Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Θα θέλατε ακόμα ένα ερωτόμηλο;

Posted by sarant στο 21 Αύγουστος, 2014


Το σημερινό άρθρο είναι επανάληψη παλιότερου, που τη ζήτησε φίλος, και συμφώνησα, αφού είμαστε ακόμα υπό την επήρεια της καλοκαιρινής χαλάρωσης και βάζουμε κάμποσες επαναλήψεις, δεδομένου μάλιστα ότι έχουν περάσει τέσσερα χρόνια και βάλε από την αρχική δημοσίευση. Ενσωματώνω εδώ υλικό από τα σχόλια της πρώτης δημοσίευσης.

Και ποιος θα έλεγε όχι σε έναν καρπό με τόσο ωραίο όνομα. Αλλά ποιο είναι το ερωτόμηλο; Θα μπορούσα να το βάλω για κουίζ, αλλά δυστυχώς η λέξη γκουγκλίζεται (σχεδόν τίποτε δεν μένει πια κρυφό από το άρπαγο μάτι του) κι έτσι θα μου το χαλάσει, αν όμως αντέχετε να μην γκουγκλίσετε, προσπαθήστε να μαντέψετε: ποιος είναι ο καρπός που τον είπαν κάποτε ερωτόμηλο, αλλά η ονομασία δεν έπιασε;

.

.

.

.

.

 

Να το πάρει το ποτάμι;

Δεν είναι εξωτικός καρπός, δεν είναι άγνωστο τροπικό φρούτο, δεν θα το λέγαμε καν φρούτο, είναι η κοινότατη –αλλά και πολυαγαπημένη– ντομάτα. Η ντομάτα μάς ήρθε από την Αμερική, όπως και η πατάτα άλλωστε. Φαίνεται μάλιστα ότι τομάτλ ή κάπως έτσι λέγονταν στη γλώσσα ναχουάτλ μια άλλη ποικιλία ντομάτας, κίτρινη. Πάντως, ο πρώτος Ευρωπαίος που έγραψε για την ντομάτα, ένας Ιταλός, το 1544, την είπε pomo d’oro, χρυσόμηλο, κι έτσι λέγεται ακόμα και σήμερα η ντομάτα στα ιταλικά, pomodoro.

Για τη ντομάτα πίστευαν, κυρίως οι Άγγλοι, ότι είναι δηλητηριώδης (και πράγματι τα φύλλα της είναι τοξικά), με αποτέλεσμα να αργήσει η εισαγωγή της στην Αγγλία και τις αμερικάνικες αποικίες της. Οι Γάλλοι, πάλι, πίστευαν πως έχει ιδιότητες αφροδισιακές και γι’ αυτό τη βάφτισαν pomme d’amour, μήλο του έρωτα, ονομασία που πέρασε και στα αγγλικά (love apple) και (χωρίς να επικρατήσει) και στα ελληνικά, ερωτόμηλο. Η λέξη tomate έγινε δεκτή μόλις το 1835 στο λεξικό της γαλλικής Ακαδημίας, ως τότε τη λημματογραφούσαν ως pomme d’amour ή pomme d’or. Να προσθέσω ότι στα σημερινά γαλλικά pomme d’amour είναι ένα μήλο με επικάλυψη από κόκκινη σκληρή καραμέλα, που πουλάνε στα λούνα-παρκ.

Στην Ελλάδα, η ντομάτα ήρθε γύρω στο 1818, λέει ο Γεννάδιος στο φυτολογικό λεξικό του, από καπουτσίνους μοναχούς στην Αθήνα. Την είπαμε τομάτα ή ντομάτα (από την συμπροφορά με το άρθρο στην αιτιατική: την τομάτα > τη ντομάτα), αλλά πομιντόρι στα Επτάνησα (δάνειο από τα ιταλικά, και δη από τον πληθυντικό).

Στη Γεωργική του Οικονομία, έργο του 1835, ο πρωτοπόρος Γρηγ. Παλαιολόγος αποκαλεί «φραγκομελιτζάνα» τον νιόφερτο καρπό, αλλά αναφέρει ότι χυδαϊστί λέγεται τομάτα, καθώς και χρυσόμηλο, όπως επιχείρησαν να αποδώσουν κάποιοι το πομοντόρο. (Ο όρος χρυσόμηλο έχει κατά καιρούς χρησιμοποιηθεί για διάφορους καρπούς

Στην Κύπρο τη λένε πομιλόρι τη ντομάτα και πομιλορκά τη ντοματιά. Από το pomodoro, αλλά δεν μου είναι σαφής η ακριβής διαδρομή. Στα τούρκικα, η ντομάτα λέγεται domates, στον ενικό, διότι έτσι τις διαλαλούσε ο ρωμιός μανάβης.

Στις περισσότερες ευρωπαϊκές γλώσσες, πάντως, η ντομάτα λέγεται κάπως σαν “τομάτο”, αν και για την προφορά της στα αγγλικά υποτίθεται ότι έχουν κλείσει σπίτια, αν πιστέψουμε το τραγούδι. Όχι όμως σε όλες: στα ρωσικά είναι παμιντόρ και στα πολωνικά pomidor. Επίσης, αν οι Ιταλοί την είπαν χρυσό μήλο κι οι Γάλλοι ερωτόμηλο, οι Αυστριακοί πλειοδότησαν και αποκάλεσαν τη ντομάτα «παραδείσιο μήλο» (Paradeisapfel και Paradeiser), ονομασία που πέρασε στα σέρβικα, παραντάιζ (Парадајз) ενώ οι τσέχοι το εκσλάβισαν σε rajče.

Αλλά δεν τελειώσαμε με τα ονοματολογικά της ντομάτας. Μια μέρα που ψώνιζα στη λαϊκή στη γειτονιά μου πρόσεξα που σε δυο πάγκους με ντοματάκια έγραφε «κομιντόρια». Αυτό, σκέφτηκα, είναι παραφθορά του «πομοντόρια», που είναι βέβαια δάνειο από τα ιταλικά. Το γιώτα είπαμε εξηγείται, δάνειο από έναν χωρισμένο πληθυντικό (pomi d’oro), το αρχικό κάπα όμως δεν εξηγείται και τόσο.

Στο γκουγκλ βρίσκω πολλά πομοντόρια, αλλά λιγότερες αναφορές σε κομοντόρια και σε κομιντόρια. Ωστόσο, βρίσκω τα κομιντόρια αφενός στην ιστοσελίδα ενός ντοματέμπορου, και αφετέρου σε λευκαδίτικη εφημερίδα που αναρωτιέται: – Μα είναι δυνατόν να έχουν κάνει το σπίτι του Βαλαωρίτη μανάβικο με καστραβέτσα και κομιντόρια; (Καστραβέτσι είναι το αγγούρι, σλάβικο δάνειο αυτό, το είχαμε παλιότερα συζητήσει εδώ).

Επίσης, υπάρχει σήμερα ένα ποίημα του Κοτζιούλα (έκδοση 1953), που λέει
μα είχε έναν τάλαρο με πιπεριές καυτές
μαζί με κομποδόρια αγένωτα
(Τάλαρος, λέξη ομηρική, μεγάλο καλάθι, που κάποιοι ελληνοβαρεμένοι τη θέλουν να είναι η αρχή του τελάρου και του τάλιρου).

Και υποθέτω πως τα κομποδόρια είναι τα κομιντόρια-κομοντόρια-πομοντόρια, όπου το μπ θα έγινε από παρετυμολογική επιρροή (κόμπος), εξόν κι αν είναι διαλεκτικό δάνειο από την αντικρινή Ιταλία (ο Κοτζιούλας ήταν Ηπειρώτης), αφού στις διάλεκτες της Απουλίας οι ντομάτες είναι pimbiduru.

Τώρα, τα κομιντόρια ή κομοντόρια ή πομοντόρια ή πομιντόρια είναι τα ντοματάκια, οι μικρές ωοειδείς ντομάτες· εκτός ίσως από τα Επτάνησα, όπου το λευκαδίτικο παράδειγμα μας λέει ότι ίσως εκεί πομιντόρια να είναι γενικώς οι ντομάτες. Βέβαια, ο Μπουκανιέρος θα σας πει ότι εκείνος ντομάτες τις έλεγε στσου Κορφούς.

Πάντως, αν και ήρθαν σχετικά αργά στην Ελλάδα, οι ντομάτες εγκλιματίστηκαν απόλυτα και θεωρούνται, και δίκαια, όχι απλώς αναπόσπαστο στοιχείο του διαιτολογίου μας αλλά κορώνα στο κεφάλι μας. Μάλιστα, ένα πολύ ενδιαφέρον άρθρο που είχα διαβάσει στην ελληνική έκδοση της Μοντ Ντιπλοματίκ έλεγε ότι είμαστε οι κατεξοχήν ντοματοφάγοι, με 60 κιλά κατά κεφαλήν ετήσια κατανάλωση ντομάτας, τα διπλάσια από Δανούς και Ιταλούς που έρχονται δεύτεροι. Το άρθρο αυτό έχει πολλά ενδιαφέροντα, για τα θερμοκήπια της Αλμέριας και τους μετανάστες που δουλεύουν σκλάβοι και τις ορμόνες, και σας συνιστώ να το διαβάσετε.

Έχει γραφτεί και Ωδή στη ντομάτα, και παραθέτω ένα απόσπασμά της:

ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΝΤΟΜΑΤΑ
Δυστυχώς πρέπει να σε δολοφονήσουμε:
βυθίζεται το μαχαίρι στη ζωντανή σου σάρκα,
τα κόκκινα εντόσθιά σου, ένας ήλιος φρέσκος, βαθύς, ανεξάντλητος
γεμίζει τις σαλάτες της Χιλής,
παντρεύεται πρόθυμα με το καθαρό κρεμμύδι
και για να το γιορτάσουν, αφήνεται να πέσει λάδι,
γιος ουσιώδης της ελιάς,
πάνω στα μισάνοιχτα ημισφαίρια τους,
προστίθεται το πιπέρι, το άρωμα του,
το αλάτι, ο μαγνητισμός σου…

Το έγραψε ο Πάμπλο Νερούντα, αλλά αν δεν ήταν η αναφορά στη Χιλή, θα το λέγαμε ελληνικό, τόσο οικείες μάς είναι οι εικόνες. Ωστόσο, οι τωρινοί ποιητές μας, αν και κάποιους θα αδικώ, δεν καταδέχονται έστω και να αναφέρουν τη ντομάτα στην ποίησή τους, όχι να της αφιερώσουν και Ωδή! Εδώ έβαλε ο Ρίτσος τα φρέσκα φασολάκια και πέσαν να τον φάνε. Άσε που η ντομάτα δεν είναι τρισχιλιετής.

Όμως, αν οι ντομάτες μπήκαν στη ελληνική ζωή ορμητικότατα, υπάρχει κι άλλος ένας τομέας, πέρα από την ποίηση, στον οποίο δεν έχουν διεισδύσει. Είναι η γλώσσα, δηλαδή η φρασεολογία και παροιμιολογία. Βλέπετε, η γλώσσα είναι συντηρητική και οι στερεότυπες φράσεις και οι παροιμίες είναι το πιο συντηρητικό της κομμάτι· απηχούν μια Ελλάδα αγροτική που δεν υπάρχει πια, και μάλιστα πριν από τον 19ο αιώνα. Μπορεί η μνήμη μου να με γελάει, αλλά ελάχιστες είναι οι παροιμίες ή οι ιδιωματικές φράσεις με τις ντομάτες, ενώ, για παράδειγμα, το σύκο ή ακόμα και το ταπεινό αγγούρι που είναι μαζί μας από πιο παλιά έχουν πολύ μεγαλύτερη παροιμιακή παρουσία. Πήγα να πω ότι καμιά παροιμία και φράση δεν υπάρχει με ντομάτες, αλλά ψάχνοντας στα κιτάπια μου βρήκα το «θα μας πάρουν με τις ντομάτες», που είναι βέβαια παραλλαγή του «θα μας πάρουν με τα λεμόνια», καθώς και το δίστιχο «απ’ όλα τ’ άστρα τ’ ουρανού μ’ αρέσουν οι ντομάτες / κι απ’ όλα τα πετούμενα μ’ αρέσουν οι πατάτες», που λέγεται σε περιπτώσεις ασυναρτησίας και που, αν δεν κάνω λάθος, είναι ξεσηκωμένο από τον Καραγκιόζη (το τραγουδάει, ίσως, ο Μορφονιός). Θυμάμαι επίσης όταν ήμασταν πιτσιρικάδες που λέγαμε «Σταμάτα, σταμάτα – σου ’ρχεται ντομάτα» αλλά δεν ξέρω αν έγινε παροιμιακό. Όπως ντομάτα λέγαμε και το μπόλικο αίμα στις κινηματογραφικές ταινίες.

Ερωτόμηλο όμως, όχι, δεν τη λέγαμε. Ούτε και λέγεται θαρρώ πια πουθενά. Διότι στα γαλλικά σουπερμάρκετ βρίσκω πάμπολλες (και πανάκριβες) ποικιλίες ντομάτας: μαύρες, πράσινες, κίτρινες, πορτοκαλιές, κάτι μικρούλες μυτερές που τις λένε coeur de pigeon, καρδιά περιστεριού, και κάτι άλλες μεγάλες, με βαθιές ραβδώσεις, που τις λένε coeur de boeuf, καρδιά βοδιού. Αλλά ερωτόμηλο όχι.

Advertisements

129 Σχόλια to “Θα θέλατε ακόμα ένα ερωτόμηλο;”

  1. Aγάπη said

    Καλημέρα (πρώτη; ε μα πια, μια φορά κι’ εγώ) 🙂
    Σε χωριά κοντινά τής Αταλάντης έχω ακούσει να αποκαλούν ερωτόμηλα τους λωτούς

  2. Andreas S said

    καλημέρα
    Η καρδιά του βοδιού είναι παλιά ποικιλία υπάρχει και στην Ελλάδα και τώρα τελευταία ξανακαλλιεργείται.

  3. Alexis said

    Καλημέρα.
    (Τάλαρος, λέξη ομηρική, μεγάλο καλάθι, που κάποιοι ελληνοβαρεμένοι τη θέλουν να είναι η αρχή του τελάρου και του τάλιρου).
    Και του …δολαρίου, μην ξεχνιόμαστε… 🙂

    Κομοντόρια ή κομιντόρια τις λένε ακόμα στη Λευκάδα και στα πέριξ (Δυτ. Στερεά), μπορώ να το επιβεβαιώσω.

  4. ππαν said

    Καλημέρα! Pomme d’amour δεν είναι ένα ζαχαρωτό σαν μήλο, μήλο είναι με επικάλυψη σκληρής καραμέλας.

  5. Στο χωριό τς γυναίκαζμ στη Ζάκυθο πομοντόρι λένε τη μικρή ντομάτα, αυτή που τη λένε και «μπουρνέλα» κι ας μην είναι φρούτο. Τη μεγάλη τη λένε «ντομάτα».
    Παρακαλώ για ένα άρθρο για τα αγαπημένα μου κρεμμύδια!

  6. Βαγγέλης από τη Χίο said

    Καλημέρα
    Εμείς λέμε τις μικρές στρογγυλές ντομάτες, ντοματάκια που εκτός από τις σαλάτες τις κρεμάμε πολλές μαζί με σπάγγο (οι κρεμασμένες ντομάτες λέγονται ρέστες) για το χειμώνα. Τις μικρές μακρουλές ντομάτες τις λέμε μπουρνελάκια. Και στη Χίο υπήρχε μια ποικιλία που μοιάζει με τη περιγραφή της coeur de boeuf που τις αποκαλούσαμε Ζυφιανούσικες ή Βαβυλούσικες από τα δυο Καμπόχωρα (Ζυφιάς και Βαβύλοι) όπου καλλιεργούνταν συστηματικά. Εύγευστες, αρωματικές μα άσχημες στην εμφάνιση και ακατάλληλες για γεμιστές.

    Στο διάσημο Κάμπο της Χίου, τη πεδινή έκταση στα νότια της πόλης, όπου καλλιεργούνται τα εσπεριδοειδή και σώζονται τα παλιά αρχοντικά, η κεντρική περιοχή του ονομάζεται Τάλαρος. Σύμφωνα με την παράδοση εκεί είχε καταλύσει ο σιτιστής του Ρωμαϊκού στόλου και Αιγύπτιος στην καταγωγή Ισίδωρος, ο μετέπειτα άγιος που μαρτύρησε στη Χίο.

  7. Γς said

    Καλημέρα

    3:
    >μπορώ να το επιβεβαιώσω.

    ορκίσου!

    Ηταν κι αυτές οι fried green tomatoes
    [ωραίο εργάκι]

  8. george said

    Καλημέρα ! Θυμάμαι συνεντεύξεις του Φασιανού, στις οποίες υποστήριζε ότι ο Κώστας Ταχτσής εκνευριζόταν απίστευτα όταν ακουγε κάποιον να λέει «τομάτα» και τον διόρθωνε αμέσως σε «ντομάτα».

  9. sarant said

    Kαλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    4: Διορθώθηκε, μερσί!

    5: Μα, έχουμε ήδη γράψει:
    https://sarantakos.wordpress.com/2014/02/11/onion/

    8: Μάλιστα, λέτε να είναι αυτό το δικό μας ισοδύναμο του τομάτο/τομέιτο (ή είναι το τσάμπα/τζάμπα; )

  10. LandS said


    Για όσους ψάχνουν τι πρώτες εκτελέσεις.
    Πέρα από γούστα, η εγγλέζικη προφορά του Φρεντ είναι πιο πειστική από του Λούι.

  11. Γς said

    Α, ήταν potato και όχι τομέιτο!
    Δεν θυμόμουν καλά [αλλα το ίδιο κάνει].

    Το έβλεπα να το δείχνουν στην τηλεόραση και δεν το πίστευα.
    Γκάφα ολκής του αντιπρόεδρου Quayle:

    Ενας 12χρονος μαθητής σε Ελεμένταρι σχολείο να τσακώνεται στον πίνακα με τον αντιπρόεδρο για το αν είναι σωστό το «potato» ή το «potatoe».

    [θα μπορούσε να είναι tomato, tomatoe]

  12. cronopiusa said

    Qué culpa tiene el tomate?

  13. LandS said

    Πάντως, για τα δικά μας αυτιά, η διαφορά στη προφορά της Χαβάνας και της μπανάνας έχει μεγάλη πλάκα.

  14. ΠΑΝΟΣ said

    Χρυσόμηλο.Μια ωραία λέξη και μάλιστα μ’ αρέσει περισσότερο στον πληθυντικό,χρυσόμηλα.Το ερωτόμηλο-α δεν την βρίσκω αισθητικά ωραία.Γιατί προτιμώ το ένα από το άλλο ,αποτελεί μυστήριο.Μήπως επειδή ο Έρωτας,ως ουσία αλλά και ως λέξη είναι μια σοβαρή υπόθεση και θέλει προσοχή και φειδώ στον χειρισμό της;(εν αντιθέσει με την πολυ-κακομεταχείρισή της στα σκυλοπόπ άσματα).

  15. Μανιατολεσβιος said

    υπαρχουν ελιες στη Χιλη?

  16. LandS said

    15.
    Όχι μόνο υπάρχουν http://www.chileoliveoil.cl/tasty-news/its-harvest-time/ αλλά το λάδι τους φαίνεται να διαπρέπει http://www.chileoliveoil.cl/tasty-news/chilean-oil-takes-gold-in-italy-again/

  17. LandS said

    «…..
    πάνω στα μισάνοιχτα ημισφαίρια τους,
    προστίθεται το πιπέρι, το άρωμα του,
    το αλάτι, ο μαγνητισμός σου»

    Πολύ πλούσιοι είναι ρε αδερφάκι μου ‘κει κάτω.

    Θα μου πείτε ότι η ντομάτα δεν είναι ακριβώς λάχανο. Αλλά ούτε σείς βάζετε πιπέρι στα φρούτα.

  18. Τα 60 κιλά κατά κεφαλή του 2010 θάχουν γίνει παραπάνω φέτος, με τις ορδές τουριστών που φέρνει η Όλγα· γκρικ σάλαντ κι άγιος ο θεός.

  19. Τσούρης Βασίλειος said

    Καλημέρα σας!
    Μολονότι πέρασαν πολλά χρόνια, θυμάμαι τον μικρό Α.Γ.(η μητέρα του ήταν χωριανή) να τραγουδά:

    ………
    επήραμε τις γκόμενες επάνω στο βουνό
    τους κάναμε κάτω τα βρακιά
    και είδαμε ντομάτα
    και βγάλαμε τ΄αγγούρι μας
    και κάναμε σαλάτα!

    Δυστυχώς δεν μπορώ να το θυμηθώ ολόκληρο αλλά το σεξουαλικό υπονοούμενο μου φάνηκε ωραίο κι έξυπνο τότε.
    Γνωρίζει κανείς σας κάτι αντίστοιχο;

  20. Νέο Κid said

    Χρυσόμηλα λένε τα βερύκκοκα οι Κυπραίοι. Το πατριωτάκι ο Παυλάρας ο Νερούδας είχε ένα φετίχ με τα εμι(σ)φέριος της ντομάτας καθώς εμφανίζονται και στην Ωδή στο κρεμύδι (Οda al Cebοlla). 🙂 το μεγάλο φετίχ ήταν βέβαια το λαδάκι (el aceite) που πάει σχεδόν παντού.

  21. LandS said

    Επίσης πρόσεξα ότι οι Χιλιάνοι κάνουν πολύ σωστά και βάζουν κρεμμύδι στις σαλάτες τους, όμως το αγγουράκι;

    Και μια και είμαστε στο θέμα, όταν γίνεται κουβέντα για ντομάτες και αγγούρια (εγώ δεν είμαι από τη Χιλή, αυτά τα δυο πάνε μαζί) μούρχεται στο μυαλό το πάθημα θείας φίλου μου που, όταν ήρθε από τη Πόλη να επισκεφτεί την αδερφή της το εβδομήντα κάτι, πήγανε στη λαϊκή της Νηρηίδων στο Φάληρο και είπε σε ένα μανάβη: «Θα με δώσεις ένα δροσερό; «

  22. Γς said

    21:
    >το πάθημα θείας φίλου μου που,[…] “Θα με δώσεις ένα δροσερό; “

    κι εγώ θυμάμαι την δικιά μου θειά στον Υμηττό [στην Λαϊκή κοντά στου Μαλτσινιώτη], ου έκανε παζάρια του μανάβη:

    -Τέσσερις οκάδες στο Χιλιάρικο [δραχμές, τρίχες λεφτά τότε]
    -Θα μου δώσεις πέντε.
    -Να σου δώσω τρεις!

    Κι έλεγα [ο ίνοσεντ Γς] τι σόϊ αντιπροσφορά είναι αυτή του μανάβη…

  23. Νέο Kid Στο Block said

    Κρίμα να μην πούμε κάτι και για το πιο διάσημο και χρησιμοποιούμενο παραπροϊόν ντομάτας, το κέτσαπ. Δεν είχα ιδέα για την προέλευση της λέξης. (κάπου παλιότερα είχα ακούσει πως ο Νίξον ο Νερόπορτας έτρωγε ΤΑ ΠΑΝΤΑ με κέτσαπ. μπλιαχχ…)
    Αντιγράφω από το etymonline.com
    ketchup (n.)
    1711, said to be from Malay kichap, but probably not original to Malay. It might have come from Chinese koechiap «brine of fish,» which, if authentic, perhaps is from the Chinese community in northern Vietnam [Terrien de Lacouperie, in «Babylonian and Oriental Record,» 1889, 1890]. Catsup (earlier catchup, 1680s) is a failed attempt at Englishing, still in use in U.S., influenced by cat and sup.

    Originally a fish sauce, the word came to be used in English for a wide variety of spiced gravies and sauces; «Apicius Redivivus; or, the Cook’s Oracle,» by William Kitchiner, London, 1817, devotes 7 pages to recipes for different types of catsup (his book has 1 spelling of ketchup, 72 of catsup), including walnut, mushroom, oyster, cockle and mussel, tomata, white (vinegar and anchovies figure in it), cucumber, and pudding catsup. Chambers’s Encyclopaedia (1870) lists mushroom, walnut, and tomato ketchup as «the three most esteemed kinds.» Tomato ketchup emerged c.1800 in U.S. and predominated from early 20c.

  24. 19 Εγώ, εγώ θυμάμαι κάτι παρόμοιο (και σε αθηναϊκό περιβάλλον).

  25. Νέο Kid Στο Block said

    Η ντομάτα (με τις διάφορες διαβαθμίσεις ωριμότητας και φρεσκάδας. άγουρη,ώριμη,ζουμερή κ.λ.π.) είναι στάνταρ αναφορά στο pussycat. (όπως και η μελιτζάνα στην Ιλιάδα. «.. και τουτί σα μελιτζάνα.» 🙂 )

  26. Γς said

    19:

    >και είδαμε ντομάτα
    και βγάλαμε τ΄αγγούρι μας
    και κάναμε σαλάτα!

    Που τώρα πια εκείνες οι ντομάτες
    Οι κανονικές και οι άλλες [που υπαινίσσεται το άσμα]
    Αμφότεραι τότε μοσχοβολούσαν.
    Πριν λίγο καιρό έπεσα πάνω σε μια τέτοια δυσωδία κι ακόμη τρτέχω.
    Βέβαια έγινε κάποια πρόοδος στις [κανονικές] τομάτες.
    Δεν έχουν βέβαια εκείνο το θεσπέσιο άρωμα, αλλά τουλάχιστον δεν χαλάνε γρήγορα. Δεν γίνονται σαν κλαμένο, ούπς κλαμένη ντομάτα [η άλλη].

    Κι αυτό με βιοτεχνολογικές μεθόδους.
    Τροποποίηση κάποιου γονιδίου ενζύμου της πηκτίνης, που την κάνει να ωριμάζει και να σαπίζει γρήγορα.

    Να γινόταν κάτι και με τις «αλλες» ντομάτες. Να μην θέλαμε και Κ-Υ ζελέ και τέτοια

  27. Γς said

    25:

    >Η ντομάτα (με τις διάφορες διαβαθμίσεις ωριμότητας και φρεσκάδας. άγουρη,ώριμη,ζουμερή κ.λ.π.) είναι στάνταρ αναφορά στο pussycat.

    Κι είχαμε πάει τις λονδρέζες ανηψιές μας [με τα ωραία ελληνικά τους] στο Λαύριο στα κουμπάρια μας.

    Και περάσαμε από το Βρωμοπούσι.
    Και δεν καταλάβαινε η κυρά μου γιατί γελούσαν με την ονομασία.

  28. gryphon said

    23
    Δεν ειχα ιδεα οτι υπαρχουν τοσα ειδη κετσαπ κατσαπ οπως λεγεται και τοσα υλικα που χρησιμοποιουνται .
    Εγω τις ελαχιστες φορες (αλλα αρκετες για να το σιχαθω για παντα) που εχω δοκιμασει αυτο το πραγμα απο διαφορες μαρκες του εμποριου το μονο υλικο που καταλαβαινω οτι περιεχει ειναι η ζαχαρη.Πολυ ζαχαρη.Εξ ου και η αηδιαστικη για μενα γλυκεια γευση που προσδιδει σε οτιδηποτε προστιθεται.

  29. Τσούρης Βασίλειος said

    24.Αγαπητέ Δύτη και ο μικρός Αποστόλης στην Αθήνα ζούσε τότε, τα καλοκαίρια έρχονταν στη γιαγιά του στο χωριό.
    Εμείς σαν καλά παιδιά δεν λέγαμε τέτοια. 🙂
    26. 🙂

  30. Αριστείδης Καρατζόγλου said

    Η Χιλή είναι από τις λίγες περιοχές του πλανήτη που κατά τόπους έχει μεσογειακό κλίμα, οπότε ντομάτες, ελιές, αμπέλια… Θα το μετάφεραν οι Ελ όταν αποίκισαν τις Άνδεις.

  31. Alexis said

    #0: Βλέπετε, η γλώσσα είναι συντηρητική και οι στερεότυπες φράσεις και οι παροιμίες είναι το πιο συντηρητικό της κομμάτι
    Πραγματικά. Αρκεί να σκεφτεί κανείς τη φράση «έγινε κόκκινος σαν πατζάρι». Λέμε «πατζάρι», που δεν είναι καν κόκκινο, κι όχι «ντομάτα».
    Τέτοια δυσκολία να εισχωρήσει η σχετικά νέα ντομάτα στο παροιμιακό λεξιλόγιο…

  32. Τσοπάνος said

    26:
    «…Τροποποίηση κάποιου γονιδίου ενζύμου της πηκτίνης, που την κάνει να ωριμάζει και να σαπίζει γρήγορα…».
    Το διαπίστωσα φέτος, όταν φύτεψα και από τις δύο. Οι μεν «βιομηχανικές» αργούν να πάρουν χρώμα (τις έχω τρελάνει στο νιτρικό κάλιο), οι δε «παραδοσιακές» με το που πάρουν χρώμα πρέπει να κοπούν αμέσως, αλλιώς σαπίζουν.

  33. Τσοπάνος said

    Κι επειδή μπορεί να δημιουργηθεί η απορία «πώς ονομάστηκαν πομοντόρι αφού είναι κόκκινες?», η απάντηση βρίσκεται στο ότι η συγκεκριμένη ποικιλία φέρνει προς το κίτρινο.

  34. NM said

    ΝεοΚιντ (#23): Αυτά τα ανατολίτικα μου θυμίζουν έντονα τον μυστηριώδη για τους ιστοριοδίφες/γευσιγνώστες «γάρο» των Βυζαντινών. Τα συστατικά, τη χρήση… όλα.

  35. Γς said

    30:
    Η Χιλή καλύπτει όλα τα κλίματα.
    Εκτείνεται απ τον Ισημερινό έως τον Νότιο Πόλο κι από τη στάθμη της θάλασσας μέχρι ψηλά στις Ανδεις

  36. Αριστείδης Καρατζόγλου said

    35, Πολλές είναι οι χώρες που έχουν μεγάλη κλιματική ποικιλία, πολύ λίγες έχουν και μεσογειακού τύπου κλίμα. Η Χιλή είναι απ’ αυτές. Είπαμε, οι Ελ…

  37. Αριστείδης Καρατζόγλου said

    edit: Φυσικά αναφερόμαστε στις μη Μεσογειακές χώρες, εμείς και οι γείτονες πέσαμε στο καζάνι με το μαγικό κλιματικό ζωμό. 🙂

  38. Τσούρης Βασίλειος said

    25. -Η ντομάτα (με τις διάφορες διαβαθμίσεις ωριμότητας και φρεσκάδας. άγουρη,ώριμη,ζουμερή κ.λ.π.) είναι στάνταρ αναφορά στο pussycat. (όπως και η μελιτζάνα στην Ιλιάδα. “.. και τουτί σα μελιτζάνα.”-

    Αγαπητέ Νεοκίδιε σαν παιδιά όταν βρίζαμε κάποιον λέγαμε
    ‘τσ΄βάβως σ΄το σύκο’
    μια φράση που είχε σεξουαλική χροιά. Ίσως έπαιξε ρόλο και το ότι τα λιασμένα σύκα – τσ(ι)ουπέλες τα λέμε εμείς-υπήρχαν σ΄όλα τα σπίτια και το χειμώνα ενώ για τις ντομάτες δεν συνέβαινε αυτό.
    Υπέροχος συνδυασμός το χειμώνα, κόκκινο κτασί με τσιουπέλες!

  39. Τσούρης Βασίλειος said

    Υπέροχος συνδυασμός το χειμώνα, κόκκινο κρασί με τσιουπέλες!

  40. silia said

    «…Αλλά ερωτόμηλο όχι…»
    ———————————-
    Κρίμα, γιατί «όχι»;…
    Ο άνθρωπος, όσο πάει, γίνεται και πιο πεζός…
    🙂

  41. Γς said

    Ο φίλος μου ο Σωτηράκης

  42. Πέπε said

    Νομίζω ότι το ‘χα γράψει και στο αρχικό άρθρο:

    Στην Κάρπαθο, παρόλο που γενικά η πανελλήνια ονομασία «ντομάτα» έχει επικρατήσει, ακούς καμιά φορά ακόμη την παλιά τοπική λέξη «φραγκοβαζάνα». Βαζάνα είναι η μελιντζάνα, άρα ερχόμαστε στα λόγια του πρωτοπόρου Γρ. Παλαιολόγου του 1835!

    Μπουρνέλια δε είναι στη Σάμο τα μικρά ντοματάκια, τα οποία καλλιεργούνται πολύ στο Πάνω Βαθύ. Μπουρνελάδες είναι το παρατσούκλι των Παν’βαθιωτών από τους άλλους, της ευρύτερης περιοχής Καρλοβάσου (η άλλη άκρη του νησιού). Μάλιστα ένας αυθεντικός μπουρνελάς μου εξήγησε πως το νόημα είναι ότι τους θεωρούν λέτσους και βρωμιάρηδες και ότι έχουν πάντα πάνω τους σποράκια από μπουρνέλια επειδή τρώνε άκομψα και χύνονται τα ζουμιά πάνω τους!

    Όσο για τον μερακλή Νερούδα:

    > > βυθίζεται το μαχαίρι στη ζωντανή σου σάρκα,
    τα κόκκινα εντόσθιά σου, ένας ήλιος φρέσκος, βαθύς, ανεξάντλητος…

    Σε ποια λαϊκή ψωνίζεις ρε δάσκαλε; Εδώ αμάν κάναμε να είναι σκιας κόκκινη η ντομάτα μέσα έξω, μην πω για άρωμα και για γεύση που ανήκουν στη σφαίρα εκείνη που δεν είσαι πια σίγουρος αν είναι ανάμνηση ή φαντασία…

  43. Πέπε said

    @38: Μπα, τσιουπέλες λέτε εσείς τα σύκα; Από κάπου αλλού (θολή παιδική ανάμνηση) έχω ακούσει «μια τσαπέλα σύκα», χωρίς ποτέ να μου διευκρινιστεί τι ακριβώς είναι η τσαπέλα – κάποιο σκεύος; κομπολόι από ξερά σύκα;

  44. ...!? said

    @19
    Είμαστε καμπόηδες από το Μεξικό
    και παίρνουμε τις γκόμενες και πάμε στο Λητώ (θερινό σινεμά της εποχής)
    εκεί τις ξεβρακώνουμε και βλέπουμε ντομάτες
    και βγάζουμε τ’αγγούρια μας και κάνουμε σαλάτες 🙂

  45. Γς said

    43:
    Καλά δεν υπάρχει κανένα ιντέσιβ τμήμα για τον Πέπε;
    Πως μπορεί να παρακολουθεί το ιστολόγιο με τόσες ελλείψεις;

  46. Γς said

    44:
    >παίρνουμε τις γκόμενες και πάμε στο Λητώ ¨
    (θερινό σινεμά της εποχής)
    τότε.

    αλλά και τώρα
    [τα επακόλουθα]
    >παίρνουμε τις γκόμενες και πάμε στο Λητώ (μαιευτήριο και εκτρωστήριο)

  47. Spiridione said

    Την άλλη Τετάρτη είναι η Τοματίνα

    http://en.wikipedia.org/wiki/La_Tomatina

  48. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα σχόλια!

    47: Το αγνοούσα το φεστιβάλ και δεν προλαβαίνω να πάω τώρα 🙂

    43: Την τσαπέλα δεν την ήξερες; Πολύ οικεία λέξη, αν και όχι μητρική.

    42: Πρέπει να το έχεις ξαναγράψει, αλλά μάλλον όχι στο αρχικό άρθρο (ίσως στο της μελιτζάνας; )

    19: Καλώς τον Βασίλη. Όχι, δεν θυμάμαι κάτι ανάλογο.

  49. Gpoint said

    αυτ’ο που μπορώ να επιβεβαιώσω εγώ είναι πως οιτηγανητές πράσινες τομάτες είναι κλάσεις καλύτερες από τηγανητά κολοκυθάκια μελιτζάνες κ.λ.π

  50. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    Νὰμὴν ξεχνᾶμε καὶ τὴν pummarrò στὰ ναπολιτάνικα, λέξη ποὺ υἱοθέτησε ἑλληνικὴ ἐταιρία ποὺ ἐμπορεύεται κονσερβοποιημένο τοματοπολτό.
    Καὶ εἶμαι σίγουρος ὅτι ὁ Νικοκύρης θὰ ξέρη σὲ ποιὸ ἐξαίσιο ἑστιατόριο τοῦ Παλαιοῦ Φαλήρου ποὺ δυστυχῶς δὲν ὑπάρχει σήμερα, οἱ ντομάτες ἀναγράφονταν στὸν κατάλογο ὡς «χρυσόμηλα».

  51. Aγάπη said

    48 Μάλλον θα γίνει και φέτος, οπότε προλαβαίνεις αν και η ισπανική γιορτή δέν έχει κακής ποιότητας κλαρίνα 😉

    Μα πόσος πελτές θα έγινε εδω 🙂
    http://agenda-news.gr/photo_of_the_day/giorti-tis-ntomatas

  52. Aγάπη said

    και το νέο στυλ κολύμβησης – πεταλούδα
    http://www.google.gr/imgres?imgurl=http%3A%2F%2Fbasilakakis.files.wordpress.com%2F2011%2F09%2Fntom2.jpg%253Fw%253D610&imgrefurl=http%3A%2F%2Fbasilakakis.gr%2F2011%2F09%2F04%2F%25CF%2584%25CE%25BF%25CE%25BC%25CE%25B1%25CF%2584%25CE%25BF%25CF%2580%25CF%258C%25CE%25BB%25CE%25B5%25CE%25BC%25CE%25BF%25CF%2582%2F&h=361&w=610&tbnid=aRatO40sV4sfiM%3A&zoom=1&docid=Mpo5DQumKyEqEM&ei=Qe_1U56oOeP_4QSa4IGIDQ&tbm=isch&ved=0CE8QMygnMCc&iact=rc&uact=3&dur=1387&page=2&start=20&ndsp=27

  53. Πέπε said

    @45 και 48γ: Ε πείτε ντε, τι είναι τελικά;

  54. Γς said

    ξεραμένα σύκα αλλά και @@

  55. Γς said

    52:
    Πειραγμένη, φωτοσοπιά η φωτό.

  56. Εαμοβούλγαρος said

    Υπήρχε και μία πανέμορφη Ιταλίδα πορνοστάρ της Δεκαετίας του 1990 που λεγόταν Miss Pomodoro (Δεσποινίς Ντομάτα), επειδή ήταν κοντούλα και λαχταριστή, με εξαίσια σάρκα σαν ντομάτα. Γι’ αυτήν θα ταίριαζε απόλυτα το «ερωτόμηλο» του Σαραντάκειου τίτλου

    http://postimg.org/image/bm8zzfkqt/

    Γεννημένη το 1971, άφησε εποχή στην Ιταλία και πρωταγωνιστούσε στο περίφημο πρόγραμμα της Ιταλικής Τηλεόρασης, Colpo grosso, που σάρωνε σε θεαματικότητα

    http://it.wikipedia.org/wiki/Colpo_grosso_(programma_televisivo)

    Η Miss Pomodoro έχει λήμμα και στην Ιταλική Wikipedia

    http://it.wikipedia.org/wiki/Miss_Pomodoro

    αλλά και στο Αρχείο Κινηματογραφικών Ταινιών

    http://www.imdb.com/name/nm0690164/

    Πρωταγωνιστούσε στις περισσότερες ταινίες της θρυλικής (Ουγγαρέζας) Τσιτσιολίνας, η οποία έγινε και βουλευτής στο Ιταλικό Κοινοβούλιο

    http://italiaporno.com/video/23571/orgia-vintage-con-cicciolina,-miss-pomodoro,-rocco-e-roberto-malone

    Κάποιοι μερακλήδες διέσωσαν στην μπλογκόσφαιρα ελάχιστες από τις έξοχες δημιουργίες της πανέμορφης Δεσποινίδος Ντομάτας,

    http://xhamster.com/search.php?q=pomodoro&qcat=video

    που σήμερα είναι 43 ετών και ειλικρινά άμα την δείτε, θα μελαγχολήσετε για το πόσο γρήγορα φεύγουν τα νιάτα στις ωραίες γυναίκες

    ΥΓ: Ελπίζω να μή βρούν ευκαιρία οι γνωστοί χριστιανοί σχολιαστές (που προσεύχονται στον Γιαχβέ να πάθω καλπάζοντα καρκίνο) από αυτό το πικάντικο σχόλιό μου και να απαιτήσουν απο τον κ. Σαραντάκο να με αποβάλει. Όλα όσα ανέφερα ανωτέρω έχουν απόλυτη σχέση με το σημερινό Άρθρο (Ερωτόμηλο) και καταθέτω ιστορικά στοιχεία για τον Ιστορικό του Μέλλοντος

  57. Aγάπη said

    55 Μπορεί αλλά έχει την πλάκα της

  58. Πέπε said

    @54: Μια πιο σαφή απάντηση παρακαλώ. Στη φράση «μια τσαπέλα σύκα» ξέρω τι είναι τα σύκα, δεν ξέρω τι είναι η τσαπέλα. Από το 54 καταλαβαίνω ότι τα σύκα της τσαπέλας είναι ξερά, αλλά η ίδια η τσαπέλα ;;; Άμα δω μια τσαπέλα μπροστά μου -μα ας μην έχει και σύκα- πώς θα την αναγνωρίσω;

    (συγγνώμη αν κουράζω αλλά αφού δεν κατάλαβα τι να κάνω)

  59. Γς said

    Ενα μάτσο, μια αρμαθιά από αποξηραμένα σύκα

  60. Γς said

    >πώς θα την αναγνωρίσω
    Εκτός αν εννοείς και αυτήν που λέμε έτσι
    [τον/την γκέι]

  61. Πάνος με πεζά said

    Να σκαρωσουμε μια παροιμια : ‘γεμιστα χωρις ντοματες,γινονται;’
    Ναι ρε ξυπνιτζη,με κολοκυθακια !

  62. cortlinux said

    Από βοτανολογικής πάντως άποψης η ντομάτα είναι φρούτο κι όχι λαχανικό. Όπως και το αγγούρι που ανήκει στην ίδια οικογένεια με το καρπούζι , το κολοκύθι και το πεπόνι. Άλλωστε γενικά στα σαλατοειδή δεν ειναι και τόσο περίεργο να χρησιμοποιούμε φρούτα.

  63. Πάνος με πεζά said

    Και ο Ζηκος : ‘θα φας ντοματια που θα παει συννεφο,θα γινει της κακομοιρας’.Ατακα της φερωνυμης ταινιας.Εδω,ντοματια η ριπη ντοματας,κατα το ανεκδοτομε τον απατημενο υδραυλικο : θες να πεθανεις με μπουνιες,κλωτσιες ή βρυσιες;

  64. ππαν said

    63: Αυτό το ανέκδοτο όπως και το άλλο με το σφουγγαράκι δεν γράφονται, μόνο λέγονται

  65. Νέο Kid Στο Block said

    Ενδιαφέρον αυτό που λέει ο Cortlinux πως βοτανολογικώς η ντομάτα είναι φρούτο κι όχι λαχανικό, αλλά αν αυτό ισχύει όντως δεν θα έκανε το κέτσαπ από σως ,μαρμελάδα; Είναι το κέτσαπ μαρμελάδα;…:-)

  66. ππαν said

    Για τις ντομάτες καρδιές του βοδιού, ιταλικής καταγωγής, προσοχή: στη Γαλλία η ποικιλία ήταν σπάνια, πεντανόστιμη και πανάκριβη. Έτσι δημιουργήθηκε από υβρίδιο που μοιάζει με την καρδιά του βοδιού αλλά δεν είναι, κάπως φτηνότερη αλλά άγευστη. Φαντάζομαι το ίδιο θα γίνει ή γίνεται παντού

    http://www.lepoint.fr/gastronomie/juteuse-tomate-coeur-de-boeuf-19-08-2010-1226520_82.php

  67. ππαν said

    65: Δεν είναι μαρμελάδα, είναι τσάτνει 🙂

  68. Νέο Kid Στο Block said

    Ρωτάει η γειτόνισσα τον γείτονα.
    -Τι κάνεις και οι ντομάτες σου είναι τόσο ζουμερές και κόκκινες; Οι δικές μου είναι χλεμπονιάρικες…
    -Εχχμμ…Μια φορά τη μέρα, στέκομαι μπροστά τους και ξεγυμνώνομαι! Γίνονται κατακόκκινες απ’την ντροπή τους οι καημένες.
    Η γειτόνισσα αποφασίζει να ακολουθήσει τη μέθοδο του γείτονα. Μια φορά τη μέρα ξεγυμνώνεται στο μποστάνι της.
    -Λοιπόν γειτόνισσα; Έπιασε το κόλπο; Έγιναν κόκκινες οι ντομάτες σου;
    -Όχι! Αλλά έγιναν τεράστια τα αγγούρια μου.

  69. cortlinux said

    Βασικά δεν το λέω εγώ. Η βοτανολογία το λέει :-). Άμα μπεις και στα αντίστοιχα άρθρα της γουικιπίντιας θα το δεις κι εσύ
    Σου παραθέτω το ένα για την ντομάτα
    http://en.wikipedia.org/wiki/Tomato
    και το άλλο για το αγγούρι
    http://en.wikipedia.org/wiki/Cucumber

    Ενώ δύο κατατοπιστικά άρθρα για τις διαφορές λαχανικών και φρούτων είναι τα παρακάτω

    http://www.livescience.com/33991-difference-fruits-vegetables.html

    http://www.diffen.com/difference/Fruit_vs_Vegetable

    Μάλιστα στο άρθρο του livescience θα δείτε ότι αναφέρει ότι με δικαστική απόφαση η ντομάτα θεωρείται λαχανικό αλλά στην βοτανολογία είναι φρούτο. Είναι ενδιαφέροντα άρθρα και κατατοπιστικά.

  70. sarant said

    50: Μπα, με πιάνεις αδιάβαστο, ξενιτεμένον άνθρωπο.

    53: Ακριβέστερα, αρμαθιά από ξεραμένα σύκα

    62-69: Πράγματι η ντομάτα είναι φρούτο, ενώ η φράουλα δεν είναι. Βοτανολογικώς. Αλλά τι ξέρουν κι αυτοί;

  71. Stella said

    26. Ενώ στα καημένα τα αγγουράκια, δυστυχώς καμία πρόοδος ! Μαραίνονται γρήγορα, αμφότερα τα δύο 🙂
    Eυτυχώς υπάρχουν και τα ψυχικά χαρίσματα ..

  72. Νέο Kid Στο Block said

    69. Παρεξήγησες. Δε σε αμφισβήτησα. Αλλά έπρεπε να αιτιολογήσω την εξυπνάδα με το κέτσαπ=μαρμελάδα, καταλαβαίνεις! 🙂

  73. cortlinux said

    Δεν παρεξηγήθηκα απλά αιτιολόγησα το σχόλιό μου 🙂

  74. Ιάκωβος said

    «Να προσθέσω ότι στα σημερινά γαλλικά pomme d’amour είναι ένα μήλο με επικάλυψη από κόκκινη σκληρή καραμέλα, που πουλάνε στα λούνα-παρκ.»

    Σε κάποια μέρη της Μακεδονίας τα καραμελωμένα μήλα τα λένε «κοκορόμηλα» . Κάτι μεταξύ του «κοκοράκια», (εκείνα τα κόκκινα γλυφιτζούρια) και κορόμηλα.

    Στην Πελοπόννησο τις ντομάτες λέγανε κομιντόρες. Μου έχουν πει πως παλιά δεν τις τρώγανε γιατί πίστευαν ότι προξενούν πυρετό.

    Στην Κίνα άρχισαν να τις τρώνε τώρα τελευταία, αλλά σαν σπάνιο φρούτο.

  75. 68: Ένα αγγούρι – γίγαντας.

  76. Νέο Kid Στο Block said

    75. 😆

  77. cortlinux said

    75 Ο ΕΝΦΙΑ να υποθέσω εεε;

  78. smerdaleos said

    Μια μέρα που ψώνιζα στη λαϊκή στη γειτονιά μου πρόσεξα που σε δυο πάγκους με ντοματάκια έγραφε «κομιντόρια». Αυτό, σκέφτηκα, είναι παραφθορά του «πομοντόρια», που είναι βέβαια δάνειο από τα ιταλικά. Το γιώτα είπαμε εξηγείται, δάνειο από έναν χωρισμένο πληθυντικό (pomi d’oro), το αρχικό κάπα όμως δεν εξηγείται και τόσο.

    Χειλική ανομοίωση: p..m > k..m

    Παραδείγματα από άλλες γλώσσες:

    1) Ο Σερβο-Κροατικός κάστορας: *bhe-bhrus > babar > dabar (b..b > d..b):

    http://en.wiktionary.org/wiki/dabar#Serbo-Croatian

    http://en.wiktionary.org/wiki/beaver#Etymology_1

    2) To λατινικό populus/ploppus = «λεύκη» (αγγλικό poplar):

    Στα σιτσιλιάνικα και στα πορτογαλλικά έχουμε ανομοίωση p..p > k..p, pioppo > kioppo/kiuppu:

    http://en.wiktionary.org/wiki/populus#Descendants_2

    Ενώ σε όλες τις σλαβικές γλώσσες έγινε η ανομοίωση p..p > t..p: popol- > topol-

    http://en.wiktionary.org/wiki/topol

  79. Λ said

    Στην Κύπρο έχουμε μια ποικιλία πουν λέγονται φοινικωτές ντομάτες

  80. sarant said

    Και τι χαρακτηριστικό έχουν;

  81. Ντοματέλλα Βερσάτσε

  82. 79. 80
    Φοινικωτές τομάτες, στην Κύπρο, είναι οι μικρές μακρουλές που έχουν περίπου το σχήμα τορπίλης ή φοινικιού, εξ ου και το όνομα! Επίσης σπανίως προφέρονται ντομάτες· επικρατεί το τομάτες!

  83. leonicos said

    Εαμοβούλγαρε, μας μπέρδεψες. Εγώ προσεύχομαι. Και δεν χρειάζεται να σε αποβάλει κανείς. Ο καθένας είναι παρών ή απών ανάλογα με αυτά που λέει (και είναι) άσχετο αν το σχόλιό του εμφανίζεται. Αυτή είναι η ομορφιά του ιστολογίου αυτού. Σου αποδ’ίδει τις ευθύνες σου

  84. stratosbg said

    Reblogged this on a hairless ape.

  85. Εαμοβούλγαρος said

    @83: Γιατί σάς μπέρδεψα, κ. Λεώνικε; Εξέφρασα απλώς τον φόβο μου ότι η κλίκα του Μεταλληνού θα επωφεληθεί το κάπως πικάντικο σχόλιό μου (@56) και θα ζητήσει φορτικά την αποπομπή μου από τον κ. Σαραντάκο, επειδή παραβιάζω τους κανόνες του Ιστολογίου: Ότι και καλά παραπέμπω τάχα σε πορνοσελίδες για να δείξω στους αδαείς, ποία υπήρξε η αξέχαστη Miss Pomodoro που άφησε εποχή στην Ιταλία.

    Με την ευκαιρία, κ. Λεώνικε, και με όλη την αγάπη που ξέρετε ότι σάς έχω, διότι με υποστηρίξατε όταν με χτυπούσαν αλύπητα τα χριστιανικά λαμόγια, επιτρέψτε μου να θέσω μία ερώτηση που με ταλανίζει τα τελευταία 20 χρόνια του ταραχώδους βίου μου:

    Οι σημερινοί Εβραίοι είναι φυλή; Κι αν δεν είναι φυλή, αλλά γλώσσα και θρησκεία, εσείς πώς είστε Εβραίος αφού εγκαταλείψατε τον Ιουδαϊσμό και γίνατε Μάρτυρας του Ιεχωβά; Και μιλάτε ελληνικά και όχι αρχαία εβραϊκά που μιλάνε στο Ισραήλ;

    ΕΠΙΣΗΣ: Οι σημερινοί Εβραίοι έχουν φυλετική σχέση με τους Εβραίους της Εποχής του Χριστού;

    Για να συνοψίσω: Τί είναι αυτό που σε κάνει στον 21ο Αιώνα Εβραίο; Το DNA, η Γλώσσα, η Θρησκεία ή κάτι άλλο; Θα σάς ήμουν βαθιά υπόχρεος αν μού απαντούσατε, όταν σάς κάνει κέφι.

    Βαθιά ευγνώμων για την υποστήριξη

    ΕΑΜΟΒΟΥΛΓΑΡΟΣ

    ΥΓ: Αν είναι δύσκολα τα ερωτήματά μου, μή μού απαντήσετε. Δεν θέλω με τίποτα να σάς στεναχωρέσω

  86. Πάνος με πεζά said

    Στην Κεφαλονια νομιζω οτι υπαρχει χωριο ‘Ντομάτα’.Καμια σχεση,βεβαιως,εκει ειναι πληθυντικος απο επωνυμο,οπως πολλα χωρια τους.
    Δευτερο κουϊζακι,με Μυκονιατικη (και οχι μονο) λεξη,αυτη τη φορα : τι σημαινει ‘μπαστουρωμενος’; (ναι,με σφηνα ενα πι).Για να βοηθησω,εχει σχεση με ζωα κτηνοτροφιας.Απαντησεις και στα δυο κουιζαυριο

  87. cronopiusa said

    Pola 1307. ( Del documental de creación ¿Qué culpa tiene el tomate?…)

    Tangled Routes. Women; Work, and Globalization on the Tomato Trail. DEBORAH BARNDT.

  88. ...!? said

    Μα φυσικά αυτός που φοράει μπαστούρα.

  89. sarant said

    82: Ευχαριστώ!

    86: Πάντως δεν γκουγκλίζεται (ακόμα)

  90. ...!? said

    89 Και τι σε νοιάζει εσένα? Αφού έχεις το λεξικό του Κουσαθανά.

  91. munich said

    λοιπόν κ. Εαμοβούλγαρε μήπως είστε και ο Ζαφείρης Καλαούντρης μέγας σχολιαστής των Νέων?
    φιλικά πάντα

  92. Εαμοβούλγαρος said

    @91: Πρώτη φορά ακούω την ύπαρξή του. Αλλά είναι άκομψο να ρωτάει ο ένας σχολιογράφος τον άλλον… «μήπως είστε ο κύριος τάδε;» Δεν πρόκειται να ξανα-απαντήσω σε παρόμοιο ερώτημα. Κι αν απαντούσα ΝΑΙ ή ΟΧΙ, ποιός θα με πίστευε; Είναι σαν να με ρωτάτε πόσο τον έχω και να σάς απαντώ 20 πόντους. Ποιός είναι τόσο κρετίνος για να με πιστέψει;

    Καληνύχτα σε όλους

    Με Αγάπη Χριστού

    ΕΑΜΟΒΟΥΛΓΑΡΟΣ

  93. sarant said

    90: Το έχω, αλλά σε απόσταση 2000 χιλιομέτρων τώρα.
    Όμως το βρήκα, είναι να τους έχουν δέσει τα πόδια λοξά (πίσω δεξιό με μπρος αριστερό ας πούμε) οπότε δεν μπορούν να τρέξουν.

  94. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Ερωτόμηλο; τέλειο! Αν θυμηθώ και κάτι παλιές από το ορεινό μποστάνι με σπλάγχνα ζαχαρωμένα,τελειότερο!Ο στίχος του Νερούντα σ΄ αυτές ταιριάζει.
    Αγκινάρες και κουκιά κόκκινες καλές ντομάτες δυο δεκάρες η οκά ,από το ποτπουρί του Μπαρμπα Γιάννη του Κανατά.
    Τα «βαλανίδια»,(κόκκινα ή κίτρινα) είναι μια ποικιλία ντοματίνια. Επίσης τελευταία εμφανίστηκαν οι
    μαύρες ντομάτες
    ,μέτριο σε μέγεθος, «τσαμπιά» αλλά και σε ντοματίνια.Αν ξεπεράσεις τον αιφνιδιασμό του σκούρου χρώματος, είναι πράγματι νοστιμούλες.
    Κι επειδή πιστεύω ότι όλοι σας θα έχετε γευτεί ντομάτες Ιεράπετρας γιατί είναι νόστιμες και ονομαστές (και αγγούρια ασφαλώς !)
    δέστε μια σχετική εκδήλωση εκεί κάτω
    Τα μεϊμέκια ήταν η μια,από τις δυο, η «αυγουλωτή», ποικιλία που καλλιεργούσαν στην αρχή των θερμοκηπίων,όπως τα θυμάμαι προ 30ετίας.Την άλλη,τη κλασική ας πούμε, την ξέχασα πως λεγότανε, τότε.Τώρα άλλα γι άλλα.Υβρίδια κάργα.
    Με έμφαση προ καιρού μου είπαν στη λαϊκή, άλλα τα πομοντόρ κι άλλα τα κομιντόρ!

  95. Πέπε said

    Ντομάτια ήταν ένα ελληνικό χωριό κοντά στα Σώκια, δηλ. στην περιοχή της Μικράς Ασίας που είναι απέναντι από τη Σάμο. Το σημερινό τούρκικο όνομα είναι Ντογάνμπεϊ. Ως ελληνικό, στις πηγές αναφέρεται και με το όνομα Δωμάτια, που προσωπικά μάλλον σε υπερασθισμό μού φέρνει.

  96. Πάνος με πεζά said

    Σωστη απαντηση,Νοικοκυρη,μ’ενα μικρο λαθακι : δενω τα ποδια της ιδιας πλευρας,μπρος δεξιο με πισω δεξιο,ας πουμε,με ενα μικρο σκοινι,του μισου μετρου,π.χ.,αν μιλαμε για κατσικακι.Αναλογα με το ζωο,χρησιμοποιειται μακρυτερο σκοινι,ημπορει να δεθει και το αλλο ζευγαρι ποδων.
    Επειδη τα ζωα βοσκουν σε γηπεδα (εκτος σχεδιου εκτασεις),περιτοιχισμενα απο χαμηλες ξερολιθιες του μετρου,θα μπορουσαν ευκολα να πηδησουν απο πανω και να εξαφανιστουν.Το μπαστουρωμα περιοριζει πρωτιστως την αλτικοτητα,και μετα τημ ταχυτητα.Και τα ζωα,οντας στην ιδια κατασταση,κινουνται ολα μαζι ‘προβατηδόν’.

  97. Πάνος με πεζά said

    Οσο για τα εννιαμερα,αυριο στους Λειψους γιορταζει η Παναγιά του Χάρου.Εδω,ενα απλι γουγκλισμα θα σας δειξει τη μοναδικη ιδιαιτεροτητα της εικονας της!

  98. sarant said

    96: Σωστά, έτσι που το λες μπαστουρώνουν. Που ετυμολογικά μπορεί να έχει σχέση με το bastar; Αναρωτιέμαι.

  99. O φιλοζωικός ιστότοπος zoosos.gr, από τον οποίο έμαθα εγώ τη λέξη, το λέει «παστουρώνω». Αν αυτός είναι ο αρχικός τύπος, μήπως έχει να κάνει με την pastura, βοσκή;

  100. sarant said

    99: Μπράβο, πολύ πιθανότερο και απλούστερο!

  101. Γς said

    99, 100:
    Μπράβο σου σου αξίζει έπαινος.

    Μια Παστοράλε στον κύριο!

  102. 96 αυτό εμείς (στα Πλωμάρια) το λέμε «αλ’πούτζα». Μπορεί να είναι στα δυο όπως λες, μπορεί στα τέσσερα (για πιο δύσκολες περιπτώσεις – πιο ανήσυχα ζώα) ή και όπως λέει ο νοικοκύρης (αν’κατάλαγα) για ακόμα πιο δύσκολες περιπτώσεις 🙂

    Και για όποιον άνθρωπο μπουρδουκλώνεται λέμε πως είναι «αλ’πουτζομένος».

  103. luxicon said

    @86-102
    στη Νάξο, τόπο καταγωγής μου, μπαστουρωμένο λένε το ζώο (συνήθως κατσίκα) που είναι δεμένα τα δυο του πόδια (π.χ. δεξί μπροστινό-δεξί πισινό, όπως λέει ο Πάνος στο σ. 96)

    το χιαστί δέσιμο των ποδιών (σ. 93) το λένε μπέντουκλο

    καλώς σας βρήκα (πρώτη φορά γράφω σχόλιο)

  104. sarant said

    102: Από την αλεπού τάχα;

    103: Καλώς ήρθες!

  105. Κομιντόρια τις λέμε και στην Κρήτη, μόνο που συνήθως έτσι αποκαλούν τις τομάτες με σχήμα που θυμίζει αυγό (εκείνα τα μεσαία προς μικρά τοματάκια που είναι πιο ψηλά από πλατιά και συγκλίνουν στο κάτω τους μέρος σε γωνία, ενώ είναι λίγο πλατύτερες κοντά στη μέση).

  106. 103: Πεδικλώνω και πεδούκλωμα το λέμε στην Κρήτη, αλλού γνωστό και σαν μπερδούκλωμα, όπως το έχω ακούσει αλλιώς, δηλαδή την τρικλοποδιά.

  107. sarant said

    105: Μάλλον αυτή η ονομασία τείνει να καθιερωθεί (= στις λαϊκές της Αθήνας)

  108. Λ said

    103. Κάτι άσχετο. Είναι αλήθεια ότι οι κατσίκες στις Κυκλάδες πίνουν θαλασσινό νερό;

  109. Εαμοβούλγαρος said

    @108: Είναι πασίγνωστο αυτό κυρία μου.

    http://www.paseges.gr/el/news/Katsikia-poy-pinoyn-thalassino-nero

    Θα μπορούσε να ισχύει και στην Κύπρο, αλλά εκεί είσαστε καλοπερασάκηδες και τους δίνετε εμφιαλωμένο

  110. Λ said

    109. Διανυκτέρευσα στην Κυρά Παναγιά το 2011, στον κόλπο του Αγίου Πέτρου και στον Πλανήτη. Είδα πολλά κατσίκια στην ακρογιαλιά αλλά δεν τα τσάκωσα να πίνουν θαλασσινό νερό ούτε να τρων θαλασσινό τριφύλλι. Το κυνήγι κατσίκας νόμιζα ότι γίνεται μόνο στη Γιούρα και όχι στην Κυρά Παναγιά, που παρεμπιπτόντως, είναι ιδιοκτησία του Αγίου Όρους.

  111. smerdaleos said

    @108,109:

    Ο λόγος που τα κατσίκια μπορούν να πιουν θαλασσινό νερό και εμείς όχι:

    http://postimg.org/image/d9hxe8ynz/

    Μέγιστη ανθρώπινη συγκέντρωση ούρων ~ 1400 mOsm/kg
    Μέγιστη κατσικίσια συγκέντρωση ούρων ~ 2800 mOsm/kg

  112. 108,
    Είναι, και επειδή το θαλασσινό νερό προσδίδει στο κατσικίσιο κρέας μιαν ιδιάζουσα γεύση από αλάτι, τις ποτίζουν και Dr. Pepper για συμπλήρωμα! 🙂

  113. Εαμοβούλγαρος said

    @111: Εύγε κ. Σμερδαλέε. Έξοχο. Ευχαριστούμε θερμά

  114. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    108. >>πίνουν θαλασσινό νερό
    Από το «όνειρο στο κύμα» του Παπαδιαμάντη:
    καθώς είχα κατεβάσει, λέγω, τα γίδια μου διά ν’ “αρμυρίσουν” εις την θάλασσαν, όπως συχνά εσυνήθιζα, είδα την ακρογιαλιάν που ήτον μεγάλη χαρά και μαγεία, και την “ελιμπίστηκα”, κ’ ελαχτάρησα να πέσω να κολυμβήσω. Ήτον τον Αύγουστον μήνα.

    Νομίζω στην Ήπειρο το λένε «να αλατίσουν».Εδώ, στο μαγικό τούτο ιστολόγιο, τα ανθοκομούμε αυτά τα ωραία και νόστιμα 🙂

  115. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Α,θυμάμαι κι ότι έβαζαν επί πλέον αλάτι στα αποπλύματα που δίνανε στις κατσικούλες του σπιτιού, όταν θέλανε να ενισχύσουν την ερωτική τους επιθυμία για να μην πηγαινοέρχονται, πέρα δώθε, στον τράγο που συνήθως ήταν μαντρωμένος κάπου έξω από τον οικισμό (βρωμοκοπούσε βέβαια) και του πήγαιναν κάθε βράδυ εκεί τις νύφες και τις παίρναν το πρωί πάλι, κατά τον Ιούλιο με Αύγουστο.

  116. Εαμοβούλγαρος said

    Πέθανε σήμερα 108 χρονών ο Εμμανουήλ Κριαράς

    http://www.iefimerida.gr/news/167584/%CF%80%CE%AD%CE%B8%CE%B1%CE%BD%CE%B5-%CF%83%CE%B5-%CE%B7%CE%BB%CE%B9%CE%BA%CE%AF%CE%B1-108-%CE%B5%CF%84%CF%8E%CE%BD-%CE%BF-%CF%83%CF%80%CE%BF%CF%85%CE%B4%CE%B1%CE%AF%CE%BF%CF%82-%CF%86%CE%B9%CE%BB%CF%8C%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%BF%CF%82-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%BA%CE%B1%CE%B8%CE%B7%CE%B3%CE%B7%CF%84%CE%AE%CF%82-%CE%B5%CE%BC%CE%BC%CE%B1%CE%BD%CE%BF%CF%85%CE%AE%CE%BB-%CE%BA%CF%81%CE%B9%CE%B1%CF%81%CE%AC%CF%82

    Αν κρατούσε ακόμα 3 χρόνια, θα έμπαινε στο Βιβλίο Γκίνες ως ο γηραιότερος άνδρας στον Πλανήτη.

    Μακάρι να βρεθεί κάποιος χριστιανός να ανεβάσει το Μεσαιωνικό του Λεξικό στο Scribd ή αλλαχού, για να το κατεβάζουμε τζάμπα εμείς οι αντίχριστοι που δεν έχουμε λεφτά να το αγοράσουμε σε χαρτί

  117. Λ said

    Ευχαριστώ Έφη. Ομολογώ, δεν ήξερα για τις κατσίκες και το αλάτι. Εμείς δίνουμε τον νορό (το υγρό που μένει μετά την παρασκευή χαλλουμιών και αναρής), ο οποίος ε’ιναι αλμυρός, στα γουρούνια.

  118. Γς said

    117:

    Ναι, αλλά και Αγιον Νορος;

  119. Emphyrio said

    Υπαρχουν στην Κεφαλονια τα Ντοματα, οπως αναφερθηκε, και εκει κοντα τα Σαρλατα και το Κρεμυδι. Παντα πηγη γελιων για τους τουριστες. Εχουμε και κατι υπεροχα νεροκρεμυδα στο νησι… Τεραστια, και δεν καινε καθολου (ή ελαχιστα).

  120. Τσοπάνος said

    Διάλογος-κουίζ
    – Ποια η διαφορά π….ας και ντομάτας?
    – Δεν ξέρω
    – Ντομάτα έχεις φάει?
    – Ναι
    – Ε, φάε και π….α, να δεις τη διαφορά

  121. Γς said

    Δεν είναι ανάγκη να την φάμε κι εμείς.
    Τσοπάνε, σε πιστεύουμε 😉

  122. Τσοπάνος said

    Γς
    Πίστευε και μη ερεύνα…

    να, πώς κολλάει με το προηγούμενο θέμα (αγιονόρος)…

  123. Λ said

    Εχουμε και κατι υπεροχα νεροκρεμυδα στο νησι… Τεραστια, και δεν καινε καθολου (ή ελαχιστα).

    Μήπως συγγενεύουν με αυτά που καλλιεργούνται στη Νεάπολη Λακωνίας; Μέχρι στιγμής πίστευα ότι είναι τα ωραιότερα για τις σαλάτες.

    Αν και παρατήρησα ότι τα κρεμμύδια που βρίσκουμε τώρα στις αγορές δεν καίνε τα μάτια καθόλου. Ένας θεός ξέρει τι μεταλλάξεις έχουν υποστεί.

  124. 104α Ποιος ξέρει. Αλλά ακόμα κι αν είναι έτσι, πώς και γιατί;
    Μπα! Υπάρχει και το «αλ’πουδώ» που σημαίνει τρέχω περίεργα ψιλοπηδώντας, για μεγάλα ζώα (γαϊδούρια, άλογα, μουλάρια) αλλά και για ανθρώπους μάλλον όπως θα έτρεχε κάποιο ζώο με δεμένα τα πόδια.

  125. sarant said

    116: Υπάρχει η επιτομή στην Πύλη της ελληνικής γλώσσας και (νομίζω) όλο το λεξικό του ονλάιν όπως και τα άλλα έργα του.

  126. 65
    ‘Φρούτο’ είναι η προπληρωμή του δένδρου προς τα ζώα δια το τρώγειν τους εμπύρηνους καρπούς του και… χεζητιάσθαι’ τους σπόρους μετά της χρησίμου κοπριάς πέραν, δια την σκέδασιν και πολλαπλασιασμόν αυτού.

    23
    ‘What a strange country, you are’, say the French to the Americans. ‘Fifty different races and only one sauce’…

  127. Νέο Kid Στο Block said

    126. 🙂

  128. Κλασική φιλόλογος said

    Γεια σας! Δεν το ήξερα αυτό με το ερωτόμηλο, μόνο την ονομασία «χρυσόμηλο» γνώριζα, εκ του «pommo d’ oro». Στην Καρδίτσα τη λέμε πάντα ντομάτα, το «τομάτα» μας κάνει πολύ πρωτευουσιάνικο και δεν το θέλουμε. Ανήκει στα αγαπημένα μου φρούτα, κηπευτικά (όπως θέλετε πείτε το) και τις καταναλώνω μετά μανίας το καλοκαίρι, μιας και τις καλλιεργούμε στον κήπο μας (όσοι ξέρουν από καλό ντόπιο σπόρο, μπορούν να καταλάβουν ότι ο καρπός του απέχει παρασάγγας από τη ντομάτα του θερμοκηπίου!). Περιέχει λυκοπένιο (εξ ου και το κόκκινο χρώμα, όλα τα κόκκινα φρούτα το περιέχουν), γνωστό για τις αντιγηραντικές του ιδιότητες (δρα εναντίον των ελεύθερων ριζών, που είναι υπεύθυνες για τη γήρανση των κυττάρων). Βοτανολογικώς όντως θεωρείται φρούτο, αν και από τα τέλη του 19ου αιώνα στην Αμερική θεωρείται λαχανικό (δεν είμαι απόλυτα σίγουρη όμως). Την ονομασία «ερωτόμηλο» (αν δεν διάβαζα όσα αναφέρετε στο άρθρο για τις υποτιθέμενες αφροδισιακές ιδιότητες που απέδιδαν στη ντομάτα) θα την απέδιδα στο χρώμα και το σχήμα της (προσεγγίζει το σχήμα της καρδιάς, έχει ζωηρό κόκκινο χρώμα, συνεπώς προσφέρεται για ερωτικούς συνειρμούς). Ήδη από την αρχαιότητα τα κόκκινα φρούτα χρησιμοποιούνταν ως μεταφορά ή παρομοίωση για τις γυναίκες και τον έρωτα, καμιά φορά και ως σύμβολα γάμου. Θα υπενθυμίσω εδώ το ποίημα της Σαπφώς «οἶον τὸ γλυκύμαλον…», στο οποίο η νεαρή νύφη παρομοιάζεται με κόκκινο μήλο, το μήλο που έριξε ο Ακόντιος στην Κυδίππη με τον «όρκο» πως θα παντρευτεί μόνον εκείνον, το μήλο που έπρεπε να δώσει ο αυτοκράτορας του Βυζαντίου Θεόφιλος στη μελλοντική σύζυγό του (θα το έδινε στην Κασσιανή, αλλά επειδή ήταν γλωσσού, το έδωσε στη Θεοδώρα), και τέλος το παραδοσιακό τραγούδι «μήλο μου κόκκινο».

  129. Tomatina 2014 | Photos | The Big Picture | Boston.com

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: