Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Πριν από ογδόντα χρόνια, τέτοιες μέρες: το Ημερολόγιο του Μπουκέτου

Posted by sarant στο 29 Δεκέμβριος, 2010


Το άρθρο ανεβαίνει με αυτόματο πιλότο. Λείπω για λίγες μέρες και στα σχόλια θα απαντήσω, καλώς εχόντων των πραγμάτων, την παραμονή της Πρωτοχρονιάς.

Το εξώφυλλο του Ημερολογίου του 1928

Στο πρόσφατο άρθρο για τους κουραμπιέδες, στα σχόλια, αναφέρθηκα παρεμπιπτόντως στο Ημερολόγιο του Μπουκέτου, ένα πανηγυρικό τεύχος που έβγαινε μια φορά το χρόνο, τέτοιες μέρες, την περίοδο 1926-1933 -και υποσχέθηκα κάποια στιγμή να γράψω περισσότερα για το έντυπο αυτό. Οπότε, μέρες που είναι, ταιριάζει να γράψω, πολύ περισσότερο που δεν βρίσκω στο Διαδίκτυο κάποια εκτενή αναφορά στο Ημερολόγιο του Μπουκέτου.

Να πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Το «Μπουκέτο» ήταν εβδομαδιαίο λαϊκό περιοδικό που κυκλοφόρησε στην Αθήνα από το 1924 έως το 1946, με μικρές μόνο διακοπές στα δύσκολα χρόνια. Για πολλούς, ο όρος «λαϊκό περιοδικό» παραπέμπει σε έντυπα όπως το Φαντάζιο ή το Ρομάντζο της δεκαετίας του 1960, αλλά το Μπουκέτο, τουλάχιστο στη χρυσή εποχή του (χοντρικά ως το 1933) διατηρούσε ανοιχτή επαφή με την καλή λογοτεχνία. Από το Μπουκέτο έκαναν τα πρώτα τους βήματα ο Στρατής Τσίρκας και ο Γ. Κοτζιούλας, ταχτικά συνεργάζονταν μ’ αυτό ο Ξενόπουλος ή ο Λαπαθιώτης, ενώ σημαντικά κείμενα της λογοτεχνίας μας πρωτοδημοσιεύτηκαν στο Μπουκέτο.

Φυσικά, από το Μπουκέτο δεν έλειπε η ελαφρά ποικίλη ύλη, όπως ηταν τα μεταφρασμένα γαλλικά αισθηματικά μυθιστορήματα, οι φωτογραφίες των αστέρων του κινηματογράφου και τα ρεπορτάζ για τη ζωή τους, οι σπαζοκεφαλιές και τα ιστορικά ανέκδοτα. Όχι απλώς δεν έλειπαν, αλλά αποτελούσαν και τον μεγαλύτερο όγκο της ύλης του. Δεν ήταν το Μπουκέτο αμιγώς λογοτεχνικό περιοδικό, στο κάτω-κάτω. Σήμερα τα τεύχη του Μπουκέτου είναι δυσεύρετα -οι παλαιοπώλες μπορεί να σας ζητήσουν και 10 ή 15 ευρώ για ένα τεύχος. Υπάρχουν βέβαια σώματα του περιοδικού στις βιβλιοθήκες -δεν ξέρω όμως αν κάποια βιβλιοθήκη έχει όλα τα τεύχη. Έχει επίσης εκδοθεί ένα λεύκωμα με επιλεγμένα άρθρα από το περιοδικό, που όμως δεν το έχω δει.

Στα πρώτα χρόνια της κυκλοφορίας του, από το 1925 έως το 1932, το Μπουκέτο έβγαζε, κάθε Δεκέμβρη, και το πανηγυρικό Ημερολόγιό του,  που είχε σκοπό να κρατήσει συντροφιά στους αναγνώστες τις μέρες των γιορτών με εκλεκτή αδημοσίευτη ύλη. Τα τεύχη αυτά ήταν (με εξαίρεση το πρώτο) μικρότερου σχήματος, με τονισμένο τον φιλολογικό χαρακτήρα σε βάρος της ελαφράς ποικίλης ύλης, και με αρκετές σελίδες -πάνω από 100 συνήθως. Πολλά από τα διηγήματα ή ποιήματα είχαν σαν θέμα τα Χριστούγεννα ή τον καινούργιο χρόνο.

Ενδεικτικά, στο Ημερολόγιο του Μπουκέτου του 1931, βρίσκουμε: ποιήματα του Σουρή, του Πολέμη, του Γκαίτε, του Καβάφη, του Ταγκόρ, του Πούσκιν, του Λαφόργκ, του Γρυπάρη, του Μαρκορά, του Κοτζιούλα, του Παλαμά, διηγήματα του Παπαδιαμάντη, του Στ. Δάφνη, του Λαπαθιώτη, του Χρηστοβασίλη, του Σόλογκουμπ, της Αλεξάνδρας Παπαδοπούλου, του Νιρβάνα, του Ξενόπουλου, καθώς και κάμποσα μεταφρασμένα από τα γαλλικά, ιστορικές αναμνήσεις του Σταμ-Σταμ, παραμύθια των Γκριμ και της Ταρσούλη.

Μερικά από τα κείμενα αυτά έχουν κακογεράσει, άλλα διαβάζονται ευχάριστα και σήμερα. Για να πάρετε μια ιδέα, κλείνω το άρθρο παραθέτοντας μερικές σελίδες από το Ημερολόγιο του Μπουκέτου:

Η πρώτη σελίδα από το Ημερολόγιο του 1929, με ποίημα του Σουρή.

Ο τελευταίος άνθρωπος της γης, του Μαρσέλ Σβομπ (1933)

Ένας μεγάλος ποιητής -για τον Καβάφη (1931)

Πρωτοχρονιάτικο διήγημα του Κρυστάλλη (1932)

Ο χαρτοπαίχτης της Πρωτοχρονιάς του Σουρή (1931)

Το κάπνισμα εν τω ελληνικώ θεάτρω, του Ν. Λάσκαρη, 1η σελίδα (1927)

Δεύτερη σελίδα του ίδιου άρθρου, μαζί και μια μετάφραση του Χάινε

Ένα δισέλιδο από το τεύχος του 1929 -ξεχωρίζει η Μπαλάντα του Αντρέα του Βάρναλη στην πλήρη μορφή της

Advertisements

9 Σχόλια to “Πριν από ογδόντα χρόνια, τέτοιες μέρες: το Ημερολόγιο του Μπουκέτου”

  1. Νικοκύρη, ελπίζω να προλάβω να κάνω ποδαρικό στην ανάρτηση, φιλεύοντάς σε ένα αρκούντως μεγάλο μαργαριτάρι.

  2. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Πότε-πότε, στις βιβλιοφιλικές δημοπρασίες του Σπανού, παρουσιάζονται τόμοι με δεμένα τεύχη του Μπουκέτου (όλο, όμως, και κάποιο λείπει, δυστυχώς), οι οποίοι έχουν το προνόμιο έναντι των «λυτών» τευχών στα παλαιοβιβλιοπωλεία να περιέχουν καθαρώτερα και, στο σύνολό τους, φθηνότερα τεύχη.
    (Προσοχή: το παρόν δεν αποτελεί διαφήμιση -κι ας μοιάζει τέτοια!)

  3. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Σκύλε,
    ποδαρικό με διαφορά στήθους!
    (Εγώ, πάλι, σαν τον Μιχάλη στο χθεσινοβραδυνό Μάστερσεφ της Ευγενίας, δεύτερος…)

  4. π2 said

    Σκύλε, ωραίον! Είναι άραγε από αυτά που γίνονται από τον αυτόματο διορθωτή;

  5. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Παρατηρώ τον Μαρσέλ Σβομπ, ο οποίος, εν γένει, ευρίσκεται στο περιθώριο των λογοτεχνικών ενδιαφερόντων μας (άδικα, οπωσδήποτε, όμως στάθηκε άτυχος), να παρουσιάζεται για δεύτερη φορά μέσα στον μήνα, μετά και το «κρασί του Πολυκράτη», σε αυτό τον φιλόξενο χώρο.
    Τυχαίο;

  6. Β.Π. said

    Έχω στη βιβλιοθήκη μου ένα λεύκωμα του «Μπουκέτου», όπου συγκεντρώνονται μερικά από τα πρώτα τεύχη της αξιόλογης αυτής έκδοσης. Στο τεύχος της 15-6-1924 και στη στήλη «Πικ-Νικ» διαβάζουμε το θέμα με τίτλο » Τωρινά και περασμένα » :
    » Ο ποιητής κ Μ.Μαλακάσης και ο εθνικός ποιητής κ Σπ.Ματσούκας,έδωσαν εξετάσεις στο Πανεπιστήμιον τον ίδιο χρόνο και την ίδια μέρα. Απέτυχαν όμως και οι δύο πανηγυρικώς και ώφειλον τούτο προ παντός εις τον αυστηρότατον καθηγητήν Δημ.Παπούλιαν, το φόβητρον των φοιτητών του.
    Και ο μεν Μαλακάσης δεν εστενοχωρήθη και τόσον διά την αποτυχίαν. Ο Ματσούκας όμως βαρέως φέρων αυτήν, διάβασε περισσότερον και ξαναπαρουσιάσθη προ των καθηγητών του μετά από έξι μήνας. Τα είπε, φυσικά, καλούτσικα, αλλά σκόνταψε και πάλιν στον Παπούλια. Την φοράν όμως αυτήν ο Παπούλιας δεν ηθέλησε να γίνει αφορμή δευτέρας αποτυχίας του. Τον εβαθμολόγησε καλούτσικα, θέλων όμως να του δείξει ότι φθηνά την εγλύτωσε, τον άφησε να φύγει ψυθιρίζων το κάτωτι στιγμιαίως σχεδιασθέν δίστιχον .
    «Ωραία τα κατάφερες, ω ποιητά, Ματσούκα !
    Διέπλευσας ωκεανόν με μια μικρή φελούκα !» .

  7. Θα μου άρεσε να είχαμε και σήμερα ένα «Μπουκέτο». Με απωθεί το «αποστειρωμένο» ύφος των περισσότερων περιοδικών… Θα ήθελα ένα περιοδικό με ποίημα του Στιχάκια για το 2011, ας πούμε…

  8. Γιούλη Μαραβέλη said

    ΚΑΛΗΣΠΕΡΑ κ.Σαραντάκο.
    Θέλω να σας ευχαριστήσω για την χαρά που μου δώσατε να ξεφυλλίσω αυτό το παλιό περιοδικό
    και να ζήσω μεσ’απ’τις σελίδες του σε μια εποχή τόσο μακρινή σε μας
    .Να γνωρίσω στο ξεκίνημα τους, σπουδαίους ανθρώπους της ποίησης και της λογοτεχνίας,
    όταν για να επιβιώσουν,έγραφαν σχεδόν σε όλα τα περιοδικά που κυκλοφορούσαν.
    Ολο το κείμενο σας το ανάρτησα στην σελίδα που είμαι μέλος το »βιβλίο και παλιά δαντέλα»,
    για να συζητήσουμε πάνω σ’αυτό.
    Ανάρτησα τον σύνδεσμό σας και στην προσωπική μου σελίδα.

  9. sarant said

    Α, σας ευχαριστώ πολύ για τα καλά λόγια και χαίρομαι που σας άρεσε το κείμενο!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: