοψυλλιάσανε τα λιανοφάσουλα (μαυρομάτικα) και δεν επροκάμαμε μούδε δυο μαγεργιές».
    Πάντως για τις κουκιές (που βρωμοψυλλιάζουνε κι αυτές βέβαια),ο χειρότερος εχθρός είναι ο «λύκος», αυτό το υπομώβ πράγμα που φυτρώνει (σα φυτό,αλλά φυτό δεν είναι) και τσακίζει τον κουκόκηπο:Ελυκιάσανε οι κουκιές.
    -«Του χρωστώ κουκιά» σημαίνει του ΄χω κρατημένα «ρέστα» από κάτι που έκανε εις βάρος μου

    -Αααγκινάρες και κουκιά
    κόκκινες καλές ντομάατες
    δυο δεκάρες η οκάααα !!

    κύμινο κύμινο κίμυνο κλπ

  105. Αρκεσινεύς said

    Εκλογές 3 Μαΐου 1892. Οι οπαδοί του Τρικούπη τραγουδούν

    Πρωθυπουργό Τρικούπη
    και Γιώργο βασιλιά
    θέλουμε μονοκούκι
    μαζί με την ελιά.

  106. sarant said

    104: Και με τις φακές τι συνοδεία έχετε;

  107. gbaloglou said

    37

    Η εντύπωση μου από μια πρώτη αναζήτηση στο TLG ήταν ότι τα «φάβατα» εμφανίζονται αρκετά μετά τους Πατέρες, στα «Ιππιατρικά» κυρίως. Όσο για την χρήση στον Πτωχοπρόδρομο, εκεί το «φάβατα» μοιάζει να είναι επίρρημα, όπως άλλωστε και το «κονηδάτα».

  108. gbaloglou said

    104

    ὑποκιστὶς ἤτοι ὑοσκύαμον ἄγριον τὸ παρά τινων λεγόμενον λύκον τὸν φυόμενον ἐν τοῖς φαβάτοις.

    [Όπως φανερώνει και το πολυτονικό, από το TLG το παραπάνω κείμενο … και από τον ψευδο-Γαληνό. (Πρώτη εμφάνιση των φαβάτων στην Ελληνική, σίγουρα από δεύτερο μ.Χ. αιώνα και αργότερα, ίσως αρκετά αργότερα » — και, για να διορθώσω λίγο και όσα έγραψα στο 107, Αρκεσινεύ, εμφανίζονται και στους Πατέρες!}

  109. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    106. Οι φακές αρχηγεύουν στις νηστείες, είτε λαδωμένες με δαφνόφυλλο,κρεμμυδόσκορδα κλπ είτε ανάλαδες με φρέσκια ντομάτα, πάνε ζευγάρι αξεχώριστο με τις ελιές (αν είναι ξυδάτες ακόμη καλύτερα) και ντάακο! Τον άλλο καιρό, όπως και τα ροβίθια (τα νεραντζοφιλημένα είπαμε),με φέτα.
    Φακόρυζο και ροβιθόρυζο, για το βράδυ ,ως μη δισόνειρα αμφότερα :). Το φασουλόρυζο πάλι,πιο ζόρικο γιατ είχε άρτυμα κύμινο ή και πιπερίτσα καυτερή. Οσπριοκατανύξεις.
    Ένα ιδιαίτερο: Μπακαλιάρος παστός με φασουλάδα (μαζί) όπως και με λουκάνικα ή χοιρινό αλλά αυτά μάλλον είναι πιο γνωστά (σαν κασουλέ των Γάλλων περίπου-εξαιρουμένων των πουλερικών και κυνηγιών).

  110. sarant said

    Νομίζω ότι είναι «το φάβα – τα φάβατα», ουδέτερο δηλαδή. Στη Σαντορίνη, διάβαζα, παλιά ήταν ουδέτερο «το φάβα», όχι η φάβα.

  111. Αρκεσινεύς said

    110. Και στην Αμοργό, όπως έχουμε γράψει αρκετές φορές, ουδέτερο. Νομίζω πως και ο Κοραής γράφει πως αρχικά ήταν ουδέτερο και μετά έγινε θηλυκό. Στον Πτωχ. βέβαια το φάβα-τα φάβατα.

  112. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    105. Θα το παραλλάξω όταν πάω καμιά ώρα στη Θεσσαλονίκη να αστειευτώ στο Μάκη Τρικούκη 🙂

  113. Παλαιών Πατρών Ιωάννης said

    Σχετικά άσχετη ερώτηση προς Δύτη, ή όποιον άλλο γνωρίζει:
    Υπάρχουν φασόλια γίγαντες στην Τουρκία; Αν ναι, πώς λέγονται; (Τα καμηλόδοντα του γνωστού λεξικού είναι μάλλον άγνωστα στους γείτονες.)

  114. Pedis said

    «Φάβιος ο Μελλητής» = Quinto Fabio Massimo.
    Cunctator –> αυτός που αναβάλλει ή που χρονοτριβεί. Στο αποτέλεσμα της τακτικής που ακολούθησε ο Quinto Fabio Massimo στην αντιμετώπιση του Αννίβα οφείλεται η μετατροπή του χαρακτηρισμού σε τίτλο τιμής.

  115. 113 Ο Δύτης δυστυχώς δεν ξέρει, θα ψάξει να μάθει πάντως.

  116. spiral architect said

    @113: Πάντως τα εν Ελλάδι πωλούμενα συσκευασμένα όσπρια είναι Τουρκίας, τα δε σακιασμένα (χύμα με τη σέσουλα) είναι Καναδά και λίγα ντόπια από Β. Ελλάδα.

  117. Άρτεμη said

    Έχασα τον λογαριασμό για τού Κουκάκη – πολλές,-οί το αναφέρατε – και δέν γνωρίζω πια πού να απαντήσω 🙂 Όμως – και εδώ μιλάμε για αστικό μύθο μάλλον: υπάρχουν και άλλες εκδοχές για το πού οφείλεται το όνομα
    . Στα χωράφια με τα κουκιά που αφθονούσαν στην περιοχή προτού ανοικοδομηθεί ή στα γνωστά ρολόγια-κούκους που πωλούνταν στο τοπικό παζάρι, εισαγόμενα σωρηδόν από την Ελβετία τον 19ο αιώνα. Οι Αθηναίοι της εποχής συνήθιζαν να πηγαίνουν για κυριακάτικες βόλτες «για κουκάκια». Φυσικά η εκδοχή για τον έμπορο είναι και μάλλον η ισχύουσα όπως φαίνεται από δω Κουκάκης Γεώργιος: Εργοστασιάρχης σιδερένιων κρεβατιών, που πρώτος έκτισε σπίτι στην περιοχή αυτή και της έδωσε το όνομά της. Το σπίτι αυτό βρισκόταν στην ανατολική γωνία των οδών Δημητρακοπούλου και Γεωργ. Ολυμπίου και κατεδαφίστηκε στα μέσα του 20ου αιώνα.Η πλατεία σχηματίζεται στη συμβολή των οδών Βεΐκουτ, Ορλωφ, Ματρόζου και Γεωργ. Ολυμπίου.

  118. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

  119. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    116.Από τις λαϊκές αγοράζουμε ντόπια (από τους παραγωγούς).Τα όσπρια Φενεού είναι πρώτης τάξεως. Η φάβα του χυλώνει σε χαμηλή φωτιά,σε μια ώρα, χωρίς πολλά ανακατέματα.Σήμερα στο ‘αλσος δίπλα στο Αρσάκειο γίνεται το μεσημεραπόγεμα λαϊκή απ όπου βρίσκουμε (βιο) ελληνικά καρπομαγερέματα. Κι από τους πρόποδες των Γερανίων (Χάνια) φέρνουν κάτι παιδιά ξερά φασόλια κλπ εκεί.Μια ποικιλία κοκκινωπά (τύπου μπαρμπούνια) που πήρα ήταν σούπερ.Τα φίλεψα και στην ηπειρώτισσα φίλη που τα έφτιαξε με ρύζι στο φούρνο κι ήταν,λέει,μέλι.
    Καλημέρα

  120. koukos said

    επίσης παλιά ρίχνανε τα κουκία για να πουνε το μέλλον.

  121. Γς said

    117:
    >των οδών Βεΐκουτ
    Σιγά μην είναι και Μπεϊρούτ!
    Βεΐκου είναι.

    Ο Γς ήταν προχτές το βράδυ εκεί με παρέα.
    Αλλά που είναι τα χρόνια τα παλιά;
    Που είναι ο «Ουρανός» που έκλεισε πριν 10 μόλις χρόνια;

  122. Γς said

    121:

    Εντάξει εδώ

  123. Τίτος Εξώς Χριστοδούλου said

    Έξοχοι όλοι!!!
    Ωστε…από τον Φάβιο τον Μελλητή οι Φαβιανοί; Το εγνώριζαν οι Webb αυτό; Οι Φαβιανοί, ό,τι πιο πολιτισμένο έβγαλεν η Αγγλία, ανάμεσά τους και τον Μπέρναρντ Σω. Ιδού και η ερώτηση: Γνωρίζει κανείς αν έχει μεταφραστεί (ή ανεβεί στο θέατρο) η Ταγματάρχις Βαρβάρα, του Σω;
    Η συναναφορά του Κρυοκουκκίου με τις Ερυθρές, συγχρονικότης έκπαγλος, με παραπέμπει στα Κοκκία, cochinea, τα κοκκώδη έντομα όθεν παρεσκευάζετο η ερυθρά χρωστική ύλη, που έδωσε το όνομά της στο ‘κόκκινο’.

  124. Ηλεφούφουτος said

    84 Λένε ότι όσους έρχονταν να του ζητήσουν ρουσφέτι λέγοντας πως είναι απ τη Σάμο τούς έβαζε να προφέρουν τη λέξη «κουκιά», και αν την προφέρανε σωστά τούς πετούσε έξω. Έπρεπε να πούνε «κ’κια».

    123. Σε εκδοχή με χαμηλότερο βαθμό και μετονομασμένη κάνει;
    http://www.youtube.com/watch?v=Gkt7L9fa6nw

  125. sarant said

    124: Μερσί!

  126. Αρκεσινεύς said

    96.Έγραψα ότι απαραίτητο είναι το άνηθο, αλλά βέβαια μάραθο χρειάζεται.

  127. spyroszer said

    108. Και στον Αίλιο Ηρωδιανό:
    το γαρ Πάσχα βάρβαρον, διο και άκλιτον∙ το φάβα και αυτό βάρβαρον, ει και κλίνοιτο.

    http://books.google.gr/books?id=7Is9AAAAYAAJ&pg=PA120&dq=%22%CF%84%CE%BF+%CF%86%CE%AC%CE%B2%CE%B1%22&hl=el&sa=X&ei=G62LUooqic2yBo7cgbAL&ved=0CGEQ6AEwBw#v=onepage&q=%22%CF%84%CE%BF%20%CF%86%CE%AC%CE%B2%CE%B1%22&f=false

  128. gbaloglou said

    37, 107 [Πτωχοπρόδρομος Β 81]

    Δεν είναι επιρρήματα το «(υ)πέρπυρα» και το «φάβατα»: ο ένας [ηγούμενος] μετράει (ψηφίζει) νομίσματα (πέρπυρα), ο άλλος [νέος μοναχός] μετράει (ψηφίζει) κουκιά (φάβατα) — όπως, ας πούμε, ο ένας [μοναχός] γράφει όμορφα, μεγάλα γράμματα (στρογγύλεα) ενώ ο άλλος [νέος μοναχός] γράφει γράμματα σαν ψείρες (κονιδάτα).-

  129. sarant said

    128: Ναι, δεν είναι -δεν είχα προσέξει το 107.

  130. gbaloglou said

    128/9: και μάλιστα μάλλον δεν είναι «μετράει πέρπυρα/φάβατα» αλλά «μετράει ΜΕ πέρπυρα/φάβατα» — δύσκολα ανέκαθεν τα Μαθηματικά, παίδες 🙂

  131. Καλλιόπη Βαμβουλάκη said

    Ένα πολύ σπιρτόζικο ποιηματάκι που περιέχει τη λέξη κουκί απο τον Μικελή Άβλιχο.

    ΣΤΙΧΟΙ ΤΟΥ ΠΕΙΡΑΣΜΟΥ

    Απ’ όλες τις εφεύρεσες του νου
    εκείνη για τη μέλλουσα ζωή
    – να σε φυτεύουνε κουκί στη γη,
    κουκιά να ξεφυτρώνεις τ’ ουρανού –
    και τέχνες κ’ επιστήμες βάνει κάτου
    με τη γεωπονία του θανάτου.

    Και μ’ όλα τούτα, αγαπητέ μου Τρέκα
    (που τόση έχεις στους στίχους μου στοργή)
    πολύ φοβούμαι, μην η Θεία Οργή
    αφήσει εμάς, σαν ασεβείς, στα σέκκα
    και πέσει λύκος* στο φτωχό κουκί μας
    και πάει τότε αμόντε η φύτεψή μας.

        *Παράσιτο

  132. sarant said

    131: Το έχουμε ξαναβάλει νομίζω, αλλά έτσι κι αλλιώς αξίζει πολύ ο Άβλιχος, σας ευχαριστώ πολύ!

  133. Η παροιμία με τον Γιάννη και τα κουκιά απαντά και στην Γυναικοκρατία του Βυζάντιου (1841), τρίτη πράξη, πρώτη σκηνή: «Γεια σου Γιάννη, κουκιά σπέρνω».

  134. sarant said

    133: Ευχαριστούμε!

  135. geobartz said

    Κτηνοτροφικά κουκιά καλλιεργούσαν στην περιοχή Νέας Κεσσάνης Ξάνθης, μέχρι τη δεκαετία του 1970 (ίσως να συνεχίζουν και σήμερα) σε παραλίμνια χωράφια (της Βιστωνίδας) για τα οποία πλήρωναν ενοίκιο στην «περίφημη» Μονή Βατοπεδίου.

  136. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Φέτος έμαθα πως τα κουκιά,όπως και τ΄άλλα ψυχανθή (για το βήκο ήξερα) κάνει για συγκαλλιέργεια για εμπλουτισμό της γης και τροφοδότηση του συντροφικού φυτού με άζωτο.

  137. geobartz said

    136: Με, ή χωρίς,συγκαλλιέργεια, όλα τα ψυχανθή εμπλουτίζουν ΤΟ ΕΔΑΦΟΣ με άζωτο (=φυσική «οικολογική» λίπανση)

  138. εγω έχω έλλειψη ενζύμου και έκανα εξέταση ερυθρών αιμοσφαιρίων μετά την κατανάλωση φάβας και βρέθηκαν όλα φυσιολογικότατα. Η μικροβιολόγος απέκλεισε κάθε ενδεχόμενο πρόκλησης αιμόλυσης από φάβας (από λαθούρι). Βασιζόμενη φυσικά στις εξετάσεις μου τα λεγόμενά της και όχι σε γνώση της γύρω από το τί μπορεί να περιέχει ή όχι η φάβα.
    Από τις εξετάσεις μου το ξαναλέω όλα έδειχναν ότι η φάβα πέρασε και δεν επηρρέασε καθόλου.

    Καλό είναι όποιος θέλει να κάνει μια γενική αίματος, κοστίζει μόλις 10 ευρώ, να βεβαιωθεί για τυχόν παρενέργειες.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: