Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Το φρούτο (ή τα φρούτα) από τη Συρία

Posted by sarant στο 11 Ιουλίου, 2011


 

Δαμάσκηνα, κορόμηλα ή ρεγκλότες;

Μια από τις πιο παλιές πόλεις του μεσογειακού χώρου που κατοικούνται συνεχώς από την αρχαιότητα ως τα σήμερα, είναι κι η Δαμασκός, η πρωτεύουσα της Συρίας. Δαμασκός στα ελληνικά, Ντιμάσκ αλ-Σαμ στα αραβικά, Damas στα γαλλικά, πόλη που κάποτε ήταν ζηλευτή για τα πλούτη της και είχε δώσει τ’ όνομά της σε ένα σωρό περιζήτητα προϊόντα της, όπως είναι το δαμάσκο ύφασμα, πολύχρωμο μεταξωτό με αργυρά και χρυσά νήματα (damask στα αγγλικά), το δαμασκηνό ατσάλι, που διακρινόταν για την σκληρότητα και την αντοχή του ή το δαμασκί σπαθί, φτιαγμένο από δαμασκηνό ατσάλι αλλά και με ένθετα χρυσά ή αργυρά σχέδια. Αλλά εδώ δεν κάνουμε γεωγραφία· ταξιδεύουμε στον κόσμο των οπωρικών, και το κεφάλαιο αυτό είναι αφιερωμένο στο φρούτο από τη Δαμασκό, το δαμάσκηνο.

Είναι όμως ένα φρούτο το δαμάσκηνο ή μια οικογένεια; Τι γίνεται με τα κορόμηλα; Με τις μπουρνέλες ή βανίλιες; Πρόκειται για ποικιλίες που προέρχονται από πολύ συγγενικά δέντρα· εδώ θα τα εξετάσουμε όλα μαζί, και τα μοβ ελλειψοειδή μεσαίου μεγέθους  (τα δαμάσκηνα), και τα μικρά στρογγυλά πράσινα ή κόκκινα ή κίτρινα (τα κορόμηλα), και τα μεγάλα στρογγυλά μοβ ή κίτρινα (μπουρνέλες ή βανίλιες), ακόμα και τους καρπούς της εικόνας, που εγώ δαμάσκηνα θα τα έλεγα, αλλά η ελληνική βικιπαίδεια τα θέλει κορόμηλα.

Ίδια ποικιλία ονομάτων είχαν και οι αρχαίοι. Στη βιβλιογραφία βρίσκουμε το κοκκύμηλον, που ίσως είναι η μπουρνέλα, το προύμνον, που ίσως είναι το κορόμηλο, το βράβυλον, που είναι κάποια άλλη παραλλαγή, και το δαμασκηνόν ή δαμάσκηνον, που αρχικά ήταν επίθετο, δαμασκηνά κοκκύμηλα, και μετά, όπως συχνά συμβαίνει, έγινε ουσιαστικό. Ότι τα δαμάσκηνα της Δαμασκού τα ξέραιναν από τότε, μας το λέει ο Διοσκουρίδης, στην ενότητα που αφιερώνει στα κοκκύμηλα: τῶν δὲ Συριακῶν καὶ μάλιστα τῶν ἐν Δαμασκῷ γεννωμένων ὁ καρπὸς ξηρανθεὶς εὐστόμαχος καὶ κοιλίας σταλτικός. Δεν αποκλείεται βέβαια η λέξη κοκκύμηλα να χρησιμοποιήθηκε για περισσότερες από μία ποικιλίες· ο Ιππώναξ τον 6ο αιώνα μιλάει για «στέφανον κοκκυμήλων και μίνθης», από μικρούς καρπούς επομένως, κορόμηλα μάλλον, αλλά δυο αιώνες αργότερα, ο κωμικός Άλεξις παρομοιάζει το πρόσωπο ενός αποπληκτικού με βραστή γεμιστή σπλήνα ή με «κοκκυμήλων σπυρίδα πεπόνων», δηλαδή πανέρι με ώριμα (πρόκειται το επίθετο πέπων, όχι το πεπόνι!) κοκκύμηλα, που εδώ μάλλον οι μπουρνέλες θα είναι.

Το προύμνον, που είπαμε πιο πάνω, πέρασε στα λατινικά ως prunus, το οποίο έδωσε στη συνέχεια, από διαφορετικούς δρόμους, τo γαλλικό prune και το αγγλικό plum. Οι άγγλοι έχουν και το prune, αλλά το χρησιμοποιούν για τα ξερά δαμάσκηνα μόνο, ενώ το plum είναι για τα νωπά. Πάντως, και στα αγγλικά υπάρχει αρκετό μπέρδεμα με τις ονομασίες των καρπών της οικογένειας.

Στον βυζαντινό Πωρικολόγο εμφανίζεται ο πρωτονοβελίσιμος Δαμάσκηνος, σε μια από τις πρώτες θέσεις της οπωρικής ιεραρχίας. Άλλο όνομα καρπού της οικογένειας (κορόμηλα κτλ) δεν εμφανίζεται. Νωρίτερα όμως, ο Πτωχοπρόδρομος πεθυμάει δαμασκηναπιδόμηλα, δαμάσκηνα κροκάτα, τα λέγουν Ανατολικά, τα λέγουν λαγηνάτα. Τα δαμασκηναπιδόμηλα δεν είναι κάποια εξωτική τριπλή διασταύρωση καρπών, είναι συλλογική ονομασία, όπως λέμε μαχαιροπήρουνα. Τα κροκάτα, τα ανατολικά και τα λαγηνάτα είναι ονομασίες που δεν ξέρουμε σε ποια σημερινή ποικιλία αντιστοιχούν, αν και ασφαλώς τα λαγηνάτα θα ήταν μακρουλά –ο Κοραής τα ταυτίζει με τα βαρδάσα.

Το δαμάσκηνο δεν πολυκαλλιεργήθηκε στα μέρη μας (με εξαίρεση τη Σκόπελο) αλλά έχει παρουσία στη φρασεολογία μας, στην παροιμιώδη φράση Άγουρα δαμάσκηνα και πικρές ελιές, που λέγεται για ανάξια λόγου πράγματα. Αυτή είναι η παραλλαγή που καταγράφεται στις παροιμίες του Ν. Πολίτη, ενώ νεότερη παραλλαγή, που έγινε και τίτλος εκπομπής του Χάρρυ Κλυνν, είναι Πράσινα δαμάσκηνα και ψιλές ελιές. Πάντως, πρέπει να υπάρχει και κάποιο σεξουαλικό υπονοούμενο, αν σκεφτούμε ότι ο Πολίτης καταγράφει και δεύτερο στίχο Άγουρα δαμάσκηνα και πικρές ελιές / τα κρυφομιλήματα είν’ άσκημες δουλειές, που σχεδόν ολόιδιος βρίσκεται στο ρεφρέν τραγουδιού του Απόστολου Καλδάρα.  Μια άλλη παροιμία που καταγράφει ο Πολίτης είναι του εχθρού σου δος δαμάσκηνα, του φίλου σου απίδια, ίσως επειδή το δαμάσκηνο είναι δύσπεπτο. Γενικά δεν έχει καλή μεταχείριση στην παροιμιολογία μας το δαμάσκηνο!

Μετά το δαμάσκηνο ας πάμε στο κορόμηλο. Η ετυμολογία του δεν είναι βέβαιη, ίσως προέρχεται από το ορόμηλον (αμάρτυρος τύπος, αλλά βρίσκουμε το ορομηλίς) με διασταύρωση με το κοκκύμηλον, ίσως πάλι από το (αμάρτυρο επίσης) καρυόμηλον. Για το κορόμηλο υπάρχει η πασίγνωστη φράση «κορόμηλο το δάκρυ» που τη λέμε όταν κάποιος κλαίει ασταμάτητα. Πρόκειται βέβαια για στερεότυπη υπερβολή, όπου το μέγεθος των δακρύων δηλώνει την ένταση ή τη διάρκεια του κλάματος.

Στην Κέρκυρα και στην Ήπειρο τα κορόμηλα τα λένε κούμπουλα. Η λέξη πρέπει να  προέρχεται από το κοκκύμηλα. Υπάρχει και παροιμία, άλλο το κούμπουλο και άλλο το δαμάσκηνο, για πράγματα που δεν είναι ίδια. Στα Οπωροφόρα της Αθήνας, ο Σωτήρης Δημητρίου, που είναι από την Ήπειρο, κάνει λόγο για κουμπουλιές και μετά εξηγεί, κορομηλιές.

Τα τζάνερα είναι άραγε μια ποικιλία των κορόμηλων ή είναι ιδιαίτερο είδος; Μοιάζει αυτή η κουβέντα με τα γλωσσικά διλήμματα, όπως αν είναι τα βαλεντσιάνικα ιδιαίτερη διάλεκτος ή απλό παρακλάδι των καταλανικών. Θα το προσπεράσω. Ο Μένος Φιλήντας, ο μεγάλος εμπειρικός γλωσσολόγος, είχε προτείνει ετυμολογία από το «διάνερα», επειδή πράγματι τα τζάνερα είναι όλο νερό. Όμως, η λέξη στην πραγματικότητα έχει τουρκική αρχή από το caneriği, που είναι μια ποικιλία πράσινων κορόμηλων, αλλά θα πει κατά λέξη «κορόμηλο της ψυχής»! (can είναι η ψυχή). Αρχικά, η ελληνική λέξη ήταν τζανερίκι, η οποία και σήμερα υπάρχει σε διαλέκτους, αλλά το –ίκι θεωρήθηκε υποκοριστικό επίθημα κι έτσι προέκυψε το τζάνερο. Ο Σουρής σε έναν στίχο του λέει για κάποιον που έχυνε δάκρυα φριχτά «που το καθένα ήτανε σαν τζάνερο».

Το κορόμηλο είναι συχνά ξινό, όταν δεν είναι στον καιρό του. Υπάρχει η παροιμία «Ο γονιός τρώει το τζάνερο και το παιδί μουδιάζει», που είναι παραλλαγή του βιβλικού «οι πατέρες έφαγον όμφακα και οι οδόντες των τέκνων ημωδίασαν». Ο Δημ. Λουκάτος έχει μελετήσει εξαντλητικά τη φράση αυτή.

Όπως είδαμε, στα τούρκικα το κορόμηλο είναι ερίκ, λέξη που έχει κι αυτή περάσει στα ελληνικά, ως ερίκια· αλλού λέγονται έτσι τα κορόμηλα γενικώς, αλλού μια ποικιλία τους.

Όσο για τις μπουρνέλες, είναι δάνειο από το ιταλ. prunella, που ανάγεται στο λατινικό prunus. Και επειδή αυτό έχει ελληνική αρχή, από το προύμνον, η μπουρνέλα είναι αντιδάνεια λέξη.

Αν ζαλιστήκατε από τις πολλές ονομασίες και τις πολλές παραλλαγές των δαμάσκηνων και των κορόμηλων, μάθετε ότι ακόμα δεν τελειώσαμε. Σε κάποιες περιοχές τα κορόμηλα λέγονται και αβράμηλα, που ίσως ετυμολογείται από τα αρχαία βράβυλα, στη Χίο πάλι τα λένε νεράμπουλα· μια παλιά ονομασία που δεν ξέρω αν χρησιμοποιείται ακόμα είναι τα βαρδάσια, ενώ υπάρχουν και οι ρεγκλότες, που είναι εξελληνισμός της εκλεκτής γαλλικής ποικιλίας Reine-Claude, που πήρε το όνομά της από την «καλή βασίλισσα» Κλοντ (1499-1524), κόρη του Λουδοβίκου του ΙΒ’ και συζύγου του Φραγκίσκου του Α’ της Γαλλίας, που πέθανε στα εικοσπέντε της χρόνια, αλλά κέρδισε την αθανασία χάρη στα πράσινα γευστικά δαμάσκηνα. Μια άλλη γαλλική ποικιλία, με καρπούς μικρούς, κιτρινωπούς και πολύ αρωματικούς, που μόνο στη Λωρραίνη της Γαλλίας καλλιεργούνται, είναι οι μιραμπέλες, που πιθανόν να έχουν ελληνική αρχή, ετυμολογικά εννοώ, μια και ίσως το γαλλικό mirabelle να ανάγεται στο ελληνικό μυροβάλανον. Είμαι βέβαιος ότι θα ξέρετε κι άλλα ονόματα, περιμένω να τα προσθέσετε.

Σε μιαν επιδημία χολέρας, ο Σουρής παροτρύνει ειρωνικά τους Αθηναίους:

Εάν υγείαν θέλετε, καλοί μου πατριώται,
και φόβο νά μήν έχετε καθόλου της χολέρας,
κορόμηλα, βερύκοκα και τζάνερα νά τρώτε,
όσο μπορείτε πιο πολλά τετράκις της ημέρας.

Την εποχή του ραδιενεργού νέφους του Τσερνομπίλ, που είχε έρθει στα μέρη μας Μάη μήνα, θα θυμάστε ότι οι μπουρνέλες και τα κορόμηλα ήταν από τα πρώτα που έπρεπε να αποφεύγει κανείς. «Κανείς δεν πέθανε από τα κορόμηλα», έλεγε κάποιος γνωστός μου, αλλά έπεφτε έξω: ο αγωνιστής του 21 Παναγιώτης Κάλλας ή Τσοπανάκος (1789-1825), γνωστός για τα αυτοσχέδια ποιήματα με τα οποία εμψύχωνε τους πολεμιστές, καθώς πήγαινε στη Δημητσάνα με το άλογο που μόλις του είχε χαρίσει ο Νικηταράς, έφαγε στο δρόμο πάρα πολλά κορόμηλα, έπαθε δυσεντερία και, όπως ήταν ασθενικής κράσης, πέθανε.

 

 

62 Σχόλια to “Το φρούτο (ή τα φρούτα) από τη Συρία”

  1. Παράξενο -πως αλλιώς να το πω;- που γράφεις σήμερα για τα φρούτα από τη Συρία…

    Στην Κύπρο, οι νεκροί είναι δέκα; δεκαπέντε; ο αριθμός ακόμα συγκεχυμένος.

    Θύματα αποθηκευμένων «φρούτων» από τη Συρία.

    «It is thought the blast happened in a dump housing munitions that Cyprus had confiscated from a ship travelling to Syria from Iran in 2009.»

    Copyright © 2011 euronews

  2. sarant said

    Βέβαια, το άρθρο το είχα γράψει από νωρίτερα, όπως τα περισσότερα που ανεβάζω, και αποβραδίς κανόνισα να ανεβεί αυτόματα σήμερα το πρωί…. πού να προβλέψω…

  3. Πάνος said

    Συμβαίνουν αυτά, δυστυχώς, – αλλά η ζωή συνεχίζεται…

    Έμαθα λοιπόν, από το Γ. Γιατρομανωλάκη στο φ/μπ, ότι ετοιμάζεται «περίληψη» (750 σελίδων) του Μεγάλου Ανατολικού, ο οποίος εκδόθηκε από το 1990 και μετά, σε 8 τόμους. Ο Εμπειρίκος λοιπόν χρησιμοποιεί πλειστάκις τα περί ων ο λόγος Συριακά φρούτα.

    (Θα με κρεμάσει στο μεσιανό κατάρτι ο Σαραντάκος, με τις ελληνικούρες που γράφω…)

    Ούτω πως, το πρόσθιον μέρος του ανδρικού μορίου (η βάλανος) προσομοιάζεται όχι λίγες φορές με «μπουρνέλλαν». Αλλά η εμμονή του Εμπειρίκου είναι το δαμάσκηνο (ή, αναλλακτικά, το βερύκοκο) με το οποίο αντιστοιχίζεται το γεννητικό μόριο των (πολύ) νεαρών γυναικών, με την απαραίτητη προσθήκη «…το οποίον είχε δεχθεί μπαλταδιάν κατά μήκος».

    Όθεν, από τη Συρία έρχομαι, αλλά ο προορισμός μπορεί να είναι και το λιμάνι της Νέας Υόρκης, μαζί με τον Μεγάλο Ανατολικό. Η περίληψη του οποίου, δυστυχώς, θα είναι λογοκριμένη, ως προς τις «κρίσιμες» λέξεις, με ενδεχόμενο το τρίξιμο των κοκκάλων του κυρ- Ανδρέα…

    ΥΓ. Νίκο, έμμέσως πλην σαφώς σου προτείνω θέμα 😉

  4. @1,2 Τουλάχιστον 17 οι νεκροί διαβάζω τώρα και ο αριθμός αναμένεται να ανέβει… Τραγικό πραγματικά! Και όλα νέα παιδιά… 😦 Και δεν φτάνει αυτό, ολόκληρο το νησί υποφέρει γιατί επικρατούν θερμοκρασίες πάνω από 40 και δεν υπάρχει ηλεκτροδότηση στο μεγαλύτερο τμήμα του…

    Για το θέμα της ανάρτησης πάντως, να συμβάλω κι εγώ λέγοντας ότι στην Κατερίνη αυτά τα μικρά τα πράσινα τα λέγαμε τζιρνίκια (και όταν ήμασταν μικροί, τα κλέβαμε από τις αυλές! 🙂 ). Η μαμά μου που είναι Χιώτισσα τα έλεγε νεράμπουλες 🙂

  5. Υποθέτω πως το τζιρνίκι προέρχεται μάλλον από το τζανερίκι, ε;

  6. Φοβάμαι οτι η έκφραση ‘’δαμασκηνό ατσάλι’’ δεν είναι σωστή. Τα περίφημα Δαμασκηνά σπαθιά ήταν γνωστά όχι για το υλικό τους αλλά για τον τρόπο κατασκευής. Πλέγμα από ράβδους μαλακού σίδερου και ατσαλιού θερμαίνονταν και σφυρηλατούνταν μαζί πολλές φορές μέχρι να γίνουν μια ενιαία λάμα που διέθετε τη σκληρότητα του ατσαλιού στην κόψη, παραμένοντας ευλύγιστη σαν το μαλακό σίδερο. Όταν η κόψη ακονίζονταν αποκαλύπτονταν τα στρώματα διαφορετικού μετάλλου δημιουργώντας όμορφα ‘’μαρμπρέ’’ σχέδια που έκαναν το σπαθί ξεχωριστό.
    Μπορεί βέβαια η λέξη ‘’ατσάλι’’ να χρησιμοποιείται για να περιγράψει την έννοια ‘’σπαθί’’

  7. Ein Steppenwolf said

    6:
    There’s an apocryphal legend about Richard the Lionhearted having a conversation with Saladin about their respective swords. Richard requests an iron bar, and chops through it cleanly. Saladin shrugs, and requests a silk pillow. Richard’s sword fails to even mar it, while Saladin’s scimitar slices it neatly in half. More fanciful versions of the story have Saladin letting a silk veil fall across the edge of his scimitar, and cutting itself in half, while Richard was able to split an anvil.

  8. sarant said

    Ευχαριστώ για τα σχόλια!

    Πάνο, ίσως η περίληψη είναι καλή λύση -εγώ πάντως τον Ανατολικό, θυμάμαι, τον είχα βρει αφόρητα βαρετό ήδη από τον πρώτο τόμο.

    5: Τι να σας πω, Δαμασκηνός χάλυψ γράφει ο Δημητράκος, Damascus steel τα αγγλικά λεξικά (και η Βικιπαίδεια). Ότι υπήρχαν δαμασκιά σπαθιά, που το γράφω και στο άρθρο, δεν αποκλείει να ήταν ονομαστός και ο χάλυβας.

  9. ΣοφίαΟικ said

    Και τα κορόμηλα δαμα΄σκηνα είναι, ανήκουν στην ίδια οκογένεια. Οι δε ρεγκλότες, είναι κορόμηλα. Παρεμπιπτόντως, που θα βρω να φυτέψω μία «ρεγκλοτιά» στον κήπο μου;

  10. vioannis said

    Νταουσάνι – νταουσάνια (τα μοβ ελλειψοειδή) και το δέντρο νταουσανία. Στη Ρούμελη. (ορεινή Φθιώτιδα, Ευρυτανία, Ακαρνανία. Κάνουν την ΑΠΟΛΥΤΗ μαρμελάδα.

  11. vioannis said

    ….και το δέντρο νταουσανιά.

  12. νέο kid στο block said

    Τα κοντέινερ περιείχαν ρωσικά πυρομαχικά, όπλα και πυρίτιδα που προορίζονταν για τη Συρία και με παρέμβαση των Αμερικανών το 2009 ‘κατασχεθήκαν’ στη Λεμεσό και ‘διακριτικά’ υποχρεώθηκε η Κυπριακή Δημοκρατία να τα ‘αποθηκεύσει’. Οι εγγλέζοι του Ακρωτηρίου(που έχουν και πολλές ‘προβλεπόμενες’ αποθήκες πυρομαχικών –ως συνήθως- κάναν τους ‘Λόρδους’. Όπου ‘πιόνι’ και η μοίρα του, λέμε στο σκάκι…
    Ο διοικητής της ναυτικής βάσης -μακαρίτης πλέον- Ανδρέας Ιωαννίδης (και κατά τις πρώτες εκτιμήσεις ήρωας, μιας και εκκένωσε από κληρωτούς και αξιωματικούς τη μονάδα ,μένοντας ο ίδιος στις επάλξεις(ελέγχεται πάντως ακόμη η ακρίβεια αυτής της πληροφορίας(περί εκκένωσης της μονάδας)), είχε βομβαρδίσει με γράμματα οχλήσεως την πολιτική ηγεσία του Υπ. Άμυνας ,περί της επικινδυνότητας της κατάστασης, αλλά …φωνή βοώντος…
    ΥΓ. Δεν πολυπιστεύω σε ‘ταξίδια’ γενικά, αλλά αν υπάρχουν τέτοια, ας είναι καλοτάξιδα τα παλικάρια που σκοτώθηκαν.
    ΥΓ2. Η λειψή ηλεκτρική ενέργεια θα μας ‘ζορίσει’ τους μήνες που έρχονται (σχεδόν το 40% της ηλεκτροπαραγωγής βγήκε off), αλλά αυτό είναι το λιγότερο.

  13. @12: ΝεοΚιντ πραγματικά τραγικές καταστάσεις. Τα διαβάζω κι εγώ και έχω ανατριχιάσει. Εσύ Κύπρο είσαι; Να πω περαστικά; συλλυπητήρια; Δεν ξέρω αν μπορώ να πω κάτι και να μην ακουστεί χαζό…
    Αν και δεν με τιμάει, θα ομολογήσω ότι όταν άκουσα «έκρηξη σε ναυτική βάση στην Κύπρο», στο ραδιόφωνο καθώς ερχόμουν στη δουλειά, ένιωσα μια μικρή χαρά σκεπτόμενος ότι ήταν μια από τις Βρετανικές βάσεις, και ίσως τους έκανε να σκεφτούν να αποχωρήσουν… Δυστυχώς όμως ήταν της Ε.Φ.

    Εντωμεταξύ ξεκίνησαν και οι πρώτες συνωμοσιολογίες, και όχι άδικα μπορώ να πω, γιατί η σύμπτωση είναι τρομακτική. Το στρατόπεδο λεγόταν «Ευάγγελος Φλωράκης» προς τιμήν του Αντιστράτηγου και τότε αρχηγού ΓΕΕΦ που σκοτώθηκε υπό αδιευκρίνιστες συνθήκες στις 11 Ιουλίου του 2002, ώρα 4:20 δηλαδή ακριβώς 9 χρόνια πριν, παρά 7 λεπτά! (η πυρκαγιά ξεκίνησε στις 4:27 διαβάζω). Τι να πω; Δεν ξέρω…

  14. Ein Steppenwolf said

    12:

    Το χρονικό δώδεκα προαναγγελθέντων θανάτων: Είχε προειδοποιήσει ο νεκρός διοικητής της ναυτικής βάσης.

  15. νέο kid στο block said

    Στέλιο, ναι, είμαι στη Λεμεσό. Γράφω υπό πίεση γιατί το ρεύμα κόβεται κι έρχεται συνέχεια και μάλλον θα τραβήξει η ιστορία για καιρό (Ο ηλεκτροπαραγωγός σταθμός της Αρχής Ηλεκτρισμού στον Βασιλικό (δίπλα στην -κρανίου τόπο- ναυτική μονάδα) μοιάζει με τη Φουκοσίμα).
    Το ωστικό κύμα ήταν τεράστιο. Ξυπνήσαμε στις 6 το πρωί από το μπαμ και το σαν σεισμό τράνταγμα(στα 20-30 χιλ. μακριά!) και όταν ακούς ένα μπαμ και βλέπεις και καπνό στα ανατολικά …καταλαβαίνεις που πάει το μυαλό.
    Ρεύμα κομμένο παντού, θα κόβεται και το νερό πλέον (πάνω που είχαμε ‘λύσει’ το υδατικό …αλλά οι αφαλατώσεις ‘τραβάνε’ πολλές μεγαβατώρες και υπάρχουν άλλες προτεραιότητες) .
    Προσωπικές ή φιλικές απώλειες δεν είχα, αλλά η κοινωνία εδώ είναι μικρή και έτσι αναγκαστικά συμπάσχεις με αυτούς που είχαν (μια κοπελιά στο γραφείο έχασε δυο γειτονόπουλα ,δίδυμα 19 άρια φανταράκια, δράμα…)
    Κλασική περίπτωση ‘κρεμάστε τον αδελφό μου, γιατί εγώ ζαλίζομαι’ η όλη ιστορία.
    Είμαι σε θέση να ξέρω πολλά για τις αιτίες και τις ευθύνες, αλλά δεν είναι του παρόντος.
    Συγγνώμη για τον προσωπικό τόνο και το άσχετο με τα της ανάρτησης.
    Αυτός ο καταραμένος Ιούλιος πρέπει να καταργηθεί σ’ αυτόν τον τόπο …

  16. sarant said

    Νεοκίντ, αν έχεις να πεις και άλλα μην διστάζεις, θα έχει πολύ ενδιαφέρον -περισσότερο πάντως από τα κούμπουλα, τουλάχιστον σήμερα.

  17. νέο kid στο block said

    Τι να πούμε κύριε Σαραντάκο…, έχω άποψη και κάποια γνώση συγκεκριμένη που περιλαμβάνει Ονοματεπώνυμα, αλλά δεν θέλω να τη μοιραστώ ‘στα ίσια’, γιατί μπορεί να κατηγορηθώ για πολιτικολογία και ‘γραμμή’ και δεν το θέλω, ειδικά εδώ μέσα .
    Θα καταθέσω μόνο δεδομένα που γνωρίζω προσπαθώντας να είμαι κατά το ανθρωπίνως δυνατόν ουδέτερος και αποστασιοποιημένος.
    Έχω διατελέσει στο στρατιωτικό μου, δόκιμος υλικού πολέμου και υπηρέτησα σε μονάδες πυρομαχικών ,τελευταία στη μεγαλύτερη μονάδα πυρομαχικών στα Βαλκάνια (έτσι μας λέγαν τουλάχιστον…) στο Αυλάκι Φθιώτιδος (κοντά στη Στυλίδα).
    Ε, ακόμα και εγώ και ο τελευταίος γκάβακας φανταράκος εκεί, ξέραμε ότι τα διαόλια, τα σέβεσαι! Τα χώνεις σε ημιθαμένες δροσερές αποθήκες ή και μέσα στο βουνό .
    Τώρα πως γίνεται (γιατί διαβάζω μεγαλοκριτικές στο διαδίκτυο για διαφόρους ‘ανίκανους’ μακαρίτες…) σε μια μονάδα που είχε Ο.Υ.Κ , Μ.Υ.Κ πως διάολο τα λένε, μηχανικούς του ναυτικού, που είχε έμπειρους αξιωματικούς και ικανό (σύμφωνα με παλιότερες μαρτυρίες και όχι τώρα που ο νεκρός δικαιώνεται) πλοίαρχο διοικητή, τα ρημάδια να ήταν στοιβαγμένα το ένα πάνω στο άλλο, ακριβώς όπως τα ξεφόρτωσαν από το ρημαδοπλοίο σε κοντέινερ , κάτω από την ντάλα, ΧΩΡΙΣ έστω μια τέντα για σκιά (ήταν λέει ακριβή!??) , τι να πω?
    Θέλω να πω με τα παραπάνω, ότι το θέμα είναι πολύπλοκο (και όχι απλά, όπως δυστυχώς βλέπω ότι παρουσιάζεται υπεραπλουστευμένα στα μήντια, θέμα στρατιωτικής ηλιθιότητας ή πολιτικής ανευθυνότητας και αδιαφορίας) .
    Τα ρημάδια ήταν ρώσικα, προορίζονταν για την αραπιά, τα ‘μπλόκαρε’ η κυρά Χίλαρυ, αλλά ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΕ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ τους(και οι Ρώσοι!) και τα φορτώθηκε στην ‘καμπούρα’ του ένας τόπος που είναι ‘Ευρώπη’, που είναι σύνορα Ευρώπης, που οφείλει να υποδέχεται να περιθάλπει και να επιδοτεί τους πρόσφυγες αλλά και να μην υποθάλπει την αραποτρομοκρατία, που πρέπει να κρατάει ισορροπίες στην μπαρουταποθήκη του κόσμου μεταξύ αράβων και ισραηλινών ,που ‘πρέπει’ να ‘λύσει’ το κυπριακό ΠΡΙΝ αναλάβει προεδρία της Ε.Ε. ,που του κρέμασαν και τη δαμόκλειο σπάθη του ‘να είστε political correct κουμπάροι και πολλοί οικονόμοι, γιατί θα πάθετε σαν την Ελλάδα ,παλιοσυνδεδεμένοι!(οικονομικά) (ήδη άρχισαν οι μουντς,πριτς,φριτς..να ‘υποβαθμίζουν’) και έχουν σαν κερασάκι στη τούρτα και τους Νταβατζήδες τοποτηρητές εγγλέζους!
    Δεν προσπαθώ να δικαιολογήσω τίποτε, απλά έτσι βλέπω κάπως ευρύτερα το θέμα και ξέρω ότι δεν είμαι και πολύ political correct…
    Σε τελική ανάλυση βέβαια, ότι και να πω κι εγώ και ο οποιοσδήποτε, αλλοίμονο στα παιδιά του κόσμου…

  18. sarant said

    Ευχαριστώ για την άποψη!

  19. gbaloglou said

    17

    Αντιθέτως ο πρόεδρος του ΔΗΣΥ ισχυρίζεται ότι Αμερικανοί, Άγγλοι, και άλλοι προσφέρθηκαν να βοηθήσουν (;) την Κύπρο να καταστρέψει τα πυρομαχικά … αλλά η Κυπριακή κυβέρνηση αρνήθηκε για να μην δυσαρεστήσει (;) Ιράν και Συρία. [Απλώς γράφω εδώ ότι άκουσα … συν το ότι υπάρχουν πλέον αυστηροί κανονισμοί κατά της ‘ταφής’ πυρομαχικών στην θάλασσα.]]

  20. νέο kid στο block said

    Κύριε Μπάλογλου (ελπίζω να έχω τονίσει σωστά το όνομά σας), δεν έχω υπόψη μου τη σχετική δήλωση Αναστασιάδη (βέβαια εφόσον το λέτε έτσι είναι, απλώς δεν έχω δει την ακριβή διατύπωση) αλλά τώρα σοβαρά, υπήρχε περίπτωση οι Αγγλοαμερικάνοι να προσέφεραν την άδολη χείρα βοηθείας και οι μανοκυπραίοι να είπαν όχι, οι πελλοί, για να μη στενοχωρήσουν τον Αχματινεντζάντ και τον Άσσαντ? Εντάξει είπαμε… υπαρκτός σοσιαλισμός αλλά όχι και τόσο υπαρκτός..:-)

    Αφήστε που, άμα ήθελαν να μη τους στενοχωρήσουν, δεν θα είχαν τσακώσει το πλοίο in the first place, υπάρχουν πολλοί -σχετικά εύκολοι- τρόποι να ‘κάνεις το κορόιδο’(γίνεται σχεδόν καθημερινά στον λιμένα Λεμεσού…) χωρίς να παραβιάσεις ‘διεθνείς συμβάσεις και υποχρεώσεις’ και να πεις μετά… oh sorry, I was absentminded!

  21. gbaloglou said

    20 — «Μπαλόγλου», ευχαριστώ.

  22. Νοστιμότατες βαρδάτσες, κατά τα βαρδάσα του Κοραή, είχαμε στο εξοχικό μου (Αχαΐα) επί χρόνια.

    Το δαμασκηνό είναι όπως το λέει στο 6. Η τεχνική αυτή, μάλιστα, έχει βρει και συνέχεια σε εξελιγμένες σύγχρονες μεθόδους παραγωγής (damascene processing) για μικροτσιπάκια.

  23. Τζι said

    Μια απορία : από το αβράμηλα βγαίνει το … αβραμόπουλο ;

  24. τὶς βανίλλιες ἐγὼ τὶς ξέρω καὶ μπομπότες.

  25. sarant said

    Κορνήλιε, κάπου πρέπει να το έχουμε ξαναπεί, πρέπει να είναι βορειοελλαδίτικο.

  26. metanastis said

    Ως θεσσαλονικιός επιβεβαιώνω τις μπομπότες.

    Μάλιστα όταν πρωτοάκουσα το τραγούδι
    Πριν τριαντα χρόνια τέτοια εποχή
    Τρώγαμε μπομπότα – ήταν κατοχή..
    (κι εσύ Δημητράκη δεν τρως το φαί σου….)

    απορούσα τι σχέση έχουν οι μπομπότες με την κατοχή, και σκεφτόμουνα ότι το να τρώς φρούτα
    δεν θα πρέπει να ήταν και τόσο δραματικό!

  27. gbaloglou said

    Διαβάζω εδώ ότι η κατοχική «μπομπότα» ήταν είδος πίτας! Για μένα βέβαια οι μπομπότες δεν ήταν παρά τα άγουρα (τζαν;)ερίκια που κλέβαμε από τα δέντρα της γειτονιάς. (Και όταν ωριμάσουν τα ερίκια αυτά μοιάζουν με μικρές βανίλιες, και δεν βρίσκονται πλέον στα δέντρα αλλά στα μανάβικα.)

  28. sarant said

    Για τους νότιους η μπομπότα ήταν ψωμί από καλαμποκάλευρο. (Ακόμα και το ΛΚΝ έτσι το έχει).

  29. Μίμης said

    Ως Κατερινιώτης επιβεβαιώνω το ‘τζιρνίκια’ του Στέλιου για τους καρπούς της φωτογραφίας – αν ήθελες φιλάκι(α) από τα κορίτσια της γειτονιάς έπρεπε να ανέβεις στη ‘τζιρνικιά’ και να τους μαζέψεις μερικά… Μόλις πριν δύο μέρες πάντως είδα με έκπληξη ότι σε συσκευασία γνωστής υπεραγοράς έγραφε κορόμηλα – ποκιλία ‘τσερνίκια’

  30. #27 κι ἐγὼ μικρὸς ἔκλεβα ἐρίκια ἀπὸ δέντρα τῆς γειτονιᾶς. μπομπότα -τὄχω ξαναπεῖ νομίζω-μὲ τὴν ἔννοια τοῦ καλαμποκόψωμου πρωτοσυνάντησα στὴν Παναγία τῶν Παρισίων, δὲν θυμᾶμαι τὸν μεταφραστή, ποὺ τὴν διάβασα στὴν Β Γυμνασίου. καὶ παραξενεύστηκα πολύ.

  31. Μίμης said

    Σχετικά με το #28 – και ο πατέρας μου που έζησε την κατοχή ως έφηβος στην βόρεια Ελλάδα (Πιερία) μπομπότα έτρωγε (εννοόντας το ψωμί από καλαμποκάλευρο). Οπότε δεν πρέπει να ήταν μόνο των νοτίων…

  32. 7 το ανέκδοτο με τον Ριχάρδο και το Σαλαντίν, αν θυμάμαι καλά, είναι από τον Ιβανόη.

  33. ein Steppenwolf said

    32:
    Έψαξα στο Google, δυστυχώς χωρίς αποτέλεσμα, με κλειδί
    saladin || saladine site:en.wikisource.org/wiki/Ivanhoe
    Η ιστορία υπάρχει πάντως στο βιβλίο «Old Time Tales» ή «Kings and Knights of Old» του Lawton B. Evans.

  34. νέο kid στο block said

    ‘The Talisman’ του Sir Walter Scott.

  35. Μαρία said

    34
    Kαι:
    http://www.hvk.org/articles/0601/92.html

  36. νέο kid στο block said

    @Μαρία: 🙂 🙂
    Ομολογώ ότι στους λίκνους είμαι Δ’Εθνική σε σύγκριση με σένα, που είσαι Champions League!

  37. Ε αν με τέτοια ζέστη η Μαρία επέστρεψε στο ίντερνετ μόνο και μόνο για να μου απαντήσει, χαλάλι το λάθος 😉

  38. Μαρία said

    36 Ναι αλλά εσύ ήξερες το μυθιστόρημα, ενώ εγώ σαν άσχετη έβαλα στη θεία γούγλη Saladin’s sword και όχι τα περίπλοκα του Λύκου(33).
    Τελικά ο δύτης δεν έπεσε και πολύ έξω. Του έκανε καλό το σκι.

  39. Χα, χα. Άντε να πείσεις τώρα ότι στην Αυστρία δεν χιόνιζε. Βροχή όμως έφαγα.

  40. Μαρία said

    37 Με αφορμή τη δικιά σου επιστροφή διάβασα το άρθρο για τα δαμάσκηνα. Να προσθέσω λοιπόν το σαμοθρακιώτικο(και εβρίτικο) πράουστο ή πραούστι που μας έμαθε ο Στάζυ πέρσι πάλι τέτοιο καιρό.
    https://sarantakos.wordpress.com/2010/07/13/ksekokal/#comment-39383

  41. ein Steppenwolf said

    Δύτη, Παιδίον Νέον και Μαρία: σας ευχαριστώ όλους!

  42. sarant said

    Άλλη μια από τις αμέτρητες παραλλαγές που έχει το κορόμηλο!

  43. Μαρία said

    42 Αναφέρεις τις μπουρνέλες. Εμείς τις λέμε προύνα και πίστευα οτι είναι λατινική λέξη. Το προύμνο πώς ετυμολογείται;

  44. Μπουκανιέρος said

    38β Ευτυχώς που δεν έσπασε τίποτα, πάλι…

  45. 44 Χα, χα, χα.

  46. Μαρία said

    45 Στο τέλος θα σου δώσουμε κι αναπηρική σύνταξη ή έστω ένα επιδοματάκι.

  47. Αν μου δώσετε, την παίρνω 🙂

  48. Πόντιος Πιλότος said

    Στα ποντιακά τα κορόμηλα τα λένε κοκκύμελα.
    Επίσης στα χωριά της Θεσσαλονίκης πολλές φορές τα λένε ρίκια, χωρίς το αρχικό «ε».

  49. sarant said

    43: Το προύμνο είναι αρχαίο ή ίσως ελληνιστικό, αλλά δεν έχω τώρα κιτάπια. Μάλλον μεσογειακό δάνειο, θα λένε τα κιτάπια υποθέτω.

  50. Παπαδόπουλος Σωκράτης said

    Socra
    Τα κορόμηλα στην Κορνοφωλιά Σουφλίου τα λέμε «μούσμουλα» και οι Σουφλιώτες λόγω αυτής της ονομασίας μας λένε κοροϊδευτικά «Μουσμουλάδες» και μουσμουλά-δικο λαό…..

  51. Beatrice Vaughn said

    Κατατοπιστικοτατο το αρθρο! η μονη πινελια, αν θελετε, που θελω να προσθεσω ειναι οτι η γιαγια μου κι ο παππους μου, που ηταν γενημα θρεμα απο τον Τσεσμεκαι το Αξαρι αντιστοιχα, ελεγαν τζανερα ολα τα ειδη του δαμασκηνου… Αντιθετα, η μητερα μου, βερα Κεφαλινιτισσα, τα λεει ολα μπρουνελλες!

  52. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    51. Από τη Δράμα οι συμπέθεροι μάς έφεραν στην Κρήτη δυο δεντρουλάκια μουσμουλιές. Λύνανε-δένανε, που λέμε, πεντέξι χρόνια, έκαναν κι ένα αξάι καρπούς δυο φορές κι ύστερα ξεράθηκαν. Δεν τα σήκωσε η κατακαϊλα του νότου φαίνεται. Άλλα φρούτα αυτά.’Οχι τα δέσπολα που είναι για μας τα συνώνυμά τους. Τα είδα να πουλιούνται στη Θεσσαλονίκη αυτά τα μούσμουλα του βορρά.
    σ.σ.’Εχω πάθει κόμπλα με τα διπλά σύμφωνα εδώ(Βοράς ή βορράς ;-‘εγινα βορά στο πλασμόδιο Σαραντακιστάν 🙂 🙂
    -Μούσκλα και μουσκλάκια λέμε κάτω εκεί, μια ποικιλία μικρών ντόπιων δαμάσκηνων που γίνονται κατακαλόκαιρο και ξαφνιάζουν σαν απρόσμενο θαύμα, αν τυχαία περάσεις κάθιδρως μέσα στη λαύρα (μού ΄χει τύχει) στους «γύρους» στα ερημωμένα πρώην περβόλια, με τη μωβ ομορφιά τους και την περίσσια γλυκάδα τους.

  53. sarant said

    Σας έφεραν παλιά μούσμουλα, όχι γιαπωνέζικα που ευδοκιμούν στον νότο:
    https://sarantakos.wordpress.com/2011/05/16/mousmoula/

  54. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    54. Ακριβώς!Μα είναι απέραντος μπαξές αυτό το ιστολόγιο. Λεξιλόγιο,Φυτολόγιο, Κρεμαστοί Κήποι, Διεθνείς Δρυμοί, δεν προκάνω να το τριγυρίσω μήτε σε δέκα χρόνια. E, προς το παρόν ο κύβος ερρίφθη.Οι οπωροφόρες λέξεις σύντομα στην κορφή της αριστερής ντάνας μου. Έχει και τη «γιορτή βιβλίου» στο Πεδίο ‘Αρεως να ΄πα δω τί γίνεται κι εκεί.

  55. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Το 54 στο 53 ασφαλώς.Βιασύνη.Με περιμένει γναθο-λόγος, γναθιστής πώς τους λεν αυτούς που σε στέλνει ο οδοντίατρος άμα τα βρει σκούρα με τις κλειδώσεις της μούρης…Έφυγα. (μην πείτε γναθοχειρουργός, έχω μπλέξει 🙂 )

  56. […] Το κορόμηλο είναι ένα είδος δαμάσκηνου. Το όνομά του ίσως είναι παραφθορά της λέξης καρυόμηλο (κάρυο = μικρός καρπός με σκληρό περίβλημα). Όμως ανάλογα με το χρώμα του και το μέρος της Ελλάδας όπου φυτρώνει, παίρνει και διαφορετικό όνομα (τζάνερο, κούμπουλο, κ.ά.), όπως μας πληροφορεί ο συγγραφέας του βιβλίου «Οπωροφόρες Λέξεις» Νίκος Σαραντάκος. […]

  57. Γς said

    Ναι. Τζάνερα και κορόμηλα είναι το ίδιο πράγμα. Τα λέμε και μπουρνέλες.

    Πήρα προχτές από το σούπερ μάρκετ κάνα δυο κιλά. Σαν να μην τα είχα φάει ποτέ.
    Πάντα τα τρώγαμε με το που δένανε στα δέντρα στις γειτονιές.
    Μικρά με τη στυφή γεύση τους. Ιδίως γι αυτήν την ξινόστυφη γεύση τους.
    Ποιος ξέρει ποιο από τα συστατικά τους μας τράβαγε. Η βιταμίνη C; Η Α; Η΄ η νιασίνη (βιταμίνη Β3);

    Αχ αυτή η γεύση! Αξέχαστη. Οι φλούδες μανταρίνι της οδού Αριστοτέλους της νιότης μας.

  58. Γς said

    > Τζάνερα και κορόμηλα είναι το ίδιο πράγμα. Τα λέμε και μπουρνέλες

    Δεν παίρνω και όρκο.
    Μόλις τώρα βλέπω ότι τα έχεις μελετήσει σε βάθος στο άρθρο σου.

    Πάντως και τα τρία είναι το ίδιο πράγμα στη μνήμη μας. Τη μακρινή μνήμη που όλο κι έρχεται και κοντύτερα όσο γερνάμε

  59. Γς said

    Που σχετίζεται, τρόπο τινά και με την επικαιρότητα.
    Από τον Κεδίκογλου και την Κορομηλά που έπαιζαν χέρι χέρι στις χαζοεκπομπές της Ε΅ΡΤ παλιά.

  60. sarant said

    Άλλο τα τζάνερα, άλλο οι μπουρνέλες, είπαμε!

  61. Η λέξη κορόμηλο πρέπει να βγαίνει ετυμολογικά από το κούμπουλο (πβ. και τον ιδιωματικό θεσσαλικό τύπο κορόμπλο) κι αυτό από το αλβανικό kumbull (όπως συμπλήρωσα και στο βικιλεξικό), με επίδραση βέβαια και των πολλών ελληνικών λέξεων σε -μηλο

  62. […] Το κορόμηλο είναι ένα είδος δαμάσκηνου. Το όνομά του ίσως είναι παραφθορά της λέξης καρυόμηλο (κάρυο = μικρός καρπός με σκληρό περίβλημα). Όμως ανάλογα με το χρώμα του και το μέρος της Ελλάδας όπου φυτρώνει, παίρνει και διαφορετικό όνομα (τζάνερο, κούμπουλο, κ.ά.), όπως μας πληροφορεί ο συγγραφέας του βιβλίου «Οπωροφόρες Λέξεις» Νίκος Σαραντάκος. […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: