Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Λέξεις τουρκικής προέλευσης στο κρητικό ιδίωμα

Posted by sarant στο 20 Νοεμβρίου, 2014


basorfanΤα γλωσσικά δάνεια και αντιδάνεια είναι ένα από τα θέματα που απασχολούν συχνά το ιστολόγιο, γιατί ο γλωσσικός δανεισμός (και αντιδανεισμός) είναι φαινόμενο που με σαγηνεύει. Κατά καιρούς παρουσιάζω εδώ άρθρα για λέξεις που μπήκαν στα ελληνικά από τη μια ή την άλλη γλώσσα ή για ελληνικές λέξεις σε ξένες γλώσσες ή για αντιδάνεια. Για προφανείς λόγους, μεγάλο μέρος των γλωσσικών αυτών δανείων στην ελληνική γλώσσα είναι τουρκικής προέλευσης -και έχω παλιότερα δημοσιεύσει ένα άρθρο με «220 τούρκικες λέξεις«. Το άρθρο εκείνο είχε ένα μειονέκτημα: το λημματολόγιο δεν το είχα καταρτίσει εγώ αλλά, όπως έλεγα, το είχα βρει να κυκλοφορεί στο Διαδίκτυο και είχε αρκετά λαθάκια στις εξηγήσεις, καναδυό λέξεις που δεν ήταν τούρκικης προέλευσης, καθώς και αρκετές ελλείψεις. Έχω σκοπό στο μέλλον να φτιάξω ένα άλλο άρθρο με κάπως πληρέστερο κατάλογο, με τουλάχιστον διπλάσιο πλήθος λημμάτων. Να δούμε πότε θα αξιωθώ.

Κι έτσι, πήρα στα χέρια μου με μεγάλη χαρά και πολύ ενδιαφέρον ένα βιβλίο που εκδόθηκε πριν από λίγο καιρό από τη Βικελαία Δημοτική Βιβλιοθήκη Ηρακλείου, το «Λέξεις τουρκικής προέλευσης στο κρητικό ιδίωμα» του Βασίλη Ορφανού. Με ενδιαφέρον, διότι και οι διάλεκτοι είναι θέμα που με ενδιαφέρει πολύ. Με χαρά, επειδή ο Βασίλης είναι καλός φίλος και φίλος του ιστολογίου και ήξερα ότι δουλεύει εδώ και χρόνια το βιβλίο αυτό, κι είναι πάντοτε ενθαρρυντικό να βλέπεις τους κόπους να καρποφορούν και να δίνουν τόσο μεστούς καρπούς: το βιβλίο του Βασίλη εκτείνεται σε σχεδόν 600 σελίδες και περιέχει περίπου 3.000 λήμματα, 3.000 λέξεις τουρκικής προέλευσης στο κρητικό γλωσσικό ιδίωμα.

Ο αριθμός αυτός φαίνεται πολύ μεγάλος, αλλά πρέπει να πάρουμε υπόψη δυο παράγοντες: α) Δεν χρησιμοποιούνται σήμερα όλες αυτές οι λέξεις· και πολλές από όσες χρησιμοποιούνται, ακούγονται κυρίως στην ύπαιθρο ή είναι γνωστές μόνο στους γεροντότερους, και β) Ο Ορφανός καταγράφει επισης όλες τις σύνθετες και παράγωγες λέξεις, ακόμα και όταν μόνο το ένα συνθετικό είναι τουρκογενής λέξη (θα δώσω πιο κάτω ένα παράδειγμα). Από την άλλη, δεν περιλαμβάνει λέξεις που, αν και στις πηγές αναφέρονται ως τουρκικά δάνεια, έχουν μπει στη γλώσσα απευθείας απο τα αραβικά, ας πούμε το ζάρι.

Όταν λέμε «λέξεις του κρητικού ιδιώματος», δεν καταγράφονται φυσικά μόνο οι «αποκλειστικά κρητικές» λέξεις -και πώς θα γινόταν αυτό άλλωστε- αλλά και πάρα πολλές πανελλήνιες, π.χ. καζάνι, μπεκρής, που υπάρχουν και στα γενικά λεξικά της νεοελληνικής. Ο Ορφανός επισημαίνει με αστερίσκο όλα τα λήμματα του βιβλίου που περιλαμβάνονται στο Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής, ενώ με ένα Α σε εκθέτη σημειώνει τα λήμματα που δεν υπάρχουν στο ΛΚΝ αλλά τα περιλαμβάνει ο Ανδριώτης στο Ετυμολογικό Λεξικό του. Υπολογίζει επίσης ότι περίπου 90 από τις λέξεις του λεξικού περιλαμβάνονται και στις «Λέξεις που χάνονται«, το βιβλίο που έχω βγάλει με 366 λέξεις που δεν υπάρχουν στα σύγχρονα μεγάλα λεξικά μας.

Ο Ορφανός έχει κάνει εντυπωσιακή δουλειά σε όγκο αλλά και σε επιμέλεια. Άλλωστε, τη μεθοδικότητά του την έχουμε γνωρίσει από πρώτο χέρι εδώ στο ιστολόγιο, στην υποδειγματική εργασία του για τη «διαδρομή της έκφρασης αμέτι μουχαμέτι«. Στο Λεξικό, έχει αποδελτιώσει όλα τα βασικά συγγράμματα του κρητικού ιδιώματος -και υπάρχουν πολλά, του Πάγκαλου, του Πιτυκάκη και του Ξανθινάκη είναι τα πιο γνωστά- αλλά και πάρα πολλές συλλογές γλωσσικού ιδιωματικού υλικού από άλλες περιοχές της χώρας, θέλοντας να βρει ανάλογους τύπους -και καταλήγει στο συμπέρασμα στο οποίο είχα κι εγώ καταλήξει όταν έγραφα τις «Λέξεις που χάνονται», ότι πάρα πολλές από τις λέξεις που θεωρείται από τον εκάστοτε συλλογέα ότι έχουν τοπικό χαρακτήρα (π.χ. κοζανίτικες, μυτιληνιές, κρητικές, ηπειρώτικες) στην πραγματικότητα είναι είτε πανελλήνιες, είτε «υποπανελλήνιες» (πολυπεριφερειακές τις έχω επίσης πει), δηλαδή απαντούν σε εκτεταμένα τμήματα του ελλαδικού χώρου και όχι απαραιτήτως γειτονικά, ας πούμε στην Κρήτη και στην Πιερία. Η βιβλιογραφία του πιάνει πολλές σελίδες, και πέρα από λεξικά, μελέτες, άρθρα, εκτείνεται επίσης σε διαδικτυακές πηγές αλλά και σε λογοτεχνικά έργα. Μια πρωτοτυπία είναι ότι πλάι σε κάθε μια από τις δευτερεύουσες πηγές (όχι δηλ. από τα κρητικά λεξικά) σημειώνει τα λήμματα για τα οποία άντλησε υλικό. Έτσι, π.χ. από το ιστολόγιό μας έχει πάρει υλικό για τα λήμματα αμέτι μουχαμέτι, καλντιριμιτζής, κεμέρι, μεσκίνης, μπουλούμπασης, νταμπασίνα, σουρντίζω, τζάνερο, φιστίκι, χαβανόζι, ενώ από το «Σχολείον των ντελικάτων εραστών» (μετάφραση καμωμένη από τον Ρήγα Φεραίο) έχει πάρει υλικό για το λήμμα πεστρέφι.

Πολλή δουλειά, γόνιμη δουλειά, αλλά και ανάσες. Το καλό με τα λεξικά αυτά, τα προσωπικά, τα μερακλίδικα, που δεν είναι υποχρεωμένα να φοράνε επίσημο ένδυμα όπως τα μεγάλα λεξικά σαν το ΛΚΝ ή της Ακαδημίας (και, προς Θεού, μην το πάρετε αυτό για μομφή είτε έτσι είτε αλλιώς), είναι πως αφήνουν στον συγγραφέα τους περιθώριο για περιστασιακές παρεκβάσεις, που τις βρίσκω ιδιαίτερα σαγηνευτικές, αρκεί ο συγγραφέας να μην το παρακάνει -και ο Ορφανός είναι φειδωλός στις παρεκβάσεις του, αλλά τερπνός όποτε τις αποφασίζει. Σε μια λέξη, στο «καραμπάσι» ή «καραμπάχι», ένα είδος ιαματικού ελαίου, κάνει την τιμή να της αφιερώσει το οπισθόφυλλο, και γι΄αυτήν γράφει, ανάμεσα σε άλλα:  Η μάνα μου αγόραζε κάθε χρόνο λίγο καραμπάσι από έναν γυρολόγο αχτάρη (από τον Αποκόρωνα ήταν, αλλά τον έλεγαν «ο Σφακιανός»), και το φύλαγε σε ένα κομψό μπουκαλάκι (το γυάλινο πώμα του απόληγε σε μισοφέγγαρο), που το είχε χαρίσει στη μάνα της μια χανούμη γειτόνισσα στις αρχές του 1900. Δυο-τρεις σταγόνες καραμπάσι σε μια κουταλιά ζάχαρη και μισό ποτήρι κρύο νερό ήταν στα παιδικά μου χρόνια το φάρμακο διά πάσαν νόσον.

Είπα πιο πάνω ότι στο λεξικό δεν καταγράφονται μόνο βασικά λήμματα, αλλά και παράγωγα και σύνθετα. Έτσι, για τη λέξη καζάνι βρίσκουμε στο λεξικό τα εξής λήμματα: καζάνα, καζανάρα, καζανάραινα, καζαναργιό, καζαναρεύγω [κάνω απόσταξη ρακής], καζανάρης, καζανάτορας, καζανατζής, καζάνεμα [η διαδικασία της απόσταξης], καζανέματα [η εποχή που γίνεται η απόσταξη, αυτό τον καιρό περίπου], καζανεύγω, καζάνι, καζανιά, καζανιάζω, καζανιάτικο [τα καζανιάτικα, η ποσότητα που κρατάει ο ιδιοκτήτης του καζανιού ως αμοιβή για την απόσταξη που κάνει για λογαριασμό τρίτου], καζανοβγάνω, καζανόκαιρος, καζανοκέφαλος, καζανόξυλα, καζινοπαραστιά, καζαντζής. Αν τα μέτρησα καλά, είναι 21 λήμματα, και πρέπει να προσθέσουμε και όσα έχουν δεύτερο συνθετικό το καζάνι, π.χ. ρακοκάζανο. Βλέπουμε παρεμπιπτόντως ότι η λαϊκή γλώσσα έχει μπορέσει να ενσωματώσει αρμονικά τις δάνειες λέξεις, και να παράξει (σικ, ρε) δεκάδες παράγωγα και σύνθετα, ενώ η λόγια γλώσσα (ή η σημερινή νεοελληνική, κακά τα ψέματα) δεν το καταφέρνει και τόσο καλά αυτό -αλλά πλατειάζω.

Καλό είναι όμως να πάρουμε και μια γεύση από το λεξικό. Θα παραθέσω μερικά λήμματα, όχι στην πληρότητά τους, που μου τράβηξαν την προσοχή καθώς το φυλλομετρούσα (θα το διαβάσω και πιο προσεχτικά).

αμπλά: η αδελφή (τκ. abla, η μεγαλύτερη αδελφή).

ασκαλντί, ασκαρντί, ασκαντί: παραλίγο (από τουρκ. az kaldi, «λίγο έμεινε»)

αχιουρές: ο ασουρές, το γνωστό πολίτικο γλυκό, αλλά και, μεταφορικά, πράγμα ή πρόσωπο που δεν έχει αξία. Και φράση: εγενήκανε αχιουρέ: καβγαδίσανε άγρια, γίνανε μαλλιά κουβάρια (επειδή ο αχιουρές είναι μίγμα πολλών υλικών).

ελίφι: φυτικό σφουγγάρι για το μπάνιο. Το γράφουν και ελείφι (παρετυμ. προς το αλείφω) αλλά όπως έχει δείξει ο Κ. Καραποτόσογλου προέρχεται από το τκ. lif (ίνες, όπως του κορμού του φοίνικα).

ζιαφεντάδικος: αυτός που δουλεύει σε άλλον αμισθί, υπό τον όρο ότι αυτός θα του κάνει ζιαφέτι, θα τον τραπεζώσει. Από το ζιαφέτι (τραπέζωμα) με παρετυμολογία προς το ‘αφέντης’.

κερεβίζι: το σέλινο, tk, kereviz. Και αστείο δίστιχο: Ίντα ψήνεις και μυρίζει; Κεντανέ και κερεβίζι! Κεντανές είναι τα πράσα (επίσης στο λεξικό).

κουρκουζάνης: δειλός, και ρήμα: κουρκουζανεύω: δειλιάζω (από korku = φόβος).

λαλά: η γιαγιά (και λάλος: ο παππούς). Από τουρκικό lala, που αρχικά σήμαινε παιδαγωγός. Η μετάβαση στη σημασία της γιαγιάς, μάλλον επειδή η γιαγιά αναλάμβανε παλιότερα το ρόλο αυτόν στις λαϊκές οικογένειες.

λέχι, λέσι: το ψοφίμι, όπως στην κοινή νεοελληνική, αλλά έχει ενδιαφέρον ότι έχει αναπτυχθεί και η σημ. λέχης = τεμπέλης, με παράδειγμα χρήσης «Δεν επήε σήμερο ο γιος μας στο σκολειό μόνο εκείτουντανε ολημέριως τση μέρας ωσάν τον λέχη», που δείχνει πώς έγινε η αλλαγή σημασίας και γένους. Και » με το λέχι ντου» = με το πάσο του.

μιλέτι: το έθνος, η ράτσα, η φυλή. Σε υποτιμ. φράσεις όπως «Ε, του διαόλου/του κερατά το μιλάτι! (τκ. millet)

ναφιλέ: μάταια, ανώφελα. Από τουρκ. nafile, το οποίο μπορεί να είναι αντιδάνειο (από ανωφελώς) αλλά δεν είναι βέβαιο. Υπάρχει και τύπος αναφιλέ, από επανανάλυση -μα ναφιλέ > μα αναφιλέ.

νεφέσι: ρουφηξιά καπνού (τκ. nefes) [ΝΣ: που μου θυμίζει το ρεμπέτικο «Ο λουλάς και το νεφέσι μ’ έφεραν σ’ αυτή τη θέση»]

νταμαύλησι και νταμαυλησί: μικρή αυλή (αυλιδάκι) που σχηματίζεται στη στέγη ισόγειου δωματίου. «Τα καλοκαίρια βγάνομε το τραπέζι όξω στο νταμαύλησι και τρώμε εκειά». Από το dam avlusu «αυλή στέγης». Το dam είναι τούρκικο, το avlu είναι απο την αυλή, άρα έχουμε ημιαντιδάνειο! Όπως λέει ο Ορφανός, είναι δάνειο που ξαναγύρισε πληρωμένο με… τόκο!

ντουκιάνι, ντουκάνι: καφενείο, παντοπωλείο -ιδίως στο χωριό που είναι και τα δύο. Σημειώνει ο Ορφανός ότι το ντουκιάνι πουλούσε τα είδη εκείνα που δεν μπορούσαν να παράξουν (σικ δικό μου) οι χωρικοί: ζάχαρη, καφέ, ρύζι, πετρέλαιο, σπίρτα, βελόνες για το ράψιμο, και, τη μοναδική ίσως πολυτέλεια της κουζίνας τους, διακοσμητικά χαρτιά για τα ράφια της πιατοθήκης τους.

ορτάκης: συνεταίρος, σύντροφος, ταίρι. Και ο/η σύζυγος. Και ο συζευτής, δηλ. ο καθενας απο τους συνεταίρους που φτιάχνουν ένα ζευγάρι βόδια για το όργωμα, διαθέτοντας καθένας το δικό του. Από τκ. ortak.

σαλαβα(ν)τίζω: προσεύχομαι (σκωπτ.), μιλώ γρήγορα και ακαταλαβίστικα, μουρμουρίζω μονολογώντας. Ειρωνικό από τις προσευχές των μουσουλμάνων, από salavat = προσευχές. Η λέξη ήδη στον Μπουνιαλή (Κρητικός πόλεμος), όπου και το ωραίο δίστιχο «Οι Τούρκοι παίζαν πίφερες και να λαλούν ταμπούκια / και να σαλαβατίζουνε σα νηστικά κουλούκια» (κουλούκια, που την έχει το λεξικό βέβαια, είναι τα σκυλάκια).

τσαΐλι, τσακίλι: χαλίκια, μικρά βότσαλα, το γαρμπίλι της κοινής νεοελληνικής. Από τκ. çakil, çagil. Kαι αμμοτσάιλο, το αμμοχάλικο.

τσιτσέκι, τζιτζέκι: το λουλούδι, μικρή ανθοδέσμη. Αλλά και το τσουτσέκι της κοινής. Μαντινάδα: Αγάπη μου δεν ήσουνε, εγώ θε να σε κάμω / τζιτζέκι βαρακλήδικο, στ΄αυτί μου να σε βάνω. Βαρακλήδικος, ο επιχρυσωμένος. Η λέξη λουλούδι χρησιμοποιείται στα κρητικά και με τη σημασία ‘λέρα’, μεταφορικά απο αντίφραση, και κάπως έτσι πρέπει να εξηγείται και το τσουτσέκι -που το έχουμε συζητήσει στο ιστολόγιο.

Σταματάω τη σταχυολόγηση εδώ. Κανένα λεξικό δεν είναι απαλλαγμένο από λάθη, και υποθέτω ότι και το βιβλίο του Ορφανού θα τα έχει τα λαθάκια του. Θα σημειώσω εδώ δυο-τρεις διαφωνίες, αν και είναι λίγο άχαρο να γκρινιάζει κανείς με τόσο καλές δουλειές.

Καταρχάς, ενώ σωστά ο Ορφανός περιλαμβάνει στο λεξικό και λέξεις που οι πηγές του έχουν χαρακτηρίσει τουρκικής προέλευσης ενώ δεν είναι, θα έπρεπε να τις επισημαίνει λίγο εμφανέστερα (από τυπογραφική άποψη) ώστε να μην τις παρερμηνεύσει (για αυθεντικά δάνεια) ο απρόσεχτος αναγνώστης. Έχω υπόψη μου άλλες περιπτώσεις -ακόμα και ο Ανδριώτης στο λεξικό του θεωρεί αντιδάνειο το αμπάρι, παρασυρμένος από την εργασία του Maidhof, ο οποίος την περιλαμβάνει στα αντιδάνεια επειδή άλλοι την είχαν χαρακτηρίσει έτσι, αλλά στην ανάλυση του λήμματος λέει ότι δεν είναι αντιδάνειο!

Έπειτα, στο λήμμα «ναμικιόρος» (αχάριστος), που σωστά ανάγεται στο τουρκ. nankör, περσ. nan = ψωμί και kur = τυφλός, νομίζω ότι εξηγείται πολύ απλούστερα από το ότι ο αχάριστος είναι τυφλός στο ψωμί που τρώει παρά από την αρκετά μακροσκελή εξήγηση του Ορφανού. Και δεν νομίζω ότι το επίθημα -τζου έχει πάρει αρνητική χροιά από την «καλντεριμιτζού» όπως υποστηρίζει ο φίλος Βασίλης. Αλλά αυτά είναι διαφωνίες και μπορεί το άδικο να το έχω εγώ.

Και κάπου εδώ θα κλείσω την παρουσίαση, αν και ασφαλώς θα επανέλθω στο βιβλίο του Ορφανού και θα αντλήσω υλικό για επόμενα άρθρα. Όμως, πεφτει το μάτι μου στο λήμμα «ναμουντάνικος», που είναι λέξη που σημαίνει «ξακουστός, φημισμένος» και παράγεται από το «νάμι» (όνομα, φήμη), λέξη που την έχουμε συζητήσει στο ιστολόγιο. Και τη λ. ναμουντάνικος μπορεί να την έχουμε συζητήσει, αλλά στέκομαι στην παρατήρηση του Ορφανού, ότι η λέξη «ξαναζωντάνεψε στον τίτλο του βιβλίου του Κωστή Λαγουδιανάκη Τα ναμουντάνικα χωριά τση μάνα μας τση Κρήτης (2009), που περιέχει 1430 μαντινάδες του συγγραφέα για τα ισάριθμα χωριά και πόλεις της Κρήτης».

Ώστε ξαναζωντανεύουν οι λέξεις; Αν ναι, τότε συλλογές σαν κι αυτή του Ορφανού έχουν μια ακόμα αξία.

 

145 Σχόλια to “Λέξεις τουρκικής προέλευσης στο κρητικό ιδίωμα”

  1. Γς said

    Καλημέρα
    Καλοτάξιδο κύριε Ορφανέ

  2. Χαίρομαι που πρόλαβα μια καλή θέση από απόψεως χρόνου, σήμερα. Μη με λέτε μπάρμαν!

    Προσέξατε το σημερινό αρκουδάκι της Γκούγκλ; Σήμερα η Γκουγκλ γιορτάζει τους απανταχού Γς.

    Είναι και πρώτος σήμερα

  3. Γς said

    2:
    Ευχαριστώ Λεώ
    Ημέρα του παιδιού λοιπόν σήμερα

  4. Γς said

    2:
    >αρκουδάκι της Γκουγκλ

    κι είναι ολόιδιο το άτιμο με ένα άλλο που μου ειχε μείνει αξέχαστο.

    Μόλις είχα τελειώσει στο ταμείο και περίμενα την ταμία να μου πει το τελικό ποσό, όταν η κορούλα μου βάζει επάνω στο ταμείο ένα τέτοιο αρκουδάκι.
    Κλείνει τα μάτια της και περίμενε.
    -10 δολάρια
    Και χαμογέλασα στην ταμία. 😉

  5. marjá said

    Ευχαριστούμε πολύ, κ. Σαραντάκο, για την παρουσίαση! Μπήκε και αυτό στη λίστα των βιβλίων που θα αγοραστούν σύντομα!
    Διαβάζοντας τον μικρό κατάλογο των λέξεων, κοντοστάθηκα στη «λαλά», μιας και είναι λέξη πολύ οικεία και στη Νάξο. Ξαφνιάστηκα δε που υπάρχει και αντίστοιχο αρσενικό! Εμείς δεν το χρησιμοποιούμε, ο παππούς λέγεται «πάππος». 🙂

  6. spiral architect said

    Καλημέρα και καλοτάξιδο το βιβλίο σου σύντεκνε!


    @3: Ναι ρε, μόλις φωνάξαμε το γερανό, για να πάρει την κούνια σου! lol:

  7. atheofobos said

    Παρά το ότι η γυναίκα μου είναι από τον Αποκόρωνα και της έκανα προφορική εξέταση μόνο την λέξη αμπλά είχε ξανακούσει.
    Σχετικά όμως με το ντουκιάνι στο ποστ μου ΕΤΟΙΜΟΛΟΓΗ ΚΡΗΤΙΚΗ ΑΘΥΡΟΣΤΟΜΙΑ
    http://atheofobos2.blogspot.gr/2014/01/blog-post_13.html
    έχω μεταφέρει από το βιβλίο του φιλόλογου συγγραφέα Ανδρέα Λενακάκη – Κρητικά αξεμούριστα -Ο ελευθερόστομος λόγος στην Κρητική παράδοση. Εκδόσεις Μύστις 2011- Ηράκλειο, το παρακάτω απόσπασμα για κάποιο Λουλάκη που φαίνεται πως είχε ιδιαίτερη ικανότητα στις μαντινάδες.
    Βρισκόταν στα Καστελιανά Μονοφατσίου όταν κάποιος που πέρδεται γυρίζει ντροπιασμένος και λέει στην ομήγυρη :

    -Συγγνώμη, αλλά είναι φυσικό!

    ο Λουλάκης του απαντά:

    -Βεβαίως είναι φυσικό, κι απού΄χει κώλο κλάνει!
    Μα να΄ναι αυτός κι ο κώλος του και όχι στο ντουκιάνι!

  8. Ώστε ξαναζωντανεύουν οι λέξεις; Αν ναι, τότε συλλογές σαν κι αυτή του Ορφανού έχουν μια ακόμα αξία.

    Φυσικά και ξαναζωντανεύουν οι λέξεις. Επειδή ξεχώρισα κι εγώ ορισμένες που θα ήθελα να τις εντάξω στο ενεργό λεξιλόγιό μου. Θα ετοιμαστώ επομένως για να σχολιάσω τότε.

    Η αλήθεια είναι ότι το βιβλίο του Βασίλη Ορφανού αξίζει προσοχής από πολλές απόψεις. Πρώτον, ότι είναι κάπως άχαρο όλο αυτό το συμμάζεμα. κι έπειτα μπορεί ο πάσα ένας να σχολιάζει ωραία, ακόμα και ο ίδιος να γίνεται απολαυστικός μιλώντας για το βιβλίο του, αλλά πολύ λίγο μπορεί να νιώσει ο άλλος από το ‘κουπί’ που τράβηξε. Θυμάμαι όταν μιλούσα σε κάτι παρέες για τις Ουπανισάδ Principal Upanishad του Rhadakrishnan. Είχα ετοιμάσει και δουλειές, που τότε προ-κομπιούτερ, έχουν μείνει στα χαρτιά, αλλά τέλος πάντων… πόσο συνταρακτικός ομιλητής γινόμουν και ταυτόχρονα αναλογιζόμουν τις ώρες που είχα φάει πάνω σ’ αυτά τα γοητευτικά κείμενα, που όμως απαιτούν… κάποιοι κι από δω ασφαλώα θα ξέρουν τι απαιτούν.

    Πρώτον, λοιπόν, πολύς και άχαρος κόπος.
    Δεύτερον, συναγωγή όλης της σχετικής βιβλιογραφίας. Ο Βασίλης έκανε τρομακτική δουλειά και σ’ αυτόν τον τομέα.
    Τρίτον, δεν έκανε, και δεν είπε ψέματα επ’ αυτού, επιτόπια έρευνα. Η επιτόπια έρευνα σε word of mouth αυτού του είδους είναι πρακτικά αδύνατη. Πρώτον δεν ξέρεις πότε θα του έρθει κάποιου να χρησιμοποιήσει μια λέξη, και αν τον ρωτήσεις και την ξέρει, δεν μπορείς να καταλάβεις αν είναι στοενεργητικό ή το παθητικό λεξιλόγιό του.
    Τέταρτον μας παρέδωσε μια καταγραφή που είναι λεξικογραφικά χρήσιμη αν μη και απαραίτητη.

    Εγώ δεν θα ήθελα να επεκταθώ σε αρνητικές παρατηρήσεις. Βέβαια μπορούμε να τον ξασκονίσουμε, να του βρούμε τα λάθη και σε μια (απίθανη) επανέκδοση να τα διορθώσει. Στο κάτω κάτω έργο ζωής είναι, και υπάρχει τρόπος να ξανατυπωθεί με κόστος γύρω στα 10-12ευρώ το κομμάτι, και όσα κομμάτια θέλεις. δηλαδή το κόστος δεν είναι και τόσο απαγορευτικό για μια δουλειά – κατάθεση.

    Εγώ εντόπισα δυό αρνητικά σημεία (εκτός από μερικά λαθάκια ή αμφισβητήσεις) ότι α) είναι πληθωρικός, βάζει λέξεις που δεν χρειάζεται να μπουν, είτε επειδή έχουν ένα τούρκικο επίθημα. Με αυτή τη λογική θα έβαζε κανείς και τον παγωτατζή ή τον μπετατζή. και β) μερικές φορές δεν υποπτεύθηκε ότι η μεταγραφή στο λατινικό αλφάβητο των αραβικών λέξεων μπορεί να διαφέρει μεταξύ διαφόρων συγγραφέων όχι διότι παραδίδουν αλλιώς τη λέξη αλλά επειδή τη μεταγράφουν αλλιώς, κυρίως στο τελικό ة, ه που μπορεί να είναι t, h ή τίποτα.

    Στο σύνολο όμως χαιρέτισα το εγχείρημα με ενθουσιασμό. Τα γράφω αυτά επειδή ο Βασίλης με τίμησε με το να μ’ ενημερώσει για την έκδοση του βιβλίου του.

  9. Γς said

    3 β:

    Αγκού 😦

    Ωχ, Πυροβολισμοί στη Φλώρινα. Φοιτητές και τέτοια. Μεγάλες αστυνομικές δυνάμεις.
    Τι; Εικόνες μεταδίδει το CNN τώρα;

    Α, στο καλό, Φλόριντα!

  10. Γς said

    9:
    για το 6β του Spiral Architect ήταν

  11. @ Σπ… πελαργό! από πότε έγινε γερανός;

  12. @6 Σπ… Α ή μήπως εννοείς ότι είναι τόσο μεγάλη η κούνια του που χρειάζεται μεταλλικό γερανό;

    Πάντως έχει και μια ομορφιά το θέμα. Τον πειράζω… Τον πειράζω… Τον πειράζω… και δεν μου θυμώνει. άνεση!

  13. Νέο Kid Στο Block said

    Nα επισημάνω από τα λήμματα κάποια που (ξέρω εγώ) πως υπάρχουν και στα κυπριακά.
    Λέσι, σαλαβατάω (μουρμουράω),τσιακίλι.
    Το τσιακίλι είναι και η στάνταρ καθομιλουμένη αλλά και σε επίσημα γραπτά (π.χ B.O.Q’s) τεχνική ορολογία για το χαλίκι.
    Μήπως όμως το çakil -τσακίλ είναι αντιδάνειο. O Xάλιξ (που έδωσε και το Calx. Οι Ρωμαίοι αλλά και οι Έλληνες χρησιμοποιούσαν άβακες με χαλίκια-βότσαλα, Calculare=υπολογίζω με χαλίκια, Calculate, Calculus ,Calculator κ.λ.π.) είναι κομματάκι αρχαίος.

  14. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    Ευχαριστώ και για τις λεξιλογικές πληροφορίες!

    13: Ώστε το τσιακίλι είναι στάνταρ στην Κύπρο; (Για αντιδάνειο δεν το βλέπω)

    8: Λεώνικε σ’ ευχαριστώ για την παράλληλη κριτική.

  15. Ερώτηση για όλους. Ο δαίμων της λεξιπενίας ξαναχτύπησε ή εγώ είμαι …. μην το πείτε!

    Άντε, πέστε το! Εδώ θα μείνει. Δε θα το μάθουν κι όλοι. Μόνο μια Ελλάδα επισκέψεις έχει!

    Είπα, ο ακοινώνητος, ο άθλιος, ο ακατανόητος… τη λέξη απισχναντικό. Είπα ‘αυτό δεν είναι απισχναντικό’ αναφερόμενος σε μια πάστα – μπάρες από νιφάδες βρώμης, κράνα (κράνμπερι τα λέμε στο χωριό μας εσχάτως), μέλι και όλους τους ξηρούς καρπούς.

    Με κοίταξαν σα να κατέβηκα από το φεγγάρι. και σας βεβαιώνω ότι δεν έχω ξεκολλήσει απ΄πο τη γη. Απισχναντικό; Τι θα επι αυτό;

    Και ρωτάω: Δεν ξέρεις τη λέξη απίσχναση; Τη λέξη ισχνός; Δεν ξέρεις τη λέξη παχυντικός; Δεν πρέπει αυτό το έρημο επίθετο να έχει ένα αντίθετο; Ποιο είναι;

    Και ρωτάω εδώ μέσα τώρα. Πόσοπαράξενοςε και γεροξεκούτης (Γς) είμαι; Αν χρειαζόταν να πει κάτι τέτοιο, ένας έλληνας, δεν θα μπορούσε να σχηματίσει τη λέξη από το ισχνός και απίσχναση;
    Η λεξιπενία δεν είναι τόσο φοβερή. διορθώνεται! Π.χ. εγώ! πόσες λέξεις δεν έχω μάθει εδώ μέσα; Αλλά το να χάνεις τα εργαλεία παραγωγής της γλώσσας σου, δεν ξέρω αν διορθώνεται.

    Όταν εξήγησα όλα αυτά μου είπαν: Μπορούσες να πεις ‘δεν είναι διαιτητικό ή παχαίνει’

    Και μια άλλη παρατήρηση. υπάρχει το αστείο που λέει: Ο χαλβάς δεν παχαίνει. Εσύ παχαίνεις τρώγοντάς τον. Στα κυπριακά δεν είναι μεταφράσιμο. Διότι στα κυπριακά υπάρχουν ακόμα εφετικά ρήματα. Ο χαλβάς παχυνίσκει σε. Δεν σε ‘παχαίνει’. Αλλά ποιος θυμάται τα εφετικά ρήματα, π.χ. αγορασίζω, εκτός αν ξέρει τούρκικα ή καρτβέλικα.

  16. @14 Σερ Σαρ συγνώμη, δεν ήθελα να κάνω παράλληλη κριτική. Είχα σκοπό μάλιστα σ=να σου στείλω τις παρατηρήσεις μου όταν τις ολοκλήρωνα, για να σε διευκολύνω κάπως, επειδή δεν έχεις χρόνο. αλλά δεν περίμεναν να γράψεις κάτι γι’ αυτό τόσο γρήγορα. Και απλώς είπα τα δικά μου.

    Αν και πιθανολογώ ότι εννοο΄’υσε το ‘ευχαριστώ’ και δεν με μάλωνες ‘με το γάντι’ επειδή έγραψα.

    Πάντως… Χαίρε!

  17. Πάνος με πεζά said

    Το περίφημο «μουζούρι» άραγε; Μοιάζει για τούρκικο… Το ξέρετε το μουζούρι, ε; Μονάδα έκτασης, αλλά ανάλογη της παραγωγικότητας. Η λιόφυτη επιφάνεια που έχει τόσα δέντρα ώστε να δίνει ένα ντενεκέ λάδι. Σε κάμπο μπορεί να είναι 500 τετραγωνικά, σε πλαγιά να είναι 2 στρέμματα…

  18. Μια κύπρια γνωστή κου είχε νοικιάσει ένα αγρό της σε τσιακιλομηχανή. έτσι έμαθα κι εγώ ότι τσιακίλι -= χαλίκι

  19. @7 Αθεόφοβε

    μπας και χρειάζεται πράμα απάντηση.

    Άρα, αυτό που έγραψα προχθές, ότι ‘πράμα = τίποτα’ δεν ισχύει. Σημαίνει και ‘κάτι’. Άρα είναι γενική η αμφισημία

    [Ο τρόμος της διπλής άρνησης]

  20. Domenica Minniti Gonias said

    http://www.minedu.gov.gr/grafeio-typoy-kai-dimosion-sxeseon-main/omilies-main/12437-05-11-14.html

    Να σταλεί στο Υπουργείο, για να έχουν μία ενημέρωση τι εστί γλώσσα, διάλεκτος, κτλ.

  21. Domenica Minniti Gonias said

    Και για να μην κουραστούν οι αναγνώστες, παραθέτω εδώ το επίμαχο σημείο της παρέμβασης που εμπεριέχεται στον παραπάνω σύνδεσμο:

    “Σημειώστε επίσης ότι σε όλη τη χώρα στα Δημοτικά Σχολεία που πηγαίναμε, στη Στ’ τάξη και ακούγαμε παιδιά να μιλούν χωρίς πια τοπικά γλωσσικά ιδιώματα. Τα παιδιά σε όλη τη χώρα μιλούν τα ίδια ελληνικά. Μάλιστα ρωτούσα: «Εσύ παιδί μου από πού είσαι;». Γιατί η προφορά ήταν αθηναϊκή, ήταν θεσσαλονικιώτικη. Δηλαδή ήταν πόλεις… «Από το χωριό τάδε» μου έλεγε.. «Ο μπαμπάς σου, η μαμά σου;». «Μένουμε εδώ». «Πού γεννήθηκες;». «Εδώ». «Πού πέρασες όλα τα χρόνια της ζωής σου;». «Εδώ». Τα ίδια ελληνικά με τη Θεσσαλονίκη, με την Αθήνα, με το Βόλο, με την Πάτρα, με το Ηράκλειο, με όλη την Ελλάδα. Σε χωριουδάκι. Αυτό είναι επίτευγμα των δασκάλων και των καθηγητών και τους αξίζουν συγχαρητήρια.”

    Ipse dixit!!!

  22. Νέο Kid Στο Block said

    20. !! Kαι ακριβώς από κάτω:
    «Λοιπόν με ρώτησαν τα παιδιά «Τι γίνεται με τα φροντιστήρια» τους λέω «τα φροντιστήρια είναι και λίγο θέμα της ανταγωνιστικής διάθεσης των γονιών σας. Αν δεν υπήρχαν τα κενά και η πληθώρα της ύλης που δημιουργεί συνθήκες ράλι για τους εκπαιδευτικούς, θα έλεγα ότι οι γονείς σας είναι αδικαιολόγητοι». Αν άρουμε την ποσότητα της ύλης και τα κενά, απομειώνεται η ανάγκη φροντιστηρίων και θα καμφθεί αυτή η πρακτική, ως ακριβή και περιττή»

    $@@#%^&* Αφού δεν «άρουμε» εσένα και τους ομοίους σου…καλά τα λες ρε Υπουργιόλη!
    Α σιχτίρ συγχύστηκα.

  23. sarant said

    21: Το έχω δει, απίστευτη τοποθέτηση -οδοστρωτήρας!

    17: Δυτικό πρέπει να είναι (misura ίσως). Πάντως όχι τούρκικο.

    16: Δεν σε μαλώνω βρε παιδί!

    15: Δεν σε καταλάβανε για τα απισχναντικά διότι ο κόσμος τώρα τα λέει «αδυνατιστικά» (131.000 γκουγκλιές).

  24. Να σταλεί στο Υπουργείο, για να έχουν μία ενημέρωση τι εστί γλώσσα, διάλεκτος, κτλ.

    @20 Ντομένικα, δεν κατάλαβα τι ακριβώς εννοείς. Ή η απομαγνητοφώνηση είναι για τα σκουπίδια ή ο ομιλητής. Αν αυτά άκουγαν οι ευτυχείς συμμετέχοντες, δεν είναι περίεργο που δε θα ξαναπάνε, εκτός αν τους ‘πάνε’. Ή ο άνθρεωπος δεν ξέρει να μιλάει, και δεν έχει πάρει χαμπάρι περί αυτού, ή τον απέδωσαν (σκόπιμα) λάθος. Μ’ήπως ο απομανγητοφωνητής είναι συριζαίος;

  25. @23 ΣΣ Δεν συζητώ ‘πώς τα λένε’. Ρωτάω αν με δεδομένες τις λέξεις ισχνός και απίσχναση, έπρεπε να ξαφνιαστούν με το απισχνανστικό και αν έχουν τα γλωσσικά εργαλεία να το φτιάξουν. Αδυνατιστικά τα λένε οι διαφημίσεις.

    Προχθές σε κάποια είδηση, για κάποιον που τον δείρανε οι μπάτσοι γιατί δεν τους έδωσε τζάμπα το νερό, έτσι κατάλαβα τουλάχιστον, ο τίτλος έγραφε ‘ανευαίσθητος περιπτεράς’. Μου έκανε βέβαια εντύπωση, αλλά αν έγραφε αναίσθητος, δεν θα ήξερε ο αναγνώστης αν ήταν αναίσθητος πριν ή μετά από το ξύλο

  26. spiral architect said

    @5: Από διηγήσεις του πατέρα μου, αλλά και από προσωπική εμπειρία έμαθα ότι, εκτός από τις πολλές κοινές λέξεις η αξώτικη και η κρητική ντοπιολαλιά μοιάζουν πολύ, φέρνοντας την πρώτη κοντά στη βαριά προφορά του Λασιθίου.
    Άλλωστε και οι γραβιέρες μας είναι copy-paste. 🙂

  27. Γς said

    15 @ Λεώ

    >Δεν πρέπει αυτό το έρημο επίθετο να έχει ένα αντίθετο;

    Μόλις έθεσες τις βάσεις της Αλγεβρικής δομής της γλώσσας [σε Σώμα]

  28. Γς said

    26:
    Κι εδώ μαθηματική λογική:

    (κοινές λέξεις) και ( βαριά προφορά ) συνεπάγεται (γραβιέρες copy-paste)

  29. spiral architect said

    Μύρισε τυροκομειό ε;

  30. Γς said

    Αντιστρέφω την ερώτηση
    [μαθηματικώς]

  31. sarant said

    25: Και τα λεξικά το έχουν το αδυνατιστικός, όχι μόνο οι διαφημίσεις.

  32. spiral architect said

    Kαζανέματα:
    Kι ως βγαίνει η ζεστή ρακή μέχρι να τη γραντάρουν
    πίνουνε μια στα όρθια μια μυρωδιά να πάρουν.

    Παρά που οι χρόνοι κι η ζωή έχουν αλλάξει ντίπι
    εμείς τα ρακοκάζανα θα σταίνομε στην Kρήτη.

  33. Βασίλης Ορφανός said

    Ευχαριστώ θερμά τον Νίκο Σαραντάκο, που τόσο ωραία παρουσιάζει τη δουλειά μου, και όλους εσάς για τα καλά σας λόγια. Σας παρακαλώ να μη διστάσετε να υποδείξετε ελλείψεις ή λάθη που θα εντοπίσετε, αν το πάρετε στα χέρια σας – την ίδια παράκληση διατυπώνω πιο αναλυτικά στον πρόλογό μου. Τα στοιχεία μου υπάρχουν στην 4η σελίδα του βιβλίου. Και πάλι σας ευχαριστώ όλους.

  34. Παναγιώτης Κ. said

    @22.Kid, πράγματι αρκετοί ομότεχνοι … συνηθίζουν να …» Άρουν την απροσδιοριστία»

  35. Theo said

    @21:
    Καλημέρα!

    Πέρσι μου ‘λεγαν κάποιοι συγγενείς από τη Δροσοπηγή Φλώρινας, το χωριό των εκ πατρός παππούδων μου (με ελληνοαρβανίτικη αλλά και λίγο βλάχικη λαϊκή παράδοση), για τους στρατιώτες που φύλαγαν το σχολείο/εκλογικό κέντρο σε κάποιες εκλογές:
    -Από πού είναι τα παιδιά που έπαιζαν στην αυλή, τους ρώτησαν.
    -Μα, από εδώ, απ’ το χωριό.
    -Μιλάνε ακριβώς όπως τα παιδιά της Αθήνας.

    Η «παιδευτική» επίδραση της τηλεόρασης μάλλον.

  36. Γς said

    33:

    Κύριε Ορφανέ
    που πάτε; Δεν άρχισε ακόμα η συζήτηση.

    Συμπαθάτε με που πετάω μερικά σχολιάκια της πλάκας για πλάκα. Για μπούγιο μπας και φουντώσει το αλισβερίσι απόψεων γύρω απ τη δουλειά σας. Που πήγαμε μεσημέρι κι ακόμα είμαστε στις 30 με 40 αναρτήσεις.

    Πριν από μέρες «κάρφωσα» τον συγγραφέα του βιβλίου σας εδώ [ο Νικοκύρης έλεγε απλώς ότι τον τιμάται με την φιλία σας και ότι είστε μαζί μας εδώ] παραπέμποντας σε λίκνα του Δημάρχου σας που φρόντισε για την έκδοσή του. Γραμματικάκηδες κλπ. Πολλά σάιτς σχετικά.
    Γιατί τέτοιος ντόρος, για ένα σπουδαίο βιβλίο, που δεν μου φαίνεται, εκ πρώτης όψεως, να έχει για το ευρύ αναγνωστικό κοινό μεγάλη χρηστική σημασία;

    34:
    Παναγιώτη, σου έχω πει ότι ο Κιντ δεν είναι ομότεχνός μας. Απλώς μας τρώει το ψωμί μας.
    Είναι κι αυτή η ανεργία στο επάγγελμά [του].
    Ενώ σε άλλες εποχές πηγαίναμε και μεις για κάνα μεροκάματο σε [παράνομες] πλάκες μπετά , και τέτοια

  37. Παναγιώτης Κ. said

    @20, 21, 22, 23.Αφορμή παίρνω από τα σχόλια σας για να γράψω την προσωπική μου διαπίστωση για την κοινή πια προφορά της γλώσσας που υπάρχει σε όλες σχεδόν τις περιοχές της χώρας.

    Εικόνα πρώτη: 1970 Ιωάννινα.Εμφανώς βαριά προφορά και κόψιμο της τελευταίας συλλαβής στις λέξεις (π.χ Τι κάνς) .Από τους μεγάλους στην ηλικία κυρίως και λιγότερο από τους μαθητές.
    Εικόνα δεύτερη:2010 Ιωάννινα.Εμφανής η εκλέπτυνση της προφοράς στους σχετικώς μεγάλους ενώ οι μαθητές μιλούντα ελληνικά όπως όλοι οι μαθητές της χώρας.

    Αυτή η μεταβολή οφείλεται, κατά τη γνώμη μου, στην τηλεόραση αφενός και στους δασκάλους και καθηγητές αφετέρου.

    Για να ευθυμήσουμε όμως και λίγο! Ο μεγάλος Βασίλης Τσιτσάνης, ενώ έζησε τα περισσότερα χρόνια της ζωής του στη μεγάλη πόλη και μέσα στην…μαγκιά, δεν μπόρεσε να απαλλαγεί από την προφορά της ιδιαίτερης πατρίδας του.Γιαυτό και είχε και το προσωνύμιο βλάχος. ( Έχω και πολλά ακόμη παραδείγματα ανθρώπων από αυτές τις περιοχές που η γλώσσα τους δεν λέει να …σπάσει έστω και αν ζουν σε αστικά κέντρα επί πολλά έτη)

    Πάντως, ένας από τους λόγους για τους οποίους επισκέπτομαι την Κρήτη είναι για να ακούσω την Κρητική προφορά. Σαν γλυκιά μελωδία ηχεί στα αυτιά μου!

  38. Παναγιώτης Κ. said

    @36.Γς μήνυμα ελήφθη και μου έλυσες και μιαν αδημοσιοποίητη απορία μου…

  39. Βασίλης Ορφανός said

    36:
    Μα δεν εγιόγλαρα! Ποθές δεν πάω. Επαέ δα κάτσω ‘σάμε να τελέψει το σομπέτι.
    (Πετάω κι εγώ, σκόπιμα, τα δικά μου.)

  40. Theo said

    Μαινόμενος «τίγρης» ο Μελισσανίδης

    Που ‘στε, Τζι και Ριβαλντίνιο;
    Να δούμε, Λάμπρο, ποιος απατεώνας θ’ αποδειχτεί εξυπνότερος: Ο Μαρινάκης ή ο Μελισσανίδης; 🙂

  41. sarant said

    37: Ναι, την κρητική προφορά την κρατάνε αρκετοί (αν και όχι τόσο οι νέες κοπέλες)

    39: Σομπέτι, σουμπέτι: η κουβέντα. Γιογλάρω, γιογλέρνω. φεύγω.
    Αν και είναι προφανή από τα συμφραζόμενα,

  42. Γς said

    39:
    Γλώσσα και γονίδια. Παλιές δουλειές του μακαρίτη Robert Socal.

    Και τα δικά μου κρητικά γονίδια είναι μόνο 25 % απ τον φονιά [ενός Τούρκου] Κρητικό παππού μου που κατέφυγε στη Μάνη [πριν την Ενωση].
    Τι να καταλάβω ο έρμος;

  43. atheofobos said

    41
    Πηγαίνοντας συχνά στην Κρήτη έχω διαπιστώσει πως όλοι οι ντόπιοι διατηρούν την τοπική τους προφορά ακόμα και τα νέα παιδιά και τα κορίτσια (όπως θα έκανε την διάκριση ένας Κρητικός!), αν και δεν χρησιμοποιούν πια λέξεις που παλιότερα άκουγες από τους μεγαλύτερους όπως πχ έχνος, κάρδας, σφαούλι, γκρούψιμο κτλ
    Υπάρχει δε και κάτι ιδιαίτερα ενδιαφέρον.
    Η γυναίκα μου που από φοιτήτρια ζει στην Αθήνα μόλις πατήσει το πόδι της στην Κρήτη αμέσως επαναφέρει σε μεγάλο βαθμό την κρητική της προφορά όταν μιλάει με τους δικούς της.

  44. sarant said

    43 τέλος: Νομίζω ότι κάτι τέτοιο συμβαίνει με πολλούς.

  45. Κουνελόγατος said

    43, 44. Να μην πω στους περισσότερους (εκτός από τη γυναίκα μου, χε χε χε)…

  46. marjá said

    @26: Χμ… Ενδιαφέρουσα η συσχέτιση που κάνετε με τη βαριά προφορά του Λασιθίου. Πάντως σε ό,τι έχει να κάνει με το ιδίωμα τ’ Απεράθου, επειδή κυρίως σε αυτό αναγνωρίζεται έντονα αυτή η συσχέτιση με την Κρήτη, γίνεται αναφορά σε γλωσσικές ομοιότητες με τα ιδιώματα της δυτικής Κρήτης (Ανώγεια, Σφακιά). Μεγάλη κουβέντα όμως!

    Ε, όχι και copy-paste οι γραβιέρες! 😛 Οι δικές μας είναι καλύτερες! χαχαχα! 😛

  47. odinmac said

    43 τέλος και 44:

    Nα λοιπόν μια περίπτωση (απ΄ τις πολλές), έκφρασης του ρητού: «μοναδική πατρίδα μας τα παιδικά μας χρόνια» 😎

  48. Γς said

    46:
    >Οι δικές μας είναι καλύτερες! χαχαχα! 😛

    συμφωνώ

  49. aerosol said

    #15:
    Το ισχνός δεν είναι και πολύ συχνή λέξη. Η αφίσχναση είναι αρκετά σπάνια. Το απισχναντικός δεν θυμάμαι αν το έχω πετύχει στα 35 χρόνια που διαβάζω μετά μανίας τα πάντα. Ίσως μια ή δυο φορές. Κατάλαβα αμέσως τι σημαίνει αλλά θα πόνταρα χρήματα πως δεν θα το καταλάβαινε μια συνηθισμένη παρέα -και δικαιολογημένα.

    Λεξιπενία; Αρκεί μια λέξη που οι άλλοι δεν καταλαβαίνουν για να το θεωρήσουμε έγκλημα (για το οποίος κάποιος φταίει) και πρέπει να καταδικαστούν οι ένοχοι. Λεώνικε ο κόσμος δεν κατοικεί μέσα στο μυαλό μας και δεν οφείλει να συμβαδίζει με τις ιδιαίτερες γνώσεις ή τις εμμονές μας. Κάτι είπες, κάποιοι δεν το ήξεραν… Πιο πολύ με εντυπωσιάζει ο ψυχολογικός μηχανισμός που μετατρέπει κάτι τέτοιο σε λόγο γκρίνιας και αναζήτησης ευθυνών. Γεροξεκούτη δεν σε λέω (και γιατί άλλωστε;) αλλά σκέψου το λίγο!

    Να προσθέσω πως δεν είναι απισχναντικό κανένα τρόφιμο, εκτός ίσως από κάποια δευτερεύοντα πρασινικά (μαϊντανός; σέλερι;) που δίνουν λιγότερες θερμίδες από αυτές που καταναλώνουμε να τα φάμε//χωνέψουμε. Θα έπρεπε να θυμώσω και να ψάχνω υπεύθυνο για την… αμαρτία σου που δεν το γνώριζες; Ειρήνη υμίν!

  50. Ριβαλντίνιο said

    @ 40 Theo

    Καλά τα λέει. Φοβάμαι μόνο μην θέλει να γίνει χαλίφης στην θέση του χαλίφη όταν ανέβει στην Α εθνική.

    » Αν με ρωτούσες ποιον θα ήθελα πρόεδρο στην ΕΠΟ, έτσι χωρίς σκέψη, θα έλεγα τον Καραγκούνη. »

    Τον γνωστό Καραγκούνη εννοεί ?

    @ 42 Γς

    » Και τα δικά μου κρητικά γονίδια είναι μόνο 25 % απ τον φονιά [ενός Τούρκου] Κρητικό παππού μου που κατέφυγε στη Μάνη [πριν την Ενωση]. »

    Στην Μάνη πήγαν και Καλλέργηδες.

  51. Theo said

    @43, 44, 45:

    Μου έκανε εντύπωση ο μακαρίτης φίλος μου Παναγιώτης Νέλλας, ο ιδρυτής του περιοδικού «Σύναξη». Ενώ ήταν πολύ εκλεπτυσμένος και χαιρόσουν να τον ακούς στις συζητήσεις του, όταν μια φορά τον άκουσα να μιλά στο τηλέφωνο με τη μάνα του από τη Μακρακώμη Λαμίας, το έκανε σε πολύ βαριά ρουμελιώτικα.
    Του λέω: Παναγιώτη, πώς μιλούσες έτσι;
    Φυσιολογικά μού ήρθε, μου απαντά.

    @50:
    Φοβάμαι μόνο μην θέλει να γίνει χαλίφης στην θέση του χαλίφη όταν ανέβει στην Α εθνική.
    Αυτό σαφώς υπονοώ στο σχ. 40 🙂

  52. takis#13 said

    Τσαϊλια λέγαμε , και το λένε ακόμα κάποιοι , το «ψιλό» χαλίκι . Υπάρχει και περιοχή , τα «τσαϊρια» , που βρίσκεται κοντά σε θάλασσα και το χώμα είχε μέσα πολλά χαλίκια και πέτρες .
    Αναμικιόρη , έλεγε η γιαγιά μου κάποιον που ήταν άχρηστος , «αδιαφόρετος» ….

  53. takis#13 said

    Υπάρχει , και την λέμε , λέξη αντί το «νεφιλέ» . Γιαπανά , «έκανα τόσο κόπο γιαπανά» .Δεν ξέρω αν είναι τούρκικης προέλευσης .

  54. Πέπε said

    Ο αχιουρές (=ασουρές) και το λέχι (=λέσι) προφανώς προφέρονται με sh. Εφόσον η κρητική διατηρεί (ακριβέστερα: έχει) αυτόν το φθόγγο, το θεωρώ πάρα πολύ σωστό να αποτυπώνεται και στη γραφή ξένων λέξεων. Υπό την προϋπόθεση βέβαια της συνέπειας, δηλαδή όλα τα sh να γράφονται με χ(ι), όλα τα zh με γ(ι), όλα τα tch με κ(ι) και όλα τα dzh με γκ(ι). Παράδειγμα: οι Κρητικοί προφανώς έχουν, όπως όλοι οι Έλληνες, τη λέξη πασάς. Αν την προφέρουν παshάς, διατηρώντας την ανάμνηση της αρχικής τούρκικης προφοράς, ο σωστός τρόπος να γραφεί θα είναι παχιάς.

    Κρίμα που αυτός ο σωστός τρόπος δεν είναι ρεαλιστικός, με το να μην έχουν οι διάλεκτοι και τα ιδιώματα επίσημα και σταθερά όρια. Μες στο ίδιο χωριό, μες στην ίδια οικογένεια, ακόμη και στον ίδιο άνθρωπο, συνυπάρχουν συχνά οι ιδιωματικότερες και οι πιο πανελλήνιες προφορές. Οπότε πάντα θα βρεθεί κάποιος που τον παχιά να τον προφέρει έτσι όπως το διαβάζουμε εμείς στην Αθήνα (=ίδια με την Παχειά Άμμο π.χ.), δηλαδή πολύ πιο απομακρυσμένα από έναν Αθηναίο που λέει απλώς «πασάς». Άσε που και αυτό να μην ήτανε, τα σχολικά βιβλία που αναφέρουν λ.χ. τον Αλή Πασά των Ιωαννίνων είναι τα ίδια για όλη την Ελλάδα.

    Όλο αυτό το έχω ξαναγράψει κάποια φορά. Αυτό που δε θυμάμαι αν έχω ξαναγράψει είναι από ποια αφορμή πρωτόκανα αυτή τη σκέψη:

    Σε ορισμένα μέρη της Κρήτης, εκτός από το «γ(ι)» = [zh], «κ(ι)» = [tch] κλπ., επιπλέον τρώνε και μερικά άτονα ι. Φωνάζει λοιπόν ο ένας κρητίκαρος ο μουσάτος ο μαυροπουκαμισάς ο δίμετρος ο κουμπουροφόρος τον άλλο, «Ε, Γιώργη», κι εσύ νομίζεις ότι ακούς γαλλικά; «Ε, Georges», και λες, μα πού ήρθα, στις Ουρσουλίνες;

  55. Πέπε said

    Υποθέτω ότι μια συλλογή δάνειων λέξεων καταρτίζεται με κριτήριο την άμεση προέλευση, δηλαδή όχι αν η λέξη προέρχεται αρχικα΄από τα τούρκικα ή από αλλού αλλά αν μπήκε στη γλώσσα/διάλεκτο από τα τούρκικα. Ότι επομένως ακόμη και αντιδάνεια μέσω τουρκικής θα πρέπει να συμπεριληφθούν. Ε;

  56. cronopiusa said

  57. Γς said

    50 β:
    Ναι. Σπουδαία οικογένεια

  58. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    49: Ο Λεώνικος κάνει ένα επιπλέον λάθος: Όταν προφέρεις μια λέξη που ο άλλος δεν έχει συναντήσει είναι πολύ πιο δύσκολο να την κάνει πάρσινγκ απ’ ό,τι αν τη διαβάσει. Και έχει και πολύ λιγότερο διαθέσιμο χρόνο.γιατί η λέξη χάνεται από το μυαλό (αφού δεν την έχει συναντήσει).

    Τα μπρόκολα νομίζω έχουν αρνητικές θερμίδες.

    51: Το επώνυμο μού είναι γνωστό, γιατί είχα έναν αδελφικό φίλο από εκεί -μακαρίτης κι αυτός, το καλύτερο παιδι…….

    52: Τα τσαϊρια ειναι άλλη λέξη. Μέρος με ξερόχορτα.

    53: Γιαμπανά την ξέρω εγώ, τούρκικη.

    55: Ασφαλώς, την άμεση προέλευση. Και έχει και τα αντιδάνεια.

  59. Λάμπρος said

    Η γιαγιά μου ήταν Σμυρνιά και η μάνα μου (κόρη της) χρησιμοποιούσε συχνά την λέξη «αναμικιόρης» για να χαρακτηρίσει κάποιον αρνητικά, υφίσταται τέτοια λέξη και ποια είναι η ακριβής έννοιά της;

  60. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    #52, 58
    Τσαΐρι (çayır) είναι το λιβάδι για βοσκή, όχι με ξερόχορτα.

  61. Theo said

    Και το «σαΐρι» τι είναι;
    (Μικροί στην Έδεσσα λέγαμε «κάναμε σαΐρι», με την έννοια «κάναμε χάζι».)

  62. Dimitrios Raptakis said

    46: πράγματι στην Απείρανθο συναντά κανείς τη χαρακτηριστικά ανωγειανή προφορά του λάμδα στην υπερώα. Εχει και μια σχετική αναφορά ο Κοντοσόπουλος, θαρρώ πως.

    Καλοστραθιά στο λεξικό! Όσο νταγιαντά η τσέπη μας, θα το βάλομε στα υπόψιν.

  63. Alexis said

    Συγχαρητήρια κ. Ορφανέ για τη δουλειά σας!

    Συμφωνώ με τους προλαλήσαντες στο ότι η γλώσσα των σημερινών μαθητών είναι πολύ πιο «στρογγυλεμένη» και στην προφορά και στη χρήση τοπικών, ιδιωματικών στοιχείων, όμως οι ντοπιολαλιές δεν έχουν χαθεί, κάθε άλλο μάλιστα.
    Ζώντας τα τελευταία 15 χρόνια «εκτός των τειχών», έχω ακούσει απίστευτα μεγάλο αριθμό τοπικών ιδιωματικών λέξεων και εκφράσεων.
    Μπορεί να μη χρησιμοποιούνται με τη συχνότητα που λέγονταν παλιότερα αλλά οι πιο πολλές από αυτές είναι ολοζώντανες.

    #46: Αυτό με τις γραβιέρες μου θύμισε τον περίφημο υπότιτλο του περιοδικού «Φιστίκι» που έβγαζε ο αείμνηστος πατέρας του Νικοκύρη, Δημήτρης Σαραντάκος: «Το αράπικο είναι μεγαλύτερο αλλά το αιγινήτικο είναι νοστιμότερο!»

  64. sarant said

    59: Ναμικιόρος και ναμικιόρης και αναμικιόρης είναι ο αχάριστος.

    Περβόλι αν κάμεις το γιαλό και σώπατο τα όρη
    θα μείνουν αφχαρίστητοι όσοι’ναι ναμικιόροι.

    60: Ναι, αλλά το καλοκαίρι ξεραίνονται 🙂

    61: Κάνω σεϊρι στα κρητικά, κάνω χάζι. Τουρκ. seyir, seyr

    Αν διαβάζει ο Βασιλης Ορφανός, ρωτάνε από το κοντρόλ αν το βιβλίο βρίσκεται σε αθηναϊκά βιβλιοπωλεία κι αν η Βικελαία στο στέλνει (με πληρωμή) στο εξωτερικό.

  65. Dimitrios Raptakis said

    65: έλεγε κι ο Γιαλάφτης (Αριστείδης Χαιρέτης) μιαν ωραία μαντινάδα:

    Ο Ψαραντώνης με μεθεί χωρίς να πιω ποτήρι
    και κάνω κοπελίστικα και γίνομαι σεϊρι…

  66. Βασίλης Ορφανός said

    Δυστυχώς το βιβλίο είναι ακόμη στα κιβώτια, δεν υπάρχει ούτε καν στο βιβλιοπωλείο της Βικελαίας, στα Λιοντάρια. Αυτό οφείλεται σε κάποιο διαδικαστικό (δεν ξέρω πώς αλλιώς να το πω) πρόβλημα, το οποίο ελπίζω ότι οι αρμόδιοι θα το λύσουν (όπως μου είπαν) σήμερα αύριο, και σύντομα το βιβλίο θα είναι διαθέσιμο.

  67. Μύγα said

    Λεώνικος 15
    Νομίζω (δεν είμαι βέβαιος)
    Αδύνατος : χωρίς δύναμη – άσχετα από το πάχος.
    Ισχνός : λεπτός, άσχετα από τη δύναμη (βλέπε πολεμικές τέχνες)

  68. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    #64
    🙂 Το καλοκαίρι τσαΐρια μπορεί να χαρακτηριστούν μόνο τα λιβάδια στο βουνό που πάνε οι Βλάχοι τα κοπάδια και είναι συνήθως καταπράσινα λόγω υψομέτρου.

  69. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Κι επειδή εδώ λεξιλογούμε, τα χορτολίβαδα στον κάμπο, που έχουν ωραία πρασινάδα και τώρα που πλησιάζει ο χειμώνα, ονομάζονται «χασίλια».

  70. sarant said

    Και όποιος έχει χασίλια και τα νοικιάζει, χασιλής 😉

  71. Βασίλης Ορφανός said

    Ένα μικρό δείγμα από το λεξικό:
    χασίλι, το [xasíλi] & γασίλι [γasíλi] (Παπ., Πάγκ., Πιτ., Κονδ., Ξανθιν., Γαρ., Ιδομ., Τσιρ., Αποστ., Δαρ.) : 1. «Δημητριακό ή άλλο φυτό που θερίζεται πριν αρχίσει να σηκώνει στάχυ, για χλωρή τροφή ζώων» (Γαρ.)• 2. «κατ’ επέκταση και κάθε πλούσια αυτοφυής βλάστηση που χρησιμοποιείται για ζωοτροφή» (Πιτ.)• 2. εσοδεία, παραγωγή.
    [< hasıl (Παπ.) / & διαλεκτ. gasıl (BTS) (Συντ.)] (حاصل)
    {Η σημ. ‘σοδειά’ (που την αναφέρει μόνο ο Πάγκαλος) είναι βασική στο τουρκ. hasıl, που σημαίνει επίσης «χόρτον κριθής θερισμένον όπως χρησιμεύση ως βοσκή» (Χλωρός, Α 681).}

  72. Πάνος με πεζά said

    @ 15,67 : Κι αυτό σχετικό είναι :
    – «Λόγω της φθοράς, αδυνάτισε το συρματόσχοινο», αλλά και
    – «Λόγω της αρρώστιας του, αδυνάτισε». Στο πρώτο από τα δύο, μακροσκοπικά ίσως φτάνεις στο «περί δύναμης», Όμως :

    – «Στην όψη υπάρχει ένα ισχυρό οριζόντιο στοιχείο, που εδράζεται σε αδύνατα κατακόρυφα» (εννοείται όμως ότι έχουν τη δύναμη να το σηκώνουν), και
    – «Ισχνό σκυρόδεμα», (lean concrete) είναι το άοπλο ή ελαφρά οπλισμένο, κι ας έχει και μισό μέτρο πάχος.

    Tώρα, το «απίσχναση» κι εγώ δεν το έχω ξανακούσει. Ίσως γιατί ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να ακούμε να χρησιμοποιούνται φθορά, απομείωση ή και άλλα σχετικά.

  73. Πέπε said

    @61:
    Το «κάνω σεΐρι», δηλαδή «κάνω χάζι», το βλέπουμε καμιά φορά σε λογοτεχνικά κείμενα και ως «σεργιανάω / κάνω σεργιάνι». Βέβαια η κύρια έννοια του σεργιανάω είναι κάνω βόλτες. Άραγε, το σεΐρι και το σεργιάνι έχουν κοινή ρίζα; ή η ομοιότητα (όχι και πάρα πολύ στενή ομολογουμένως) τόσο στη μορφή όσο και στη σημασία (όταν κάνω βόλτες χαζεύω γύρω γύρω τι παίζει, κόβω κίνηση) είναι συμπτωματική, και οδήγησε σε παρετυμολογική σύνδεση;

    Εν πάση περιπτώσει στην τούρκικη μουσική υπάρχει ο όρος σεΐρ, seyir, που σημαίνει τη μελωδική πορεία, ότι π.χ. ένα μακάμι (μουσικός τρόπος) συνήθως ξεκινάει από την τάδε νότα, ανεβαίνει τόσο στ ψηλά, κάθεται στη δείνα νότα και καταλήγει στην παραδείνα. Είναι κάτι αρκετά ανάλογο με τον ελληνικό όρο «δρόμος», παρόλο που δρόμος δεν είναι το σεΐρ αλλά μάλλον το μακάμι.

  74. Μαρία said

    >Η λέξη λουλούδι χρησιμοποιείται στα κρητικά και με τη σημασία “λέρα’
    Όχι μόνο στα κρητικά. Αυτός είναι λουλούδι για μύρισμα λέμε κι έχουμε και τη λουλούδω, όχι λέρα αλλά αμφιβόλου ηθικής 🙂
    Όπως το μπουμπούκι.

    68
    Βέβαια. Δεν πήγαινε τσαϊράδα ο Χριστιανόπουλος στα ξερόχορτα 🙂

  75. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    #71
    Α κύριε Ορφανέ, το θέλω, το θέλω, το θέλω! 🙂 Γράψτε με συνδρομητή για ένα ή να μάθουμε ποιος θα το διακινεί στην Αθήνα.

  76. Spiridione said

    74. Απ’ τη λουλουδού μήπως; 🙂

  77. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    40 – Τheo, όποιος ζεί εις υγείαν των κορόϊδων (μέσα σ΄αυτά κι εγώ) είναι για μένα έξυπνος, οπότε και τα δύο παληκαράκια είναι πανέξυπνα κι όχι απατεώνες. Σε μιά οικονομική κερδοσκοπική κοινωνία δεν υπάρχουν απατεώνες, μόνο οικονομικώς έξυπνοι, και κορόΪδα που λένε τους έξυπνους απατεώνες και φωνάζουν για αδικία αλλα δεν δικαιώνονται ποτέ.
    Επειδή σε τέτοια νήματα σαν το σημερινό, που δεν έχω να πώ κάτι ουσιαστικό, αλλα δεν είναι και για χαβαλέ, συνήθως διαβάζω μόνο και δεν σχολιάζω, ας μη του αλλάξουμε την πορεία του, εγώ δεν θα ξανασχολιάσω.

  78. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    40 – Η εξυπνάδα για την οποία ρωτάω στο άλλο νήμα, είναι άλλο «καπέλο».

    ΤΕΛΟΣ.

  79. # 40, 50

    Οπως είπε και ο Μισέλ ( Πλατινί για τους άσχετους) η ελληνική κυβέρνηση ΔΕΝ επιθυμεί την κάθαρση στο ποδόσφαιρο. Οι σχέσεις Μαρινάκη- Σαμαρά έχουν περιγραφεί από «περιθωριακούς» δημοσιογράφους άρα κάποια ίχνη αλήθειας υπάρχουν. Η κυβέρνηση τρενάρει τις υποθέσεις Μαρινάκη ενω θα τρέξει την υπόθεση Μελισσανίδη που μάλλον ποντάρει πως θα πέσει ο Σαμαράς.
    Από κει και πέρα όμως αν δεν φτιάξει γήπεδο ο «τίγρης» (που είναι σχεδόν αδύνατον αν δεν φάει δάσος και κυρίως να πάρει άδεια για συγκοινωνιακούς λόγους αν είναι μεγαλύτερο από 15 000 θέσεων) θα παραμείνει πρόεδρος μικρής ομάδας, όπως ο ΠΑΟ με το 13 100 θέσεων γηπεδάκι, όσο κι αν το…τεντώνει ο Αλαφούζος-δεν μεγαλώνει- για τους μη πληροφορημένους τόσα εισιτηρια επιτρέπει η Αστυνομία )
    Δηλαδή ο Μελισσανίδης ποντάρει (για την ώρα) στον Τσίπρα χωρίς να ξέρω αν θα του κάνει τα χατήρια.Βέβαια αν αλλάξει η κυβέρνηση ο πρόεδρος του ΟΣΦΠ θα ακολουθήσει την πεπατημένη των Κοσκωτά, Σαλιαρέλη γιατί και μωρό παιδί καταλαβαίνει τι έχει γίνει με την ανοχή των αρχών (φούρνοι κι αυτοκίνητα καμμένα, μπόμπες σε καφετέριες, ξύλο σε ρεπόρτερς, επηρεασμός διαιτητών, στημένα ματς και τελευταίο κλου η μετατροπή της Εθνικής σε παράρτημα του ΟΣΦΠ με αποτέλεσμα να την κάνουν κομένη οι άλλοι παίκτες) αλλά δεν λέω μεγάλες κουβέντες γιατί η εξαγορά πολιτικών είναι πιο εύκολη από τις δωροδοκίες ποδοσφαιριστών και η αλλαγή συμμαχιών το ίδιο συχνή με τις μεταπηδήσεις βουλευτών από κόμμα σε κόμμα…
    Μπορεί δηλαδή ο Μαρινάκης να «θυμηθεί» πως ο ΟΣΦΠ είναι «ομάδα του λαού», έτσι κι αλλιώς ο Σύριζα δεν παίρνει θέση σε τέτοια πράγματα να μη δυσαρεστήσει οπαδούς κάποιου συλλόγου.
    Θυμίζω την ρήση του Ιβάν πως ο ΠΑΟΚ είναι η μόνη ομάδα που δεν έχει πολιτική κάλυψη (γι αυτό και τρώει όλες τις σφαλιάρες)
    Αυτά για όσους δε εχουν καταλάβει (ακόμα) πως το ποδόσφαιρο είναι πιο σοβαρό από την πολιτική

  80. atheofobos said

    58-
    Τα μπρόκολα νομίζω έχουν αρνητικές θερμίδες.

    Μακάρι να υπήρχαν τέτοιες τροφές!
    http://www.vita.gr/diatrofi/article/11524/arnhtikes-thermides-mythos-h-thaymatoyrgh-lysh/

  81. ἐνδιαφέρουσα ἡ παρατήρησι περὶ ξαναζωντανέματος τῶν λέξεων. ἐλπίζω ὁ ἴδιος ἐνθουσιασμὸς νὰ ἐμφανίζεται κι ὅταν ξαναζωντανεύουν λέξεις μή τουρκικῆς προελεύσεως (π.χ. αὐχμηρός).
    😉

  82. nestanaios said

    Η ενασχόληση με λέξεις που χάνονται είναι χάσιμο χρόνου.
    Οι λέξεις αυτές είναι αυθαίρετες, χωρίς ετυμολογία
    και δεν επιτάσσονται στους νόμους της ελληνικής γραμματικής τέχνης.
    Ο χρόνος τους είναι περιορισμένος σε έναν χώρο πολύ μικρό.

    Υπάρχουν όμως λέξεις που δεν χάνονται και αυτές είναι πάρα πολλές.
    Με αυτές τις λέξεις αξίζει να ασχοληθεί κανείς. Σίγουρα θα μάθει πολλά.

  83. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Φουλ τση Κρήτης μπρε κοπέλια.
    Πάμε στους γερανούς που παίρνουν κούνιες:
    Ναι! μικιός είναι! «οψές επήρανε οι γι αγερανοί τη γκούνια ντου» ,
    Οι γερανοί-τα πουλιά- παίρνουν τις κούνιες και οι ποντικοί τα δόντια των παιδιών.
    Χασίλι το σιταροκρίθαρο που το σπέρνουν σε χωράφι κοντά στο χωριό για να το ταϊσουν απευθείας, χλωρό στο χωράφι,στα οικόσιτα θηλαστικά (τα δένουν στο χασίλι).
    Τσαϊλι,αμμοτσάιλο,νόμιζα πως τα λένε όλοι έτσι. Γαρμπίλι ‘ελεγα το σπαστό (ευτυχώς τώρα ‘ολα είναι σπαστά,αφού «γλείψανε» τις κακομοίρες τις αμμουδιές απ τα χαλικάκια τους οι υπεροικοδόμοι της μέχρι χθες παράκτιας οικιστικής ζώνης.

  84. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    66.>>Δυστυχώς το βιβλίο είναι ακόμη στα κιβώτια
    Αυτό είναι χουνέρι!

  85. νίκο μπορείς να μου δώσεις το λνκ που αναφέρεται στον μπουλούμπαση ;

  86. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    ναφιλέ νεφέσι νταμαύλησι,τσιτσέκι, δεν τα ήξερα.
    Τσετσέκι είχαμε πει ότι είναι ο καντιφές στην απάνω Ελλάδα .
    κελντανές σ εμάς ,ο κεντανές, (το πράσο) . Λέμε πρασάκια ,τα αγριόπρασα,μια νόστιμη ποικιλία με γυαλιστερά φύλλα που κάνουν θαύματα στσι βρουβόπιτες

  87. Δυστυχώς το δίκτυο διανομής των εκδόσεων της Βικελαίας δεν είναι το καλύτερο, τουλάχιστον εκτός Κρήτης. Εγώ όμως είχα την τύχη να δω τον τόμο και ελπίζω να το καταφέρετε όλοι 🙂

    Βασίλη, συγχαρητήρια! Ελπίζω να τα πούμε κι από κοντά (έχουμε κοινούς γνωστούς)

  88. Spiridione said

    Δεν τον ήξερα αυτόν τον ασουρέ.
    http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%92%CE%B1%CF%81%CE%B2%CE%AC%CF%81%CE%B1_(%CE%B3%CE%BB%CF%85%CE%BA%CF%8C)

  89. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Βρε ξέχασα τον ασουρέ, αχιουρέ!
    88, κι εγώ από τις πολίτικες συνταγές που τον πρωτοσυνάντησα, δε φαντάστηκα ότι ήταν οι «αχιουρέδες!!» που λέει ο πατέρας μου αντί «σαχλαμάρες!!»

  90. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Τσετσέκι: Το λουλούδι «κατιφές». Μεταφ.: Άνθρωπος ικανός για όλα (όχι με την καλή έννοια).
    από εδώ http://www.kalavrytanews.com/2011/04/blog-post_2760.html

  91. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Λεώνικε, ισχνός-κάτισχνος, απίσχνανση.Μια χαρά.
    Ισχνός-ισχνός λέει ο απλός μπαμπάς μου.
    ‘Εχω ακούσει και λεπτυντικό το απισχναντικό.

  92. Μαρία said

    88
    Μπορείς να τον βρεις στο Χατζή. Είναι σαν τη βαρβάρα.

  93. καὶ φυσικὰ συγχαρητήρια καὶ καλοτάξιδο! ξέχασα νὰ τὸ πῶ.

    ἐγὼ ἀσουρὲ δὲν ἔχω φάει ποτέ, ἀλλὰ ἐπειδὴ περνῶ σχεδὸν κάθε μέρα ἔξω ἀπὸ τὸν Χατζῆ τῆς Βενιζέλου εἶμαι ἐξοικειωμένος μὲ τὴν λέξι.

  94. marjá said

    @62 Ναι, κάνει ένα μικρό σχόλιο ο Κοντοσόπουλος στο γνωστό βιβλίο του. Πιο συγκεκριμένα, η προφορά αυτή δεν σχετίζεται με την υπερώα, είναι το λεγόμενο ανακεκαμένο /l/ (retroflex). Έχει συζητηθεί γενικώς το συγκεκριμένο θέμα, και μάλιστα πρόσφατα άρχισε πάλι να μελετάται και συγκριτικά. 🙂 Ελπίζω σύντομα να παρουσιάσουμε τα συμπεράσματά μας μέσω κάποιας δημοσίευσης μαζί με κάποιους εκλεκτούς συναδέλφους γλωσσολόγους.

  95. cronopiusa said

    «Εμείς δεν είμαστε τσουτσέκια κανενός»

    Βίβα Ρένα – Τσουτσέκι

  96. Spiridione said

    93. Ωραία, θα πάρω της Αγιαβαρβάρας.

  97. @49 Αεροσόλ, δεν μίλησα για ‘λεξιπενία’ από γκρίνια. Απλώς υπάρχει ένα υπόγειο νήμα με τον Σερ Σαρ και παραπέμπει στη συζήτησή του που είδαμε μαγνητοσκοπημένη προ ημερών, όπου μιλούσε για κάποιον φίλο του που κατηγορεί άλλους για λεξιπενία (σεισίχθονο) και όχι τον εαυτό του (ρέπιο). Κι εγώ έκανα πλάκα μιλώντας δήθεν για ‘ένα φίλο μου’ ενώ ήμουν ο ίδιος. Η αλήθεια είναι ότι με πονάει όταν διαπιστώνω ότι οι άνθρωποι αφήνουν τις λέξεις να χάνονται. Και ακόμα περισσότερο όταν ‘χαλάνε’ και οι μηχανισμοί αποκατάστασης.

    Παραδέχομαι ότι έχεις δίκιο σ’ αυτό που γράφεις: «Λεώνικε ο κόσμος δεν κατοικεί μέσα στο μυαλό μας και δεν οφείλει να συμβαδίζει με τις ιδιαίτερες γνώσεις ή τις εμμονές μας.» Και σ’ ευχαριστώ που αρνήθηκες να με πεις γεροξεκούτη… ε, ρε, δεν είμαι! Γς είμαι;

    Μου βρήκε και ο Σερ Σαρ άλλο σφάλμα αργότερα… κι έτσι σήμερα με κάνατε ‘του αλατιού’.

    Πάντως, όσο εξεζητημένος και αν είμαι γλωσσικά, επειδή έχω πάθος με τη γλώσσα, νομίζω ότι θέλει και η γλώσσα τη στοργή που νιώθουμε για τη γυναίκα μας. Τώρα αν αυτή η στοργή επεκτείνεται και σε λέξεις… Η αλήθεια όλων αυτών είναι ότι δεν θ’ αλλάξω. Μόνογια λεξιπενία δε θα ξαναμιλήσω. έτσι κι αλλιώς ήταν κάτι που δεν με απασχολούσε ιδιαίτερα.

    και κάτι τελευταίο. Κατ’ εντολή της συζύγου μου… (για να σκάει ο Γς το γράφω) θα βρεθώ τριήμερο εκτός δικτύου. Οπότε από τη Δευτέρα πάλι εδώ, συν Θεώ.

  98. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    Λεώνικε μάλλον σε πονάει που διαπιστώνεις οτι μεγαλώνεις (χαμόγελο) και δεν μιλάς την «ίδια» γλώσσα με την νέα γενιά, γιατι οι λέξεις απο την στιγμή που καταγράφηκαν δεν χάνονται, απλώς μπαίνουν στο περιθώριο μιά και δεν εξυπηρετούν σε κάτι, κι αυτός ο συνειρμός είναι κάπως οδυνηρός.

  99. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα!

    81: Τον δικό μου τον ενθουσιασμό (γούστα είναι αυτά) τον κρατάω κυρίως για τις λαϊκές λέξεις, όχι ειδικά τις τουρκικής προέλευσης πάντως.

    85: Είναι λινκ προς ένα άρθρο του παλιού μου ιστότοπου τελικά, όπου αναφέρω διάφορες παραλλαγές της παροιμίας «ας με λένε δημαρχίνα…». Στο λ. μπουλούμπασης, ο Βασίλης λέει ότι το θηλυκό είναι μπουλουμπαχίνα και υπάρχει και η παροιμία «ας με λένε μπουλ…», και για άλλες παραλλαγές της παροιμίας παραπέμπει στο άρθρο μου.

    88: Α, εμένα μ’ αρέσει -κι έχει και στο Φάληρο, πολλοί Πολίτες γαρ.

    97: Καλά να περάσεις Λεώνικε!

  100. Πέπε said

    Η συγγένεια Ναξίων και Κρητικών αποτελεί μια πολύ διαδεδομένη και πιθανώς βάσιμη άποψη, αλλά μάλλον εντοπίζεται ειδικά στ’ Απεράθου κι όχι σ’ όλη τη Νάξο.

    Πάντως το τσιτσέκι / τσουτσέκι, δηλαδή το λουλούδι (καλόσημα), στ’ αξώτικα είναι τσατσάκι. Δε νομίζω να είναι λέξη που λέγεται ιδιαίτερα σήμερα, ίσως και καθόλου, σώζεται όμως σε κωμιακίτικο κοτσάκι:

    Τσατσάκι μου, τσατσάκι μου,
    πονεί το κεφαλάκι μου.

  101. Λ said

    Πολύ ωραίο το σημερινό άρθρο και έχω πολλά σχόλια
    Νικοκύρη θα συμφωνήσω με το Γρηγόρη Κορτσινό για τα τσαϊρια. Έχουμε και ρήμα τσαιρεύκω τα πρόβατα/ τις αίγες . Είναι δηλαδή συνώνυμο το βόσκω. Επίσης το χρησιμοποιούμε πολύ συχνά και τώρα, συνήθως ειρωνικά, όταν τρώμε ωμά αγριόχορτα (το κάνουμε συχνότατα το χειμώνα και την άνοιξη). Πάλαι τσαϊρεύκεις; Πάω να τσαϊρεφτώ, κοκ (δεν είμαι σίγουρη αλλά το τσαϊρι! Το χρησιμοποιούμε και σαν αποδοκιμασία: φύγε, πήγαινε στα λειβάδια, χάσου!)

    53. Γιαπανάς στην Κύπρο είναι επίθετο και όλοι (τουλάχιστον οι Λευκωσιάτες) ξέρουν για τα σάντουιτς του Γιαπανά.
    Τσακίλι: ένας από τους προσφυγικούς συνοικισμούς μετά το 1974 είναι το Τσιακιλερό στη Λάρνακα. Εκεί ζουν τώρα πολλοί συντοπίτες μου. Επίσης (η) τσακίλα για τα μεγάλα χαλίκια, (το) τσακιλούιν για τα πολύ μικρά.

    Τσιτσέκι, τσιτσεκούιν: Έφη τη χρησιμοποιούμε πολύ αυτή την λέξη για όλα τα λουλούδια.
    Τέλος, να αναφέρω και την ελίφη που είναι κοινότατη λέξη και δεν υπάρχει υπεραγορά ή μπακάλης που να μην την προσφέρει προς πώληση.
    Όχι, δεν τα είπα όλα, έχω ακόμη να πω κι άλλα:
    – για τον Λαλά Μουσταφά, λαμπρόν να τον κάψει, που κατέλαβε την Κύπρο το 1570-71,
    – για το Κυπριακό χωριό Ορτάκιογιου και από μια πρόχειρη έρευνα στο διαδίκτυο βλέπω ότι χωριό Ορτακιόι υπάρχει κοντά στην Κωνσταντινούπολη αλλά ακόμη και στην Ελλάδα.
    – Θα ήθελα ακόμη να ρωτήσω αν περιέχεται και η λέξη ασήμι στο λεξικό.
    και καλές μίνι διακοπές στο Λεώνικο.
    Υ.γ. Έχω την εντύπωση ότι τη λ. νεφέσι τη λέγαμε στο χωριό μου όταν καλούσαμε κάποιο να κάνει διάλειμμα, να σταματήσει να μιλά, αλλά από την άλλη δεν είμαι καθόλου σίγουρη.

    Α, και το σαλαβατώ και το σαλαβάτισμα, επίσης, συναναντιούνται συχνά στην Κύπρο.

  102. Λ said

    Πολύ ωραίο το σημερινό άρθρο και έχω πολλά σχόλια
    Νικοκύρη θα συμφωνήσω με το Γρηγόρη Κορτσινό για τα τσαϊρια. Έχουμε και ρήμα τσαιρεύκω τα πρόβατα/ τις αίγες . Είναι δηλαδή συνώνυμο το βόσκω. Επίσης το χρησιμοποιούμε πολύ συχνά και τώρα, συνήθως ειρωνικά, όταν τρώμε ωμά αγριόχορτα (το κάνουμε συχνότατα το χειμώνα και την άνοιξη). Πάλαι τσαϊρεύκεις; Πάω να τσαϊρεφτώ, κοκ (δεν είμαι σίγουρη αλλά το τσαϊρι! Το χρησιμοποιούμε και σαν αποδοκιμασία: άντε χάσου από εδώ!)

    53. Γιαπανάς στην Κύπρο είναι επίθετο και όλοι (τουλάχιστον οι Λευκωσιάτες) ξέρουν για τα σάντουιτς του Γιαπανά.
    Τσακίλι: ένας από τους προσφυγικούς συνοικισμούς μετά το 1974 είναι το Τσιακιλερό στη Λάρνακα. Εκεί ζουν τώρα πολλοί συντοπίτες μου. Επίσης (η) τσακίλα για τα μεγάλα χαλίκια, (το) τσακιλούιν για τα πολύ μικρά.

    Τσιτσέκι, τσιτσεκούιν: Έφη τη χρησιμοποιούμε πολύ αυτή την λέξη για όλα τα λουλούδια.
    Τέλος, να αναφέρω και την ελίφη που είναι κοινότατη λέξη και δεν υπάρχει υπεραγορά ή μπακάλης που να μην την προσφέρει προς πώληση.
    Όχι, δεν τα είπα όλα, έχω ακόμη να πω κι άλλα:
    – για τον Λαλά Μουσταφά, λαμπρόν να τον κάψει, που κατέλαβε την Κύπρο το 1570-71,
    – για το Κυπριακό χωριό Ορτάκιογιου και από μια πρόχειρη έρευνα στο διαδίκτυο βλέπω ότι χωριό Ορτακιόι υπάρχει κοντά στην Κωνσταντινούπολη αλλά ακόμη και στην Ελλάδα.
    – Θα ήθελα ακόμη να ρωτήσω αν περιέχεται και η λέξη ασήμι στο λεξικό.
    και καλές μίνι διακοπές στο Λεώνικο.
    Υ.γ. Έχω την εντύπωση ότι τη λ. νεφέσι τη λέγαμε στο χωριό μου όταν καλούσαμε κάποιο να κάνει διάλειμμα, να σταματήσει να μιλά, αλλά από την άλλη δεν είμαι καθόλου σίγουρη.

    Α, το σαλαβατώ και το σαλαβάτισμα, επίσης, συναντιούνται συχνά στην Κύπρο

  103. nestanaios said

    97.

    Οι άνθρωποι δεν αφήνουν τις λέξεις να χάνονται.
    Οι λέξεις δραπετεύουν, αυτοκτονούν εντροπιασμένες.

  104. …το επίθημα -τζου έχει πάρει αρνητική χροιά [;] από την «καλντεριμιτζού»…

    …ή και από «καμπαρετζού»; («…με τας καμπαρετζούδας των λιμανιών», στο 42:01)

  105. και τεκνατζου, για της κάποιας ηλικ.ιας, βέβαια

  106. marjá said

    @100: Αρχίζει και ξεπηδά και το Φιλότι πια όσον αφορά αυτό το θέμα, αλλά είναι μεγάλη κουβέντα και δεν θα καταλήξουμε κάπου, Πέπε!

  107. το κομούνι της αυγής said

    ‘Εκόπεν το νεφέσι μ. ‘ λένε στα ποντιακά.Μου κόπηκε η ανάσα.

  108. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα σχόλια!

    101: Όχι, ασήμι δεν υπάρχει στο λεξικό.

    104-5: Το -τζού έτσι κι αλλιώς είναι λαϊκό, τουρκογενές. Είναι και γυναικείο, θέλει πολύ για να πάρει αρνητική χροιά έτσι κι αλλιώς;

  109. EMK said

    Το απίσχναση, ως κτηνιατρικός όρος σημαίνει την πολύ κακή θρεπτική κατάσταση, δηλαδή τον εξαιρετικά αδυνατισμένο/ λιπόσαρκο οργανισμό. Μία τροφή που θα αποκαλούνταν απισχναστική, μόνο με κακούς συνειρμούς και καχεξιογόνα φαινόμενα θα συνδεόταν.
    Τα χασίλια είναι όπως προαναφέρθηκε, οι νεαροί βλαστοί δημητριακών (κυρίως κριθάρι ή βρώμη), που λόγω γεύσεις και πεπτικότητας, αρέσουν πολύ στα μηρυκαστικά. Συνήθως βγαίνουν τον Φεβρουάριο/ Μάρτιο, αλλά για τους πιο βιαστικούς υπάρχουν και τέτοια εποχή.
    Τα τσαϊρια, επίσης έχουν αρνητική χροιά, ως ξερά υποβαθμισμένα, και τσαϊρόχορτο είναι υποτιμιτικά οι κακοί σανοί (ξεροί, ακανθώδεις) για ζωοτροφή

  110. Λ said

    Οπότε να υποθέσω ότι τη λ. ασήμι τη δανειστήκαμε απευθείας από τους Πέρσες.

  111. sarant said

    110: Όχι καλέ, ελληνικό είναι το ασήμι: άσημος άργυρος, που δεν έχει σφραγίδα από το νομισματοκοπείο -αξίζει άρθρο.

  112. Λ said

    Μεγάλη σύμπτωση όμως. Σίμιν στη Φάρσι είναι γυναικείο όνομα και είναι αντίστοιχο της Ασημίνας /Αργυρώς.

  113. Λ said

    Εννοείται βέβαια ότι το νόημα είναι το ίδιο και στις δύο γλώσσες

  114. sarant said

    Σύμπτωση, τα έχουν αυτά οι γλώσσες 🙂

  115. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Αυτό εδώ τί απόγινε;

  116. Πέπε said

    Αστερίξ στα Κρητικά ποιοι έχετε διαβάσει;

    Εμένα δε μ’ ενθουσίασε. Το βρήκα τραβηγμένο από τα μαλλιά. Λες και ψάξανε να βρούνε για κάθε λέξη ένα άγνωστο συνώνυμο που να το χρησιμοποίησε έστω και ένας Κρητικός έστω και μία φορά έστω και στα χρόνια του Κορνάρου. Δε νομίζω ότι οι πραγματικοί Κρητικοί μιλούσαν ποτέ τόσο ακατανόητα.

    Ο λόγος που θυμήθηκα να το αναφέρω εδώ είναι ότι ένα από αυτά που κάνουν το κείμενο (του Αστερίξ) τόσο ακατανόητο είναι η δυσανάλογη σωρεία τούρκικων λέξεων. Υποθέτω ότι δεν είναι αυθαίρετες λέξεις: κάπου θα μαρτυρούνται. Αλλά η καλή μαγειρική δεν είναι μόνο γνήσια υλικά, είναι και σωστές δοσολογίες. Εδώ οι δοσολογίες ξέφυγαν.

  117. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    116>>δυσανάλογη σωρεία τούρκικων λέξεων
    Πέπε, θα πάρω με την πρώτη ευκαιρία και θα σου πω.Να βρω κανένα τεύχος ν΄ αρέσει του πατέρα μου να δω πώς θα του φανεί η γλώσσα.

  118. Ριβαλντίνιο said

    @ ΕΦΗ ΕΦΗ
    Αν θες έχει εδώ να διαβάσεις.

    http://users.sch.gr/vasanagno/comics.html

  119. Πέπε said

    118: Αυτό που έχω διαβάσει, και μου φάνηκε έτσι όπως είπα, είναι οι Συνορισές. Δεν ήξερα ότι έχουν βγάλει και την Κορσική. Επιτυχής (αν και προφανής) επιλογή: τα στερεότυπα για τους Κορσικανούς στη Γαλλία φαίνεται να είναι ακριβώς τα ίδια όπως για τους Κρητικούς στην Ελλάδα.

  120. Πέπε said

    118: Κάπως δύσχρηστη η σελίδα, αλλά έχει πολύ πράμα μέσα: ακόμη και τους παλιούς παλιούς Αστερίξ του Σπανού!

  121. Ριβαλντίνιο said

    @ 120 Πέπε
    Εγώ προτιμώ τα ΛΟΥΚΥ ΛΟΥΚ.

  122. Πέπε said

    Εντάξει, μεταξύ μας κι εγώ.

  123. Πέπε said

    Έχουν και λιγότερα τούρκικα μέσα.

  124. Πέπε said

    Εννοώ τα καλά Λούκυ Λουκ. Το πρόβλημα με τον Λούκυ Λουκ ειναι ότι οι άλφα-άλφα ιστορίες είναι ποσοστιαία λιγότερες, ενώ στον Αστερίξ σχεδόν όλες είναι άλφα-άλφα. Μεταξύ των άλφα-άλφα όμως, ομολογώ ότι ρέπω περισσότερο προς τον Λούκυ Λουκ.

  125. Marulaki said

    Κι εγώ νομιχα πως τα τσαΐλια είναι πανελλαδική λέξη, θαρρώ δεν υπάρχει λέξη να τα περιγράψει αλλιώς. Τα θερινά σινεμά του Ηρακλείου ήταν στρωμένα με τέτοια, και αν εμπαινεες καθυστερημένος-η σε κοιτούσαν ταχα ενοχλημένοι για τα βήματα. Έχω τον ήχο στα αυτιά μου.

  126. Marulaki said

    Η μεγαλύτερη βέβαια κρητική κουβέντα, που δεν είναι όμως τούρκικη, είναι το «ξα σου».

    (Παραπάνω νόμιζα, δε νομιχα φυσικά)

  127. Ριβαλντίνιο said

    Φάση από ΛΟΥΚΥ ΛΟΥΚ

    Πάει ένας σε κάποιον Ινδιάνο για να του ζητήσει μια πληροφορία
    – Ε, Τζο που είναι ο τάδε ?
    -Ονομά μου Σιωπηλή Πέστροφα. Δεν μιλάω, λέει ο Ινδιάνος.
    – Ναι, αλλά αν σου δώσω αυτό ( νερό της φωτιάς ) ?, του λέει ο άλλος
    – Όμως επιθετό μου Φλύαρη Καρακάξα , απαντά ο ινδιάνος , παίρνει το μπουκαλάκι και ξερνά τις πληροφορίες.

  128. Βασίλης Ορφανός said

    125: πανελλήνια όχι, αλλά τη λένε και αλλού:
    τσαΐλι, το [tsaíλi] & τσακίλι [tsak̃íλi] & τσαγίλι [tsajíλi] (Παπ., Πάγκ., Πιτ., Ξανθιν., Γαρ., Ιδομ., Αποστ., Κριτσ.) : χαλίκι (ως περιληπτικό ουσ.), μικρά βότσαλα ή θραύσματα από πέτρα που χρησιμοποιούνται ως οικοδομικό υλικό, το γαρμπίλι της κοινής (βλ. σημείωση).
    [< çakιl (Παπ.)]
    {Το BTS έχει επίσης τους τ. çağιl, çahιl και çaιl. Ο πρώτος εξηγεί το τσαγίλι, ενώ ο τελευταίος τον τ. τσαΐλι, με τον οποίο χρησιμοποιείται σήμερα η λέξη (στην Κρήτη), βλ. και αμμοτσάιλο ‘μείγμα τσαϊλιού και άμμου’. Στην Κω η λ. τσαΐλ-λιν σημαίνει ‘χαλίκι’, και από αυτήν το ρ. τσαϊλώνω ‘στρώνω τον δρόμο με τσαΐλι’. Στο Λεξικό των κωακών ιδιωμάτων του Μιχάλη Σκανδαλίδη (Αθήνα 2006, σ. 755) αναφέρεται ως αντιδάνειο, από το αρχ. χάλιξ, αλλά ο Nişanyan θεωρεί το çakıl τουρκικό. Κατά τον Meynard (A 564) η λ. çağıl (چاغل٬ جاغل) είναι ηχοποιημένη, από τον ήχο του νερού που κυλάει• çağıl çağıl akmak λέγεται για το ρυάκι που γαργαρίζει• çakıl (چاقل) λέγονται «οι μικρές πέτρες πάνω στις οποίες κυλάει το νερό γαργαρίζοντας». Στη Χίο τσαΐλι λένε την χοντρή άμμο από τη θάλασσα ή τον ποταμό (πληροφορία από το Διαδίκτυο). Για το συνώνυμο γαρμπίλι: Μόνο ο Ξανθινάκης και ο Κριτσωτάκης έχουν τη λ. αυτή στο ερμήνευμά τους. Όπως σημειώνει ο Νικόλαος Κοντοσόπουλος (“Η σημερινή γλωσσική κατάστασις εν Κρήτη και η γλώσσα των εν Αθήναις Κρητών”, Κρητικά Χρονικά, 22 (1970) 256-7), η λ. τσακίλι ανήκει σ’ εκείνες τις ιδιωματικές λέξεις «τας οποίας ο λέγων δεν δύναται να αντικαταστήσει δια των αντιστοίχων της κοινής νεοελληνικής […] διότι είναι σπανίας χρήσεως […] και ως εκ τούτου ο λέγων δεν έσχε την ευκαιρίαν να εκμάθη την αντίστοιχον λέξιν ή τον αντίστοιχον τύπον της κοινής νεοελληνικής».}

  129. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    118.Πέπε, ευχαριστώ πολύ!
    Διάβασα τώρα 5-6 σελίδες από την Κορσική. Μου φαίνεται ότι είναι πιο πολύ λασιθιώτικη η λαλιά και μ΄άρεσαν ιδιαίτερες εκφράσεις που τις αποξεχνώ με τον καιρό, εν τούτοις έχω ,μια λέξη περίπου ανα σελίδα,τελείως αγνωστη.Που δεν έχω ξανακούσει (ανάκουστη θα πω; ) και δεν καταλαβαίνω ντίπι το νόημα μέσα στη φράση.π,χ. χαζινέ, μπετέρι κ.α. Αν είναι να θέλω λεξικό για τον Αστερίξ…
    Δε μου πολυάρεσε κι εμένα ο Αστερίξ.’Εχοντας μεγαλύτερα αδέρφια, μπήκα νωρίς στα «σκληρά»,μικρό ήρωα, μικρό σερίφη, μάσκα.Και τόνους μίκυ.Το περίπτερο άλλαζε στα τρία επιστροφή, ένα φρέσκο.Τα κλασικά εικονογραφημένα της Ατλαντίδας, τα διαβάζουμε και τ΄αγοράζουμε ακόμη.Έχω στείλει σε συγγενάκια και παιδόγγονα φίλων τρίτης γενιάς ξενιτεμένα σ΄Ευρώπη και κυρίως Αμερική,όλη τη μυθολογία και τους ήρωες του ΄21. Ψιλοβρίσκονται ακόμη σε μερικά βιβλιοπωλεία.

  130. Εαμοβούλγαρος said

    @129: Αγαπητή κ. Έφη-Έφη: Επειδή κανείς Ρωμιός Αναγνώστης του παρόντος Ιστολογίου δεν πρόκειται να σάς το πεί, σάς το λέω εγώ: Γιατί να καταφεύγετε στα ειδικά βιβλιοπωλεία για τα Κλασικά Εικονογραφημένα, όταν εμείς οι αντίχριστοι τα έχουμε ανεβάσει στο Διαδίκτυο; Μπείτε εδώ

    http://bookzz.org/s/?q=%CE%95%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CE%BD%CE%BF%CE%B3%CF%81%CE%B1%CF%86%CE%B7%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CE%B1&t=0

    και κατεβάστε με την ψυχή σας. Ενημερώστε και τους συγγενείς σας σε Ευρώπη και Αμερική για να μή πλουτίζετε τα ΕΛΤΑ με αποστολές βιβλίων.

    Ωστόσο, έχω ένα παράπονο από εσάς: Γιατί απαξιώσατε να μού απαντήσετε στο ερώτημα που σάς έθεσα επροχθές Παρασκευή;

    https://sarantakos.wordpress.com/2014/11/21/triakiena/#comment-254165

    Είναι ή δεν είναι ξεφτίλα για τους συμπατριώτες σας τους Κρητικούς να μή δέχονται την άλλη άποψη στο θέμα της Μάχης της Κρήτης και να προπηλακίζουν τον Γερμανό ιστορικό ΧάΪνς Ρίχτερ, απαγορεύοντας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης να τον βραβεύσει; Αντιλαμβάνομαι γιατί δεν μού απαντάει στα φαρμακερά ερωτήματά μου ο καλός χριστιανός κ. Blog-oti-nanai: Διότι θα καταρρεύσει η Ορθοδοξία. Εσείς τι λόγο έχετε να με σνομπάρετε;

  131. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    Ο Γερμανός Καθηγητής της Ιστορίας του Δικαίου στο Πανεπιστήμιο της Βρέμης Christophe Schminck-Gustavus αποδεικνύει πως ήταν προσχεδιασμένο το έγκλημα του Ολοκαυτώματος από τους Γερμανούς.Παράδειγμα της κτηνωδίας:Σκοτωμένη το Σεπτέμβρη του 1943 βρέθηκε στα χωράφια του Λουτρακίου Βιάννου, η Ζαχαρένια Ρηνάκη με το 6 μηνών μωρό στην αγκαλιά της κρεμασμένο στο βυζί της και δίπλα η μάνα της και η πεθερά της σκοτωμένες και αυτές.

  132. Πέπε said

    129: Παρακαλώ, άλλος κέρναγε!

    Ένα λασιθιώτικο που το αναγνώρισα κι εγώ είναι το «δα» αντί «θα». Είναι βέβαια αληθινό, δε λέω, αλλά βλέπεις, πήγαν και διάλεξαν τους μόνους απ’ όλη την Κρήτη που λένε αυτή την τόσο κοινή λέξη αλλιώτικα, τη στιγμή που το πανελλήνιο «θα» θα ήταν εξίσου αληθινό και ως κρητικό.

  133. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    132, Έχει πλάκα,Εμείς οι νότιοι λασιθιώτες δε λέμε δα! Καμιά φορά λέμε α σκέτο.- Πού α πας; – επαέ παραπάνω α πάω 🙂

  134. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    #133
    Αυτό το α αντί θα λέγεται και στα Γιάννενα. -Πού α πας; – Για ιδώ παραπάν στ βρύς α πάω. 🙂

  135. Ελπίζω τη μισή διαφορά των 15 ευρώ μεταξύ του κόστους εκτύπωσης και της τιμής στη Βικελαία, να την καρπώνεται ο συγγραφέας… Τι, όχι;

  136. Πίσω από τον αόριστο τίτλο «Διήμερο Πολιτιστικών Εκδηλώσεων» κρύβονται διαμαντάκια:
    http://www.vikelaia.gr/index.php/events/198-dihmero-politisitkwn-ekdhlwsewn-29052015
    https://www.heraklion.gr/press/municipality-press-releases/dihmero-politisitkwn-ekdhlwsewn-29052015.html

    Προλαβαίνετε

  137. Ριβαλντινιό said

    Το @127 σε εικόνα

  138. Μητρική γλώσσα: Κρητικά said

    Αν και τα κρητικά είναι η μητρική μου γλώσσα, ελάχιστες από αυτές έχω ακούσει, οι περισσότερες είναι πρωτοφανείς… κρητικές είναι είπαμε ε?

  139. sarant said

    Δεν είναι πρωτοφανείς, είναι παλιότερες και ακούγονται πλέον πιο σπάνια. Αλλά μερικές τις ήξερα κι εγώ που δεν είμαι κρητικός.

  140. Αγάπη said

    κατόπιν υποδείξεως – μάλλον – τού Νικοκύρη μας
    http://www.candianews.gr/2016/07/28/tourkikes-lexis-sto-kritiko-idioma/

  141. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    140 Καλημέρα
    >>– μάλλον –
    Αχ Αγάπη Αγάπη

    Καλά όλα τα τρυφερά και τα ανθρώπινα,αλλά τα υπερυμνητικά και γλωσσολογικά ίντα τα ΄θελε;
    Είπα να μην μπω στην ομιλία,μα δε βαστιέμαι σκιας για δυο εκώφθαλμες μεγαλοστομίες(επιεικώς)
    >>Γνωρίζετε, προφανώς, ότι η ελληνική γλώσσα είναι η πλουσιότερη στον πλανήτη και η αρτιότερη δομικά και έχει δώσει τα νάματά της σ’ ολόκληρη την ανθρωπότητα. Ωστόσο, θα ήταν κακή γλώσσα,αν έδινε μόνο και δεν δεχόταν λέξεις από άλλες γλώσσες.
    προφανώς;;
    κακή γλώσσα ;;

    >>Να χαϊδεύει τον μαντρότοιχο του περιβολιού και τον κορμό μιας ροδιάς, που προφανέστατα είχε φυτευτεί από τους δικούς της.
    προφανέστατα;;

  142. Αγάπη said

    141 Έχεις δικιο για την υπερβολή φυσικά

  143. Είχα πάει στην παρουσίαση του βιβλίου και σημειώνω εδώ κάτι που λέχθηκε όταν το προλόγισαν: Στην Κρήτη τα πράσα λέγονται κεντανέδες και στην Τουρκία οι κεντανέδες πράσα! (εμείς τις λέξεις τους και αυτοί τις δικές μας!).

  144. sarant said

    Ωραίο πιγκ-πογκ αυτό!

  145. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    143.Ανατολικότερα το λέμε κελντανέ (ο), το πράσο. Γκουγκλίσατε «κελντανέ αλευρολέμονο» 🙂
    Αλλά στα τούρκικα ήταν κεντανέ ή κελαντανέ;

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: