Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Βάο, γάο, δάο: ένα υπερσουρεαλιστικό σονέτο του Ναπολέοντα Λαπαθιώτη

Posted by sarant στο 29 Οκτώβριος, 2017


Μεθαύριο συμπληρώνονται 129 χρόνια από τη γέννηση του αγαπημένου μου ποιητή Ναπολέοντα Λαπαθιώτη, στις 31 Οκτωβρίου 1888. Κάθε χρόνο, τέτοιες μέρες συνηθίζω να δημοσιεύω κάτι σχετικό με τον Λαπαθιώτη, συνήθως κάποιο όχι πολύ γνωστό έργο του ή κάτι σχετικό με μια πτυχή της ζωής του.

Θα συνεχίσω βέβαια και φέτος την παράδοση με το σημερινό άρθρο, αν και κατ’ εξαίρεση θα το αφιερώσω σε ένα αρκετά γνωστό έργο ή μάλλον πάρεργο του Λαπαθιώτη. Αφενός επειδή ό,τι είναι γνωστο στους φανατικούς λαπαθιωτιστές δεν είναι και ευρύτερα γνωστό και αφετέρου επειδή θέλω να διορθωθεί στη Βικιπαίδεια μια ανακρίβεια, στη διάδοση της οποίας ίσως κι έχω κι εγώ ακούσια συμβάλει, αφού πρώτα διαλευκάνουμε (εδώ λογαριάζω και στη βοήθεια τη δική σας) καναδυό λεπτομέρειες.

Λοιπόν, στο τεύχος 271 της Νέας Εστίας (1 Απριλίου 1938, σελ. 485-6), στη σελίδα της Αλληλογραφίας αναγνωστών, δημοσιεύτηκε η εξής επιστολή του Ναπολέοντα Λαπαθιώτη:

Πέραν του Συρρεαλισμού

Αγαπητέ μου Χάρη,

θα ξέρεις, βέβαια, ότι είμαι ο κατ’ εξοχήν άνθρωπος των αποκαλυπτικών εμπνεύσεων και καινοτομιών. Αν δεν το ξέρεις, μάθε το, λοιπόν, σήμερα! Μελετώντας, άρρωστος, αυτές τις μέρες, τη φιλοσοφία του Συρρεαλισμού, που, λογικά, καταργεί τη λογική, σκέφτηκα τούτο: Αφού, καλά ή κακά, φτάσαμε στο σημείο, λυτρωμένοι από το ζυγό του ειρμού, στις σημερινές ποιητικές συνθέσεις μας, να ζητήσουμε την έμπνευση στην ίδια της πηγή, που ήταν πάντα, έμμεσα, και είναι τώρα, άμεσα, το υποσυνείδητο, γιατί τάχα να μην κάνουμε ακόμα ένα βήμα, – το τελευταίο ίσως δυνατό προς την κατεύθυνση αυτή, και να λυτρωθούμε κι από τη συμβατικότητα της γλώσσας, κάθε γλώσσας; Γιατί να μην άρομε και το τελευταίο εμπόδιο προς την κατάκτηση της άμεσής του επαφής, που μας προβάλλουν οι καθιερωμένοι γλωσσικοί τύποι με τα έτοιμα καλούπια τους; Γιατί να μην αφήσομε το υποσυνείδητο εντελώς ελεύθερο να δημιουργήσει και τους γλωσσικούς εκφραστικούς του τρόπους, ανάλογα, κάθε φορά, με τις μυστηριώδεις απαιτήσεις του; Φαντάζομαι, τότε, τη λαμπρή προοπτική που διανοίγεται στο μέλλον της Ποιήσεως από μια τέτοια ριζική της χειραφέτηση! Σου παραθέτω, για δείγμα, ένα σονέτο, που μου υπαγόρευσε το υποσυνείδητό μου, ώστε να χρησιμεύσει σαν αφετηρία στην ανυπολόγιστη αυτή μελλοντική κίνηση… Διάβασε, και καμάρωσε:

ΣΟΝΕΤΟ ΥΠΕΡΣΟΥΡΕΑΛΙΣΤΙΚΟ

ΒΑΟ, ΓΑΟ, ΔΑΟ

Ζινώντας αποβίδονο σαβίνι,
κι απονιβώντας ερομιλαδιό
κουμάνισα το βίδο τού λαβίνι
με σάβανο γιδένι τού θαλιό.

Κι ανέδοντας έν’ άκονο λαβίνι,
που ραδαγοσαλούσε τον αλιό,
σινέρωσα τον άβο τού ραβίνι,
σ’ έν’ άφαρο δαμένικο ραλιό!

Σουβέροδα στ’ αλίκοπα σουνέκια,
μεσ’ στ’ άλινα που δεν εσιβονεί,
βαρίλωσα τ’ ακίμορα κουνέκια,

και λαδαμποσαλώντας την ονή,
καράμπωσα το βούλινο διράνι,
σαν άλιφο τουνέσι που κιράνει….

Πώς σου φαίνεται; Ασφαλώς αντάξιό μου! Από τώρα βλέπω τον εαυτό μου Πρωτοπόρο κι Αρχηγό Σχολής! Εκτός αν, ήδη, εν αγνοία μου, το σύστημα, που νομίζω πως εγκαινιάζω σήμερα, έχει διατυπωθεί από κανέναν άλλον – οπότε δε μου μένει παρά να παραιτηθώ κάθε σχετικής φιλοδοξίας…

Με τους φιλικούς χαιρετισμούς μου

Ναπολέων Λαπαθιώτης

ΥΓ. Επειδή όσα γράφω παραπάνω, μπορεί να συκοφαντηθούν ότι αποτελούν μια τερατώδη ειρωνεία από μέρους μου, σπεύδω να δηλώσω πως δεν είναι!…

Ο ίδιος

2ο ΥΓ. Αλλά κι αν είναι, – μια φορά το σύνθημα δε δίνεται;

Πάλι ο ίδιος

Έχω μονοτονίσει και εκσυγχρονίσει την ορθογραφία. Στο σονέτο τόνισα όλα τα «του», επειδή, όπως παρατήρησε ο φίλος Γεράσιμος Μπερεκέτης, ειδικά στα υπερλεξιστικά ποιήματα δεν μπορείς αλλιώς να διακρίνεις αντωνυμίες από άρθρα αφού δεν βοηθούν τα συμφραζόμενα.

Διότι βεβαίως το σονέτο του Λαπαθιώτη, που ο ίδιος χαριτολογώντας το βάφτισε «υπερσουρεαλιστικό», είναι υπερλεξιστικό, και μάλιστα υπερλεξιστικό avant la lettre, αφού το κίνημα του υπερλεξισμού φάνηκε αμέσως μετά τον δεύτερο πόλεμο στην Εσπερία και καμια εικοσαριά χρόνια μετά στη χώρα μας με τον Ελευθέριο Δούγια (Αλέξανδρο Σχινά).

Όλες οι «σημαντικές» λέξεις του σονέτου, δηλαδή ουσιαστικά, επίθετα και ρήματα ή μετοχές, είναι ανύπαρκτες, πλασμένες από τον Λαπαθιώτη, αν και ακολουθούν τα μοτίβα της ελληνικής γλώσσας, δηλ. π.χ. ο αόριστος «καράμπωσα» σχηματίζεται κανονικά με βάση βέβαια το ανύπαρκτο «καραμπώνω», ή το επίθετο «βούλινο» είναι σχηματισμένο όπως τα «ξύλινο, πέτρινο» κτλ.

Οι βιδίτσες του ποιήματος, δηλ. οι υπόλοιπες λέξεις, άρθρα, σύνδεσμοι, προθέσεις και αντωνυμίες (ένα, που, το, σε, στα, τον, και, σαν κτλ.) είναι της κανονικής ελληνικής γλώσσας.

Φυσικά, ο Λαπαθιώτης παίζει, ειρωνεύεται τον σουρεαλισμό, όπως φαίνεται και από τον φιλοπαίγμονα τόνο της επιστολής και από τα δύο υστερόγραφα. Κάτι που δεν ξέρω να έχει προσεχτεί ως τώρα απ’ όσους ανάλυσαν το ποίημα, είναι πως το τεύχος 271 της Νέας Εστίας, στο οποίο δημοσιεύτηκε, κυκλοφόρησε την 1η Απριλίου 1938 -δεν νομίζω να πρόκειται για σύμπτωση. Πρωταπριλιάτικη φάρσα κάνει με το γράμμα του ο Λαπαθιώτης για να πειράξει τους σουρεαλιστές.

Να σημειωθεί ότι ο Λαπαθιώτης ήταν ταχτικός συνεργάτης της Νέας Εστίας και φίλος τού Πέτρου Χάρη, του διευθυντή της. Αν ήθελε να δημοσιεύσει το σονέτο του ως κανονικό δημοσίευμα, δεν είχε παρά να το ζητήσει. Επέλεξε όμως να το στείλει στη στήλη της αλληλογραφίας -γι’ αυτό και το χαρακτήρισα πάρεργο, παιχνίδι.

Παιχνίδι που ενόχλησε. Ο Οδυσσέας Ελύτης, νεαρός τότε ποιητής και φανατικός του υπερρεαλισμού, σε άρθρο του στα Νεα Γράμματα με τον ενδεικτικό τιτλο «Οι κίνδυνοι της ημιμάθειας», αφού πετάξει καμιά δεκαριά ονόματα Γάλλων θεωρητικών στους οποίους θα έπρεπε κανείς να έχει μελετήσει για να μπορεί να του απαντήσει, κατηγορεί για ημιμαθείς όλους τους αρνητές του σουρεαλισμού, και γράφει τα εξής: Όλες οι αποχρώσεις της θρασύτητας που η άγνοια μπορεί να γεννήσει αντιπροσωπεύονται ρητά στα γραφόμενα μερικών ανθρώπων (που κοντά στ’ άλλα δεν έχουν ούτε την ελαχίστη ανατροφή) όπως π.χ. των κ.κ. Ε. Λιακάκου (;), Ναπολέοντα Λαπαθιώτη, Χ. Λεβάντα κ.ά.

Σε επόμενο δημοσίευμά του στο ίδιο περιοδικό ο Ελύτης, απαντώντας στις αντιδράσεις που γέννησε η βίαιη επίθεσή του, ξεκαθαρίζει: Δεν έβρισα κανέναν απολύτως. Απλούστατα αμφισβήτησα την ύπαρξη ανατροφής σε τρεις κυρίους που αυτοί πρώτοι με προκάλεσαν. Αν οι αναγνώστες μου νομίζουν πως φάνηκα υπερβολικά αυστηρός, δεν έχουν παρά να διαβάσουν τις σελίδες στις οποίες τούς παραπέμπω … Νέα Εστία τ. 271, 1938….

Βλέπουμε δηλαδή ότι το φιλολογικό παιχνίδι του Λαπαθιώτη βρήκε καίριο στόχο, αφού ο Ελύτης το θεώρησε προσωπική πρόκληση και έχασε την ψυχραιμία του εκτοξεύοντας μια πρόδηλα αβάσιμη μομφή κατά του Λαπαθιώτη. Ο οποίος απάντησε με ένα φαρμακερό μπιλιετάκι, που δεν δημοσιοποιήθηκε τότε, αλλά υπάρχει στο αρχείο Ελύτη:

Ήταν χαρά μου πάντα και τιμή μου να θεωρούμαι, φίλε Κύριε, ημιμαθής ή χωρίς ανατροφή, απ’ τους ανόητους, απ’ τους ηλίθιους κι απ’ τους θρασείς αριβίστες.

Στον κύκλο του, ο Λαπαθιώτης χρησιμοποιούσε επίσης το ευφυέστατο λογοπαίγνιο ελυτιότητες για τις θεωρητικές τοποθετήσεις του Ελύτη.

Θα σταματούσαμε εδώ, αλλά υπάρχει και το θέμα της ανακρίβειας.

Στο άρθρο του Μπερεκέτη το οποίο ανέφερα πιο πάνω, γράφεται ότι: Το ποίημα δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στα «Θεσσαλικά Γράμματα» (1938), κατόπιν στο περιοδικό «Εκλογή» τεύχος 73, το 1951.

Όταν έβαλα το Βάο, γαο, δάο στον παλιό μου ιστότοπο, σε μια εποχή που μόλις είχα αρχίσει ν’ ασχολούμαι με τον Λαπαθιώτη, μετέφερα τη βιβλιογραφική αυτή πληροφορία (Το πήρα από το ιστολόγιο του Γεράσιμου Μπερεκέτη (bereketis.blogspot.com) όπου διαβάζω ότι το ποίημα δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στα «Θεσσαλικά Γράμματα» (1938)….) Κακώς δεν το έχω διορθώσει.

Το «Βάο γάο δάο» αξιώθηκε ν’ αποκτήσει δικό του άρθρο στη Βικιπαιδεια, όπου δίνεται η παραπάνω βιβλιογραφική πληροφορία με περισσότερα στοιχεία:

Πρωτοδημοσιεύτηκε στα «Θεσσαλικά Γράμματα» το 1938 και αναδημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Εκλογή» τον Νοέμβριο του 1951 (τεύχος 73, σελίδα 98)[1].

Η υποσημείωση 1 παραπέμπει στο:

Μπαμπινιώτης, Γεώργιος (1984). Γλωσσολογία και Λογοτεχνία: Από την τεχνική στην τέχνη του λόγου. Αθήνα: Εκδόσεις Δέσποινα Μαυρομμάτη, σελ. 134.

Κάτι δεν πάει καλά σε αυτή τη βιβλιογραφική πληροφορία. Δεν αμφισβητώ τη δημοσίευση στην Εκλογή τον Νοέμβριο του 1951, αν και δεν την έχω ελέγξει, ούτε ενδιαφέρει και πολύ αφού δεν είναι πρωτη δημοσίευση.

Αμφισβητώ όμως ότι το Βάο, γάο, δάο έκανε πρώτη δημοσίευση στα Θεσσαλικά Γράμματα το 1938, πριν από τη Νέα Εστία.

Καταρχάς, δεν ταιριάζει στον Λαπαθιώτη να πρωτοδημοσιεύσει σε ένα επαρχιακό περιοδικό ένα κείμενο πολεμικής που έχει στόχο του τούς κύκλους της αθηναϊκής πρωτοπορίας. Επίσης, αν είχε προηγηθεί η δημοσίευση στα Θεσσαλικά Γράμματα, η επιστολή του Λαπαθιώτη στη Νέα Εστία είναι άτοπη. Το μόνο σενάριο που θα μπορούσε οριακά να σταθεί θα ήταν να έχει στείλει ο Λαπαθιώτης ταυτόχρονα με την επιστολή στη Νέα Εστία, μια πανομοιότυπη επιστολή στον διευθυντή του θεσσαλικού περιοδικού, που θα ήταν φίλος του, και να δημοσιεύτηκε πρώτη εκείνη.

Ωστόσο, τίποτα τέτοιο δεν συμβαίνει, για τον απλούστατο λόγο ότι δεν μαρτυρείται περιοδικό με τίτλο Θεσσαλικά Γράμματα που να εκδιδόταν το 1938.

Τα Θεσσαλικά Γράμματα ήταν μηνιαίο λογοτεχνικό περιοδικό που εκδόθηκε το 1935 από ομάδα φιλολογούντων νέων της Λάρισας (Όμιλος Διανοουμένων και Φιλοτέχνων Λαρίσης). Είχε αξιόλογους συνεργάτες εντός και εκτός Θεσσαλίας (όχι τον Λαπαθιώτη). Όμως, εξέδωσε 9 μόνο τεύχη, όλα το 1935, και σταμάτησε να εκδιδεται.

Μετά τον πόλεμο, εκδόθηκε δεκαπενθήμερο λογοτεχνικό περιοδικό με τον ίδιο τίτλο, το 1945, μακροβιότερο. Μια τρίτη προσπάθεια έγινε το 1960, πάλι με μηνιαίο περιοδικό, που νομίζω πως εξέδωσε μόνο ένα τεύχος. Αλλο περιοδικό με τον τίτλο αυτό δεν φαίνεται να υπήρξε.

Έχω στο αρχείο μου τα εννιά τεύχη των Θεσσαλικών Γραμμάτων του 1935 και τα διεξήλθα στα γρήγορα -όπως περίμενα, δεν υπάρχει το Βάο, γάο, δάο, ούτε καμιά συνεργασία του Ν. Λαπαθιώτη.

Από τη διατύπωση της Βικιπαίδειας, φαίνεται ότι πηγή της λαθεμένης βιβλιογραφικής πληροφορίας είναι το βιβλίο του Γ. Μπαμπινιώτη Γλωσσολογία και Λογοτεχνία: Από την τεχνική στην τέχνη του λόγου και μάλιστα η σελ. 134. Δυστυχώς το βιβλίο αυτό δεν το έχω αλλά χάρη σε φίλο σχολιαστή (μάς διαβάζουν πολλοί που έχουν πρόσβαση σε γερές βιβλιοθήκες!) μπόρεσα να επιβεβαιώσω ότι όντως την πληροφορία για τη δημοσίευση του σονέτου στα Θεσσαλικά Γράμματα, που εγώ την αμφισβητώ σφόδρα, τη δίνει ο Μπαμπινιώτης. . Θα μπορούσε πάντως ο Μπαμπινιώτης να δίνει ως παραπομπή μόνο τη μεταγενέστερη δημοσίευση στην Εκλογή.

Εδώ είναι που μπορείτε να βοηθήσετε -δεν αποκλείεται το βιβλίο να διανεμόταν σε φοιτητές και να το έχουν όσοι πέρασαν από τη Φιλοσοφική εκείνα τα χρόνια, αλλά έτσι κι αλλιώς μάς διαβάζουν πολλοί που έχουν πρόσβαση σε γερές βιβλιοθήκες.

Τουλάχιστον εκ πρώτης όψεως, φαίνεται πως ο Γ. Μπαμπινιώτης αντλεί από το περιοδικό Εκλογή. Αμφιβάλλω αν θα θυμάται τριάντα χρόνια μετά από πού άντλησε τη βιβλιογραφική πληροφορία, αλλά νομίζω πως απέδειξα πειστικά ότι είναι εσφαλμένη -αν πάντως κάποιος έχει επικοινωνία με τον κ. Μπαμπινιώτη ας του το υποδείξει, μήπως έχουμε και την άποψή του. (Προσθήκη: Η επικοινωνία έγινε και ο κ. Μπαμπινιώτης συμφωνεί ότι μάλλον από την Εκλογή άντλησε το σχετικό υλικό).

Έτσι θα ξεκαθαριστεί αυτό το μικροφιλολογικό ζητηματάκι και θα διορθωθεί ελπίζω η ανακρίβεια στη Βικιπαίδεια -σταγόνα βέβαια στον ωκεανό των ανακριβειών, των εσφαλμένων πληροφοριών και των… αποφευγμάτων που πλημμυρίζουν το Διαδίκτυο, αλλά ας ασχοληθούμε και με τις σταγόνες. Στα γόνατα, αφού μιλάμε για τον Λαπαθιώτη.

 

ΥΓ Το άρθρο της Βικιπαίδειας έχει κι ένα λαθάκι στο ποίημα, αφού την πρώτη «λέξη» της τρίτης στροφής τη γράφει «Σούβεροδα» αντί για «Σουβέροδα» που την έχει ο Λαπαθιώτης. Κι αυτό το λάθος προέρχεται από το βιβλίο του Γ. Μπαμπινιώτη και κατά συνέπεια από το άρθρο της Εκλογής.

Και ο ευσυνείδητος συντάκτης του λήμματος υποσημειώνει ότι «Η πρώτη λέξη του ένατου στίχου, «Σούβεροδα», παραβιάζει τον νόμο της τρισυλλαβίας» και βάζει και κόντρα υποσημείωση όπου επεξηγεί τι είναι ο νόμος της τρισυλλαβίας.

Όμως τίποτε από αυτά δεν χρειάζεται αφού η λέξη τονίζεται κανονικά στην προπαραλήγουσα. Κι έτσι, αν διορθωθεί το άρθρο πρέπει να σβηστούν οι κατά τ’ άλλα χρήσιμες υποσημειώσεις.

Advertisements

88 Σχόλια to “Βάο, γάο, δάο: ένα υπερσουρεαλιστικό σονέτο του Ναπολέοντα Λαπαθιώτη”

  1. Καλημέρα,
    Το περίμενα πως η αλλαγή της ώρας θα είχε και νωρίτερη δημοσίευση! Και μιας και είχα καιρό καθώς διάβαζα το κείμενο ανέτρεχα και στο πρωτότυπο. Και βλέπω πως το » που ήταν πάντα, έμμεσα, το υποσυνείδητο» είναι » που ήταν πάντα, άμεσα, το υποσυνείδητο». Νάχεις δουλειά να κάνεις (αλλά κι όσοι μπουν την συνηθισμένη ώρα να το βρουν έτοιμο, σωστό).

  2. Γς said

    Σήμερα θα σουρεαλίσουμε

  3. ΣΠ said

    1
    Λείπει το «και είναι τώρα, άμεσα,».

  4. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια και συγνώμη για το λάθος με την αλλαγή της ώρας Είναι βέβαιο πως θα αργήσω να βρω το σωστό.

    1-3 Ευχαριστώ, το διόρθωσα και με την ευκαιρία πρόσθεσα και μερικά πράγματα ακόμα στο άρθρο κι ένα υστερόγραφο.

  5. 3 Άλμα ο ένας, άλμα ο άλλος. Το σωστό λοιπόν » που ήταν πάντα, έμμεσα, και είναι τώρα, άμεσα, το υποσυνείδητο»

  6. sarant said

    5 Ναι, το έβαλα έτσι. Και άλλαξα και τον τίτλο.

  7. ΣΠ said

    Η πρώτη λέξη δεν είναι «ζητώντας» αλλά «ζινώντας».

  8. 4 Ε, και τι έγινε με την αλλαγή της ώρας. Απλά εγώ βρέθηκα χωρίς δουλειά πρωί πρωί και δοκίμασα!
    Απ’ την άλλη, αυτή σου η ταλαιπωρία μπορεί, λέει, και νάναι η τελευταία (αν και, αν η ΕΕ αποφασίσει κάτι τέτοιο μπορεί να έχουμε εμείς άλλη μια αλλαγή ώστε να αποκτήσουμε ώρα δυτικής Ευρώπης).

  9. sarant said

    7 Ωχ, καλά να πάθω που για να μην το πληκτρολογώ το αντέγραψα από αλλού Ευχαριστώ!

  10. philipposvassiloyannis said

    Έχω πρόσβαση σε γερή βιβλιοθήκη… και επιβεβαιώνω: Γ. Μπαμπινιώτης, *Γλωσσολογία και Λογοτεχνία: από την Τεχνική στην Τέχνη του Λόγου* (Αθήνα 1984), σ. 134 σημ. 45: «Πρωτοδημοσιεύτηκε στα ‘Θεσσαλικά Γράμματα’ το 1938 [Αναδημοσίευση περ. ‘Εκλογή’, τεύχ. 73 (Νοέμβρ. 1951), σ. 98]». Επίσης, ο ίδιος, ό. π., σ. 118: «Σούβεροδα».

  11. Γς said

    Ωχ, με την αλλαγή της ώρας!

    Στο μεταξύ λίγο Νίκο Εγγονόπουλο

  12. sarant said

    10 Σας ευχαριστώ πολύ. Άρα η πηγή του λάθους είναι ο Γ. Μπαμπινιώτης. Μετέφερα την πληροφορία στο άρθρο.

  13. Γιάννης Ιατρού said

    Καλημέρα,

    12: ε, πάντα έχουμε το ουδέν κακόν …. 🙂

  14. Γιάννης Κουβάτσος said

    Ο Εμπειρίκος, κυρίως, με την «Υψικάμινο» αλλά και ο Εγγονόπουλος λοιδορήθηκαν άγρια από λογοτέχνες της «χαμηλής φωνής». Οι χαρακτηρισμοί που απευθύνθηκαν και σ’ αυτούς και στο έργο τους ήταν άκρως προσβλητικοί και, όπως απέδειξε ο χρόνος, άδικοι και άστοχοι. Ο κριτικός Ν.Γιοκαρίνης π.χ. πιάστηκε από τον στίχο της Υψικαμίνου «Δεν έχουμε κυδώνια» για να γράψει στο «Ελεύθερον Βήμα» στις 9-11-1935: «Καλά που δεν έχουμε κυδώνια, γιατί θα σου άστραφτα ένα, φίλτατέ μου, κατακούτελα να ιδής τρύπα μια φορά».
    Σε τέτοιο επίπεδο κινούνταν η κριτική του λογοτεχνικού κατεστημένου και έτσι εξηγείται και δικαιολογείται η έντονη αντίδραση του Ελύτη.
    Εδώ περισσότερα για τη σάτιρα εναντίον των υπερρεαλιστών:
    https://www.google.gr/url?sa=t&source=web&rct=j&url=http://media.ems.gr/ekdoseis/ellinika/Ellinika_46_1/ekd_peel_46_1_Vogiatzoglou.pdf&ved=0ahUKEwiflq7yr5XXAhWLPFAKHY3IAsE4ChAWCFUwDQ&usg=AOvVaw3Z03FjMNsTukGBRD0ErV2Y

  15. 12. Υποψιάζομαι ότι ο Γ. Μπαμπινιώτης δεν χρησιμοποίησε ως πρωτογενή πηγή το τεύχος της Νέας Εστίας, αλλά την πηγή που χρησιμοποίησε και ο Γεράσιμος Μπερεκέτης. Ο Γ. Μπαμπινιώτης φαίνεται ότι αντιγράφει (σε μονοτονικό) από την ίδια πηγή και απλώς αλλάζει τον αριθμό της παραπομπής του τίτλου από «3» σε «45». Πιθανολογώ ότι η κρίσιμη πηγή (του λάθους) είναι η αναδημοσίευση της Εκλογής, από όπου ίσως και το αντίγραφο που αναρτά ο Μπερεκέτης: https://tinyurl.com/yaqhm5n8.

  16. Γιάννης Κουβάτσος said

    Και το καλύτερο βιβλίο για το θέμα. Εξαντλημένο, δυστυχώς:
    https://www.google.gr/url?sa=t&source=web&rct=j&url=http://www.biblionet.gr/book/45321/%25CE%25A4%25CF%2581%25CE%25B9%25CE%25B2%25CE%25B9%25CE%25B6%25CE%25AC%25CF%2582,_%25CE%25A3%25CF%2589%25CF%2584%25CE%25AE%25CF%2581%25CE%25B7%25CF%2582/%25CE%25A4%25CE%25BF_%25CF%2583%25CE%25BF%25CF%2585%25CF%2581%25CF%2581%25CE%25B5%25CE%25B1%25CE%25BB%25CE%25B9%25CF%2583%25CF%2584%25CE%25B9%25CE%25BA%25CF%258C_%25CF%2583%25CE%25BA%25CE%25AC%25CE%25BD%25CE%25B4%25CE%25B1%25CE%25BB%25CE%25BF&ved=0ahUKEwiL7fbbtZXXAhXEblAKHdIrC-AQFggkMAA&usg=AOvVaw0XiLilJ-O1WZ2Rqj_80kT-

  17. 10, 12. Και ίσως η παραπομπή της Εκλογής να αναφέρει ότι «πρωτοδημοσιεύτηκε στα ‘Θεσσαλικά Γράμματα’ το 1938».

  18. sarant said

    15 Όπως το καταλαβαίνω (στο μεταξύ μού έστειλαν σε φωτοτυπία τις σχετικές σελίδες από το βιβλίο του Μπ.) ο Μπαμπινιώτης αντλεί από την Εκλογή και ο Μπερεκέτης από τον Μπαμπινιώτη. Και πράγματι η πηγή του λάθους φαίνεται να είναι η Εκλογη.

  19. sarant said

    17 Δυστυχώς δεν έχω πρόσβαση στην Εκλογή.

    Ωστόσο, όπως είπα, από τν έρευνά μου δεν προκυπτει περιοδικό Θεσσαλικά Γράμματα το 1938.

  20. atheofobos said

    2
    Δεν χρειάζεται!
    Εκτός από τον σουρεαλισμό στην ποίηση υπάρχει σήμερα και ο σουρεαλισμός στην πραγματική ζωή.
    Έτσι και τα ΤΕΙ Θεσσαλονίκης απένειμαν την ύψιστη τιμητική τους διάκριση, το Μετάλλιο Α’ Τάξεως Χρυσούς Αλέξανδρος, σε μια «από τις πλέον εξέχουσες προσωπικότητες της σύγχρονης Ελλάδας» τον Πάνο Καμμένο!
    Βλέποντας το βίντεο αναφώνησα: ΒΑΟ, ΓΑΟ, ΔΑΟ!

  21. sarant said

    20 Καλό είναι να μην απονέμονται διακρίσεις σε εν ενεργεία πολιτικούς.

  22. ΣΠ said

    Μ’ άρεσε αυτό που γράφεις στον παλιό ιστότοπο:
    Έτσι, στον τρίτο, στον τέταρτο και στον έβδομο στίχο, το «του» είναι άρθρο (θα έπαιρνε περισπωμένη) γι’ αυτό και το τονίζω, κατά συμβουλή Μπαμπινιώτη, ώστε να μην υπάρχουν και προβλήματα κατανόησης του ποιήματος. 🙂

    Παρεμπιπτόντως, στον παλιό ιστότοπο υπάρχει το λάθος που αναφέρεις στο υστερόγραφο (Σούβεροδα). Ίσως από εκεί να προέρχεται το λάθος της Βικιπαίδειας.

  23. Παναγιώτης said

    Καλότα! Σε μετάφινο δεντρί
    Μπαλίνες τρεις τη βέρα
    Καλότα! Ποιο φαράσι γκρι
    Σ’ ονειρευόταν νύχτα μέρα;

  24. sarant said

    22 Ο παρατονισμός στον παλιό ιστότοπο είναι κόπι από Μπερεκετη, κόπι από Μπαμπινιώτη, κόπι από Εκλογή 1951!

    23 Καλό!

  25. Είχε γράψει και ο Μποστ ένα βιβλιαράκι όπου κορόιδευε τον Γκάτσο της «Αμοργού». Πρέπει να ήταν αμέσως μετά τον πόλεμο. Το είχα πετύχει όταν, μετά το θάνατό του, έκλεινε το μαγαζί του και, ο βλάκας, δεν το πήρα. Νομίζω το έχω αναφέρει ξανά εδώ.

  26. sarant said

    25 Τον Γκάτσο και τον Βουσβούνη. Επρεπε να το πάρεις, είναι συλλεκτικό.

  27. Παναγιώτης said

    Ε, δεν είναι δικό μου προφανώς 🙂

  28. 25-26 Ο Αγιος Φανούριος. Βοήθημα δια την κατανόησιν των Κινέζων κλασσικών..Γκα-τσου και Βου-Σβου-Νι (Αυτοέκδοση, 1945)
    Όποτε το θυμάμαι μουτζώνω τον εαυτό μου. Εδώ που είμαστε φανατικοί δεν το έχει κανείς να το ανεβάσει;

  29. Μανούσος said

    Καλημέρα και με όλο το θάρρος, πρωί-πρωί κιόλας…

    […] θα διορθωθεί ελπίζω η ανακρίβεια στη Βικιπαίδεια -σταγόνα βέβαια στον ωκεανό των ανακριβειών, των εσφαλμένων πληροφοριών και των… αποφευγμάτων που πλημμυρίζουν το Διαδίκτυο […]

  30. ΣΠ said

    …αν και ακολουθούν τα μοτίβα της ελληνικής γλώσσας…
    Εκτός από το λαβίνι και το ραβίνι που είναι άκλιτες (του λαβίνι, του ραβίνι).

  31. ΚΩΣΤΑΣ said

    Ωραίο το σημερινό Νικοκύρη. Ερεύνησε ποτέ κανείς αν το ποίημα δεν είναι μόνο υπερλεξιστικο, αλλά έχει και λέξεις από κάποιο ιδιαίτερο γλωσσάρι, πχ καλιαρντά;

    Θυμάμαι παλιά στη Λάρισα κυκλοφορούσαν κάτι περίεργοι αλλά ωραίοι τύποι, όπως ο Μάχος, ο Φαλαρας, ο Σάκης από τον Τύρναβο κ.ά.
    Ένας από αυτούς έλεγε το εξής, όπως το συγκράτησα : τζιναβεις τα γιαβερντά; αμα δεν πέσει ο μπερντές δεν έχει κουραβελτα, θα σου κουραβελταρω και την πούλια. Ηρησθω εν παρόδω ηταν γκέι.

  32. ΣΠ said

    Υπάρχει μια ανομοιομορφία. Στην επιστολή γράφει για συρρεαλισμό αλλά το σονέττο το χαρακτηρίζει υπερσουρρεαλιστικό.

  33. Γιάννης Ιατρού said

    19β: ..Ωστόσο, όπως είπα, από την έρευνά μου δεν προκύπτει περιοδικό Θεσσαλικά Γράμματα το 1938.

    Όντως είναι λίγο περίεργο το θέμα Νίκο
    .
    Υπάρχει μία εικόνα από το 1ο τεύχος (του Ιαν. 1935) του περιοδικού «Θεσσαλικά Γράμματα» στο elia.org.gr

    Όμως στην πτυχιακή εργασία της κας Γ. Ξύδη (Ο σύλλογος Φίλοι των Γραμμάτων στον Βόλο την περίοδο του μεσοπολέμου) στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας (2005), στη σελ. 49 αναφέρεται το εξής:

    Πρόκειται άραγε για λάθος της κα Ξύδη ή για διαφορετικά περιοδικά (με το ίδιο όνομα!! (αφού το απεικονιζόμενο στο elia.org.gr -του 1935- γράφει κάτω-κάτω Περιοδικό του ομίλου διανοουμένων φιλοτεχνών Λαρίσης) ;;

  34. ΣΠ said

    33
    Το γράφει στο άρθρο:

    Τα Θεσσαλικά Γράμματα ήταν μηνιαίο λογοτεχνικό περιοδικό που εκδόθηκε το 1935 από ομάδα φιλολογούντων νέων της Λάρισας (Όμιλος Διανοουμένων και Φιλοτέχνων Λαρίσης). Είχε αξιόλογους συνεργάτες εντός και εκτός Θεσσαλίας (όχι τον Λαπαθιώτη). Όμως, εξέδωσε 9 μόνο τεύχη, όλα το 1935, και σταμάτησε να εκδιδεται.

    Μετά τον πόλεμο, εκδόθηκε δεκαπενθήμερο λογοτεχνικό περιοδικό με τον ίδιο τίτλο, το 1945, μακροβιότερο. Μια τρίτη προσπάθεια έγινε το 1960, πάλι με μηνιαίο περιοδικό, που νομίζω πως εξέδωσε μόνο ένα τεύχος.

  35. Γιάννης Ιατρού said

    34: Ναι. Γι αυτό λέω για πιθανότητα συνωνυμίας.

  36. ΣΠ said

    35
    Ναι, είναι διαφορετικά περιοδικά. Το πρώτο εκδιδόταν στην Λάρισα και το δεύτερο στον Βόλο.
    http://eliaserver.elia.org.gr:81/cgi-bin-EL/egwcgi/43775/showfull.egw/1+0+16+full
    http://eliaserver.elia.org.gr:81/cgi-bin-EL/egwcgi/43775/showfull.egw/1+0+11+full

  37. Γιάννης Ιατρού said

    36: ΣΠ
    Το είδα προηγουμένως (για κάποιο λόγο το άρθρο του Νίκου μέχρι πρότινος δεν το έβλεπα ολόκληρο, μάλλον κάποιο πρόβλημα με την πολύ κακή σύνδεσή μου και το cache του μοζίλλα). Οπότε άκυρο (πλεονασμός) το #33 ….

    ΥΓ: Περίεργη η συμπεριφορά του wordpress: εξακολουθεί να βάζει την παλιά ώρα!

  38. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    35-36 Είναι διαφορετικά περιοδικά, αλλά είναι γνωστά και καταγραμμένα

    29 Τι επισημαίνεις όμως; Το απόφευγμα είναι όρος του ιστολογίου.

  39. Γιάννης Ιατρού said

    Μια πληροφορία, άσχετη με το άρθρο:
    Αναρωτηθήκαμε πρόσφατα τι γίνεται η Κρόνη (cronopiusa) κι έχει χαθεί τελευταία. Όσοι υπέθεσαν πως πήγε στη Βαρκελώνη κάνουν μεγάλο λάθος 🙂 🙂 . Απλώς δεν έχει Πισί αυτήν την στιγμή, κατά τα άλλα «χαιρετισμούς σε όλους».

  40. Η αλλαγή της ώρας
    μπερδεύει ακόμα περισσότερο όταν συνοδεύεται από
    αλλαγή της χώρας.

  41. gpoint said

    # 39

    Χμμμμμ

  42. spatholouro said

    Ιδίως όταν η χώρα είναι κοιλιακή!

  43. Ριβαλντίνιο said

    Ωραίος ο Νικοκύρης μας !

    _______________________________________________________

    Παλιά έψαχνα να βρώ πως λέγανε την μάνα του Ρωμύλου Αυγουστύλου, του τελευταίου Ρωμαίου αυτοκράτορα. Πουθενά δεν βρήκα. Μόνο η ιταλική wiki γράφει ότι την έλεγαν «Φλάβια Σερένα». Αυτό δεν το έχω δεί πουθενά άλλού , παρά μόνο σε ένα μυθιστόρημα του Μανφρέντι. Και οι άλλες wikες δεν δίνουν όνομα. Υποψιάζομαι λοιπόν μήπως η ιταλική wiki έχει λάθος και πρέπει να διορθωθεί.

    https://it.wikipedia.org/wiki/Romolo_Augusto

  44. Faltsos said

    «Τη σημαία έχουν δικαίωμα να κρατήσουν όλα τα παιδιά που μοιράζονται στα σχολεία μας «την ημετέρα παιδεία». Οι θρασύβουλες πράξεις πατριδοκαπηλίας δεν έχουν χώρο στην ελληνική κοινωνία και εκπαίδευση».
    Από την χθεσινή ανακοίνωση του Υπ. Παιδείας (http://www.minedu.gov.gr/news/31187-28-10-17-anakoinosi-tou-ypourgeiou-paideias-erevnas-kai-thriskevmaton-gia-ta-epeisodia-xrysavgiton-sti-santorini)

    Εκείνες οι «θρασύβουλες πράξεις» πώς σας φαίνονται;

  45. Γιάννης Ιατρού said

    44: Το ίδιο, όπως και στο χθεσινό νήμα (#122/123 κλπ.) 🙂

  46. sarant said

    44 Μαργαριτάρι. Τα είπαμε και χτες.

  47. spatholouro said

    Το «Αλδεβαράν» (1975) του Ανδρέα Θωμόπουλου υπήρξε μια ενδιαφέρουσα από κάποιες απόψεις ταινία και underground για κάποιους από μας -τους φοιτητές του τέλους της δεκαετίας 1970. Ένας λόγος για τον οποίο θεωρώ ότι αξίζει, προσωπικά πάντα, είναι ότι μας διασώζει ζωντανές εμφανίσεις του «Εξαδάκτυλου», του εξαιρετικού ροκ συγκροτήματος του Πουλικάκου.

    Εδώ, ωστόσο, αξίζει να μνημονεύσουμε την ταινία για τις απαγγελίες του Δημήτρη Φινινή, ο οποίος σε δύο σημεία της ταινίας απαγγέλλει δύο υπερλεξιστικά ποιήματα à la manière de Λαπαθιώτης (το πρώτο μάλιστα ξεκινάει όπως του Λαπαθιώτη και μετά απογειώνεται με τα δικά του φτερά):

    https://www.youtube.com/watch?v=ONg5b4stCNQ (χρονικό σημείο από 3.50 έως 4.48)

    https://www.youtube.com/watch?v=oEzgBfEqLX0 (χρονικό σημείο από 13.47 έως 14.25)

  48. Πήγε πέντε…

  49. Faltsos said

    44,45,46 Ωχ, να τι παθαίνει όποιος κάνει κοπάνες. Δεν ήμουν στο χθεσινό μάθημα…
    Ευχαριστώ πάντως για τις απαντήσεις

  50. spatholouro said

    «Σκόνη, πέτρες, λάσπη…» αφιερωμένο στις υπόγειες διαδρομές του κάποτε…

  51. Για τη σωστή ώρα, το μόνο που θες είναι εδώ:
    https://wordpress.com/settings/general/sarantakos.wordpress.com
    να βάλεις ζώνη Αθήνα ή Λουξεμβούργο. Να συμφωνεί και το μηχάνημά σου, υποθέτω. Για τη χειμερινή-θερινή, αλλάζει μόνη της η πόρσε.

  52. Γιάννης Ιατρού said

    51: Στον Νίκο το λές;

  53. Γς said

    29:

    >Το απόφευγμα είναι όρος του ιστολογίου.

    Κάτι καλύτερο;

    Ορος, που προτάθηκε σ αυτό το ιστολόγιο

    Που χρησιμοποιήσαμε για πρώτη φορά εδώ

    [We have coined the term]

  54. Γς said

    53 -> 38

  55. 52: Ε, ναι

  56. sarant said

    51 Αμ δεν αρκεί, διότι δεν λέει πόλεις, λέει UTC+2 κτλ

    Και απ’ όσο ξέρω, το μεν καλοκαίρι η Αθήνα έχει UTC+3 (αυτη τη ρυθμιση είχα τόσον καιρό) ενώ το χειμώνα UTC+2 (αυτήν έβαλα τώρα κι ο θεος βοηθός)

  57. Γιάννης Ιατρού said

    56: ¨εφτιαξε, αλλά έχει Αθήνα, άν το πάς πιό πάνω από τα UTC κλπ (scroll)

  58. Υπάρχει κι άλλη λύση και την έχει δείξει ο σχωρεμένος ο Νόρμαν Ζβάρτσκοπφ! Πολύ μετά τον λοχία Μελίτον Καντάρια, βεβαίως

  59. ΣΠ said

    Τελικά υπάρχει πουθενά ψηφιοποιημένο το περιοδικό «Εκλογή» για να βεβαιωθούμε ότι είναι η πηγή του λάθους;

  60. Earion said

    Γς (53) : http://lexilogia.gr/forum/showthread.php?5915-%CE%91%CF%80%CE%BF%CF%86%CE%B8%CE%AD%CE%B3%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B1-%CE%91%CF%80%CE%BF%CF%86%CE%B5%CF%8D%CE%B3%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B1-%CE%A4%CE%BF-%CE%B5%CE%AF%CF%80%CE%B5-%CE%94%CE%B5%CE%BD-%CF%84%CE%BF-%CE%B5%CE%AF%CF%80%CE%B5

  61. Πέπε said

    > > Το άρθρο της Βικιπαίδειας έχει κι ένα λαθάκι στο ποίημα, αφού την πρώτη «λέξη» της τρίτης στροφής τη γράφει «Σούβεροδα» αντί για «Σουβέροδα» που την έχει ο Λαπαθιώτης. Κι αυτό το λάθος προέρχεται από το βιβλίο του Γ. Μπαμπινιώτη και κατά συνέπεια από το άρθρο της Εκλογής. Και ο ευσυνείδητος συντάκτης του λήμματος υποσημειώνει ότι «Η πρώτη λέξη του ένατου στίχου, «Σούβεροδα», παραβιάζει τον νόμο της τρισυλλαβίας» και βάζει και κόντρα υποσημείωση όπου επεξηγεί τι είναι ο νόμος της τρισυλλαβίας.

    Το ποίημα του Λαπαθιώτη το είχα πρωτομάθει από τον Μπαμπινιώτη. Δε νομίζω όμως ότι ήταν από το αναφερόμενο έργο – ίσως από την πορτοκαλί Γλωσσολογία Α’ εξαμήνου, «Θεωρητική Γλωσσολογία – εισαγωγή στη σύγχρονη γλωσσολογία» – μετ’ επιφυλάξεων.

    Πάντως, η αντιπροπαροξύτονη λέξη μού είχε μείνει και την είχα θεωρήσει μια χαρά στο συγκεκριμένο …συμφραζόμενο.

  62. Πέπε said

    …όπως εξίσου μια χαρά είχα βρει τις ακλισιές «του λαβίνι» και «του ραβίνι» και την αντικανονική αύξηση «δεν εσιβονεί».

  63. 51: Τη θερινή/χειμερινή το ρυθμίζει μόνος του ο σέρβερ της Πόρσε -«ξέρει» πότε. Εσύ βάλε μόνο πόλη.

  64. ΚΑΒ said

    σελ. 84-85 από το βιβλίο Θεωρητική γλωσσολογία εισαγωγή στην σύγχρονη γλωσσολογία, Γ. Μπαμπινιώτη, Αθήνα 1980.

    Για να γίνει καλύτερα αντιληπτή η «γλώσσα» των λεττριστών θα πάρουμε για παράδειγμα ένα ελληνικό ποίημα, γραμμένο με παρόμοια τεχνοτροπία. Πρόκειται για ένα «σονέττο» του ΛΑΠΑΘΙΩΤΗ που ακολουθεί -ή μάλλον προλαβαίνει- τον λεττρισμό:

    ακολουθεί το ποίημα με τις ακόλουθες διαφοροποιήσεις από το πρωτότυπο

    σαβίνι χωρίς κόμμα

    λαβίνι χωρίς κόμμα
    αλιό χωρίς κόμμα
    ραλιό τελεία και όχι θαυμαστικό

    Σούβεροδα σουνέκια άνω τελεία και όχι κόμμα
    εσιβονεί χωρίς κόμμα
    κουνέκια τελεία και όχι κόμμα

    και με μικρό και όχι κεφαλαίο

    Εδώ προφανώς έχουμε να κάνουμε μ’ ένα είδος «γλωσσικού ιμπρεσσιονισμού». Η ακουστική εντύπωσι που δημιουργεί η φθογγική δομή του «σονέττου» φέρνει κάποιον μακρινό απόηχο βουκολικών συνθέσεων του Κρυστάλλη. Κατά τα άλλα ό,τι έχει σχέσι με την ελληνική γλώσσα από το ποίημα είναι μόνον οι γλωσσικοί του αρμοί, που είναι παρμένοι από την Ελληνική. Πβ. το α΄ τετράστιχο:

    -ώντας απο- -ο -ίνι
    κι -ώντας -ιό
    -ισα το -ο του -ίνι
    με -ο -ένι του -ιό

    παραπομπή σ. 225 Πρωτοδημοσιευμένο στα «Θεσσαλικά Γράμματα» 1938 [Περ. «Εκλογή’ τεύχ. 73 (Νοέμβρ. 1951), σ. 98].

    Μονοτόνισα, διατήρησα την ορθογραφία.

  65. ΚΑΒ said

    33. » Κατά την συνεδρίαση αυτή ανατίθεται στον αντιπρόεδρο Ν. Παπαχατζή να διεξάγει τις πρώτες ενέργειες»

  66. Γς said

    60:

    Ευχαριστώ, αλλά αναφερόμουν στη διατύπωση του «όρος του ιστολογίου»

  67. sarant said

    60-66 Έχει δίκιο ο Εαρίων ότι τον όρο απόφευγμα τον εισηγήθηκε πρώτος ο Ν. Λίγγρης στη Λεξιλογία, όπως άλλωστε πάνω από μία φορά έχω αναγνωρίσει εδώ. Δεν παύει ωστόσο να είναι όρος του ιστολογίου.

  68. Γς said

    67:

    >Δεν παύει ωστόσο να είναι να είναι όρος του ιστολογίου

    Χαιρετίσματα

    Τι πάει να πει «όρος του ιστολογίου»;

    Νόμιζα ότι εννοούσες αυτό που νόμιζα. Οτι εμφανίστηκε για πρώτη φορά εδώ.

    Ντάξει. Ο,τι πεις αρχηγέ. Ορος του ιστολογίου.

    Κι όποιος άλλος όρος, χαρακτηρισμός κλπ που χρησιμοποιούμε εδώ [ανεξάρτητα του ποιος και που τον εισηγήθηκε] είναι όρος «του ιστολογίου» 😉

  69. Stephen said

    Εντάξει, χαμένα τα είχε ο άνθρωπος… Έχανε πολλά λάδια.

  70. > 2ο ΥΓ. Αλλά κι αν είναι, – μια φορά το σύνθημα δε δίνεται;

    https://en.wikipedia.org/wiki/Ern_Malley

  71. 42,
    😀

  72. Πέπε said

    @64 (–>#61):

    Με κάλυψες απολύτως. Αυτό είναι που θυμόμουν, αναγνωρίζω το σχόλιο του Μπαμπινιώτη.

    Μου κάνει εντύπωση (αναδρομικά) ότι βάζει το «σονέτο» σε εισαγωγικά: το ποίημα είναι σονέτο, εκτός αν θεωρήσουμε ότι καταχρηστικώς είναι ποίημα ολωσδιόλου, πράγμα που δε δείχνει να πιστεύει ο Μπ.

    Πάντως, το σχόλιο αυτό (γλωσσικός ιμπρεσιονισμός, απόηχος άλλων ποιημάτων πιο παραδοσιακών) προϋποθέτει να μην έχει κανείς υπόψη του το σχόλιο του ίδιου του Λαπαθιώτη, που αναδημοσιεύεται εδώ στην ανάρτηση.

  73. Γς said

    Και ένα λετριστικό βάλς

  74. Πέπε said

    Πάντως, αξίζει να παρατηρήσουμε το εξής:

    Ο Sarant, περιγράφοντας τη γλώσσα του ποιήματος, λέει: Όλες οι «σημαντικές» λέξεις του σονέτου, δηλαδή ουσιαστικά, επίθετα και ρήματα ή μετοχές, είναι ανύπαρκτες, πλασμένες από τον Λαπαθιώτη, αν και ακολουθούν τα μοτίβα της ελληνικής γλώσσας, δηλ. π.χ. ο αόριστος «καράμπωσα» σχηματίζεται κανονικά με βάση βέβαια το ανύπαρκτο «καραμπώνω», ή το επίθετο «βούλινο» είναι σχηματισμένο όπως τα «ξύλινο, πέτρινο» κτλ. Οι βιδίτσες του ποιήματος, δηλ. οι υπόλοιπες λέξεις, άρθρα, σύνδεσμοι, προθέσεις και αντωνυμίες (ένα, που, το, σε, στα, τον, και, σαν κτλ.) είναι της κανονικής ελληνικής γλώσσας.

    Πολύ παρόμοια, ο Μπαμπινιώτης είχε γράψει το 1980: ό,τι έχει σχέσι με την ελληνική γλώσσα από το ποίημα είναι μόνον οι γλωσσικοί του αρμοί, που είναι παρμένοι από την Ελληνική (αξιοσημείωτη η ομοιότητα, «βιδίτσες» – «αρμοί»), ενώ κάνει ειδική μνεία και σε λέξεις σύνθετες με υπαρκτά στοιχεία της ελληνικής, όπως το απονιβώντας.

    Ωστόσο, ενώ εδώ πραγματικά εξαντλούνται τα γλωσσικά στοιχεία που όντως υπάρχουν στα ελληνικά, έχει και καναδυοτρείς ακόμη λέξεις που, ενώ δεν υπάρχουν, θα μπορούσαν να υπάρχουν:
    -βούλινο: ναι, έχει την ίδια παραγωγική κατάληξη με το ξύλινο, αλλά και από το θέμα που απομένει παράγονται ελληνικές λέξεις: θες «βουλή», θες «βούλα»;
    -αλίκοπα: αν διακρίνω καλά στη φωτοτυπία, έχει δασεία, όπως τα «αλίπαστα». Το δεύτερο συνθετικό, -κοπα, υπαρκτότατο βέβαια.
    -ονή: κατά το λεοντή, η προβιά του γαϊδάρου!

    Νομίζω ότι πρόκειται για απλές αβλεψίες. Ο Λαπαθιώτης ναι μεν έψαχνε να σκεφτεί λέξεις που ακούγονται σαν ελληνικά κι όμως δεν υπάρχουν, σύμφωνα με το μοντέλο που περιγράφουν και ο Μπαμπινιώτης και ο Νίκος, αλλά ταυτόχρονα έκανε πλάκα. Δεν ψείριζε τη μαϊμού πέρα από κάποιο όριο, κι έτσι του ξέφυγαν και μερικά …λιγότερο ανύπαρκτα. Γνωρίζοντας κανείς μόνο το ίδιο το ποίημα, μαζί με τη χρονολογία δημοσιεύσεώς του, χωρίς όμως το σημείωμα που το συνόδευε και χωρίς την ακριβή ημερομηνία (Πρωταπριλιά), δε διευκολύνεται να καταλάβει αυτή τη βασική του διάσταση.

  75. sarant said

    70 Bλ. και Παθανάρες

    74 Ωραία ανάλυση

  76. Γς said

    Κι αυτό το λετριστικό το Γς στα Καστιλιάνικα;

    Φαναρες μι ρόμπα βανάλια ντε ροχέρος παρόχας

  77. spiral architect 🇰🇵 said

    Μιας και αναφέρθηκε στο #74 ο άσπονδος φίλος του ιστολογίου, μαθαίνω ότι ετοιμάζει (προτείνει;) καινούργια γραμματική:
    Σύγχρονη σχολική γραμματική για όλους

  78. spatholouro said

    Την ετοίμασε. Οι άσπονδοι φίλοι του σπεύσατε!

    https://www.politeianet.gr/books/9789609582117-mpampiniotis-georgios-kentro-lexikologias-sugchroni-scholiki-grammatiki-274973

  79. spatholouro said

    Σαν πολλά του «φορτώσαμε» του καημένου του άρθρου της ΕΚΛΟΓΗΣ.
    Αλλά ας δούμε τι γράφει το ίδιο:

    Η ΝΕΑ ΣΧΟΛΗ
    Ο σουρεαλισμός είναι πλέον πολύ πεπαλαιωμένος και αντιδραστικός. Έτσι τουλάχιστον πιστεύουν οι «λετρίστ», οι οπαδοί ενός νέου κινήματος που είδε το φως στο Παρίσι. Δεν αρκεί να είναι ακατάληπτη μόνον η φράσι. Και η λέξη πρέπει να είναι ακατανόητη. Ωστόσο ουδέν καινόν υπό τον ήλιον. Την ανακάλυψι μπορεί να την διεκδικήση και ο μακαρίτης Λαπαθιώτης που το 1938 δημοσίευσε το σονέτο του με τον τίτλο ΒΑΟ, ΓΑΟ, ΔΑΟ

    (Ακολουθεί το ποίημα, με σωστά τονισμένο το «Σουβέροδα», και στο τέλος, εντός παρενθέσεως αναγράφεται: Από τα «Θεσσαλικά Γράμματα»)

    Άρα αυτό που συνάγω εγώ, πέραν του ότι είναι σωστά γραμμένο το «Σουβέροδα», είναι ότι αληθεύει το αναγραφόμενο ότι ο Λαπαθιώτης δημοσίευσε το σονέτο το 1938, καθώς η χρονολογία αυτή είναι στο κείμενο και όχι εκεί που αναφέρει τα «Θεσσαλικά Γράμματα», κάτι που επιτρέπει την υπόθεση ότι η ΕΚΛΟΓΗ δεν το πήρε από τη Ν. ΕΣΤΙΑ αλλά από επαναδημοσίευση στα ΘΕΣΣΑΛΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ.

  80. sarant said

    79 Μπράβο, άρα μεγάλο μέρος της ευθύνης μετατοπίζεται στον Μπαμπινιώτη, φοβάμαι. Σίγουρα για τον παρατονισμό.

    Όσο για τα Θεσσαλικά Γράμματα, προφανώς η αναδημοσίευση έγινε σε κάποιο τεύχος του περιοδικού που άρχισε να βγαίνει το 1945, που δυστυχώς δεν το έχω.

    Θα σε παρακαλέσω θερμοτατα να στείλεις σε μέιλ φωτογραφία/σκαν των σελίδων της Εκλογής.

  81. Πέπε said

    @80:
    > > άρα μεγάλο μέρος της ευθύνης μετατοπίζεται στον Μπαμπινιώτη, φοβάμαι. Σίγουρα για τον παρατονισμό.

    Επίκληση στην επιείκεια των κριτών. Το ποίημα είναι παγίδα για στοιχειοθέτες (που πρέπει να υπήρχαν ακόμη, διορθώστε με, το 1984). Επιπλέον, κι ο ίδιος ο Μπαμπινιώτης είναι παγίδα για στοιχειοθέτες, καθώς έχει γράψει αρκετά βιβλία του με διάφορα τονικά συστήματα πέρα από το στάνταρ πολυτονικό και το απλό μονοτονικό (άλλοτε μονοτονικό με δασείες, άλλοτε τριγωνάκι σε θέση κάθε τόνου ή πνεύματος ή τόνου μετά πνεύματος, όπως έναν καιρό οι εφημερίδες, κ.ο.κ.), που κανείς δεν είχε εκπαιδευτεί να τα γνωρίζει, έπρεπε πάντα να προσέξεις ένα-ένα τα στοιχεία της κάθε λέξης. Δε λέω, του συγγραφέα είναι η τελική ευθύνη, αλλά μπορούν να αναγνωριστούν ελαφρυντικά.

  82. spatholouro said

    Νίκο αντέγραψα το κείμενο με το χέρι από βιβλιοθήκη. Άλλη στιγμή ίσως.

  83. sarant said

    82 Εντάξει!

    81 Ελαφρυντικά αναγνωρίζονται -αλλά δες πόσους παρέσυρε το λάθος.

  84. Πέπε said

    Η κακιά η ώρα κύριε πρόεδρε!

    Πάντως, ξαναφαίνεται πόσο λίγοι έχουν δει την πρώτη δημοσίευση. (Ξανά γιατί, είπαμε, είναι και το διαφωτιστικό σχόλιο του Λαπαθιώτη χωρίς το οποίο ελλοχεύουν παρερμηνείες σοβαρότερες από τον παρατονισμό.)

    Το λάθος του Μπαμπινιώτη θυμίζει τα σκόπιμα λάθη στους χάρτες, με τα οποία ανιχνεύονται οι αντιγραφείς. (Χωρίς όμως βέβαια να είναι σκόπιμο.)

  85. Λαπαθιωτικοί, ψιτ —> http://www.lifo.gr/articles/san_simera/166534

  86. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    85. Ελάσσων; 😦

  87. Rebetone said

    http://www.stixoi.info/stixoi.php?info=Poems&act=details&poem_id=265747

    Τώρα ο Υπερλεξισμός (εγώ, ως «λετρισμό» τον γνώριζα μέχρι τώρα) και στο λαϊκό τραγούδι

  88. […] 1938 sonnet Vao Gao Dao, wondering whether it was Kaliarda or some sort of language game. As the recent article on the poem at Nikos Sarantakos’ blog details, it was a parody of surrealism in nonsense Greek. There’s no reason to think it had anything […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

w

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: