Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Υπήρξε «Εξηκονταρχία Πρεβέζης»;

Posted by sarant στο 23 Σεπτεμβρίου, 2018


Το σημερινό άρθρο γεννήθηκε από μια συζήτηση σε ομάδα του Φέισμπουκ όπου συμμετέχουν φιλόλογοι. Επειδή από τη συζήτηση φάνηκε ότι πολλοί αγνοούσαν την πληροφορία που θα παρουσιάσω, αποφάσισα να γράψω το άρθρο. Βέβαια, θα πω πράγματα που είναι γνωστά στους καρυωτακικούς, που ίσως με κατηγορήσουν ότι κομίζω γλαύκα εις Αθήνας, αλλά δεν πειράζει. Δεν είναι όλοι οι αναγνώστες φανατικοί με τον Καρυωτάκη, οπότε ας το φέρουμε το καημένο το κουκουβαγιέλι, δεν πειράζει κανέναν και τρώει και τα ενοχλητικά έντομα.

Η Πρέβεζα είναι το τελευταίο ποίημα του Κ. Γ. Καρυωτάκη και ένα από τα δημοφιλέστερα ελληνικά ποιήματα -το 18ο στο γκάλοπ που είχε κάνει πριν από μερικά χρόνια ο Αντώνης Πετρίδης. Η μελοποίησή του από τον Δήμο Μούτση και τον Γιάννη Γλέζο ασφαλώς συνέβαλε στη δημοτικότητά του. Ας το θυμηθούμε:

Πρέβεζα

Θάνατος είναι οι κάργες που χτυπιούνται
στους μαύρους τοίχους και στα κεραμίδια,
θάνατος οι γυναίκες που αγαπιούνται
καθώς να καθαρίζουνε κρεμμύδια.

Θάνατος οι λεροί, ασήμαντοι δρόμοι
με τα λαμπρά, μεγάλα ονόματά τους,
ο ελαιώνας, γύρω η θάλασσα, κι ακόμη
ο ήλιος, θάνατος μέσα στους θανάτους.

Θάνατος ο αστυνόμος που διπλώνει,
για να ζυγίσει, μια «ελλιπή» μερίδα,
θάνατος τα ζουμπούλια στο μπαλκόνι
κι ο δάσκαλος με την εφημερίδα.

Βάσις, Φρουρά, Εξηκονταρχία Πρεβέζης.
Την Κυριακή θ’ ακούσουμε την μπάντα.
Επήρα ένα βιβλιάριο Τραπέζης,
πρώτη κατάθεσις δραχμαί τριάντα.

Περπατώντας αργά στην προκυμαία,
«υπάρχω;» λες, κι ύστερα «δεν υπάρχεις!»
Φτάνει το πλοίο. Υψωμένη σημαία.
Ίσως έρχεται ο κύριος Νομάρχης.

Αν τουλάχιστον, μέσα στους ανθρώπους
αυτούς, ένας επέθαινε από αηδία…
Σιωπηλοί, θλιμμένοι, με σεμνούς τρόπους,
θα διασκεδάζαμε όλοι στην κηδεία.

Για να αφηγηθώ τηλεγραφικά την ιστορία, ότι ο Καρυωτάκης, δημόσιος υπάλληλος, έχοντας έρθει σε σύγκρουση με τον υπουργό Εσωτερικών Μιχ. Κύρκο (πατέρα του Λεωνίδα) μετατέθηκε δυσμενώς στην Πάτρα και από εκεί αποσπάστηκε στην Πρέβεζα. Φτάνει στην Πρέβεζα στις 18 Ιουνίου 1928. Στις 21 Ιουλίου, 33 μέρες μετά, αυτοκτονεί.

Το ποίημα «Πρέβεζα» το έστειλε αρχικά στον εξάδελφό του Κ.Δ.Καρυωτάκη την 1η Ιουλίου. Είχε τίτλο «Επαρχία» και όχι «Πρέβεζα». Στο γράμμα αυτό λέει στον ξάδερφο: Σου εσωκλείω ένα ποίημα για να γελάσεις και να πληροφορηθείς καλύτερα.

Από την πυκνή αλληλογραφία του Καρυωτάκη με συγγενείς και φίλους βλέπουμε φράσεις στα γράμματά του, που τις μετέπλασε ποιητικά και τις έβαλε στο ποίημα. Έτσι, στις 22 Ιουνίου γράφει στον εξάδελφό του Θόδωρο Καρυωτάκη:

Απόψε το βαπόρι ήρθε σημαιοστολισμένο. Μέγας θόρυβος μέσα στη Νομαρχία, όταν το είδαμε. Ο κ. Α΄ Γραμματεύς επήγαινε δώθε-κείθε ανήσυχος. Ποιος είναι μέσα; Ο Νομάρχης; Ο Γεν. Διοικητής ή καμιά άλλη προσωπικότης; Επιτέλους τώρα εξηκριβώθη ότι του πλοίου επέβαινε ο Σεβασμιότατος Ιωαννίνων (την ευχήν του να ‘χεις). Και τότε επέσαμε πάλι στη νάρκη μας.
Αυτά είναι τα νεώτερα της Πρεβέζης. Άλλη είδηση, η οποία ελπίζω να σ’ ενδιαφέρει εξ ίσου, είναι ότι προχθές ο κ. Ειρηνοδίκης απήγαγε την μερίδα που του έφεραν στο ξενοδοχείο, επειδή την ήβρε ελλιπή, αφού την ετύλιξε πρώτα σ’ ένα καθαρό χαρτί. Την εζύγισε στην Αστυνομία, την έφερε πάλι, την εξεδίπλωσε, την έβαλε στο πιάτο του και την έφαγε.

Σε άλλη επιστολή, στις 24 Ιουνίου, γράφει στη Μαρία Πολυδούρη:

Η Πρέβεζα είναι ένα άσχημο χωριό … Κανένας [δρόμος] δεν είναι μακρύτερος από 30 μέτρα και όλοι έχουν τενεκεδένιες πινακίδες με μεγαλειώδη ονόματα: οδός Γαλλίας, οδός Γεωργίου Α’, οδός Μεγάλου Αλεξάνδρου κλ. κλ.

Οπότε, ξέρουμε με ακρίβεια ότι η Επαρχία/Πρέβεζα γράφτηκε το τρίτο δεκαήμερο του Ιουνίου 1928. Υπάρχουν και άλλα χειρόγραφα του ποιήματος, ενώ η πρώτη του δημοσίευση σε έντυπο έγινε μόλις τον Αύγουστο του 1930 στη Νέα Εστία, με τον τίτλο Πρέβεζα, που καθιερώθηκε.

Σε ένα χειρόγραφο που ο Γ.Π.Σαββίδης το θεωρεί μάλλον πρωτόγραφο, υπάρχει μια διαφορετική λέξη «Εκατονταρχία Πρεβέζης». Υποθέτουμε ότι ο Καρυωτάκης έγραψε πρώτα Εκατονταρχία και μετά το άλλαξε σε Εξηκονταρχία.

Ο αείμνηστος καθηγητής Ξ. Κοκόλης είχε ασχοληθεί με το ποίημα. Το 1997 υποστήριξε, στο περιοδικό Μικροφιλολογικά (τχ. 2, σελ. 29 ότι η λέξη «Εξηκονταρχία» είναι ανύπαρκτη. Το κείμενό του:

Μια λέξη του Καρυωτάκη ανύπαρκτη

Αυτός που μιλά στο ποίημα «Πρέβεζα» βλέπει στον περίπατό-του (ότι για περίπατο πρόκειται, βλ. Ξ. Α. Κοκόλης, «Για το ποίημα ‘Πρέβεζα’ (ή Επαρχία’). Ένας περίπατος του Κ.», περ. Αντί, 623 (αφιέρωμα), 13.12.96, ειδικά τα «(2) Η διάρθρωση του ποιήματος» και «(3) Ο περίπατος»), μετά το ανθοστόλιστο μπαλκόνι και το δάσκαλο, και τρία δημόσια κτίρια:

Βάσις, Φρουρά, Εξηκονταρχία Πρεβέζης.

Ο στίχος περιέχει μια λέξη ανύπαρκτη· έως τη στιγμή, εννοείται, που πρωτοεμφανίζεται εδώ.

Δια της εις άτοπον απαγωγής είναι εύκολο να μαντέψουμε, κουνώντας ωστόσο δύσπιστα το κεφάλι μας, ότι θα πρόκειται για την εζηκονταρχία. Και πράγματι: η λέξη απουσιάζει από τα λεξικά της αρχαίας ελληνικής, από το Μέγα Λεξικό (Δημητράκου) και άλλα της νεοελληνικής, ακόμη και από τη Μεγάλη Στρατιωτική και Ναυτική Εγκυκλοπαίδεια, Αθ. 1929 (ευχαριστώ και από εδώ το φίλο Λάμπρο Βαρελά που έκανε τον κόπο να ψάξει την Εγκυκλοπαίδεια).

Γιατί ο ποιητής δε χρησιμοποίησε τη λέξη εκατονταρχία, που είχε πίσω-της τον ρωμαίο centurione, τον βυζαντινό κεντυρίωνα, το γνωστό-μας εκατόνταρχο (που αναβίωσε ως βαθμοφόρος σε σώματα ατάκτων κατά την Επανάσταση του 1821); Μετρικό πρόβλημα δε θα υπήρχε.

Ηχητικά οι δύο λέξεις διαφέρουν κατά τρία γράμματα:

εΞΗΚονταρχία / εΚATονταρχία, ή, ακριβέστερα, κατά τους φθόγγους -κσικ- και -κατ-, με κοινόν και στις δύο περιπτώσεις το φθόγγο -κ-.

Προτίμησε ο ποιητής τα δύο -κ- του ΞΗΚ; ήθελε οπωσδήποτε το συριστικό -σ-, ή τη συλλαβή -σι-; (που υπάρχει και στην πρώτη λέξη του στίχου και ως –ζισ-, και στην τελευταία)· του φαινόταν κακόηχο ένα ακόμη -α- (εκΑτονταρχία) πλάι στα άλλα τρία του στίχου (βά-, -ρά, -ντα-);

Μπορούμε άραγε να συνεχίσουμε τις πιθανολογήσεις και στο σημασιολογικό επίπεδο; Μήπως οι εκατό στρατιώτες θα έπεφταν πολλοί στα πλαίσια μιας Πρεβέζης;

Το πιθανότερο είναι ότι, στις παραπάνω ερωτήσεις και σε όσες παρόμοιες, δε θα μπορούσε να απαντήσει κανείς, του ποιητή συμπεριλαμβανομένου.

Το βέβαιο είναι ότι ο Καρυωτάκης, εν επιγνώσει ή ασύνειδα, χρησιμοποίησε στο κέντρο ακριβώς του ποιήματός του μια λέξη ανύπαρκτη.
Ξ.Α.Κοκόλης

Ο Κοκόλης ήταν σπουδαίος νεοελληνιστής με σημαντικό έργο, αλλά εδώ δεν έχει δίκιο. Καταρχάς, δεν έψαξε σε όλα τα λεξικά για την «εξηκονταρχία». Κατά δεύτερο λόγο, δεν αναρωτήθηκε: αφού ο Καρυωτάκης περιγράφει πραγματικά τοπόσημα της Πρέβεζας, υπήρξε ποτέ «εκατονταρχία», ως θεσμός, διοικητική ή στρατιωτική μονάδα, στην Πρέβεζα ειδικά και στο νεοελληνικό κράτος γενικότερα;

Στο επόμενο τεύχος των Μικροφιλολογικών (τχ. 3, 1998, σελ. 46), ο Σάββας Παύλου, μακαρίτης πλέον κι αυτός, φευ, απάντησε στον Κοκόλη:

Περί Εξηκονταρχίας

Στο σημείωμα του Ξ. Α. Κοκόλη, «Μια λέξη του Καρυωτάκη ανύπαρκτη», η Εξηκονταρχία του ποιήματος «Πρέβεζα» θεωρείται ανύπαρκτη λέξη, έως τη στιγμή εννοείται που πρωτοεμφανίζεται στους στίχους του Καρυωτάκη.

Η λέξη όμως αυτή ήταν σε χρήση στην Πρέβεζα ακόμη και τα πρώτα μεταπολε­μικά χρόνια, καθώς βεβαιώνουν οι μνήμες των ανθρώπων που μεγάλωσαν εκεί, και ονομάτιζε μια κατασκευή που είχε την εποπτεία όλου του κόλπου και χρησίμευε ως τελωνείο. Εντοπίζουμε ακόμη τη λέξη στη Συναγωγή νέων λέξεων του Στέφανου Α. Κουμανούδη:

εξηκονταρχεύων, ο. (εν τελωνείω)· εξηκοντάρχης, ο. (εν τελωνείω)’εξηκονταρχία, η.

Στο σημείωμα του ο Ξ. Λ. Κοκόλης πιθανολογεί για την προτίμηση, εκ μέρους του Καρυωτάκη, της Εξηκονταρχίας αντί της γνωστής λέξης εκατονταρχία. Σήμερα γνωρίζουμε ότι ο ποιητής απλώς ανέφερε μια συγκεκριμένη περιοχή της Πρέβεζας, το τρίτο κύριο σημείο του περιπάτου του [=Βάση, Φρουρά, Εξηκονταρχία] κατά μήκος της παραλίας. Πάντως ο Καρυωτάκης στην αρχή, ίσως στο πρωτόγραφο του ποιήματος, χρησιμοποίησε τη λέξη Εκατονταρχία που την αντικατέστησε στην εξέλιξη. Ίσως επειδή το ποίημα το έγραψε τις πρώτες μέρες της μετάθεσής του στην Πρέβεζα να μη είχε ακούσει ευκρινώς τη λέξη στην αρχή και αργότερα το διόρθωσε.

Ο Σάββας Παύλου βάζει τα πράγματα στη θέση τους. Δυστυχώς, το άρθρο του Κοκόλη διαδόθηκε, ενώ η ανασκευή του Παύλου όχι.

Στην προχτεσινή συζήτηση, είδα να προβάλλεται από 3-4 συνομιλητές η άποψη ότι ο Καρυωτάκης έπλασε τη λέξη «Εξηκονταρχία» για να μειώσει, ας πούμε, την Πρέβεζα. Τόσο ασήμαντος τόπος, ούτε καν εκατονταρχία του αξίζει, μόνο εξηκονταρχία. Δηλαδή, μία από τις εικασίες που ενδεικτικά διατυπώνει στο άρθρο του ο Κοκόλης έχει μετατραπεί σε βεβαιότητα!

Σκαλίζοντας βρήκα ότι πράγματι η άποψη περί ανύπαρκτης Εξηκονταρχίας είναι διαδεδομένη. Στον ιστότοπο του Κέντρου Ελληνικής Γλώσσας (που κάνει εξαιρετικό έργο κατά τα άλλα) σε πακέτο με υλικό για τους φιλολόγους, διαβάζουμε:

Δραστηριότητα για τη λέξη Εξηκονταρχία
Η αναζήτηση στα διαθέσιμα ηλεκτρονικά λεξικά π.χ. λεξικό Τριανταφυλλίδη της λέξης Εξηκονταρχία θα επιφέρει
μηδενικά αποτελέσματα. Τούτο θα δώσει την αφορμή να σχολιαστεί η επιλογή της ειρωνικής χρήσης από τον Καρυωτάκη μιας πλαστής λέξης που υποδηλώνει τον περιορισμό της ζωής σε μια επαρχιακή πόλη και το μικρό του μεγέθους της (προφανώς το περιορισμένο μέγεθος της πόλης ή και περιορισμένη σημασία της δεν δικαιολογούσε την ανάπτυξη Εκατονταρχίας).

Εμπειρικός κανόνας. Άμα βλέπετε άνθρωπο να λέει «το μικρό του μεγέθους της» αντί «το μικρό μέγεθός της» κατά πάσα πιθανότητα όσα λέει είναι για πέταμα. Εδώ η λέξη «εξηκονταρχία» βαφτίζεται πλαστή μόνο και μόνο επειδή δεν υπάρχει στα διαθέσιμα ηλεκτρονικά λεξικά! Ούτε αυτός ο συντάκτης (που θα είναι ανώτερο στέλεχος της παιδαγωγικής ιεραρχίας) δεν αναρωτήθηκε τι στην ευχή είναι η Εκατονταρχία κι αν υπήρξε ποτέ.

Αλλά και σε επιστημονικό συνέδριο νεοελληνιστών, ο Απόστολος Μπενάτσης σε ανακοίνωσή του για την πολυμορφία της ποίησης του Καρυωτάκη αποφαίνεται:

Το λέξημα «εξηκονταρχία» που παραπέμπει ηχητικά στο εκατονταρχία δηλώνει ακόμη μια υποτίμηση του χώρου.

Γιατί, άραγε, «λέξημα»; Και κατά τα άλλα, επανάληψη της θεωρίας ότι η εξηκονταρχία πλάστηκε για να δηλώσει υποτίμηση.

Σε πιο πρόσφατο άρθρο ιστολογίου, με αξιόλογη κατά τα άλλα ανάλυση, επαναλαμβάνεται η ίδια θεωρία:

Τι έχει λοιπόν να επιδείξει η Πρέβεζα; Μια στρατιωτική βάση με φρουρά, γεγονός που σημαίνει ότι η πόλη έχει το δικό της στρατιωτικό διοικητικό κέντρο, το οποίο παρουσιάζεται εντούτοις λειψό «Εξηκονταρχία» (αντί για εκατονταρχία).

Όμως, δεν έχουν δίκιο όλοι αυτοί. Ο Καρυωτάκης δεν έπλασε τη λέξη Εξηκονταρχία, η οποία υπήρχε στην ελληνική δημόσια διοίκηση από το 1861. Αντίθετα, λέξη «Εκατονταρχία», ως νεότερος θεσμός, δεν υπάρχει. Ούτε στο λεξικό του Δημητράκου (όπου βρίσκουμε μόνο την αρχαία εκατονταρχία των Ρωμαίων), ούτε στον Κουμανούδη, ούτε στους νόμους, με εξαίρεση ένα ένοπλο σώμα Οθωμανών που πολέμησε (ναι!) στην επανάσταση του 1821 με το μέρος των Ελλήνων και ονομάστηκε Οθωμανική Εκατονταρχία. Για την Οθωμανική Εκατονταρχία έχει γράψει ο φίλος μας ο Δύτης. Πάντως πρόκειται για μεμονωμένη περίπτωση, δεν νομίζω να υπήρξαν άλλες Εκατονταρχίες.

Με τα σημερινά μέσα, που δεν τα είχε στη διάθεσή του ο Κοκόλης, ο οποίος όμως κακώς δεν έψαξε στον Κουμανούδη για την Εξηκονταρχία, μπορούμε εύκολα να βρούμε τι ακριβώς ήταν η Εξηκονταρχία.

Στο ΦΕΚ 56(1861) διαβάζουμε ότι η τελωνοφυλακή «διαιρείται εις εξ εξηκονταρχίας, εκάστη των οποίων διοικείται υφ’ ενός εξηκοντάρχου.

Πάσα εξηκονταρχία περιέχει εξ δεκαρχίας….»

Βλέπουμε λοιπόν πέρα από κάθε αμφιβολία ότι η εξηκονταρχία ήταν υπαρκτός, έστω και σπάνιος, θεσμός του ελληνικού κράτους, που δεν έτυχε να λεξικογραφηθεί.

Αν και δεν το έχω διερευνήσει, κάποια στιγμή η εξηκονταρχία θα καταργήθηκε ως θεσμός -αφού πάντως υπήρχε στην Πρέβεζα, η κατάργησή της θα έγινε μετά το 1912. Με τη γνωστή αδράνεια των πραγμάτων, η ονομασία «Εξηκονταρχία» θα διατηρήθηκε έως και τα μεταπολεμικά χρόνια, όπως γράφει το άρθρο του Σ. Παύλου -ας μας επιβεβαιώσουν οι Πρεβεζάνοι που μας διαβάζουν αν όντως έτσι έγινε.

Καταλήγουμε λοιπόν στο συμπέρασμα ότι η Εξηκονταρχία του ποιήματος του Καρυωτάκη δεν είναι λέξη πλασμένη από τον ποιητή αλλά υπαρκτή υποδιαίρεση της Τελωνοφυλακής.

Επειδή όμως ανέφερα την Πρέβεζα και τους Πρεβεζάνους, να πω ότι ασφαλώς η Πρέβεζα αδικείται από το «βαρύ προνόμιο» (έκφραση του Σαββίδη) που της έλαχε, να φιλοξενήσει τον εξόριστο ποιητή τον τελευταίο μήνα της ζωής του, αλλά έχει ενδιαφέρον το πώς διαχειρίζονται οι σημερινοί Πρεβεζάνοι αυτή την άβολη κληρονομιά. Εδώ είναι ένα παλιότερο άρθρο του Μιλτιάδη Μπάλκου, αλλά θέλω να εισφέρω και μια προσωπική μαρτυρία.

Παρακολουθώ τη σελίδα ενός σεβαστού Πρεβεζάνου φίλου στο Φέισμπουκ. Πρόσφατα συζητιόταν η πρόταση να εντοιχιστεί αναμνηστική πλάκα στο κτίριο που βρίσκεται στη θέση της Νομαρχίας Πρεβέζης όπου είχε εργαστεί ο Καρυωτάκης. Πολλοί το επικρότησαν, ενώ άλλοι ανέφεραν ότι ήδη το σπίτι στο οποίο έμεινε ο Καρυωτάκης είναι επισκέψιμο (βλ. φωτογραφία) και ότι υπάρχουν τουρίστες που ενδιαφέρονται να δουν ίχνη της παρουσίας του ποιητή στην πόλη.

Υπάρχει όμως μια μικρή αλλά ηχηρή μερίδα Πρεβεζάνων που δεν εννοούν να συγχωρήσουν στον ποιητή ότι μίλησε άσκημα για τον τόπο τους. Αυτοί προβάλλουν έντονες διαφωνίες σε κάθε πρόταση να τιμηθεί από την Πρέβεζα η μνήμη του Καρυωτάκη. Είναι βέβαια αξιοπρόσεκτο ότι αδιαφορούν για τα πιθανά έσοδα από τον τουρισμό, αλλά βγάζουν όλη τους την κακοψυχιά όταν σπιλώνουν ανεπίτρεπτα τη μνήμη του ποιητή με ισχυρισμούς όπως ότι αυτοκτόνησε για να αποφύγει τη φυλακή επειδή είχε καταχραστεί χρήματα ή ότι δεν του άρεσε η Πρέβεζα επειδή δεν είχε οίκους ανοχής, και εν πάση περιπτώσει έχει να τιμήσει και άλλους η Πρέβεζα και όχι αυτόν που, αν και ποιητής, δεν μπόρεσε να δει την ομορφιά της.

Θα ήταν λάθος να κρίνουμε την «υπερευαισθησία» του Καρυωτάκη έχοντας στο νου μας τη σημερινή Πρέβεζα, η οποία σε ανέσεις ελάχιστα υστερεί από τα μεγάλα αστικά κέντρα ενώ έχει να προσφέρει στον επισκέπτη αξιόλογες φυσικές καλλονές. Όμως δεν ήταν έτσι τα πράγματα πριν από 90 χρόνια, το 1928 -και κυρίως δεν ήταν έτσι για τον Αθηναίο δημόσιο υπάλληλο που έπαιρνε μετάθεση.

Η διαφορά στις ανέσεις με την Αθήνα ήταν χαώδης, κάτι άλλωστε που δεν ίσχυε για την Πρέβεζα μόνο αλλά και για όλες σχεδόν τις ανάλογου μεγέθους πόλεις της επαρχίας. Για να καταρριφθεί ο μύθος του υπερευαίσθητου Καρυωτάκη, που αυτός μόνος δεν είδε τα κάλλη της Πρέβεζας, αρκεί να διαβάσετε μαρτυρίες άλλων από την ίδια περίπου εποχή. Για παράδειγμα, ο μεγάλος αρχαιολόγος Γιάννης Μηλιάδης, που τοποθετήθηκε το 1925 στην Πρέβεζα ως προϊστάμενος της αρχαιολογικής υπηρεσίας, στις επιστολές του προς την Έλλη Λαμπρίδη (που εκδόθηκαν πέρυσι από τις εκδόσεις Αρχείο -η έκδοση έχει εξαντληθεί αλλά θα ξανακυκλοφορήσει στα τέλη του χρόνου) διεκτραγωδεί τις συνθήκες ζωής του στην Πρέβεζα με λόγια ίσως και πιο βαριά από του Καρυωτάκη. Πρόχειρα αντιγράφω:

Θεέ μου! Αυτή λοιπόν είναι η Πρέβεζα; Η έδρα μου! Είναι αφά­νταστη η φρίκη που μ’ έπιασε άμα την αντίκρυσα, και ιδίως το τρισάθλιο αυτό ξενοδοχείο που με φιλοξενεί (!) και που είμαι υποχρεωμένος να μείνω απόψε.

Τι τόπος! Στους δρόμους τριγυρίζουν ένα σωρό –πώς να τους πω;– να, Καραϊσκάκηδες να πούμε, ώς εκεί επάνω, με χατζάρια, κουμπούρια, σελάχια, φέσια, κάπες. Στους τοίχους τάγματα κο­ρέων. Θα τρελαθώ παιδί μου αν μείνω άλλη μια βδομάδα εδώ.

(….)

Μέσα η Πρέβεζα, κανένα απολύτως ενδιαφέρον. Μια πόλη χω­ρίς χαρακτήρα, χωρίς κανένα χρώμα, χωρίς καν ένα καινούριο σπίτι της ανθρωπιάς ή μια εκκλησία. Και η κοινωνία; Οι άντρες χαρτοπαίζουν από το πρωί ώς το βράδυ και οι γυναίκες «φτερ­νοκοπούν τους πόθους τους καβάλα με χρυσά σπερούνια».

Αλήθεια, επειδή το έχω απορία, αν κάποιος αναγνωρίζει τον εντός εισαγωγικών στίχο, να με ενημερώσει.

Και από την καλή κοινωνία της Πρέβεζας, ο Μηλιάδης ξεχωρίζει μόνο τον Αρίφ Ντίνο Μπέη, τον Αλβανό γαλλοσπουδαγμένο διανοούμενο.

Ο Μηλιάδης βέβαια, δεν αυτοκτόνησε -έκανε όμως κάτι άλλο: ύστερα από πολλά διαβήματα στο Υπουργείο κατάφερε να μεταφέρει την έδρα της υπηρεσίας του στην Κέρκυρα, που την έβρισκε σαφώς πιο πολιτισμένη.

Αυτά, το 1925 και το 1928. Σήμερα έχουμε 2018 και είναι κρίμα οι Πρεβεζάνοι να μην οικειοποιούνται, δηλαδή να μην κάνουν δικόν τους, τον ποιητή που τους έδωσε αυτή την άβολη δόξα.

Όσο για την Εξηκονταρχία, μάθαμε τι ήταν.

Advertisements

166 Σχόλια to “Υπήρξε «Εξηκονταρχία Πρεβέζης»;”

  1. cronopiusa said

  2. cronopiusa said

    Την Κυριακή θ’ ακούσουμε την μπάντα.

  3. Αὐγουστῖνος said

    Η μελοποίησή του από τον Δήμο Μούτση…
    Καλημέρα. Ὑπάρχει καὶ μελοποίηση ἀπὸ τὸν Δῆμο Μούτση; Γιατὶ ἐγὼ μόνο ἐκείνη τοῦ Γιάννη Γλέζου γνωρίζω, ποὺ τραγουδήθηκε ἀπὸ τὸν Γκαϊφύλια, τὸν Βασίλη Παπακωνσταντίνου καὶ δὲν ξέρω ποιοὺς ἄλλους ἀκόμα.

  4. Corto said

    Καλημέρα! Πολύ ενδιαφέρον άρθρο.

    «Η μελοποίησή του από τον Δήμο Μούτση ασφαλώς συνέβαλε στη δημοτικότητά του»

    Από τον Μούτση ή μήπως από τον Γιάννη Γλέζο;

  5. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    3-4 Τον ξέχασα τον Γλέζο, αλλά εμένα με έχει σημαδέψει η μελοποίηση του Μούτση στην Τετραλογία, με το βαλσάκι στη μέση, και την ερμηνεία του Λετονού:

  6. Λ said

    Είναι η γενέτειρα του Τσακαλώτου, ετσί δεν ειναι;

  7. Έχει πει κάτι (ελάχιστο, γιατί δεν βρήκε άλλο) για την οθωμανική εκατονταρχία ο Δύτης, αλλά το λινκ είναι λάθος. Προφανώς είναι αυτό: https://dytistonniptiron.wordpress.com/2016/03/26/loucatos/ (συγγνώμη).

  8. cronopiusa said

    Ο ποιητής καταλήγει στην Πρέβεζα ύστερα από μία ακόμη δυσμενή απόσπαση, διότι η προσπάθειά του να φέρει στο φως τη διαφθορά και τη διασπάθιση χρήματος πίσω από τα προγράμματα μέριμνας για τους πρόσφυγες είχε προκαλέσει την οργή του τότε υπουργού Προνοίας Μιχ. Κύρκου. Ο ποιητής εργαζόμενος στο συγκεκριμένο υπουργείο είχε διαπιστώσει πλήθος παρατυπιών, όπως ήταν για παράδειγμα η πίστωση υπέρογκων ποσών για βοηθήματα που υποτίθεται ότι προορίζονταν για τους άπορους πρόσφυγες, αλλά κατέληγαν στα χέρια άλλων.

    Γ. Καρυωτάκης:

    Κ. Ένας πρακτικός θάνατος

    Όταν άνθη εδένατε

  9. Κ. Καραποτόσογλου said

    Έδραι των εξηκονταρχιών και τοποθέτησις των τελωνοφυλάκων.

    9. Έδραι των εξηκονταρχιών ορίζονται η Λαμία, η Σύρος, ο
    Πειραιεύς, η Ναυπλία, αι Καλάμαι και αι Πάτραι.

    Η εν Λαμίᾳ εδρεύουσα εξηκονταρχία έχει υπό την δίκαιο-
    δοσίαν της τα τελωνεία Λαμίας, Γαλαξειδίου, Χαλκίδος καί
    Κύμης·η εν Συρω, τα τελωνεία Σύρου, Τήνου και Θήρας· η
    εν Πειραιεί τα τελωνεία Πειραιώς και Αθηνών· η εν Ναυπλίᾳ
    τα τελωνεία Ναυπλίας, Ύδρας και Σπετσών·η εν Καλάμαις
    τελωνεία Καλαμών, Γυθείου και Κατακώλου· η εν Πάτραις
    τα τελωνεια Πατρών Μεσολογγίου, Βονίτσης και Αστακού.

    10. Αι εξηκονταρχίαι φέρουσιν αύξοντα αριθμόν 1 έως 6.

    Ι. Α. Πολυχρονιάδου, Κώδηξ Οικονομικός, Εν Αθήναις 1867, σ.157

  10. gpoint said

    Εξαιρετική ανάρτηση !!

    Νίκο ,για μια ακόμα φορά αποδείχθηκε το διαφορετικό γούστο στη μουσικού. Αν και είχα αγοράσει την Τετραλογία (κι ίσως να υπάρχει ακόμα στο πατρικό μου) ούτε καν που θυμόμουνα το τραγούδι, σκεπασμένο στη σκόνη από το πάθος και την ένταση που βγάζει η ερμηνεία του Γκαϋφίλλια στην σύνθεση του Γλέζου.
    Αντίθετα από αυτόν τον δίσκο πως να ξεχάσω το «πες της το μ’ ένα γιουκαλίλι», της τόπα αλλά δεν γίνεται τίποτε

  11. cronopiusa said

    Η «Δικαίωση», ένα ποίημα του Κώστα Καρυωτάκη, μελοποιημένο και ερμηνευμένο από την Ηδύλη Τσαλίκη στους Α’ Αγώνες Ελληνικού Τραγουδιού (Κέρκυρα 1981)

  12. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    9 Πολύ χρήσιμο! Προφανώς αργότερα θα έγινε αναδιάταξη ώστε να εγκατασταθούν εξηκονταρχίες και στις νέες χώρες.

    10 Ε, στον Βέρντι και στον Ντίλαν συμφωνούμε 🙂

  13. gpoint said

    # 9

    Αχ αυτό το «αι Καλάμαι» μου θύμισε χρόνια της χούντας και μετά που αγοράζαμε την Εστία για να γελάσουμε μετα αθλητικά της και τα καλλιτεχνικά της σχόλια

    Ο Ολυμπιακός ενίκησε τας Καλάμας 2-1 !!!

    (η κατα τα άλλα καλή, αριστερά ηθοποιός Βανέσσα Ρεδγρέηβ μετέβη εις τα Μεδιόλανα μετά του Αντριου Παπάντριου (!!) και τέτοια )

  14. Μιας και το σημερινό νήμα παραμένει εντός θέματος, ας βάλω εδώ την πιθανή πρώτη εμφάνιση του «όταν εμείς χτίζαμε Παρθενώνες εσείς τρώγατε βελανίδια»:
    Αργότερα, [ο Μυριβήλης] αναπαράγει τη γνωστή βουλγκάτα περί καθυστερημένων Ευρωπαίων και αναπτυγμένων Ελλήνων, τονίζοντας ότι «ημείς οι Ελληνες ανήκομεν εις την φυλήν η οποία ανεκάλυψε την δημοκρατίαν των ωλοκληρωμένων και ελευθέρων ατόμων καθ’ ην εποχήν οι σημερινοί Ευρωπαίοι επερνούσαν ακόμη την τρωγλοδυτικήν των περίοδον» (εφ. «Πρωία», 12/8/1934).
    http://www.efsyn.gr/arthro/yperatomo-apo-kathari-zymi
    Λίγο παρακάτω στο άρθρο η συγγραφέας διαβάζει για τη «φράση «ουκ ένι Ιουδαίος ουδέ Ελλην» ενός Εβραίου ουτοπιστή» αλλά δεν μας λέει ότι πρόκειται για τον Παύλο.

  15. sarant said

    14 Mαζεύεται υλικό για άρθρο!

  16. Βλακεία έκανα, νόμιζα ότι έγραφα στα μεζεδάκια γιαυτό και η εισαγωγή…!

  17. dryhammer said

    #13=f(9)
    Το Καρελάκι θυμάμαι εγώ, με το » Αφοι Καρέλια Καλαμαι Αθήναι » στο πακέτο.

  18. Κ. Καραποτόσογλου said

    β) Εξηκοντάρχης: Προΐσταται Τμημάτων ή τομέων φρουρήσεως του
    Τελωνείου και εποπτεύει και καθοδηγεί τους υπ’ αυτόν κατωτέρους (Δεκάρχας και
    τελωνοφύλακας) δια την κανονικήν και ακριβή εκτέλεσιν της υπηρεσίας των.

    «Καθήκοντα κλπ. Οργάνων Τελωνοφυλακής», Αστυνομικά Χρονικά, 1 (1953), τεύχος 6, 274.

  19. Spiridione said

    Η Τελωνοφυλακή υπήρχε μέχρι σχετικά πρόσφατα, πρέπει να έχεικαταργηθεί τα τελευταία χρόνια.
    Το 1953 στα Αστυνομικά Χρονικά διαβάζουμε (σελ. 667):
    Ιεραρχική κλίμαξ σώματος Τελωνοφυλακής
    Τομεάρχης (υπαστυνόμος)
    Εξηκοντάρχης (αρχιφύλαξ)
    Δεκάρχης (υπαρχιφύλαξ)
    Τελωνοφύλαξ (αστυφύλαξ)
    https://www.policemagazine.gr/sites/default/files/pdf/%CE%91%CE%A0_1953-12-15-0014.pdf

  20. Περσόνα νον γκράτα κι ο Μαχαιρίτσας στο Διδυμότειχο για το «Διδυμότειχο μπλουζ». Γιατί τους θίγει την πόλη. (τουλάχιστον τότε που ήμουν εκεί, δεν ξέρω αν έχει αλλάξει κάτι σήμερα).

    Καλημέρα είπα; Όχι; Ε, καλημέρα λοιπόν.

  21. sarant said

    18-19 Πολύ ενδιαφέροντα!

  22. Νίκος Κ. said

    Είναι να απορεί κανείς που υπάρχουν κάποιοι στην Πρέβεζα που θέλουν να ξεχαστούν τα δυσάρεστα κομάτια της ιστορίας της. Τελικά το παρελθόν το θέλουμε μόνο ωραιοποιημένο και εξιδανικευμένο.

    Και να σκεφτεί κανείς πως η σύγχρονη Πρέβεζα δεν έχει τίποτα να φοβηθεί. Ο Guardian μάλιστα την συμπεριέλαβε ως έναν από τους 10 κορυφαίους εναλλακτικούς ευρωπαϊκούς τουριστικούς προορισμούς.
    https://www.theguardian.com/travel/2018/sep/01/10-best-alternative-affordable-city-breaks-europe-late-summer

  23. Ώρα καλή, πολύ ενδιαφέρον το άρθρο, ίσως γιατί αγαπάμε τον Καρυωτάκη, έχουμε φάει και τις σαρδέλες μας στην Πρέβεζα.

  24. Στέλιος München said

    http://www.musiccorner.gr/o-kostas-karyotakis-sti-diskografia-144972/

  25. Αφώτιστος Φιλέλλην said

    1, 3

    Ι. Και ἐγὼ μόνο την συνθεση του Γιάννη Γλέζου γνωρίζω, ποὺ πρωτοτραγουδήθηκε εκπληκτικα ἀπὸ τὸν Θανάση Γκαϊφύλια.

    ΙΙ, «…Οι διώξεις πολλαπλασιάζονται. Αφού δέχεται έγγραφες επιπλήξεις για διάφορα ασήμαντα παραπτώματα, μειώσεις μισθού και απειλές, μετατίθεται στην Πάτρα και δύο μήνες αργότερα στην Πρέβεζα με σκοπό την πολιτική και προσωπική εξουθένωσή του. Μάλιστα, λέγεται ότι έπεσε και θύμα εκβιασμού των παραπάνω κύκλων για «εμπόριο ναρκωτικών» (ο Καρυωτάκης είχε σχετιστεί με χρήση ουσιών, επηρεασμένος από Γάλλους συμβολιστές όπως ο Μπωντλαίρ). Ο υπερευαίσθητος ψυχισμός του ταράχτηκε ιδιαίτερα από τις τελευταίες μεταθέσεις (ο Καρυωτάκης στο σύντομο βίο των 32 του χρόνων έζησε σε 13 πόλεις!)…”

    http://www.anasyntaxi.gr/index.php/pressmenu-33/87–303/390-239

    ΙΙΙ. Αυτο που ξεχωριζει τον Κ.Κ. απο τους υπολοιπους δεν ηταν μονον η ψυχοσυνθεση του ή η δισυποσταστη θεματολογια του (σκοτεινος/αισιοδοξος – σατιρικος) . Ηταν -κατα την γνωμη μου- η υψηλη ευφυϊα του που μαζι με την ευαισθησια τον κατατασουν στους καλυτερους ελληνες ποιητες. Ας μην ξεχναμε, οτι το 1924, ηταν ο πιο καταλληλος ΔΥ( μολις 24 χρονων), ωστε οταν «Μετατίθεται στη Νομαρχία Άρτης … ασκεί χρέη νομάρχη »

    IV. Η τελευταια μεταθεση του ευφυεστατου ποιητη, συνδικαλιστη των ΔΥ, σε μια μικρη πολη στην εσχατια της χωρας, απελευθερωμενη μολις 17 ετη πριν, συνετεινε στην αυτοκτονια του.

    Στις 21 Οκτωβρίου 1912, μια ημέρα μετά τη μάχη της Νικόπολης, η Πρέβεζα παραδόθηκε de jure στον ελληνικό στρατό μετά από μεσολάβηση των προξένων ης Αγγλίας, της Ρωσίας και της Αυστρίας, υπό τον όρο να μην εισέλθουν στην πόλη σώματα ατάκτων (αποτελούνταν κυρίως από Ηπειρώτες και Κρητικούς εθελοντές). Η παράδοση έγινε στον ταγματάρχη του ελληνικού επιτελείου, Παναγιώτη Σπηλιάδη[54].

    Ο ιστορικός πυρήνας (Ιστορικό Κέντρο) της πόλης, διαμορφώθηκε το 19ο αιώνα και διασώζει τα πολεοδομικά χαρακτηριστικά της περιόδου εκείνης (πυκνός οικιστικός ιστός με στενούς δρόμους-καλντερίμια, Σεϊτάν Παζάρ, περιορισμένους κοινόχρηστους χώρους κλπ). Το υπόλοιπο πολεοδομικό συγκρότημα της πόλης είναι αποτέλεσμα διαδοχικών επεκτάσεων μετά το 1920. Η μεσοπολεμική περίοδος σφραγίσθηκε από την παρουσία του γνωστού ποιητή Κώστα Καρυωτάκη στην Πρέβεζα, και την αυτοκτονία του στη θέση Βαθύ Μαργαρώνας με πιστόλι το 1929. Ο Κώστας Καρυωτάκης έζησε στην Πρέβεζα μόλις 33 μέρες. Εργαζόταν στη Νομαρχία, σε κτίριο που δεν σώζεται (σημερινή οδός Σπηλιάδη 10), ενώ διέμενε σε οικία της οδού Δαρδανελίων στο Σεϊτάν Παζάρ, η οποία σώζεται.

    βικιπαιδια

  26. Corto said

    14 (Δύτης των Νιπτήρων):

    «…την πιθανή πρώτη εμφάνιση του «όταν εμείς χτίζαμε Παρθενώνες εσείς τρώγατε βελανίδια» »

    Δύτη, η ατάκα είναι πολύ παλιότερη. Την αναφέρει π.χ. ο Τίμος Μωραϊτίνης επαινώντας χιουμοριστικά τον Τζογέ (Σώτο Πετρά):

    Και τι να πω, για τον σωβινισμό σου; Ποιος πατριωτικός λόγος μπορεί να φτάσει, εκείνο που είπες μια φορά όταν ήσουνα σουβατζής σε κάποιον Ευρωπαίο που σε είπε «Κουτορωμηό».
    …«Ρε σαχλαμάρα.Όταν εσύ έτρωγες αθρώπους, εγώ ρε, έφτιανα τον Παρθενώνα»…

    Βραδυνή, 18/ 7/ 1926

  27. Sarant said: «σπιλώνουν ανεπίτρεπτα τη μνήμη του ποιητή [Καρυωτάκη] … ότι αυτοκτόνησε για …».

    # Μόνο ευκαιριακά έχω διαβάσει Καρυωτάκη. Τον θεωρούσα (και θεωρώ) λιποτάκτη της ζωής, όπως και κάθε αυτόχειρα. Πάντως, διαβάζοντας την ανάρτηση του Νοικοκύρη, είχα ένα κέρδος «για την Οθωμανική Εκατονταρχία [που] έχει γράψει ο φίλος μας ο Δύτης». Ως …συνήθης υποψιαζόμενος, θα ήμουνα σίγουρος ότι και Μουσουλμάνοι συμμετείχαν στην Επανάσταση του ’21 με το μέρος των Ελλήνων επαναστατών. Το πλοίο που κινδυνεύει να βουλιάξει εγκαταλείπεται εύκολα, όταν μάλιστα υπάρχει κάποια …βάρκα που περισυλλέγει. Όμως, για ύπαρξη συγκροτημένης Οθωμανικής εκατονταρχίας δεν ήξερα.

  28. cronopiusa said

    Ο Φρέντυ Γερμανός μας περιγράφει στην εκπομπή του τις τελευταίες ημέρες του ποιητή Κώστα Καρυωτάκη στην Πρέβεζα.

  29. sarant said

    25 Να κι άλλο υλικό 🙂

  30. ΓΤ said

    @13 Τώρα που είδαμε «Καλάμαι» και «Εστία» (Ρεδγρέηβ και Μεδιόλανα). Σκηνή περσινή σε ήσυχη γωνιά της Φωκίωνος. Φανατικός αναγνώστης «Εστίας», που τη διπλώνει ευλαβικά, 30χρονος (!) δικηγόρος, υποστηρίζει στην παρέα του (μιλώντας δυνατά ώστε να ξερνά την ψευδοκαθηγεσία του και στα διπλανά τραπέζια) ότι πρέπει να «μιλάμε σωστά, όπως αυτή η εφημερίδα». Αρχίζει να τους κρώζει «Σακεσπήρος» κ.τ.ό., φτάνοντας στο σημείο να υποστηρίξει ότι Πρωθυπουργός της Μεγάλης Βρετανίας είναι η –κρατηθείτε!– «Θηρεσία Μαΐου»… Ήμουν στο απέναντι τραπέζι (σκέφτηκα, προς στιγμήν, να του δοξαπατρίσω το καργαρισμένο νεροπότηρο αλλά φοβήθηκα τα ισόβια), δεν άντεξα, μπήκα σφήνα, και ρώτησα τη γνώμη του για τη μουσική του «Ιουστίνου Βιβέρου». Έπρεπε να δείτε την έκφρασή του…
    Καλτ λεπτομέρεια: Συμπαγής, πια, μάζα με τα αυτιά του τα χαντσφρήδια (άλλο και τούτο… οι άνθρωποι διαθέτουμε ακίνητο αλλά ζούμε μέσα στο κινητό μας), πάντα μπλεκούστουμος, κρατώντας την «Εστία», αλωνίζει όλα τα προπάδικα, οργώνει κουπόνια και ψάχνει την έκβαση σε Λάντσκρονα, Μπρομαπόικαρνα, Εσκιλστούνα, πότε θα σηκώσω την μπαστούνα δεν ξέρω…
    «Φίλε, έχεις κανένα άχαστο;»

  31. Corto said

    Κουίζ (αν και αρκετά γνωστό):

    Ποιος σπουδαίος δημιουργός του ρεμπέτικου τραγουδιού έπαιζε μουσική στην μπάντα της Πρεβέζης;

  32. Κ. Καραποτόσογλου said

    Διά ψηφίσματος της 9ης Ιανουάριου 1822 της εν Επιδαύρω Α´ Εθνικής
    Συνελεύσεως, καθωρίσθησαν λεπτομερέστερον τα του οργανισμού των ατάκτων
    στρατευμάτων.
    Αι κυριώτεραι διατάξεις του ως άνω ψηφίσματος, ήσαν αι ακόλουθοι :
    Καθωρίσθησαν οι κάτωθι βαθμοί αξιωματικών και υπαξιωματικών :…
    Εις εκάστην ε κ α τ ο ν τ α ρ χ ί α ν διετίθεντο : Εις ε κ α τ ό ν τ α ρ χ ο ς, δύο πεντηκόνταρχοι, εις σημαιοφόρος, τέσσαρες εικοσιπένταρχοι, δέκα δέκαρχοι και 100 στρατιώται.
    Ιστορία της οργανώσεως του Ελληνικού Στρατού, 1957, σ. 4.

  33. Eli Ven said

    Δεν είναι πάντως ελληνικό… προνόμιο η βαρετή επαρχία. Θυμηθείτε το ποίημα του Λαφόργκ «Θρηνωδία φεγγαριού στην επαρχία». Επίσης, το πως βλέπεις έναν τόπο σχετίζεται και με το γιατί βρεθηκές εκεί. Εγώ ας πούμε ήμουν φαντάρος στη Κω την οποία σιχαινόμουνα. Έγραφα γράμματα στη κοπέλα μου από τα «Εντεκάνησα», την αποκαλούσα Βρωμόνησο ή Μποχαλιστάν και στην κυριολεξία πέταξα μαύρη πέτρα πίσω όταν έφυγα με μετάθεση. Πήρα ένα χαλίκι από έξω από το αεροδρόμιο και το πέταξα πίσω μου. Δεν έπιασε ωστόσο. Μερικά χρόνια μετά γύρισα για διακοπές και την βρήκα πανέμορφη. Το νησί προφανώς ήταν ίδιο. Εγώ είχα αλλάξει.

  34. Γιάννης Ιατρού said

    Ωραίο το άρθρο, τόσο από την πλευρά της διερεύνησης για την ύπαρξη/χρήση της λέξης (Εξηκονταρχία), όσο και για την νεότερη ιστορική διαδρομή της Πρέβεζας. Μιάς πόλης, που αξιόλογοι σχολιαστές του μπλογκ είτε κατοικοεδρεύουν εκεί την σήμερον είτε, κάποιοι άλλοι πάλι, σχετικά προσφάτως, την έχουν επισκεφθεί (εκόντες/άκοντες 🙂 ).

  35. Aghapi D said

    15 Υπάρχει και το «όταν εσείς τρώγατε βελανίδια, εμείς είχαμε ήδη χοληστερίνη» 🙂

  36. sarant said

    31 Σημαντική προσθήκη, που εξηγεί και την Οθωμανική Εκατονταρχία -αλλά δεν πρέπει να συνεχίστηκε στο νεοελληνικό κράτος.

  37. Τίτος Χριστοδούλου said

    Eξηκόνταρχος κι ο εκατόνταρχος, sexturion ο centurion;

  38. Τίτος Χριστοδούλου said

    Ή… σεσεντούριον;

  39. Τίτος Χριστοδούλου said

    26
    ‘Λιποτάκτης της ζωής’. Ήταν ο Hume ή δεν θυμάμαι καλά που έγραψε το On Suicide; Κι ο Σενέκας το ‘satietas vitae tempus maturus mortis affert’: η κούραση/χορτασιά από την ζωή καιρόν ετοίμον προς θάνατον φέρει.

  40. Jiannis Xristopulos said

    Ευχαριστούμε πολύ (και) για το σημερινό.

  41. Να σημειώσουμε ότι ο Αλή (όχι Αρίφ) Ντίνο Μπέης ήταν και εκλεκτός γελοιογράφος.

    https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CE%BB%CE%AE_%CE%9D%CF%84%CE%AF%CE%BD%CE%BF

  42. sarant said

    40 Λες τον αδερφό του! Και ο Αρίφ πάντως σκιτσάριζε.

  43. Κ. Καραποτόσογλου said

    Κατά την Eπανάστασιν του ᾽21 ο χιλίαρχος ήτο αντίστοιχος του ταγματάρχου και διοικητής χιλιαρχίας, δηλ. μονάδος ατάκτων στρατευμάτων. Η χιλιαρχία συνεστήθη το πρώτον δια του περί Οργανισμού των Ατάκτων στρατευμάτων ψηφίσματος της Α´ Εθνικής Συνελεύσεως (9 Ιανουάριου 1822). Εκάστη χιλιαρχία περιελάμβανε δέκα εκατονταρχίας. Υπήρχεν εις την σύνθεσιν αυτής και υποχιλίαρχος, ταξίαρχος, ιερεύς, ιατρός, χειρουργός και φροντιστής. Το 1828 ο αριθμός των χιλιαρχιών ωρίσθη εις οκτώ, εκάστη των οποίων περιελάμβανε δύο πεντακοσιαρχίας, εκάστη δε τούτων πέντε εκατονταρχίας. Μετά την μάχην της Πέτρας κατηργήθησαν και αντ᾽ αυτών εδημιουργήθησαν δεκατρία ελαφρά τάγματα. Κατά τους τελευταίους χρόνους τους άνευ θητείας υπηρετούντας ως χωροφύλακας και λαμβάνοντας μισθού χιλίων δραχμών απεκάλουν χιλιάρχους.

    Δικ. Βαγιακάκου, Ιστορικό Λεξικό Ελληνικών Επωνύμων, τ. 4, σ. 81.

  44. Γιάννης Κουβάτσος said

    Από την «Οκτάνα» του Εμπειρίκου:
    «Μη πήτε λοιπόν ποτέ λόγον κακόν δια τον νέον αυτόν που εις την Πρέβεζαν εχάθη. Ήτο σπουδαίος ποιητής, που από τρίχα μόλις θα έψαλλε τους οργασμούς της γης και όλους τους έρωτας των άστρων, αν Μοίρα σκληρή δεν έστεφε το μέτωπόν του με βαθυπράσινον κισσόν που εκόπη από τάφους, μα που και έτσι είναι κισσός, φυτό σπαρμένο απ’ τους θεούς, όπως και η δάφνη.
    Μην τον ξεχνάτε λοιπόν τον νέον αυτόν, το κάθετον τούτο λάβαρον της θλίψεως και του θανάτου, τον νέον αυτόν που εις τας ακτάς τους Αμβρακικού απέπτη, τον άσπρον άγγελον με τα κατάμαυρα πτερά μην τον ξεχνάτε, και, ακόμη, να τον αγαπάτε. Ήτο μεγάλος ποιητής ο νέος αυτός και ευγενής. Το λέγω και θα το ξαναπώ πολλάκις – είναι μεγάλος ποιητής ο Κώστας Καρυωτάκης.»
    https://www.google.gr/url?sa=t&source=web&rct=j&url=https://latistor.blogspot.com/2014/03/blog-post_21.html%3Fm%3D1&ved=2ahUKEwjZjbri-NDdAhXyqIsKHXxNBt8QFjAAegQIAxAB&usg=AOvVaw1jyvAdlb45caG6suL_Peho&cshid=1537699640647

  45. Λ said

    Πήγα κι εγώ στην Πρέβεζα το 16 και πέρασα υπέροχα. Καθίσαμε σε ένα μικρό ξενοδοχείο με υπέροχο κήπο με πολλές συκιές φορτωμένες ώριμα σύκα, φιλόξενος ιδιοκτήτης, φρεσκότατο ψαράκι και άφθονο ούζο, πεζοπορίες κατά Αχέροντα μεριά και χαρές στα κρύα νερά του, επίσκεψη στο Νεκρομαντείο του Αχέροντα και ανάγνωση σχετικού αποσπάσματος στον Ηρόδοτο

  46. William T. Riker said

    Πάντως τα παράπονα για το πόσο υστερεί η επαρχία από την πρωτεύουσα έχουν και έντονο βυζαντινό άρωμα. Μία ενδεικτική περίπτωση είναι εκείνη του Μιχαήλ Χωνιάτη, αρχιεπισκόπου Αθηνών στο τελευταίο τέταρτο του 12ου αιώνα. Και δε φτάνει που η Αθήνα δεν είχε βιβλιοθήκες, λογοτεχνικούς κύκλους κλπ., οι κάτοικοι δεν καταλάβαιναν και το κύρυγμά του σε άψογη αττικίζουσα!

  47. sarant said

    Ναι μπράβο!

  48. Σωτήρς said

    Παρόμοια αντιμετώπιση λένε ότι έχει και ο Καρκαβίτσας στα Γκράβαρα. Μου έλεγε μια κοπέλα που κατάγεται από τα χωριά πως κάθε καλοκαίρι γίνεται κουβέντα πως θα αποσείσουν τη φήμη του ζητιάνου.

  49. Theo said

    Καλημέρα!

    Ευχαριστὠ, Νικοκύρη. Πολύ ενδιαφέρον το άρθρο. Έμαθα και για την Εξηκονταρχία, που, όταν διάβαζα το ποίημα, μού χτυπούσε κομμάτι παράξενα στα αυτιά.

    @29:
    Επική περιγραφή, όπως και στο μεταμεσονύκτιο σχόλιό σου στο χθεσινό άρθρο 🙂

  50. BLOG_OTI_NANAI said

  51. Κουνελόγατος said

    Ε Ξ Α Ι Ρ Ε Τ Ι Κ Ο!!! Ευχαριστούμε Νίκο.

  52. sarant said

    49 Αρα με τον νόμο του 1919 θεσπίστηκαν 28 θέσεις εξηκοντάρχη.

  53. Λ said

    Θάνατος οι γυναίκες που αγαπιούνται
    καθώς να καθαρίζουνε κρεμμύδια.

    Τι θελει άραγε να πει ο ποιητής; Το να μπήκε για γεμωσιά;

  54. sarant said

    52 Δεν είναι χρονικό. Αγαπιούνται σαν να καθαρίζουνε κρεμμύδια. Τόσο πάθος δείχνουν.

  55. dryhammer said

    52. Διεκπεραιωτικά κι αδιάφορα, στα όρια της αγγαρείας.

  56. dryhammer said

    53. Με πρόλαβες. (Το βλέμμα της πόρνης στο ταβάνι, ιδίως άμα είναι νηφάλια)

  57. gpoint said

    # 52, 53

    Εμένα μου φαίνεται πως εννοεί πως αγαπιούνται κάίγοντας, όπως όταν καθαρίζουν κρεμμύδια

  58. loukretia50 said

    52-53-54 και τα δάκρυα τόσο αληθινά… όσο μετά την κρεμμυδοκατάσταση!

  59. nikiplos said

    Καλημέρα… πραγματικά πολύ ωραίο άρθρο…

    Μουσικά μιλώντας, η μελοποίηση του ΔΜ μάλλον για ρετσιτατίβο προσιδιάζει παρά για τραγούδι ή μελωδικό άσμα γενικότερα… Αντίθετα του Γιάννη Γλέζου είναι άψογη, με σωστούς τονισμούς, ακόμη και στο δύσκολο τελευταίο «βάσις φρουρά…»
    Βέβαια ο Γιάννης Γλέζος υπήρξε ανέκαθεν εργατικός συνθέτης με προσοχή ακόμη και στη λεπτομέρεια, καθώς και μετριόφρων καλλιτέχνης, όμως αυτό είναι άλλου ιερέως… Φρονώ, ότι το τραγούδι το έκανε περισσότερο διάσημο ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου με την ιδιαίτερη φωνή του και την διαρκή ακτινοβολία του στο νεανικό κοινό…

    Να πώ μόνο πως διαφωνώ με το χλευασμό από κάποιους σχολιαστές της εφημερίδας ΕΣΤΙΑΣ… αλλά αυτό είναι ούτως ή αλλέως προσωπικό γούστο… Πάντως ως εφημερίδα ποτέ της δεν έβγαλε φάτσα κάρτα σε γκρο πλαν τα ξώβυζα της Λιάνη, ούτε στις πυρκαγιές του 2007 μιλούσε για ΠΑΣΟΚους εμπρηστές, που τάχα συνελήφθησαν αλλά ύστερα τους απελευθέρωσε η πασοκική αστυνομία και άλλα ωραία του Δημ. Ρίζου…

    Μετά και την πτώση του «κάστρου» της Καθημερινής και την κατάντια της σε φεϊκνιουζάδικο και έντυπο δημοσιογραφίας γνώμης, δεν έμεινε και άλλο σοβαρό έντυπο στον συντηρητικό χώρο…

  60. sarant said

    58 Από την άλλη, τώρα που ξανάκουσα τον Γκαϊφίλια μου φάνηκε ότι φωνάζει πολύ.

  61. Γιάννη, στο 33,

    Πέρυσι πήγα κοντά στην Πρέβεζα και γνώρισα όλη την βιομηχανική ζώνη και δη την τοπική αντιπροσωπεία της Renault. Είχε και ωραία αλυσοπρίονα. 1765 ευρά η αντικατάσταση κιβωτίου ταχυτήτων.
    Φέτος πήγα μια φορά στην πόλη και παρολίγο να πατήσω άνθρωπο με παπί, επειδή δεν είδα το στοπ στα δεξιά μου. Πρόσεχα εμπρός αριστερά έναν εργατικό με τρίκυκλο που μετέφερε φιάλες υγραερίου.
    Είχε ένα δίκιο ο ποιητής.

  62. gpoint said

    Δεν νομίζω πως η αδιαφορία μιας γυναίκας μπορεί να χαρακτηρισθεί θάνατος από ένα ποιητή-άσε που θα του καταλόγιζες ένα μέρος ευθύνης για την αδιαφορία.
    Αντίθετα τα επαρχιώτικα ήθη των γυναίκων, οι αιώνια παρθένες που δακρύζουν κάθε φορά που χάνουν «ό,τι πολυτιμότερον είχαν» είναι πραγματικός θάνατος. (γνωστή και η έκφραση μιξοπαρθένα).
    Και φυσικά το καθάρισμα των κρεμμυδιών προκαλεί δάκρυα.

  63. Aghapi D said

    59 Και όμως έχει ένα αίσθημα που ταιριάζει στη σατιρική πλευρά τού τραγουδιού – βοηθά και ο υψηλός τόνος του 😉

  64. nikiplos said

    Πήγα στην Πρέβεζα τέλη των 70ς… Μικρός σε οικογενειακή εκδρομή της εποχής που μάλλον συνιστούσε 6 ή και 7 νοματαίους μέσα σε ένα φίατ 127…

    Ωραία πόλη με είχε φανεί με καφετέριες σύγχρονες για την εποχή κλπ, που υποδήλωνε την ήδη τότε ανεπτυγμένη τουριστική της κίνηση… Οδικώς (και … ωδικώς) είχαμε πάει μέσω ενός μικρού φέρι από το Άκτιο της απέναντι ακτής.

    Στο γυρισμό είχαμε αναγκαστεί να κατοικοεδρεύσουμε σε μία από τις καφετέριες καθώς τα φέρι είχαν κάποια δρομολόγια που εκείνη την ώρα ήταν αραιά…

    Θυμάμαι έναν Λιμενικό με στολή που καθόταν στο διπλανό τραπέζι κι επιδείκνυε τη λαμπρότητά του και τα γαλόνια του… Τον επισκέφθηκε ένας κατώτερος αλλά εξίσου γκριζομάλλης και του ανέφερε ένα περιστατικό… Δεν θυμάμαι λεπτομέρειες του περιστατικού… Θυμάμαι όμως έντονα την αντίδραση του ανώτερου:
    «Τσακίσου εκεί και μην το κουνήσεις… εν ανάγκη μέχρι το βράδυ να μείνεις!»
    Ο κατώτερος αλλά εξίσου περίλαμπρος ένστολος διαμαρτυρήθηκε ψελίζοντας κάτι, που όμως διακόπηκε εντόνως και σκαιότατα από τον ανώτερο καρεκλοκαθισμένο:
    «Βρε τσακίσου να πας εκεί που σου είπα ΖΩΟΝ!»
    Ο κατώτερος προς στιγμήν πρέπει να αμφιταλαντεύτηκε να δείρει τον ανώτερο που σωματικά ήταν μισός στο μπόϊ από΄τον ίδιο… Εντούτοις όμως απλά χαιρέτισε με το «μάλιστα κύριε….» είπε τον βαθμό αλλά δεν τον συγκράτησα…

    Εκεί ήταν ακριβώς που γκρεμίστηκε για πάντα το διακαές όνειρο του πατρός μου να ιδεί τους υιούς του αξιωματικούς ή ‘μονιμάδες’, καίτοι ήμασταν καλοί μαθητές κι αριστούχοι… 🙂

    και ήταν στην Πρέβεζα…

  65. gpoint said

    # 61

    Εγώ αυτό που θυμάμαι από την επίσκεψή μου στην Πρέβεζα ήταν τα τσιγαράδικα που έκαναν το λαθρεμπόριο από Αλβανία-Δαλματικές ακτές τροφοδοτώντας την Ιταλία. Ητανε σκούρες καλυμμένες με λαμαρίνες θαλαμηγοί, ταχύτατες και με αρκετές τρύπες από σφαίρες λιμενικών, αραγμένες στην σειρά στο λιμάνι της περιμένοντας την επόμενη εξόρμηση.Αυτά το 1975. Στην τότε Γιουγκοσλαβία υπήρχε εργοστάσιο που έφιαχνε τα τσιγάρα για τις ανάγκες του 6ου στόλου και όχι μόνο, κατά κανόνα καλύτερης ποιότητας από τα άνευ δασμών στα αεροδρόμια κ.λ.π.

  66. BLOG_OTI_NANAI said

    Για τους στίχους: «φτερ­νοκοπούν τους πόθους τους καβάλα με χρυσά σπερούνια»

  67. Γιάννης Ιατρού said

    60: Αητός, το μάτι σου, σκλί μ΄ 🙂 🙂

  68. BLOG_OTI_NANAI said

    Η πλάκα είναι που τους συγκεκριμένους στίχους τους είχε συμπεριλάβει σε κουίζ η ΝΕΑ ΕΣΤΙΑ το 1958:

  69. Γιάννης Ιατρού said

    65: Ε, έχει γίνει δουλειά με την οσιάρ και την σχετική προετοιμασία των παλαιών κειμένων! respect κι ευχαριστείες 🙂

  70. Γιάννης Ιατρού said

    ευχαριστίες γμτ#$%@, δεν το έγραψα για πλάκα, μου ξέφυγε!

  71. BLOG_OTI_NANAI said

    68: 🙂

    Το έχει και ο Νίκος το ποίημα εδώ: http://www.sarantakos.com/kibwtos/texnh/gruparhs_karudia.htm

  72. BLOG_OTI_NANAI said

    Όμως, είναι περίεργο που όταν ψάξεις για τη φράση «καβάλα με χρυσά σπερούνια» δεν βρίσκει η Google το εύρημα από την παλιά σελίδα του Νίκου.

  73. BLOG_OTI_NANAI said

    71: Για να μην υπάρξει απορία πώς το βρήκα εγώ, έψαξα για τον τίτλο του ποιήματος που είναι «Στον ίσκιο της καρυδιάς». Αυτή τη φράση την βρίσκει η Google αλλά τα «σπερούνια» όχι.

  74. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Γειά σας κι ἀπὸ μένα.

    Πολὺ ἐνδιαφέρον τὸ σημερινό. Ἔμαθα ἀρκετὰ καινούργια πράγματα.

    Εὐχαριστῶ τὸν Νικοκύρη καὶ τοὺς σχολιαστές ποὺ συνέβαλαν.

    Οἱ τελωνοφύλακες ἐκτελοῦσαν καὶ χρέη λιμενικῶν σὲ παράκτιες περιοχές, ὅπου δὲν ὑπῆρχε σταθμὸς τοῦ λιμενικοῦ.
    Στὰ Θερμιὰ χρέη λιμενοσταθμάρχη ἐκτελοῦσε ὁ ἐγκατεστημένος τελωνοφύλακας μέχρι τὴν δεκαετία τοῦ ᾿70.

  75. Γιάννης Ιατρού said

    Καιρό έχουμε να δούμε απ΄εδώ τον ΛΑΜΠΡΟ …. 🙂

  76. Γιάννης Ιατρού said

    Νίκο, η παγίς … !!!

  77. Aghapi D said

    70 – 72 Το βρίσκει και αν βάλεις «η μανταλένια η γιόμορφη»

  78. Kostis said

    Την αποψη του οτι ο ποιητης χρησιμοποιησε τη λεξη εξηκονταρχια σκοπιμα για να μειωσει κατα μια εννοια την Πρεβεζα,την πρωτοσυναντησα σε ενα βιντο του Ρενου Αποστολιδη.Την αποψη του πατερα του υιοθετει σε μια μεταγενεστερη συζητηση,-της οποιας το βιντεο ειναι ανεβασμενο στο youtube-,για τον Καρυωτακη και ο γιος του Ρενου,Σταντης.

  79. Γιάννης Κουβάτσος said

    Να θυμηθούμε επίσης ότι ο Καρυωτάκης είναι «υπεύθυνος» για το αγαπημένο κλισέ των αθλητικών συντακτών, κυρίως, για τον «ιδανικό αυτόχειρα», αυτόν που χάνει δικό του παιχνίδι και καμία σχέση δεν έχει βέβαια νοηματικά με τους «Ιδανικούς αυτόχειρες» του ποιητή. Ποιος να το πρωτοχρησιμοποίησε, άραγε;

    «Γυρίζουν το κλειδί στην πόρτα, παίρνουν
    τα παλιά, φυλαγμένα γράμματά τους,
    διαβάζουν ήσυχα, κι έπειτα σέρνουν
    για τελευταία φορά τα βήματά τους.

    Ήταν η ζωή τους, λένε, τραγωδία.
    Θεέ μου, το φριχτό γέλιο των ανθρώπων,
    τα δάκρυα, ο ιδρώς, η νοσταλγία
    των ουρανών, η ερημία των τόπων.

    Στέκονται στο παράθυρο, κοιτάνε
    τα δέντρα, τα παιδιά, πέρα τη φύση,
    τους μαρμαράδες που σφυροκοπάνε,
    τον ήλιο που για πάντα θέλει δύσει.

    Όλα τελείωσαν. Το σημείωμα να το,
    σύντομο, απλό, βαθύ, καθώς ταιριάζει,
    αδιαφορία, συγχώρηση γεμάτο
    για κείνον που θα κλαίει και θα διαβάζει.

    Βλέπουν τον καθρέφτη, βλέπουν την ώρα,
    ρωτούν αν είναι τρέλα τάχα ή λάθος,
    «όλα τελείωσαν» ψιθυρίζουν «τώρα»,
    πώς θ’ αναβάλουν βέβαιοι κατά βάθος.»

  80. γιωργος said

    κόλλησε στο Μαράκι μια ξεγυρισμένη, και αυτή τον ξαπόστειλε, να γιατί..

  81. sarant said

    65 Σε ευχαριστώ θερμά! Στη σελίδα μου έχει γραφτεί «καβάλλα» και γι’ αυτό δεν βγαίνει…..

    77 Σοβαρά; Άλλος ένας μύθος από τον Αποστολίδη λοιπόν!

    79 Δείτε πόσο ανόητο εμφανίζεται το σχόλιό σας σε σύγκριση με τα άλλα.

  82. Γιάννης Ιατρού said

    75: Agapi D,
    Σωστά μεν, αλλά η σελίδα στο Ε.ΚΕ.ΒΙ δεν το δείχνει κι ας λέει (σωστά) και δείχνει που υπάρχει. Μόνο από την συνονόματή μου το βρίσκεις έτσι, σε κείμενο (και με ανάλυση) 🙂

  83. Γιάννης Ιατρού said

    81 (=> 76): ξέφυγαν κάτι ψιλοπαρενθέσεις. Στο ‘συνονόματή μου’ έχει σωστό σύνδεσμο 🙂

  84. loukretia50 said

    Νομίζω πως ο ποιητής ήξερε πολύ καλά τι ήταν η εξηκονταρχία, αποκλείεται να μην το ανέφερε κάποιος που ήθελε να τονίσει στον ξένο πόσο σημαντική είναι – έστω ήταν!- η πόλη.

    Έτσι γίνεται πάντα. Κι εκείνος με τη σειρά του να θέλησε να ειρωνευτεί τη σοβαροφάνεια των αρχών της πόλης χρησιμοποιώντας σκόπιμα έναν όρο που δεν υπήρχε πια, όπως η παλιά – ας πούμε – δόξα.
    Βγαίνει αβίαστα νομίζω, σαν να λες ο «έπαρχος» σε πόλη που είχε επαρχείο, για να ειρωνευτείς το στόμφο του δημάρχου.

    Και στην απόφασή του έπαιξε σημαντικό ρόλο (όπως έχει γραφτεί) η αρρώστεια του, όπως και η σχέση του με τη Μ. Πολυδούρη.

    ΤΟΥ ΚΑΡΥΩΤΑΚΗ
    «Οἱ νέοι ποὺ φτάσανε μαζὶ στὸ ἔρμο νησί» μὲ σένα
    κάποια βραδιὰ μετρήθηκαν κ᾿ ηὖραν ἐσὺ νὰ λείπης.
    Τὰ μάτια τους κοιτάχτηκαν τότε, χωρὶς κανένα
    ρώτημα, μόνο ἐκίνησαν τὶς κεφαλὲς τῆς λύπης.

    Νύχτες πολλές, θυμήθηκαν, ἀπὸ τὴ μόνωσή σου
    ἕνα σημεῖο ἀπὸ φωτιὰ τοὺς ἔστελνες, γνωρίζαν
    τὸ θλιβερὸ χαιρέτισμα ποὺ φώταε τῆς ἀβύσσου
    τοὺς δρόμους κι᾿ ὅλοι ἀπόμεναν στὸν τόπο τους ποὺ ὁρίζαν.

    Ἀπόμεναν στὴν ἴδια τους πικρία, κρεμασμένοι
    ἔτσι μοιραῖα καὶ θλιβερὰ στὸ «βράχο» τοῦ κινδύνου.
    Κι᾿ ὅταν πιὰ τοὺς χαιρέτισες, οἱ αἰώνια ἀπελπισμένοι
    ψάλαν μαζὶ κάποια στροφὴ καθιερωμένου θρήνου.

    Μὰ φτάνουν πάντα στὸ «νησί» τὰ νέα παιδιὰ ὁλοένα.
    Στὴν ἄδεια θέση σου ζητοῦν τῆς ζωῆς τὸ ἐλεγεῖο.
    Σοῦ φέρνουνε στὰ μάτια τους δυὸ δάκρυα παρθένα
    καὶ τῆς καινούργιας σου Ἐποχῆς τὸ πλαστικὸ ἐκμαγεῖο.

  85. ΣΠ said

    78

  86. BLOG_OTI_NANAI said

    80: Σωστά είναι τα δύο «λ» !

  87. sarant said

    85 Όχι με τη σημερινή ορθογραφία

  88. BLOG_OTI_NANAI said

    86: Με το «σωστά» εννοούσα: «Ναι, έχεις δίκιο, τα δύο λάμδα έφταιγαν και δεν έβγαινε η αναζήτηση». Έπρεπε να είχα βάλει κόμμα! 😀

  89. sarant said

    Οκ!

  90. lecoeurgothique said

    Πραγματικά εξαιρετικό άρθρο! Τόσο που δεν βρίσκω απολύτως καμμία εξυπνάδα να πω…

  91. BLOG_OTI_NANAI said

    Ένας «Ιδανικός» εραστής που γίνεται και αυτόχειρας (στην μελοποιημένη εκδοχή, το σημείο αυτό είναι ακόμα πιο ανατριχιαστικό):

    «Ιδανικός κι ανάξιος εραστής»

    …………………………..

    Μα ο εαυτός μου μια βραδιά εμπρός μου θα υψωθεί
    και λόγο ως ένας δικαστής στυγνός θα μου ζητήσει,
    κι αυτό το ανάξιο χέρι μου που τρέμει θα οπλιστεί,
    θα σημαδέψει κι άφοβα το φταίχτη θα χτυπήσει
    .

  92. BLOG_OTI_NANAI said

    Έγραψα «μελοποιημένη εκδοχή» αλλά αυτό γράφτηκε εξαρχής ως στίχος;

  93. BLOG_OTI_NANAI said

    Τελικά…
    Ο Αναγνωστάκης διαβάζει Καββαδία – Mal du depart (Ιδανικός κι ανάξιος εραστής)

  94. BLOG_OTI_NANAI said

    Εξηκονταρχία το 1900:

  95. raf said

    Ωραία η σημερινή ιδέα. Ευχαριστώ!

  96. sarant said

    93 Ενδιαφέρον ότι η λέξη προστέθηκε στη δεύτερη έκδοση.

  97. Κουτρούφι said

    Το συγκεκριμένο ποίημα του Γρυπάρη είχε αναφερθεί ξανά στο ιστολόγιο με αφορμή τον Γιαλινό (Ιούλιος)

    Η σημερινή περίπτωση θυμίζει την πρόσφατη ανάρτηση με το Κογξ κλπ όπου διάφοροι προσπαθούσαν να ανακαλύψουν κρυφά νοήματα ενώ η εξήγηση ήταν απλούστατη. Έτσι και εδώ. Εκτός από την υπόθεση ότι ο ΚΚ με την εξηκονταρχία θέλει να μειώσει την Πρέβεζα αναφέρθηκε και η περίπτωση του ήχου των γραμμάτων στις λέξεις.

    Θυμήθηκα ένα σχετικά χυδαίο ανέκδοτο. Το παραθέτω σε δική μου απόδοση και συμπαθάτε με αν είναι κρύο.
    Περπατάνε δυο γιατροί και μπροστά τους βαδίζει κάποιος το βάδισμα του οποίου είναι λίγο περίεργο. Σαν να κουτσαίνει ένα πράμα. Οι γιατροί προσπαθούν να καταλάβουν τι έχει. Ο ένας λέει ότι έχει θέμα με το γόνατο ο άλλος με το ισχίο. Αποφασίζουν να τον ρωτήσουν.
    -Άνθρωπέ μου τι έχεις και πας έτσι; Ο ένας μας πιστεύει ότι έχεις θέμα με το γόνατο ο άλλος πιστεύει ότι έχεις θέμα με το ισχίο. Τι από τα δυο ισχύει;
    Και απαντά ο άλλος.
    -Και οι τρεις γελαστήκαμε. Εγώ νόμιζα ότι ήταν κλάσιμο και τελικά ήτανε χέσιμο.

  98. leonicos said

    a) συγγνώμη για την καθυστέρηση

    β) συγχαρητήρια για την έρευνα και το άρθρο

    γ) Με τη γνωστή αδράνεια των πραγμάτων,
    Μπορεί η μεν εξηκονταρχία να είχε καταργηθεί ως θεσμός αλλά να έμενε ως τοπωνύμιο στην περιοχή. π.χ. υπάρχουν στάσεις λεωφορείου ‘περίπτερο’ και το περίπτερο έχει εξαφανιστεί προ 20-ετιας. Υπάρχει στάση ‘γεφυράκι’ και το γεφυράκι υπήρχε προ το υ1940.

  99. sarant said

    96 🙂

    97 Πιθανό.

  100. leonicos said

    @52 Λ

    Τόσο ανόρεχτα όπως…. πχ η νοικοκυρούλα που προσποείται οργασμό για να ικανοποιήσει τον εγωισμό του συζύγου της

  101. leonicos said

    @96 Κουτρούφι,

    το νέκδοτο αυτό το έλεγε η μάνα μου, με φοιτητές ιατρικής που έβαλαν στοίχημα ‘τι έχει αυτό ςκαι πάει έτσι’

    Η απάντηση ήταν: Δυστυχώς ηπατήθημεν και η τρεις. Την ενόμιζον κωφήν αλλ’ εχέσθην

    Το έχω ξαναπεί εδώ

  102. leonicos said

    @70

    Βρε τον κακόψυχο Μπλογκ ό,τι τά’ναι! Όλ τα βρίσκει.

    Άσε πράμα και για κανένα υπερατλαντικό…

  103. leonicos said

    @72

    Κλασικίζεις… πολύ κλασικίζεις!

  104. Theo said

    @59:

    Ναι, κι εγώ την ίδια εντύπωση έχω.

    Φίλος μου διετέλεσε και συνθέτης (μεταξύ των άλλων) έβαλε τον Γκαϊφίλια να «πει» δυο ‘ή τρία τραγούδια σε δίσκο του. Όταν του είπα κάτι παρόμοιο για την ερμηνεία του τελευταίου, μου απάντησε πως κάποτε τον παίνεψε ο Θεοδωράκης για το πόσο επικά τραγούδησε ένα τραγούδι του, κι από τότε ο Γκαϊφίλιας όλα τα άσματα τα ερμηνεύει έτσι.

  105. leonicos said

    Πάντως πολύ ωραίο άρθρο

  106. (97γ) και «Φόρος», σε 2 τουλάχιστον σημεία της Αθήνας, ενώ όχι βέβαια οι φόροι, αλλά τα διαπύλια στα οποία παραπέμπει το μικροτοπωνύμιο, έχουν καταργηθεί εδώ και… ποσά χρόνια αλήθεια;

  107. (97γ και πάλι) Μα αφού βρήκαμε νόμο πρωτοχρονιάτικο του 1919 με τον οποίον επανασυστάθηκε η τελωνοφυλακή, με 28 μάλιστα εξηκονταρχίες (ε, είχε υπερδιπλασιαστεί η έκταση της χώρας από το 1861…), γιατί να μην υπήρχε ακόμα Εξηκονταρχία στην Πρέβεζα το 1928;

  108. BLOG_OTI_NANAI said

    101 🙂

  109. nikiplos said

    @103, νομίζω πως ο κάθε ερμηνευτής έχει τη δική του στόφα… Για παράδειγμα ο Παπακωνσταντίνου φωνάζει συχνά περισσότερο…
    Το ενδιαφέρον είναι πως η εκτέλεσή του (του Παπακωνσταντίνου) έχει καθιερώσει την … εξορία της τελευταίας στροφής από τις περισσότερες μεταγενέστερες εκτελέσεις…

  110. Τίτος Χριστοδούλου said

    Ελεγείες και σάτιρες η συλλογή. Ridemus modo flemus. Γελάσωμεν ίνα θρηνήσωμεν. Εμβληματικό το ‘αισιόδοξο’ πόδι του Μιχαλιού έξω από τον τάφο.

  111. Αφώτιστος Φιλέλλην said

    26.

    1. Μόνο ευκαιριακά έχω διαβάσει Καρυωτάκη.!!!

    2. Τον θεωρούσα (και θεωρώ) λιποτάκτη της ζωής, όπως και κάθε αυτόχειρα!!!!

    Πολλοί ποιητές, λογοτέχνες, καλλιτέχνες κάθε είδους αυτοκτόνησαν ενώ άφησαν πίσω σημαντικό έως εξαιρετικό έργο. Έχουν το δικαίωμα να ορίζουν την ζωή και τον θάνατο τους.

    Μερικά παραδείγματα εκτός του Κ. Καρυωτάκη :

    Virginia Woolf (1882-1941)

    Ναπολέων Λαπαθιώτης (1888-1944)

    Ernest Hemingway (1899-1961).

    Sylvia Plath (1932-1963)

    Arthur Koestler (1905-1983)

    Sarah Kane (1971-1999)

    David Foster Wallace (1962-2008)

    Πολλοί ηθοποιοί (Jean Dorothy Seberg (χωρις ανασα) , Margot Louise Hemingway, Robin McLaurin Williams, Philip Seymour Ηoffman,…)

    Πολλοί μουσικοί (Dalida, Ian Curtis, o τραγουδιστής των Joy Division, το 1980, Kurt Cobain,….)

    «Τα παραπάνω είναι μερικά μόνο παραδείγματα σημαντικών καλλιτεχνών που αποφάσισαν να δώσουν τέλος στη ζωή τους. Δύσκολα παιδικά χρόνια, βαριές ασθένειες, ερωτική απογοήτευση, κατάθλιψη, τάσεις φυγής, το αίσθημα του μη ανήκειν, υπερευαισθησία απέναντι στη στεγνή πραγματικότητα, ασφυκτικοί κοινωνικοί κλοιοί. Όλα αυτά θα τα βρει σίγουρα κανείς ανάμεσα στους ιδανικούς λογοτέχνες αυτόχειρες αλλά και στους αυτόχειρες γενικά. Όμως ο λόρδος Τσέστερφηλντ λέει «Την απραξία την θεωρώ ένα είδος αυτοκτονίας». – Πηγή: http://www.pragmatikotita.gr

  112. loukretia50 said

    Και τώρα που ξεκαθαρίστηκε ποιος φωνάζει περισσότερο για τον Καρυωτάκη, μήπως να ακούσουμε μια μελωδία για την άλλη – ιδανική ή όχι – αυτόχειρα?

    Μαρίας Πολυδούρη
    Πόπη Αστεριάδη – Ω, χαμηλώστε αυτό το φως https://youtu.be/nJihU-5J0Vw

  113. Αφώτιστος Φιλέλλην said

    110. Να προσθέσω και του 3 «άγιους» των Εξαρχείων (Π. Σιδηροπουλο, Κ.Γωγου, Ν. Ασιμο)

  114. gpoint said

    Πάνο με πεζά ήθελα νάξερα με ποιά λογική ήταν το προγνωστικό σου. Δεν λέω η ΑΕΚ είναι καλύτερη ομάδα από τον ΠΑΟ γι αυτό ο Ουζουνίδης έφυγε μόνο με δυο γκολ αντί τα 3-4 που ήταν η ταρίφα του με τον ΠΑΟ. Οταν με το καλό πάει στον ΟΣΦΠ (κι αυτό θα γίνει-θα με θυμηθείς) έ, τότε θα χάνει με ένα γκολ.

  115. gpoint said

    # 110

    Για τον Χεμινγουέι λέγεται πως αυτοκτόνησε όταν διαπίστωσε πως δεν μπορούσε πια να γράφει καλά

  116. Λ said

    110. Επισης, ο Μαγιακόφσκι καο ο άτακτος Σεργκέι Γιεσένιν

  117. mitsos said

    Πολύ ωραία αποκάλυψη Νικοκύρη.
    Η έλλειψη της πληροφορίας για την ιστορία της χρήσης ενός όρου μπορεί να οδηγήσει στην άκριτη αποδοχή όχι μόνο παρετμολογικών αλλά και θεωριών λογοτεχνικών !

    Από την άλλη όμως σκέφτομαι πως η έρευνα κειμένων δεν ήταν μέχρι την αυγή αυτού του αιώνα και τόσο εύκολη υπόθεση. Οι ευκολίες του διαδικτύου που τόσο προφανείς μας φαίνονται σήμερα , άρχισαν να είναι προσιτές μόνο την τελευταία δεκαετία του 20ου αιώνα.

    Να σημειώσω και κάτι για την πολύ αγαπημένη μου ποίηση του Καρυωτάκη ( για την ποιήσή του , όχι για τις επιλογές που έκανε στη ζωή του )… Πάντα είχα την αίσθηση πως η απογοήτευσή του η μελαγχολία που εκφράζει , αφήνει πάντα να φαίνεται πως πηγάζει από μια αγάπη στην ζωή και στην ομορφιά της και όχι σε μια απαξίωσή τους . Σαν να προέρχονται από ανεπιτυχεί αγώνα κατάκτησης της ζωής της ομορφιάς του έρωτα και όχι από μια πεσιμιστική απόρριψη των επιθυμιών. Κταλαβαίνω όμως πως ίσως είναι μια δική μου προσέγγιση που δεν οφείλουν να ενστερνιστούν για τον Καρυωτάκη και οι υπόλοιποι

    Και για να κάνουμε λίγο χιούμορ. Ασφαλώς και υπήρχαν Εξηκονταρχίες και μάλιστα ήταν αναγκαιότητα ο χωρισμός των τελωνείων σε εξ δεκαρχίες και η ονομασία τους. Διότι οι τελώνες εκτός από «κουρνάζοι» έπρεπε να είναι σπαγγοραμένοι, να τις μετρούν και να τις βγάζουν εξήντα , δηλαδή εξηνταβελόνηδες , και αλίμονο αν δεν ήταν έτσι.

  118. Γιάννης Κουβάτσος said

    Για τον Χέμινγουεϊ να επισημάνουμε ότι αυτόχειρες ήταν και ο πατέρας του, δύο από τα αδέρφια του και η εγγονή του, η Μαργκό.

  119. mitsos said

    ανεπιτυχή αγώνα …βεβαίως βεβαίως

  120. Πάνος με πεζά said

    @ 113 : Θα ερχόταν ακριβώς το σκορ που είπα, και με τη διακύμανση (φυσικά τη σημείο το είχα πει), αν δε μας σταματούσαν τα δοκάρια . Τώρα, αν οι ΠΑΟΚ άξιζε να βάλει 4 γκολ (που και τα δύο που έβαλε του τα κάναμε δώρο), και η ΑΕΚ κανένα, θα σε παρακαλέσω να μη μου ξαναμιλήσεις για μπάλα, εμένα προσωπικά.
    Αλλά ούτε κι εγώ θα ξαναγράψω για μπάλα εδώ, επηρεασμένος από το πανό «Είμαστε η ντροπή των διοικήσεων, κι εποτρέπουμε τέτοια πανό αντί κάποιος να έβρισκε της διοίκησής μας να έβρισκε άντερα και να έλεγε αυτό το σύνηθμα από μικροφώνου».

    Πως να το κάνουνμε, εγώ είχα γιαγιά πρόσφυγα, αυτοί οι τύποι που τα κρεμάνε, μακάρι να ήξεραν κατά πού πέφτει η Σμύρνη…
    Αυτά.

  121. Πάνος με πεζά said

    Και συγγνώμη, έπρεπε κι αυτό το τελευταίο να το γράψω στο Σαβατιάτικο άρθρο, δεν έχει σχέση με το θέμα.

  122. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    96. επειδή από την παραπομπή σου το είχα δει/μάθει το ποίημα και είχα την αίσθηση απ΄ την ώρα που άρχισα(τώρα αργά) να διαβάζω το ωραίο σημερινό νήμα, ότι το είχαμε ξαναπεί πρόσφατα :
    https://sarantakos.wordpress.com/2017/07/01/july-5/#comment-443736

  123. gpoint said

    Εγώ είπα πως για τέσσερα ήταν ο ΠΑο όχι η ΑΕΚ. 3-0 έφαγαν στο ματς των Κ19 για να βλέπουμε και το μέλλον.Απλά ΔΕΝ ΥΠΗΡΧΕ περίπτωση να βάλει γκολ. και στα δυο δοκάρια ο Πασχαλάκης είχε κλείσει την γωνία και γκολ δεν θα έμπαινε. Το πανό που γραφει » ΕΙΣΤΕ Η ΝΤΡΟΠΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΦΥΓΙΑΣ » σας εκφράζει απόλυτα μετά την περσινή σας συμπεριφορά, το πως η κλοπή έγινε από τον Βασιλειάδη δεν σας αθωώνει, ακόμα και φέτος συνεχώς γράφετε προκλητικά για πρωταθλήτρια στο γήπεδ層 και πως είσαστε καλύτερη ομάδα παρ’όλο το ξεβράκωμα του τελικού στο σπίτι σας. Ούτε το θάρρος να παραδεχτείτε πως το γκολ του Βαρέλα ήταν κανονικό δεν το είδα πουθενά. Σας αξίζει το πανό, γιατί οι πρόσφυγες δεν είχαν τέτοιες πρακτικές αλλά ο συγχρωτισμός με πράσινους κι κόκκινους σας άλλαξε, Εδώ έβγαλε ο ΠΑΟΚ ταινία για τα 90 χρόνια και σεις βγάλατε για τα 50 χρόνια που πήρατε ένα κύπελλο με τα λεφτά της χούντας.!!

    Οταν έκανες πλακίτσες με τον Κομίνη και τον Αρετόπουλο ήταν καλά, ε ¨. Με ξένους διαιτητές είδες την διαφορά. Τώρα τα ακούς !

  124. sarant said

    116 Φυσικά το Διαδίκτυο προσφέρει μοναδικές δυνατότητες έρευνας, αυτό όλοι (πρέπει να) το αναγνωρίζουμε.

  125. Alexis said

    Καλησπέρα.

    Δυστυχώς δεν μπόρεσα να σχολιάσω νωρίτερα σε ένα τόσο καλό και ενδιαφέρον άρθρο.

    Ζώντας για πολλά χρόνια (κοντά 20) στην Πρέβεζα έχω να πω ότι είναι ένας υπέροχος τόπος για να ζεις, με χαλαρούς, «ανθρώπινους» ρυθμούς, και εξαιρετικές φυσικές ομορφιές.
    Για τον Καρυωτάκη δεν έχω ακούσει όλα αυτά τα χρόνια κάτι αρνητικό, τον θεωρούν «δικό τους» ποιητή και καμαρώνουν γι αυτές τις 32 μέρες σα να λένε «ο Καρυωτάκης έζησε εδώ, με μας».
    Η παρουσία του είναι διάχυτη παντού στην πόλη: οδός Καρυωτάκη, οδός Μαρίας Πολυδούρη (!), το σπίτι που έζησε με την μαρμάρινη επιγραφή, η πρώτη στροφή από το ποίημα του που είναι γραμμένη έξω από το πολιτιστικό κέντρο του Δήμου κλπ.
    Φέτος ο Δήμος τίμησε με εκδήλωσή του τα 90 χρόνια από το θάνατό του.

    Το μόνο αρνητικό που έχω ακούσει, που δεν αφορά όμως τον Καρυωτάκη αλλά μάλλον τους Πρεβεζάνους, είναι ότι ένας από τους λόγους που αυτοκτόνησε είναι και το «μπούλινγκ» που υπέστη στην Πρέβεζα από κάποιους, λόγω και του υπερευαίσθητου και μελαγχολικού χαρακτήρα του. Δεν ξέρω κατά πόσο ευσταθεί αυτή η εκδοχή, αλλά το θεωρώ αρκετά πιθανό.

  126. Alexis said

    Κι εγώ πίστευα έως τώρα ότι η «Εξηκονταρχία» είναι μια κατασκευασμένη λέξη του Καρυωτάκη, ποιητική αδεία.
    Δεν γνώριζα ότι αποτελούσε υπαρκτή διοικητική μονάδα του τελωνείου.
    Αν με την «Εξηκονταρχία» εννοεί το κτίριο στην παραλία που σήμερα οι Πρεβεζάνοι ονομάζουν «παλιό τελωνείο», τότε μπορώ να φανταστώ ποια διαδρομή περιγράφει με το «Βάσις, Φρουρά, Εξηκονταρχία Πρεβέζης»

  127. sarant said

    126 Ναι, αυτό το κτίριο είναι.

  128. Alexis said

    Εδώ ένα στιγμιότυπο από τις εκδηλώσεις που έγιναν στην Πρέβεζα για τα 90 χρόνια από το θάνατο του Καρυωτάκη.

  129. 48, Σωτήρς said: «Παρόμοια αντιμετώπιση λένε ότι έχει και ο Καρκαβίτσας στα Γκράβαρα. Μου έλεγε μια κοπέλα που κατάγεται από τα χωριά πως κάθε καλοκαίρι γίνεται κουβέντα πως θα αποσείσουν τη φήμη του ζητιάνου».

    # Πάντως από τους γείτονές τους (ορεινή Τριχωνίδα) άκουσα την παροιμία ‘Κάλλιο σκύλο από την Κρήτη παρά φίλο Κραβαρίτη’!

  130. Alexis said

    #127: Ιδού λοιπόν το κτίριο του παλιού τελωνείου, η περίφημη «εξηκονταρχία» του Καρυωτάκη!

    (Συγγνώμη για τη γκρίζα διαφήμιση αλλά δεν βρήκα άλλη φωτογραφία στο διαδίκτυο).

  131. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Ιούλιος 1922 εφημερίς ΣΑΛΠΙΓΞ
    Πέτυχα έναν εξηκόνταρχο στη Μυτιλήνη που τον καταγγέλουν στην Διεύθυνση του Τελωνείου ότι «υβρίζει χυδαιότατα την Μυτιλήνη και τους Λέσβιους εν γένει δια τα πολιτικά των φρονήματα» . 🙂
    «του γνωστού εξηκοντάρχου» λέει 🙂 /σελίδα 2, τρίτη στήλη, β΄παραγρ: ΕΠΙΚΑΛΟΥΜΕΘΑ την προσοχήν της Διευθύνσεως…
    Νικοκύρη, στην κοινωνική κίνηση(τελευταία σελίδα της Εφημερίδας αναφέρει και άφιξη εκ Δικελή κ.Σαραντάκου
    http://dspace.cplm.gr/bitstream/handle/123456789/6598/SALPIGKS_5_7_1922_TELIKO_NET.pdf?sequence=1

  132. Pedis said

    πολύ καλή δουλειά!

    δε καταλαβαίνω πώς το σκέφτηκαν οι διάφοροι μελετητές που αστόχησαν: θα έγραφε ή θα εννοούσε εκατονταρχία αν τον είχαν στείλει μετάθεση όχι στην Πρέβεζα αλλά στη Νικόπολη δίπλα …

  133. sarant said

    131 Περιεργότατο, διότι το όνομα δεν είναι και πολύ κοινό. Θα ήταν κανείς αξιωματικός. Πάντως όχι ο παππούς μου, που πήγε αρκετά χρόνια αργότερα στο νησί.

  134. Pedis said

    Ερώτηση: σε ποια δεκαετία και πώς (αφορμή/λόγοι/ποιητικά κινήματα κλπ) γίνεται γνωστό το έργο του Κ. ;

  135. sarant said

    134 Αμέσως με τον θάνατό του. Επηρέασε πάρα πολλούς αμέσως, και γεννήθηκε ο όρος «¨καρυωτακισμός». Αυτό κράτησε ως τον πόλεμο τουλάχιστον -και στη δεκαετία του 50 επίσης. Ο ΓΠΣαββίδης θεωρει ότι και ο πρώιμος Σαββόπουλος έχει σαφείς καρυωτακικές επιρροές.

  136. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Ιανουάριος 1884 «ΑΙΩΝ»
    «και του εξηκοντάρχου του αυτόθι τελωνείου»
    (δε μπορεσα αλλά) προσπαθώντας να το εντοπίσω στα ψιλογράμματα, διαβάζω(τέλος πρώτης στήλης) για την παραίτηση του γεραρού πατριάρχου Ιωακείμ που επέσυρε την αγάπη και τον σεβασμό παντός ορθοδόξου «δια την αρρενωπήν και εθνικοτάτην αυτού πολιτείαν»
    Παρακάτω αναφέρει για την ανακάλυψη του ορυγαμτος του Ευπαλίνου.
    Στην πρωτη πρώτη παράγραφο της σελίδας,μιλάει για αποκαλύψεις περί της παραλυτικής Διοικήσεως του Δήμου Αθηναίων
    http://srv-web1.parliament.gr/main.asp?current=10516536

  137. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    134
    «Στη μακάρια σκιά του ποιητή της Πρέβεζας»
    https://www.cultmagz.com/l/kilkis-ena-poiima-toy-giosef-eligia/

  138. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Είσαι η Πρέβεζα και το Κιλκίς

  139. Classicist said

    Καλησπέρα κι από μένα,

    εγώ ειδήμων της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας δεν είμαι, μιά απλή επαγγελματίας κλασικίστρια είμαι. Ωστόσο, θεωρώ ανήκουστο σε μιά ανάρτηση για τον συφιλιδικό Καρυωτάκη να μήν ενημερώνονται επί 15 ώρες οι ανυποψίαστοι αναγνώστες ότι η περίφημη «μελαγχολία» του προερχόταν 100% από τα συμπτώματα της σύφιλης (ήταν τακτικός επισκέπτης των μπουρδέλων + των καφέ-σαντάν), η οποία και τελικά τον οδήγησε στην αυτοκτονία λίγο πρίν φτάσει την ηλικία του Χριστού…

    Αυτά είναι πασίγνωστα πράγματα, τα έχει αποκαλύψει εδώ και χρόνια ο καθηγητής Γιώργος Πάνου Σαββίδης (1929-99), στον οποίο αναφέρεται 3 φορές (στο άρθρο και στα σχόλια) ο κ. Σαραντάκος. Το ότι ο Καρυωτάκης αυτοκτόνησε εξαιτίας της συφιλίδος και ΟΧΙ λόγω Πρέβεζας, συνδικαλιστικής δράσης κλπ. είναι πλέον κάτι κοινώς παραδεκτό από τότε που ο καθηγητής Γ.Π.Σαββίδης αποκάλυψε πως τον είχε κάνει πέρα και η ίδια η οικογένειά του, επειδής ήταν συφιλιδικός και την ντρόπιαζε.

    Εξίσου ενδιαφέρουσα είναι και η άποψη της (κορυφαίας εν ζωή μελετήτριάς του) καθηγήτριας Χριστίνας Ντουνιά, ότι ο Καρυωτάκης εκτός από συφιλιδικός ήταν και μαστρωπός, δηλαδή εξέδιδε κοινές γυναίκες. Είχε κατηγορηθεί για μαστροπεία και αυτήν εννοεί ο ίδιος στις επιστολές του όταν κάνει λόγο για μιά «χυδαία πράξη» για την οποία τον κατηγορούν.

    Αυτά πρέπει να πείτε εξ αρχής, αγαπητε κ. Σαραντάκο, στους αναγνώστες σας για τον Καρυωτάκη και όχι να τους αφήνετε να αερολογούν στα σχόλια για το πόσο καταθλιπτική ήταν + είναι η Πρέβεζα και άλλες τέτοιες παπαριές που ταιριάζουν μόνο σε ημερολόγια παρθένων κορασίδων. Βέβαια, δεν φταίτε μόνο εσείς, φταίει και ο διακεκριμένος ιατρός κ. Λεώνικος, που αν και γνωρίζει πρόσωπα και πράγματα για τη σύφιλη του Καρυωτάκη, δεν έβγαλε ΑΧΝΑ στα 6 σχόλια που έκανε στην παρούσα ανάρτηση

  140. sarant said

    136 Και πώς το βρήκες; Τυχαία;

  141. Pedis said

    # 135 – μερσί!!

  142. Μαρία said

    Οι στίχοι στα εισαγωγικά που ζητάτε (φτερνοκοπουν τους πόθους τους…) είναι από το ποίημα του Γρυπάρη «Στον ίσκιο της καρυδιάς».

  143. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    140. Αναζήτησα «εξηκοντάρχου» 🙂

    Το παρακάτω ποίημα είναι της Σοφίας Κολοτούρου, μιας σύγχρονης ποιήτριας που αγαπώ και που έχει και σε άλλα ποιήματά της αναφορές στον Καρυωτάκη.
    Η κα Κολοτούρου έγραφε κι εδώ. Τώρα έχει καιρό να περάσει.

    ΕΝ ΠΡΕΒΕΖΗΣ ΚΩΜΟΠΟΛΕΙ

    Νεκρὸ μικρὸ σπουργίτι ἔχει χτυπήσει
    σὲ γκρίζους τοίχους, στὶς σκεπὲς τῆς πόλης.
    Νεκρὲς κοπέλες, πού ‘χουν ξεφλουδίσει
    μισὸ κρεμμύδι, – λὲς – τῆς ζωῆς τους ὅλης.
    Νεκροὶ εἶν’ οἱ λεροί, οἱ στενοὶ δρόμοι,
    πού ‘χουν πομπώδεις τόσους ὀδοδεῖχτες,
    τὸ σπίτι, ἡ βιβλιοθήκη, χίλιοι τόμοι.
    Νεκρὸς κι ὁ ἥλιος, πιὸ νεκρὸς τὶς νύχτες.
    Νεκρὸς ὁ τροχονόμος ποὺ διπλώνει
    τὶς «ἐλλιπεῖς» κι ἡμιτελεῖς δηλώσεις,
    νεκρὸς ὁ μικρὸς φίκος μὲς στὴ σκόνη,
    κι ὁ ἐφέτης πρωτοδίκης, στὶς κυρώσεις.
    Φρούριο δύο, ἐν Πρεβέζης κωμοπόλει –
    τὴν Πέμπτη οἱ μουσικές, τέρψη τοῦ κόσμου.
    Στὴν Ἐθνικὴ ὡς συφερτὸς κινοῦνε ὅλοι –
    εἴκοσι πέντε εὐρώ, ὁ λογισμός μου.
    Τὸ σούρουπο ὅλο τρέχω πρὸς τὸ μόλο.
    «Ζῶ;» λέω, «Δὲν ζῶ! – λειψὴ ζωή, ἡ δική μου!»
    Ἦρθε τὸ πλοῖο, ποὺ ξεφόρτωσ’ ἤδη ὅλο,
    ἴσως ὁ Πρόεδρος ζυγώνει στὴ φυγή μου.
    Ὁ Πρόεδρος, μὲ πονεῖ μὲ χίλιους τρόπους
    κι ἐλπίζω ὅπως πνιγεῖ στὸν ἐμετό του.
    Σιωπηλοί, θλιμμένοι, μὲ σεμνοὺς τρόπους,
    ἤδη κρυφογελοῦν ὅλοι στὸ φέρετρό του.
    Σοφία Κολοτούρου

    https://www.ebooks4greeks.gr/2011.Download_free-ebooks/magazine_log.S./Logotexnika_Simiomata_10.2011__eBooks4Greeks.gr.pdf

  144. sarant said

    142 Ευχαριστώ πολύ!

    143 Αυτό το ποίημα φτιάχτηκε αρχικά εδώ στο ιστολόγιο και έχει την ιδιαιτερότητα πως είναι λιπογραμματικό, δηλαδή δεν έχει καθόλου το γράμμα Α. Ουσιαστικά είναι η Πρέβεζα ξαναγραμμένη ώστε να μην έχει Α.

    Είχα ξεκινήσει τότε κι εγώ μια λιπογραμματική Πρέβεζα, που την ολοκλήρωσα αργότερα:

    Ενθύμιον Πρεβέζης
    Όλεθρος είν’ οι κίσσες· πλημμυρίζουν
    τους τοίχους τους λερούς· όλεθρος, δε’ τες!
    Όλεθρος οι κοπέλες· ψιθυρίζουν
    γλυκόλογους που ηχούν σωστές ρετσέτες.

    Όλεθρος οι μικροί, βρόμικοι δρόμοι
    ήρωες που τιμούν ή φιλοσόφους
    των δέντρων ο ίσκιος, των νερών η ρώμη
    κι ο ήλιος, πρώτος όλεθρος του ζόφου!

    Όλεθρος τροχονόμος, που διπλώνει,
    πριν τις ζυγίσει, ελλιπείς μερίδες
    όλεθρος το λουλούδι που φυτρώνει
    κι ο διευθυντής με τις εφημερίδες

    Λόχος διοικήσεως Πρεβέζης, τελωνείο
    κοντσέρτο φιλοτεχνικού συλλόγου
    οικονομίες γλίσχρες επενδύω
    εικοσιπέντ’ ευρώ, δίκην προλόγου.

    Το σούρουπο βόλτες πολλές στο μόλο
    Ζώ ή δεν ζω; η ερώτηση νυστέρι
    Ήρθε το πλοίο, φωτισμένο όλο
    φέρνει τον διοικητή, τι λες; ποιος ξέρει;

    ο φίλος μου δεν ήθελε τη ζήση
    τον μπούχτισε τον κόσμο τον φρικώδη
    κι όλοι εμείς, που δεν είχ’ εκτιμήσει
    εύθυμοι συνοδοί γύρω στο ξόδι

  145. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    140/Για την ακρίβεια, έβγαλε αυτό:
    srv-web1.parliament.gr/main.asp?current=10516536
    … καθ’ όλον τών ότης υπέβαλε την από του οικουμενικού θρόνου παραίτησιν Δυτής. ΛΥΣ. … ίασο. νόμου Πειραιώς και του εξηκοντάρχου του αυτόθι τελωνείου, εν.

  146. sarant said

    145 Στο γκουγκλ;

  147. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    146. Ως τώρα στραβώθηκα να ξαναματαδιαβάζω τη σελίδα, φασούλισαν τα μάτια μου φαίνεται. Αλλά αλλά (το μυαλό μου ταραμά) : Στο γκουγκλ «παραίτησις εξηκοντάρχου» και μη ρωτάς πώς το σκέφτηκα έτσι, κι εγώ ξέχασα το συνδυασμό 🙂 αλλά ναι απ΄αυτό βγαίνει. Μπορεί να βρίσκεται σε προηγούμενη ή επόμενη σελίδα;;

  148. sarant said

    147 Δεν είχα προσέξει άλλη φορα το γκουγκλ να βγάζει αποτελέσματα από τα ψηφιοποιημένα της ΒτΒ! Όλο και κάτι μαθαίνει κανείς, μερσί!

  149. Γιάννης Ιατρού said

    Τι γίνεται ρε Νίκο με την παγίδα; ….Έχουν σφίξει πολύ τα πράγματα βλέπω 🙂

  150. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Δημόσιαι αρχαί
    (του Πειραιά το 1881)
    ΤΕΛΩΝΕΙΟΝ
    …το προσωπικόν σύγκειται εξ…»ενός εξηκοντάρχου, τέσσερων δεκάρχων» …
    σελ.12
    http://digital.lib.auth.gr/record/101236/files/arc-2008-39104_002.pdf?version=1

  151. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    150 διόρθ. τεσσάρων δεκάρχων
    σελίδα 69 του εγγράφου (12 στο κύλισμα)

  152. Γιάννης Ιατρού said

    148: Παντού μπαίνει ο σύγχρονος Άργος, ο πανόπτης οφθαλμός. Σιγά μην την γλύτωνε η ΒτΒ 🙂

  153. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

  154. gpoint said

    # !44

    Τέλειο (θα έγραφα εξαιρετικό αλλά δεν ξέρω όταν τρώγεται το α αν ισχύει και για την δίφθογγο -αι )

  155. BLOG_OTI_NANAI said

    139: Βρε τουρμπίνα, λέει, «δεν είναι λοιπόν δύσκολο να σκηνοθετήσουν μια κατηγορία περί μαστροπείας και μάλιστα με τη συνδρομή μαρτύρων» και το ίδιο υπονοείται κάτω και στο σχόλιο… Διάβαζε πρώτα.

  156. gpoint said

    Ξέρετε τι πόνος είναι να τρως γκολ και να μην βρίσκεται ένας επόπτης να το ακυρώσει ; » Βάλτε μέσα τον Κομίνη» φώναζε όλο το γήπεδο..

    Στους πιτσιρικάδες Αγιαξ-ΑΕΚ 6-0, στους μεγάλους τα μισά 3-0 !!
    Στους πιτσιρικάδες ΠΑΟΚ-ΑΕΚ 4-0, στους μεγάλους τα μισά, 2-0 !! Στατιστικές κανονικότητες…

    Το » Είστε η ντροπή της προσφυγιάς» το έλεγαν πάντοτε οι Πανιώνιοι για την ΑΕΚ. κάτι ήξεραν…

  157. gpoint said

    Και για να τελειώνουμε μια και καλή με τα παραμύθια των ΑΕΚτζήδων, κανένα πρωτάθλημα δεν τους έκλεψαν με τον Βάλνερ. Οσους βαθμούς πήραν μέσα στο γήπεδο τόσους είχαν στο τέλος. Οι του ΟΣΦΠ ήξεραν πως θα μηδενισθεί η Καλαμαριά και κάνανε οικονομία δυνάμεων, παρ’ όλα αυτά φάγανε 4 από την ΑΕΚ. Αλλά και η ΑΕΚ τάδωσε όλα και στο επόμενο ματς άρπαξε 4 κι αυτή. Αν δηλαδή ο ΟΣΦΠ είχε κερδίσει την Καλαμαριά δεν υπήρχε θέμα, ΔΕΝ ήταν στο χέρι της ΑΕΚ το πρωτάθλημα όπως δεν ήταν κι περσινός τελικός με το γκολ οφφσάιντ του ΠΑΟΚ αφού σ’ όλο το ματς ένα μακρινό σουτ έκανε όλο κι όλο η ΑΕΚ κι αυτό μπήκε γκολ από παιδαριώδες λάθος.
    Το πως σου κλέβουν κάτι που δεν σου ανήκει με ξεπερνά τελείως.

    Αντίθετα από τον ΠΑΟΚ αφαίρεσαν βαθμούς και καταδίκασαν σε ήττα ένα ππαιχνίδι που στο 81 λεπτό ήταν 1-0 και ΔΕΝ διεκόπη, δεν συνεχίστηκε και η απόφαση πάρθηκε στα χαρτιά κατά την βούληση Βασιλειάδη-Σιμιτζόγλου χωρίς ποτέ να διερευνηθεί η (συν) υπαιτιότητα της ΑΕΚ. Χωρίς αυτές τις αφαιρέσεις η ΑΕΚ θα ήταν δεύτερη.
    Αυτό λέγεται κλοπή.

    Αλλά εδώ ενώ οι ξένοι παίκτες αγκαλιαζότουσαν στο γήπεδο έπεσε στους έλληνες γραμμή Δημητριάδη για (προκλητικές) δηλώσεις στην κάμερα πως η ΑΕΚ ήταν καλύτερη κ.λ.π.. επειδή μετά το 2-0 ο ΠΑΟΚ χαλάρωσε κι έκανε οικονομία δυνάμεων και ο διαιτητής δεν άφησε τον Πρίγιο να κάνει χατρίκ !!

  158. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Καλημέρα
    144β >>143 Αυτό το ποίημα φτιάχτηκε αρχικά εδώ στο ιστολόγιο
    ω ναι! και το είχα βρει παλιά!(εγώ ανακάλυψα το ιστολόγιο αργότερα)
    https://sarantakos.wordpress.com/2010/12/08/lipograms/#comment-52850

  159. spiral architect 🇰🇵 said

    Βρείτε στο γιουτιούμπ και δείτε την παλιά τηλεοπτική σειρά Καρυωτάκης του Τάσου Ψαρρά.

  160. sarant said

    Καλημέρα από εδώ!

  161. Αφώτιστος Φιλέλλην said

    Ένα παλιότερο σχόλιο μου για τους Ελληνες ποιητές

    » αγαπητέ κ. Μιχο

    1. Παλαιοτέρα είχαμε υποστηρίξει – και δικαίως- ότι η τέχνη παράγεται -κυρίως- από τα «κακά» παιδιά της αστικής τάξης και (να προσθέσω) από ορισμένα ευαίσθητα/φευγάτα/πονεμένα άτομα άλλων τάξεων της αρμοδιότητας του κ. Σ. Παστακα (με την δεύτερη του ιδιότητα) που ασχολούνται επιμόνως με την γραφή για προσωπικούς/θεραπευτικούς σκοπούς .

    2. Εφόσον τέτοια τάξη δεν υφίσταται πλέον μεταπολεμικως, είναι ευνόητη η δυσκολία αναπαραγωγής καλων λογοτεχνών.

    3. Αν συνυπολογίσουμε και την κατεδάφιση της α’βαθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και κατά συνέπεια της μορφής των εισαγωγικών εξετάσεων σε ΑΕΙ απο το 1980, η κριτική σκέψη και η εξέταση σε θέματα κλιμακωτής δυσκολίας -σχεδόν επί παντός επιστητού- υποκαταστάθηκε απο την «παπαγαλία» και την επίλυση διδαγμένων θεμάτων με αποτέλεσμα την δημιουργία -σε σημαντικό βαθμό- της γενιάς κάτω των 54 ετών (=18+36) «αριστούχων μέτριων .

    Υπενθυμίζω το θέμα της έκθεσης του 1985 «με τις άγνωστες λέξεις ευδοκίμηση και αρωγή».!!!

    4. Θυμάμαι λ.χ. έναν πολύ καλό ποιητή της γενιάς μου ,τον Αντώνη Φωστιέρη που εισήχθη πρώτος στην Νομική το 1971, έχοντας ήδη κάποιο βραβείο ποίησης ως μαθητής. Ασχέτως της αισθητικής ταύτισης ή όχι με την ποίηση του, πρέπει να κατακτήσεις την εκφραστική γλωσσά και τα λοιπά μέσα της τέχνης σου έως ότου δημιουργήσεις το προσωπικό σου ύφος.
    Και ο Α. Φωστιέρης τα είχε όλα αυτά.

    5. Νεόπλουτοι σαλταδόροι , μαυραγορίτες και πρώην αριστεροί, μαζί με υπόλοιπα απο την παλιά αστική τάξη ελέγχουν την οικονομική ζωή του τόπου. Οι απόγονοι τους -λοιπόν- παρακολουθούν τα μαθήματα δημιουργικής γραφής, ώστε να δημιουργηθούν λογοτεχνισκοι σε σχόλες , όπως την δεκαετία του 70-80 στην ΑΣΚΤ είχαμε τα Μυταρακια, τα Μοραλακια,….

    6. Για τα λεφτά και την αίγλη τα κάνουν όλα.

    Εκτός από τους εκδοτικούς οίκους ακόμη και στο ΕΚΠΑ παραδίδονται μαθήματα δημιουργικής γραφής, που είναι και το λογικότερο εφόσον
    «η επιμέλεια-διόρθωση κειμένων ή παροχή «υπηρεσιών διόρθωσης τυπογραφικών δοκιμίων», όπως επισήμως ορίζεται ως επαγγελματική δραστηριότητα, αποτελεί ένα πεδίο συνυφασμένο με την εκδοτική διαδικασία.»
    […]

    http://www.poiein.gr/2016/10/01/dhanss-oaieianssui-acieionaeetho-anaotho/

  162. Αφώτιστος Φιλέλλην said

    161. Τεκμηρίωση του εδαφ.1

    Γ. Σεφέρης . Ο πατέρας τους Στέλιος εργαζόταν ως δικηγόρος στο Παρίσι . Μετεπειτα Πρύτανης του Πανεπιστημίου Αθηνών και μέλος της Ακαδημίας Αθηνών.

    Α. Εμπειρίκος . Ο πατέρας του, Λεωνίδας Ανδρ. Εμπειρίκος ήταν εφοπλιστής, γόνος παλαιάς οικογένειας ναυτικών με καταγωγή από την Άνδρο. Μαζί με τους αδελφούς του Μιχάλη και Μαρή Εμπειρίκο, υπήρξε ιδρυτής της Εθνικής Ατμοπλοΐας Ελλάδος (1909-1935), της Embiricos Brothers, της Byron Steamship Co. Ltd. καθώς και άλλων εταιρειών. Την περίοδο 1917-18 υπήρξε επίσης βουλευτής της κυβέρνησης Ελευθερίου Βενιζέλου και υπουργός Επισιτισμού. Η μητέρα του Ανδρέα Εμπειρίκου, Στεφανία, ήταν κόρη του Λεωνίδα Κυδωνιέως από την Άνδρο και της Ρωσίδας Σολωμονίδος Κοβαλένκο, από το Κίεβο.

    Κ. Καβάφης γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια, όπου οι γονείς του, εγκαταστάθηκαν εγκαταλείποντας την Κωνσταντινούπολη το 1850. Ήταν το ένατο παιδί του Πέτρου – Ιωάννη Καβάφη , μεγαλέμπορου βαμβακιού, και της Xαρίκλειας Φωτιάδη, που ανήκε σε παλιά φαναριώτικη οικογένεια μεγαλεμπόρων και κοινοτικών επιτρόπων της Κωνσταντινούπολης

    Κ. Καρυωτάκης δευτερότοκο παιδί του νομομηχανικού Γεωργίου Καρυωτάκη,

    Ν. Λαπαθιώτης .Ο πατέρας του, Λεωνίδας Λαπαθιώτης , κυπριακής καταγωγής, ήταν μαθηματικός και ανώτατος στρατιωτικός, που διετέλεσε βουλευτής το 1903-1905 και έγινε υπουργός στρατιωτικών το 1909. Η μητέρα του, Βασιλική Παπαδοπούλου, ήταν ανιψιά του Χαρίλαου Τρικούπη

    Οδυσσέας Ελύτης . Ήταν το τελευταίο από τα έξι παιδιά του Παναγιώτη Αλεπουδέλη και της Μαρίας Βρανά. Ο πατέρας του είχε εγκατασταθεί στην πόλη του Ηρακλείου από το 1895, όταν σε συνεργασία με τον αδελφό του ίδρυσε ένα εργοστάσιο σαπωνοποιίας και πυρηνελαιουργίας. …Το 1914 ο πατέρας του μετέφερε τα εργοστάσιά του στον Πειραιά και η οικογένεια εγκαταστάθηκε στην Αθήνα.

    […]

  163. Αφώτιστος Φιλέλλην said

    Ολοκληρωνοντας την σειρά σχολίων, να επαναλάβω ότι πολλοί σημαντικοί και πολύ σημαντικοί καλλιτέχνες, επιστήμονες κ.λπ. αυτοκτόνησαν και ακόμη περισσότεροι ταλαιπώρησαν άλλους ανθρώπους , τα παιδιά τους , συζύγους και ερωμένες/ους,….

    Αυτό που ενδιαφέρει την ανθρωπότητα είναι το έργο τους και δευτερευοντως το αν υπήρξαν παλιοχαρακτήρες ή κακοί άνθρωποι. Άσο για το αν αυτοκτόνησαν είναι προφανές ότι έχουν το δικαίωμα να ορίζουν την ζωή και τον θάνατο τους.

  164. Χρήστος Π. said

    Βάζω εδώ τη πρώτη απο τις πέντε συνέχειες του Ρένου Αποστολίδη για τον Καρυωτάκη

  165. skolotourou said

    Ευχαριστώ για την αναφορά στη λιπογραμματική Πρέβεζα. Δεν το είχα δει και το είδα σήμερα, με αφορμή συζήτηση στον τοίχο μου, του fb. Νικοκύρη, πολύ ωραία και η δική σου εκδοχή!

  166. sarant said

    165 Νάσαι καλά Σοφία!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: