Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Ο Γεώργιος Σουρής εχθρός της μοναρχίας (άρθρο του Νίκου Σαραντάκου)

Posted by sarant στο 26 Μαρτίου, 2017


Ποιανού Νίκου Σαραντάκου όμως; Αν ήταν δικό μου δεν θα το επισήμαινα, βέβαια. Είναι ένα άρθρο του παππού μου, του επίσης Νίκου Σαραντάκου του Δημητρίου (πρέπει να πάμε στο μητρώνυμο για να ξεχωρίσουμε, την προγιαγιά μου τη λέγανε Ισαβέλλα), που το έγραψε τις μέρες πριν από το δημοψήφισμα του Δεκεμβρίου 1974 -δημοσιεύτηκε στην Αυγή στις 7 Δεκεμβρίου, την παραμονή του δημοψηφίσματος.

Δεν νομίζω βέβαια το άρθρο για τους αντιμοναρχικούς στίχους του Γ. Σουρή να βάρυνε ιδιαίτερα στο αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος, και δεν είναι γι’ αυτό τον λόγο που το αναδημοσιεύω σήμερα. Αν έχει κάποιαν επικαιρότητα αυτό το άρθρο, είναι επειδή προχτές είχαμε τα 40 χρόνια από τον θάνατο του παππού μου, ενώ φέτος συμπληρώνονται (σε λίγες μέρες, μάλιστα) 120 χρόνια από τον πόλεμο του 1897, ένα γεγονός που έδωσε στον Σουρή την ευκαιρία για τσουχτερή αντιβασιλική σάτιρα.

Στα τέλη της δεκαετίας του 60 ανατυπώθηκε και κυκλοφόρησε ξανά ο Ρωμηός του Σουρή και το εκδοτικό αυτό τόλμημα στέφθηκε με επιτυχία διότι η έκδοση, όπως διάβασα, εξαντλήθηκε. Ο πατέρας μου, που ήξερε πως ο παππούς μου αγαπούσε πολύ τον Σουρή, αγόρασε μια σειρά (εφτά τόμοι ήταν) και του τη χάρισε.

Στο άρθρο που θα διαβάσετε, εξαιτίας των περιορισμών χώρου της εφημερίδας, δίνονται μικρά αποσπάσματα από τα ποιήματα. Μια και τα ηλεδάση είναι απέραντα, το δικό μας μέσο δεν έχει τέτοιους περιορισμούς, οπότε συμπλήρωσα τα αποσπάσματα και κάνω και μερικά ακόμα σχόλια. Οι δικές μου προσθήκες είναι με κόκκινο χρώμα.

Ο Γεώργιος Σουρής εχθρός της Μοναρχίας

ΟΙ ΒΑΣΙΛΙΑΔΕΣ ΣΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΣΑΤΙΡΑΣ

Ο Σουρής παραμένει χωρίς αμφιβολία και σήμερα ακόμα ο Έλληνας ποιητής που τα ποιήματά του τα διαβάζουν όλοι οι Έλληνες γραμματισμένοι και αγράμματοι.

Επί 36 ολόκληρα χρόνια χωρίς διακοπή, πράγμα που αποτελεί ρεκόρ για ελληνική εφημερίδα ο»Ρωμηός («εφημερίς που τη γράφει ο Σουρής», γραμμένη έμμετρα από την αρχή μέχρι το τέλος, χωρίς να εξαιρούνται ούτε οι ημερομηνίες, ο αριθμός του φύλλου και οι μικρές αγγελίες), διαβαζόταν σ’ όλη την Ελλάδα, ελεύθερη και υπόδουλη, και στις παροικίες των ομογενών, σε πόλεις και χωριά, σε καφενεία και σε μπακάλικα, δυνατά για να τον απολαμβάνουν και οι αγράμματοι.

(Για να γίνω ψείρας, διακοπές υπήρξαν, δύο: για λίγους μήνες το 1883-4 όταν ο Σουρής διέκοψε την έκδοση για να δώσει εξετάσεις για το πτυχίο της Φιλοσοφικής, όπου «απερρίφθη μετά πολλών επαίνων, και το 1916 μετά το νοεμβριανό πογκρόμ).

Ο Σουρής, σαν τυπικός εκπρόσωπος του μέσου Έλληνα, του βέρου Ρωμηού, με την έμφυτη τάση για πολιτικολογία και κριτική των Κυβερνώντων και με σκωπτική διάθεση για τα παράξενα ή παράνομα καμώματα των μεγαλουσιάνων, ποτέ δεν τα πήγε καλά με το παλάτι και τους Βασιλιάδες δηλαδή κυρίως με το Γεώργιο Α’, που το μεγαλύτερο μέρος της βασιλείας του συμπίπτει με την περίοδο της εκδόσεως του «Ρωμηού». Όσο για τον Κωνσταντίνο, αυτός στάθηκε πολλές φορές αντικείμενο σάτιρας του Σουρή και σαν διάδοχος και αργότερα σαν βασιλιάς.

Ο Σουρής ήταν ο προοδευτικός Δημοκράτης σε μια εποχή που η Ευρώπη είχε μονάχα δύο Δημοκρατίες, αλλά τέσσερις Αυτοκρατορίες και δεκατέσσερα βασίλεια, χωρίς να λογαριάσουμε τους διακόσιους κληρονομικούς ηγεμονίσκους της Γερμανίας. Τότε στην Ελλάδα, μονάχα ο Ρόκκος Χοϊδάς, ο Φιλήμων και 2 – 3 άλλοι ακόμα, τολμούσαν να μιλούν για Αβασίλευτη Δημοκρατία, ο Σουρής όμως έγραφε:

Μακράν του Ρόκκου Χοϊδά κακούργοι εστεμμένοι
αγχόνη και παλούκωμα δεινόν σας περιμένει
Ο κόσμος εις την πτώσιν σας τας χείρας θα κροτήσει
κι οι τόσοι αρχιτρίκλινοι μ’ εμέ θα γίνουν ίσοι
κι οι τόσες οι πριγκήπισσες κι οι άλλες οι φακλάνες
θε νάρθουνε στο σπίτι μου να γίνουν παραμάνες!

*

Η Ρωσίδα γυναίκα του Γεωργίου του Α’ εκτός από την απολυταρχική νοοτροπία της, ήταν γνωστή σαν μπεκρού και γλεντζού γυναίκα. Κάποτες ήρθε στον Πειραιά ο ρωσικός στόλος κι η βασίλισσα, σε μια δεξίωση που έγινε στην Ναυαρχίδα, δημιούργησε με τα μεθύσια της και τους εκτραχηλισμούς της, σοβαρό σκάνδαλο. Ο Σουρής έγραψε τότε (Ρωμηός Νο 576, 25.1.1897):

Κυρά Γιώργαινα γυρίστρα, Κυρά Γιώργαινα μπεκρού
θα γενείς πομπή του κόσμου του μεγάλου και μικρού
κυρά Γιώργαινα να λείψουν τα μεθύσια τα πολλά
κυρά Γιώργαινα σου λέω δεν στεκόμαστε καλά.

Το ποιήμα αυτό του Σουρή έκανε πάταγο. Ολος ο κόσμος τόμαθε και τόλεγε απ’ έξω. Οι αρχές θορυβήθηκαν και εκινήθη ο Εισαγγελεύς κατά του Σουρή.

Αυτός όμως ισχυρίσθη ότι τόγραψε για τη γυναίκα του (καθώς λεγόταν και κείνος Γιώργος) και στο επόμενο φύλλο του Ρωμηού (Νο 577, 1-2-97) έγραφε:

(Η γυναίκα του)
Γιώργη ν’ αλλάξεις όνομα, Γιώργη να μη σε λένε
που κάνεις τα ματάκια μου μερόνυχτα να κλαίνε.

(Τα παιδιά του)
Μπαμπά για κοίταξε κι εμάς που τρέχουμε σιμά σου
μπαμπά ν’ αλλάξεις όνομα, Δημήτρης ονομάσου.

*

Βρισκόμαστε στα 1897. Λίγο αργότερα ξέσπασε ο Ελληνοτουρκικός πόλεμος στον οποίο μπήκαμε απροετοίμαστοι, με επικεφαλής μιαν ανίκανη και διεφθαρμένη πολιτική ηγεσία και με αρχηγό του Στρατού έναν αδαή και μικρόνοα Συβαρίτη: τον διάδοχο Κωνσταντίνο.

Ο πόλεμος γρήγορα εξελίχθηκε σε καταστροφή. Οι Τούρκοι διέσπασαν το μέτωπο, μπήκαν στον Τύρναβο και χωρίς να ρίξουν τουφεκιά, πήραν την Λάρισα. Κατόπιν προωθήθηκαν προς τον Βόλο και τα Φάρσαλα. Προσπάθεια να αναχαιτισθούν  στο Δομοκό απέτυχε. Ανοιξε ο δρόμος για τη Λαμία…

Ο Σουρής έγραψε τότε (Ρωμηός Νο 587, 26.4.97):

-Τους είδα τους κιαλάρησα
Στρατάρχαι κι Αρχηγοί
παραίτησαν τη Λάρισα
κι έφυγαν σα λαγοί

-Τους είδ’ αυτούς που ξέρουν
τα γαλλικά φαρσί
στα Φάρσαλα να φέρουν
τη Νίκη τη Χρυσή

Τα είδα και τα μακάρισα
τα μούτρα τα χρυσά
που χάρισαν τη Λάρισα
εις τον Ετέμ Πασά.

Κι αυτός μ’ αυτούς τα χάνει
και τον σταυρό του κάνει
κι έλεγε με σεκλέτι
«Χριστέ και Μουχαμέτη,
φώτισ’ τους να’ρθουν πίσω
γιατ’ είναι και ντροπή,
σε με τον τσελεπή,
μια πόλη να πατήσω
χωρίς να πολεμήσω».

Τι θρήνος και τι κρότος
της ματωμένης γης
κι έφευγε πρώτος πρώτος
ο γίγας της φυγής.                                     Ο διάδοχος Κωνσταντίνος βεβαίως

Και μες την καταιγίδα
και της φυγής τον σάλον
βλέπω την αλουργίδα
πρώτην προ των Φαρσάλων.

Κι έψαλα το μεγαλείον
ανδρικής φυγής κι ευστόχου…
Ω λαμπρόν επιτελείον
του κυρίου Διαδόχου.

Τρέχουν τρέχουν Περικλέτο γυναικόπαιδα στον δρόμο
πεθαμέν’ από τον τρόμο
και στη θλίψη και στον πόνο τόσου κόσμου και στρατού
έβλεπες Επιτελείς
και λακέδες της Αυλής
να μαζεύουν τα σαχάνια δαφνηφόρου νικητού.

*

Μην ακούτε μήτε κλάμα, μήτε τόσο βογγητό,
μην κοιτάτε σκορπισμένο τον λεβέντη τον στρατό,
γι’ αυτούς που’μειναν στους δρόμους μια πεντάρα μη σας μέλει,
ο ραγιάς ο σιχαμένος τέτοιος είναι τέτοια θέλει.
Τους ραγιάδες φασκελώστε και σ’ αυτούς δεν πέφτει λόγος
και τα μάτια σας γαρίδα μη χαθεί κανένας μπόγος.

Παραιτήστε πολυβόλα,
πυρομαχικά και τάπιες…
πάρτε κάθε κατσαρόλα,
μην ξεχνάτε και τις πάπιες.

Του πολέμου τα στεφάνια
φασκελώστε τώρα πια…
σώστε μόνο τα σαχάνια
σώστε μόνο τα παπιά,
μεσ’ στα Φάρσαλα να πάμε
κι εκειπέρα να τα φάμε.

Εις τα Φάρσαλα, παιδιά μου,
να σας έχω στην καρδιά μου,
για τις πάπιες να μιλούμε
και για γλέντια μας πολλά,
κι από κει να περγελούμε
τον Ετέμ τον Τουρκαλά.

Στης Λαρίσης το παλάτι
την παντιέρα του στηλώνει,
και θαρρεί πως κάνει κάτι
και θαρρεί πως μας θυμώνει.

Κι αν την έστησε και τι;
ο χορός καλά κρατεί…
όλα τ’ άλλα τα πετούμε,
τα παπιά δεν παραιτούμε,
κι έλα, Τουρκαλά χαζέ,
να σου δώσουμε μεζέ.

(…)

Κι αν ορμών εκ της Λαρίσης
έως κάτω προχωρήσεις
δεν θα πει κανείς για σε
επινίκεια μεγάλα,
μα για μας τους ευγενείς
είναι νίκη κι η φευγάλα.

Η σάτιρα του Σουρή δήθεν παινεύει την «ανδρική και εύστοχο» φυγή και με τον τρόπο αυτό ίσως είναι πιο καυστική απ’ ό,τι αν κατευθείαν στηλίτευε την υποχώρηση. Ο Ξενόπουλος, θαρρώ, θυμάται στα Απομνημονεύματά του ότι αυτό το τεύχος του Ρωμηού έγινε ανάρπαστο. Πολύ σχολιάστηκε και το εξής τετράστιχο, δήθεν μήνυμα του Κωνσταντίνου προς τον Γεώργιο:

Κι έγραψεν από κει πέρα
το παιδί προς τον πατέρα:
«Μον σhερ παπά                     Mon cher papa, je ne sais pas que faire ici =
ζε νε σε πα                               Αγαπητέ μου μπαμπά δεν ξέρω τι να κάνω εδώ
κε φερ ισί….
τι λες και συ;

Η μάχη του Δομοκού χάθηκε παρά τη μεμονωμένη κι’ επιτυχή αντίσταση τμήματος του Στρατού, με διοικητή τον Σμολένσκη. Το σύνθημα της φυγής τόδωσε ο ίδιος ο Διάδοχος.

Ο Σουρής έγραψε σχετικά (Ρωμηός Νο 589, 10.5.97):

Πολεμικά μηνύματα
είδος τηλεγραφήματα

-Εκ Δομοκού: Πυρ ομαδόν και συμπλοκή μεγάλη
ο δε κλεινός Διάδοχος, το ξίφος αναπάλλων
από μακράν εκοίταζε το φονικόν με κιάλι
καθώς κι εκείνην έβλεπε την μάχην των Φαρσάλων.

Κι ενώ συνεκλονίζετο με γδούπους κάθε γη
μια κόρη σαν θεόπνευστος που λέγεται Φυγή,
και πάλιν τον ενέπνευσε τον ρέκτην Αρχηγόν
εκείνων των φυγών
κι ορμά ξιφήρης
ανδρείας πλήρης
πετά το κιάλι
κι εδώ παν κι άλλοι

*

Αλλά κι η γυναίκα του Κωνσταντίνου η περιβόητη Σοφία, αδελφή τού Κάιζερ Γουλιέλμου Β’ έχει το μερίδιό της στην καυστική σάτιρα του Σουρή, που στο Ρωμηό της 28.10.1917 (φ. 1408) την αποκαλεί ξεκάθαρα Γερμανίδα, εχθρά της Ελλάδος:

Λένε πως ήτανε σωστό της Γερμανίας θρέμμα
κι έβραζε πάντα μέσα της το των Χοεντζόλλερν αίμα
Κι ήταν μονάχη σκέψη της, μόνη φροντίς και κόπος της
ο Κάιζερ και ο τόπος της

……………………………………………

Μα θαρρώ πως τώρα πλέον,
μοναρχών και βασιλέων
θα μαζέψουν τα λουριά

Και ζυγούς θ’ αποτινάξουν
οι Λαοί και θα φωνάξουν
χαίρε ω χαίρε λευθεριά

Θα λείψει κάθε μάχη
στου κόσμου τον κλαυθμώνα
Και θαρθουν νέοι χρόνοι
όπου κανείς δε θάχει
πατέρα με κορώνα
και μπάρμπα στην Κορώνη.

Δεν μας μένει παρά να ευχηθούμε: Άμποτε!

Advertisements

102 Σχόλια to “Ο Γεώργιος Σουρής εχθρός της μοναρχίας (άρθρο του Νίκου Σαραντάκου)”

  1. Παναγιώτης Κ. said

    Η τήρηση λοιπόν της παράδοσης που θέλει να παίρνουμε το όνομα του παππού δημιουργεί σύγχυση.:)

  2. Αξίζει να θυμήσω ένα επιθεωρησιακό (;) τραγουδάκι της ίδιας εποχής, παρομοίως ασεβέστατο προς τους βασιλείς: https://sarantakos.wordpress.com/2016/12/11/varnalis-9/#comment-406006 (σχ. 54, 59, 63, 186)

  3. cronopiusa said

    Καλή σας μέρα!

  4. Γιάννης Κουβάτσος said

    Πολύ καλά τα γράφει ο παππούς και το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος τον δικαίωσε. Ήταν χαμένος από χέρι ο Κοκός, όταν ακόμα και δεξιοί σαν τον πατέρα μου τον απεχθάνονταν και τον μαύρισαν. Εκπληκτική η …στιχοπλεκτική δεινότητα του Σουρή. Στο είδος μοναδικός. Κυκλοφορεί μια εύχρηστη ανθολογία του, με επιλογή των ποιημάτων από τον ποιητή Γιάννη Υφαντή.

  5. sarant said

    Kαλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    4: Σε ενα από τα περίπτερα του κέντρου της Αθήνας που πουλάνε παλιά βιβλία είχα πετύχει τα Άπαντα Σουρή σε επιμέλεια Βαλέτα. Βέβαια δεν είναι «άπαντα».

  6. atheofobos said

    και λακέδες της Αυλής
    να μαζεύουν τα σαχάνια δαφνηφόρου νικητού.

    σώστε μόνο τα σαχάνια
    σώστε μόνο τα παπιά,
    μεσ’ στα Φάρσαλα να πάμε
    κι εκειπέρα να τα φάμε.

    Τι θέλει άραγε να πεί;

    Εγώ ξέρω πως σαχάνια είναι τα τηγάνια που διαθέτουν μικρά χερούλια. Τηγάνια είναι τα σκεύη με το μακρύ χερούλι.

  7. Γιάννης Κουβάτσος said

    5. Ναι, στη διασταύρωση Ακαδημίας και Ρήγα Φεραίου. Έχω βρει δυσεύρετα βιβλία εκεί. Αλλά του Υφαντή κουβαλιέται εύκολα, για όσους θέλουν να έχουν Σουρή μαζί τους σε διακοπές και ταξίδια.

  8. sarant said

    6 Θελει να πει ότι καθώς είχε δοθεί το σύνθημα της υποχώρησης, το μόνο μέλημα του επιτελείου ήταν να διασωθούν τα τηγάνια και τα παπιά.

  9. Πολύ ωραίος όπως πάντα ο Σουρής

    κι ένα άλλο δικό του για βασιλείς (από μνήμης)

    Ο βασιλεύς δεν κυβερνά
    πλην όμως βασιλεύει
    και στα λουτρά του Αιξ λε Μπάίν
    συνήθως ταξιδεύει

  10. Παλιοσειρά said

    Μιας και ο λόγος για το 1897, να θυμηθούμε και το pastiche Βαλαωρίτη που διασώζει ο Σεφέρης στα Ημερολόγια:

    Τ’ αλογο, τ’ άλογο, επιτελάρχη
    Τρέξατε γρηγορα μέσα στ’ αχούρι
    Τ’ άλογο, τ’ άλογο, κι αν δεν υπάρχει
    Μουλάρι φέρτε μου, φέρτε γαϊδούρι
    Τ’ άλογο, τ’ άλογο, επιτελάρχη,
    Φέρτε το γρήγορα, γιατί θα σβήσω,
    Τ’ άλογο, τ’ άλογο, κι αν δεν υπάρχει
    Σκύψε το σβέρκο σου, να καβαλήσω.

  11. Ισως μια μέρα να παρουσίαζες τον Δον Ζουάν του Σουρή. Αριστούργημα αιωνίως επίκαιρο και οι ιστορικοί του ιστολογίου θα πιάσουν δουλειά με τόσους/ες που αναφέρονται στο ποίημα

  12. Γς said

    Ας βάλουμε και μια φωτογραφία του Σμολένσκη

    Ετσι…

  13. sarant said

    9 Κατηγορούσαν τότε τον Γεώργιο ότι έλειπε για μεγάλα διαστήματα σε ευρωπαϊκές λουτροπόλεις και ιδίως στο Αιξ λε Μπαιν

  14. leonicos said

    Αγαπητέ Άγγελε

    έχω κάτι διευκρινιστικό για σένα στο 193 της χθες

  15. sarant said

    Θα λείψω για κάμποσο.

  16. gak said

    Καλά να τα διαβάζουν οι γραμματισμένοι, αλλά οι αγράμματοι πώς τα διαβάζουν δηλαδή; και δεν νομίζω ότι το λέει ειρωνικά. Μήπως εννοεί μορφωμένοι και αμόρφωτοι;

  17. leonicos said

    Υπέροχο

    Και όμως αυτή η γιάφκα των κακοποιών κράτησε άλλα 80 χρόνια τη βασιλεία. Κι εξακολουθούν να μας κακοποιούν με άλλους τρόπους. Και όμως δεν υπάρχει ανθρώπινη διέξοδος.

    Τελικά, να βάζεις αυτό της Ελισσάβετ / Ιζαμπέλας (δε θυμάμαι τι γράφεις ακριβώς και δεν μ’ ενδιαφέρει ν’ ακριβολογήσω) για να ξέρουμε κάθε φορά με ποιον έχουμε να κάνουμε.

    Δεν είσαι μοναδικός σαν τον Γς. Πώς να το κάνουμε.

    Υπάρχουν μερικές αναφορές για τον ‘ατυχή πόλεμο του 97 που οι τούρκοι κόντεψαν να πάτρουν την Ακρόπολη’, αλλά δεν ε΄πιχα αντιοληφθεί ότι ήταν τέτοιο το ρεζιλίκι.

  18. leonicos said

    Ξέρει κανείς αν ο κύκλος που κάνουν γύρω από αυτόν που χορεύει ζεϊμπέκικο λέγεται ‘λεζάντα;’

    Επειδή έτσι τολέει και μ’άλλον αυτό εννοεί το τσουλο-ρεμπέτικο ο Σαλονικιός

    Κάντε του λεζάντα, θέλει να χορέψει ο Σαλονικιός

  19. Γιάννης Ιατρού said

    Νίκο,

  20. ΣΠ said

    16
    Σύμφωνα με το ΛΚΝ το «αγράμματος» μπορεί να πάρει και τις δύο έννοιες, του αναλφάβητου και του αμόρφωτου.

  21. κουτρούφι said

    Γιώργη ν’ αλλάξεις όνομα, Γιώργη να μη σε λένε
    που κάνεις τα ματάκια μου μερόνυχτα να κλαίνε. (1897)

    Παραλλαγή του «Χήρα ν’ αλλάξεις τ’ όνομα» που έχει τραγουδηθεί στις γνωστές ηχογραφήσεις του Γκαίρλιτζ το 1917. Δεν ξέρω αν το παραδοσιακό αυτό δίστιχο υπάρχει σε παλαιότερες από την παραλλαγή του Σουρή (1897) καταγραφές. Συλλογές, διηγήματα κλπ.

  22. Κουιζάκι καθυστερημένο μια μέρα…

    Ποιά χρονιά του 20 αιώνα δεν ήταν αργία η 25 Μαρτίου (και πως αποδεικνύεται)

  23. Νέο Kid Al Kuwaiti said

    22. Λογοπαίγνιο είναι;

  24. 23 Κίντο, μάλλον όχι. Πρέπει να εννοεί όταν γυρίσαμε από το παλιό στο νέο ημερολόγιο και καβαλήσαμε κάνα εικοσαήμερο.

  25. Νέο Kid Al Kuwaiti said

    24. Μα το ημερολόγιο άλλαξε Φλεβάρη του 23. Η 25η Μαρτίου 1923 υπήρξε κανονικά.

  26. Νέο Kid Al Kuwaiti said

    24. Μάλλον θα εννοεί το 1914 που ιδρύθηκε ο Άρης. Τα σκουλήκια δούλευαν κανονικά… 🙂

  27. Νέο Kid Al Kuwaiti said

    «Αλλά λίγες μέρες αργότερα τα πράγματα έμπλεξαν, όταν ήρθε η 25η Μαρτίου και θα έπρεπε να χωριστεί η γιορτή του Ευαγγελισμού από την γιορτή της Εθνεγερσίας. Τότε έγινε σαφές ότι η συνύπαρξη δύο ημερολογίων θα προκαλούσε προβλήματα. Η Εκκλησία της Ελλάδος για να αρθεί το αδιέξοδο, αποφάσισε να χρησιμοποιεί το Γρηγοριανό ημερολόγιο για τις θρησκευτικές γιορτές με εξαίρεση τη γιορτή του Πάσχα (Αναθεωρημένο Ιουλιανό ημερολόγιο). Το Οικουμενικό Πατριαρχείο συγκατατέθηκε στην αλλαγή με τηλεγράφημα του πατριάρχη Γρηγορίου Ζ΄ της 23 Φεβρουαρίου 1924, το οποίο ανέφερε: «Συνοδική αποφάσει ενεκρίθη οριστικώς προσαρμογή εορτολογίου και πολιτικού ημερολογίου από 10ης προσεχούς Μαρτίου». Έτσι την 10η Μαρτίου 1924 εισήχθη το Αναθεωρημένο Ιουλιανό ημερολόγιο ημερολόγιο στη χώρα μας και για εκκλησιαστική χρήση και η μέρα αυτή υπολογίστηκε σαν 23 Μαρτίου.»
    Από εδώ: https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%93%CF%81%CE%B7%CE%B3%CE%BF%CF%81%CE%B9%CE%B1%CE%BD%CF%8C_%CE%B7%CE%BC%CE%B5%CF%81%CE%BF%CE%BB%CF%8C%CE%B3%CE%B9%CE%BF
    Πάντως η βαφτισμένη-ξεβαφτισμένη 25η Μαρτίου 1923 ήταν αργία κανονικά και με το νόμο.

  28. Ριβαλντίνιο said

    Το θέμα είναι τι έλεγε ο Σουρής πρίν τον Ατυχή Πόλεμο του ’97. Ήταν μεταξύ των Ελληναράδων που ζητούσαν πόλεμο και έβριζαν βασιλιά και κυβέρνηση ως μειοδότες ;

    Το δημοψήφισμα του ’74 απ’τα πιο στημένα που έχουν υπάρξει. Πολιτικοί, πρώην χουντικοί και συμφεροντολόγοι, όλοι κατά του βασιλιά. Και πάλι το ποσοτό που πήρε ήταν τεράστιο. Η Λακωνία στάθηκε στο ύψος της (όπως και η Μάνη στο πρόσφατο δημοψήφισμα ). Τι ωραία θα ήταν να είχαμε σήμερα βασιλεία με τις αρμοδιότητες του ΠτΔ και ακριβώς τον ίδιο μισθό. Μια χαρά θα ήταν.

  29. 28 Εσύ είσαι αυτός; –> https://twitter.com/fwnhlogikhs

  30. Ριβαλντίνιο said

    @ 29 Σκύλος

    Όχι, αλλά με ευχαρίστηση βλέπω ότι είμαστε πολλοί ! Ερχόμαστε ….. 🙂

  31. Μαρία said

    27
    Έτσι κι αλλιώς Κυριακή έπεφτε 🙂

  32. 30, Όντως είστε πολλοί! ❤

  33. Reblogged στις anastasiakalantzi50.

  34. Γιάννης Κουβάτσος said

    Η αλήθεια είναι, Ρίβα, ότι η Πανάθα ιδρύθηκε επί βασιλευομένης δημοκρατίας (1908), ενώ ο ακατονόμαστος επί αβασίλευτης (1925). Άρα πρέπει να το ξανασκεφτώ το ζήτημα. 💚 😊

  35. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    32. Βασιλικός αθέατος μυρίζει.

  36. Κι αν μαραθεί τη μυρωδιά την έχει. Γι’ αυτό ο Ρίβας είναι Μυρωδιάς περί την μπάλλα.

  37. -# 26

    Αψογος !!

    Για να έχουν ημερομηνία ίδρυσης 25-3-14 θα πει πως τα πρωτοδικεία ήταν ανοικτά ! Ως γνωστόν τα σκουλήκια δεν ψεύδονται…

    Επ’ ευκαιρία η βαθμολογία :

    Απόλλων Σμ……59
    Λαμία……………..56
    Αρης Θ…………..50
    ΟΦΗ………………45

  38. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Ο ΡΩΜΗΟΣ τ.180/10.10.1887

    Με λαγούτα και βιολιά
    χαιρετώ το βασιλιά
    {«Μας ήλθε ο Γιωργάκης …έρι πάλι…» ξεκινάνε όλες οι στροφές στο εξάστροφο στιχούργημα που έπεται. Αντιγράφω την τρίτη και την έκτη-τελευταία στροφή,με τη δική του ορθογραφία, και τα αποσιωπητικά του, πλην μονοτονικά.}

    Μας ήλθε κι ο Γιωργάκης…έρι πάλι…
    χαρά που την επήραμε κι εμείς…
    κι ο Χατζηπέτρος δίπλα του προβάλλει
    με όλας τας κυρίας της τιμής
    Και ο Τρικούπης πάει να χορεύει
    ως αντιβασιλεύς να βασιλεύει

    Μας ήλθε κι ο Γιωργάκης…έρι πάλι…
    με ωμορφιαίς καινούργαις ,νέα κάλλη
    μας ήλθε κι ο Γιωργάκης όλος γλύκαις
    και χαιρουν Μεσσαλάδες κι αχοντόπουλα
    και όλαις του η κόταις και η κατσίκαις
    γεννοβολούν κατσίκια και κοτόπουλα.

    (Χεστήκαμε κοινώς 🙂 )

  39. ¨Ενα υπέροχο κείμενο για έναν υπέροχο άνθρωπο 😦

    http://antigoldgr.org/blog/2017/03/25/t%CE%BF%CE%BD-%CF%86%CE%AC%CE%B3%CE%B1%CE%BD%CE%B5-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CF%84%CE%BF%CE%BD-%CE%B3%CE%B9%CF%8E%CF%81%CE%B3%CE%B7-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CF%83%CF%84%CF%81%CE%B1%CF%84%CE%AE-%CE%B2%CE%BF/

  40. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Να ‘χαμ’ ένα βασιλιά,
    δράκο με χοντρό λαιμό,
    σέρτικο κι αράθυμο,
    για να κάνει πόλεμο!

  41. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    39. Σκύλε, πράγματι ωραίος άνθρωπος. Κάπου εκεί θα στοίχειωσε η ψυχή του. Η δική μου μαύρισε. Με την άδειά σου να βγάλω από το λινκ δυο λόγια γι΄αυτό το ξωτικό του δάσους, μη χαθούνε όπως γίνεται με τον καιρό

    Ο γιώργης ήταν ένας παρίας ένας παρακατιανός που τους χαλούσε τα σχέδια ένας ενοχλητικός ιθαγενής που αμαύρωνε την εικόνα της πολιτισμένης επένδυσης
    Ο μόνος που αρνήθηκε να τους πουλήσει τη γη του
    Έπρεπε να φύγει από τη μέση
    γνώριζαν ότι δεν θα αντέξει να βλέπει το μακελειό του δάσους τις μπουλντόζες να ξεπατώνουν το τόπο, γνώριζαν ότι η αθλιότητα είναι πιο ισχυρή από την συνείδηση
    Ο κόσμος έχει γίνει πολύ θλιβερός, άσχημος

  42. Corto said

    «που χάρισαν τη Λάρισα
    εις τον Ετέμ Πασά.»

    «κι από κει να περγελούμε
    τον Ετέμ τον Τουρκαλά.»

    Λέγεται ότι το «φίλε Ετέμ» σε αυτόν τον Ετέμ αναφέρεται. Εδώ από το ακούμε από τον Στέλιο Φουσταλιέρη

  43. Corto said

    Για τον Ετέμ:

    http://www.haniotika-nea.gr/file-entem-ke-istoria-tou/

  44. Γιάννης Κουβάτσος said

    Επίσης είναι αλήθεια ότι πολλοί λογοτέχνες συμμετείχαν στην ολέθρια Εθνική Εταιρεία (ένα είδος Δικτύου 21), πίεσαν αφάνταστα και με όλους τους τρόπους για να κηρυχτεί πόλεμος με τους Τούρκους και μετά την αναπόφευκτη ήττα τούς έφταιγαν οι πάντες και τα πάντα, εκτός από τον εαυτό τους φυσικά. Ξενόπουλος, Παλαμάς, Καρκαβίτσας κ.α. Έχω την εντύπωση ότι ήταν και ο Σουρής ανακατεμένος.
    https://www.google.gr/url?sa=t&source=web&rct=j&url=http://www.tovima.gr/opinions/article/%3Faid%3D87117&ved=0ahUKEwj44OKupfTSAhVGthQKHdwVDi8QFgg8MAc&usg=AFQjCNHEjJ4Y17bhtylZUdl0pCzXT129nQ&sig2=1fgz5a3GQqJDLU7KrlgHQA

  45. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    43 Καλά κάνεις και βάζεις πληροφορίες για τον Ετέμ

    44 Πολύ σωστή η επισήμανση για την Εθνική Εταιρεία που μας χαντάκωσε.

  46. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    44.>>Εθνική Εταιρεία
    Την Άνοιξη του 1896 η Εθνική Εταιρεία αριθμούσε ήδη 56 παραρτήματα σε διάφορες ελληνικές πόλεις της τότε Ελλάδας, (που σημαίνει σχεδόν σε όλες), με 83 υποοργανώσεις στις ελληνικές κοινότητες του εξωτερικού

  47. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    42/43. Δυο Ετέμ λέει υπήρξαν http://rebetcafe.blogspot.gr/2011/07/blog-post_01.html

  48. Σημειωτέον ότι το Φιλεντέμ είναι κρητικό. Φιλεντέμ αποκαλούσαν οι κρητικοί αντάρτες τον Πάτρικ Λή Φέρμορ κατά τον Β’ Π.Π. https://www.youtube.com/watch?v=GrvobpEkC8E

  49. leonicos said

    Από τη μια αδυναμία και από την άλλη λάθη

    Και όμως υπάρχουμε

    Σκέψου αν το ένα απ΄πο τα δύο δεν υπήρχε

  50. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    48. Σκύλε μ, πού χαϊνεύγεις ; 🙂

    «Ο αρχιστράτηγος Ετέμ Πασάς είναι ένας ευπαρουσίαστος και πρόσχαρος γενειοφόρος άντρας που φέρει φέσι και ωραία στολή. Το στρατιωτικό του παρουσιαστικό ήταν ανώτερο του Έλληνα υποστράτηγου Νικόλαου Μακρή, αλλά μιλούσε με ανατολίτικη ηπιότητα. Μου είπε ότι διέθετε 100.000 άνδρες και ότι θα μπορούσε να βρεθεί στην Αθήνα σε δύο εβδομάδες, όποτε τον διέταζε ο Σουλτάνος» (F. Palmer: «Going to War in Grecce» N. York 1897)
    https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%95%CF%84%CE%AD%CE%BC_%CE%A0%CE%B1%CF%83%CE%AC%CF%82

  51. 50 Ε, ναι. Άλλο Ετέμ άλλο Φιλεντέμ.

  52. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    49. Χαίρε Λεώνικε. >>Και όμως υπάρχουμε
    ‘Οσο σκέφτομαι,υπάρχω. Και με λάθη και με αδυναμίες, άμα σκέφτομαι,είμαι.

  53. Corto said

    47:
    Έφη γνωρίζεις αν ο άλλος Ετέμ Πασάς ήταν επίσης βίαιος;

    Εδώ ο Φουσταλιέρης αφηγείται πώς έμαθε το Φιλεντέμ.

    «Αυτό δεν κάνει να το τραγουδούνε Έλληνες. Γιατί αυτό, το κανονικό δεν είναι φιλεντέμ, φίλε Ετέμ. Ο Ετέμ Πασάς έκαμνε μεγάλη σαφή στο ελληνικό στοιχείο…»

  54. Corto said

    Διόρθωση στο 53: «μεγάλη σφαγή»

  55. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    51. (Επειδή μέσα στα λίνκια των σχολίων ναφέρθηκαν).Ναι, κι εγώ αξεδιάλυτο το είχα. Από το μπλογκ του rebetcafe (σχ.47) ήταν νομίζω που πρωτοείδα τη συσχέτιση με τον Ετέμ. Για το Φιλεντέμ -Λη Φέρμορ το ήξερα. Γινόταν κουβέντα γι΄αυτόν με το παρατσούκλι του, ερχότανε στα μέρη μας. Είχε και «συντεκνιά» με οικογένεια ανταρτών κάτω.

  56. Corto said

    Στον ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1997 έλαβε μέρος και ο Ιταλός αναρχικός και μεγάλος φιλέλληνας Αμιλκάρε Τσιπριάνι. Πολέμησε ηρωικά και τραυματίστηκε στην μάχη του Δομοκού. Συμπολεμιστής του ήταν και ο γιος του Γαριβάλδη, ο Ριστιότι.

  57. sarant said

    53-55 Μου φαίνεται εντελώς απίθανο το φιλεντέμ να έχει σχέση με τον συγκεκριμένο ή άλλο Ετέμ

    56 Για τον οποιο έχουμε γράψει
    https://sarantakos.wordpress.com/2011/04/03/lapagaribaldi/

  58. Γιάννης Κουβάτσος said

    Πολλοί φιλέλληνες έλαβαν μέρος σ’ αυτό τον «ατυχή» πόλεμο και αρκετοί σκοτώθηκαν. Για φαντάσου να χάνεις τη μία και μοναδική σου ζωή τόσο άσκοπα…
    https://www.google.gr/url?sa=t&source=web&rct=j&url=http://www.istorikathemata.com/2010/10/1897.html%3Fm%3D1&ved=0ahUKEwj8vYrS2PTSAhUCLhoKHQFmCtEQFghcMA0&usg=AFQjCNEqGuMfCx4gVn3zxIGv4PolFKgJGA&sig2=fuxwDr5BpI7I_SXe8KEvvw

  59. Μαρία said

    46
    Λεπτομέρειες εδώ http://www.biblionet.gr/book/6839/%CE%93%CE%B9%CE%B1%CE%BD%CE%BF%CF%85%CE%BB%CF%8C%CF%80%CE%BF%CF%85%CE%BB%CE%BF%CF%82,_%CE%93%CE%B9%CE%AC%CE%BD%CE%BD%CE%B7%CF%82_%CE%9D./%CE%97_%CE%B5%CF%85%CE%B3%CE%B5%CE%BD%CE%AE%CF%82_%CE%BC%CE%B1%CF%82_%CF%84%CF%8D%CF%86%CE%BB%CF%89%CF%83%CE%B9%CF%82

  60. Corto said

    57 (Sarant):

    Γιατί όμως είναι απίθανο;
    (Δεν υποστηρίζω ότι ισχύει, διερευνητικά το ρωτάω)

  61. sarant said

    60 Γιατί να βγάλουν οι Κρητικοί τραγούδι για τον φιλο Ετέμ και γιατί να συγκοπει το «φίλε Ετέμ» σε «φιλετέμ» και γιατί να γίνει «φιλεντέμ» μετά και γιατί να χρησιμοποιείται ως επιφώνημα;

  62. Babis said

    Από την διήγηση που έβαλε ο Corto στο 43, μοιάζει με περίπτωση όπου τροποποιήθηκαν οι στίχοι ενός παλαιότερου τραγουδιού για να ταιριάξει στον αγώνα των Κρητικών και εκμεταλλεύτηκαν την ηχητική ομοιότητα ανάμεσα στο φιλεντέμ και το φίλε Ετέμ.

  63. κουτρούφι said

    Σφοδρός πολέμιος του βασιλιά ήταν και ο Κλεάνθης Τριαντάφυλλος- Ραμπαγάς με πολλά σχετικά ποιήματα. Τις πρώτες στροφές από ένα από αυτά τις έλεγε ο παππούς μου (1909-2002) από τότε που ήμουν παιδί και τις θυμάμαι ακόμα:

    Ο βασιλιάς και ο παπάς
    της λευθεριάς σκουλήκια
    σαν κάμπιες βόσκουνε σ’ αυτή
    και τρώνε τον ανθό της

    Κορώνες υπερήφανες
    και σεις φαρδιά μανίκια
    θάρθη καιρός και δίχως σας
    να ζη η ανθρωπότης
    ¨;
    Είναι από το φύλλο του Ραμπαγά της 11/2/1882 και βρίσκεται στο σύνδεσμo:
    http://srv-web1.parliament.gr/display_doc.asp?item=40085&seg=7210 (μετάβαση πάνω δεξιά, στη σελ. 216)

    Για τον πόλεμο του 1897 και την απογοήτευση στην Ελλάδα γράφτηκαν και τα παρακάτω κάλαντα (φαντάζομαι στο τέλος της χρονιάς) στη Σίφνο από τον Αντώνιο Δεκαβάλλα

    Φύγε στο χάος της ταφής,
    ω χρόνε της καταστροφής
    μήτε σκόνη να μη μείνεις
    μαύρε χρόνε της αισχύνης

    Να μη γραφτούνε πουθενά
    τόσα συμβάντα μελανά
    του πολέμου η αχρεία
    και δυσώδης ιστορία

    Που δεν ευρέθηκε σπαθί
    εμπρός στον Τούρκο να σταθεί
    με τη φοβερή του κόψη
    τον Ετέμ να πετσοκόψει

    Πρόσμενε η θάλασσα να ιδεί
    τον στόλο μας να οδηγεί
    μια ψυχή σαν του Κανάρη
    και στη δόξα να σαλπάρει

    Και βλέπει Τούρκο να πατεί
    θριαμβευτή και νικητή
    στον αθάνατο πλησίον
    τάφο των Τριακοσίων

    Βλέπει του Διάκου τη σκιά
    να τρέμει και να φρικιά
    που μολύνει τα οστά του
    πόδι Τούρκου στρατηλάτου

    Υπέστης συμφοράς πολλάς
    ω δαφνοστόλιστη Ελλάς
    στη διάρκεια αγώνων
    και αχρείων απογόνων

    Μα αίφνης λάμπεις και γεννάς
    μορφάς εκτάκτους φωτεινάς
    και γεννιέσαι με το δόρυ
    όπως του Διός η κόρη

    Από «Τα λαϊκά τραγούδια και κάλαντα της Σίφνου (1829-1980)», Νικ. Σταφυλοπάτης, εκδ. Ελληνικά Γράμματα (1997).

  64. sarant said

    62 Βασικά, το λινκ του 43 δεν το είχα ανοίξει, νόμιζα ότι δίνει πληροφορίες περί Ετέμ πασά. Όλο το κείμενο μου φαίνεται επεξηγηματικός μύθος.

  65. Corto said

    61:
    Και εμένα περίεργο μου φαίνεται.
    Αλλά πρέπει να εξετάσουμε αυτά που λέει ο Φουσταλιέρης για τους τούρκικους στίχους στο βίντεο του σχ.53 (στο 3.46) . Επειδή δεν ακούγεται καθαρά, όποιος ξέρει τούρκικα ίσως καταλάβει καλύτερα από την ηχογράφηση στο σχ.42 (στο 3.09).

  66. Γιάννης Ιατρού said

    61: και προηγούμενα
    Θα το έχετε διαβάσει αυτό εδώ ( http://www.haniotika-nea.gr/file-entem-ke-istoria-tou/ ), ε; Δεν κοίταξα επισταμένως τα προηγούμενα σχόλια, ενημερωτικά το βάζω, χωρίς αξιολόγηση

  67. Γιάννης Ιατρού said

    66: Ωχ, sorry, τώρα είδα το #43 του Corto … !!

  68. Corto said

    62 (Babis):

    Είναι πολύ εύλογη αυτή η υπόθεση. Αλλά θα πρέπει να δούμε αν προϋπάρχει η λέξη φιλεντέμ ως κάποιου είδους επιφώνημα.

  69. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    53 α. Corto, δεν κατέχω πράμα. 🙂
    Εδώ και τον εκ Τραπεζούντας σφαγέα Ρωμιών κι Αρμένηδων , τον περιγράφει ωραίο και ήπιο ο Αμερικανός. 😦

    Θεωρούσαμε ότι ήταν κάτι σαν το όπα-όπα, αμάν αμάν κλπ το φιλεντέμ. Δεν ήταν στις προτιμήσεις κιόλας επειδή δεν ήταν χορευτικό.Η εκτέλεση του Σκορδαλού (μέσα στο λινκ σχ.47) ταιριάζει σ΄αυτό που θυμάμαι να τραγούδαγαν στα γλέντια, με τα λαούτα ή μαντολίνο, να πάρει ανάσα ο βιολάτορας.
    Είχα διαβάσει κάπου και το (πιο) κουφό ότι σημαίνει «φίλε Αδάμ».

  70. Corto said

    69:
    Έφη, η εκτέλεση του Σκορδαλού στο λινκ του 47 με τον Παπαϊωάννου, οπωσδήποτε αποκλίνει πολύ από το αυθεντικό ηχόχρωμα. Έτσι γρήγορα το έπαιζαν στα γλέντια ή όπως στην παλιά ηχογράφηση του Σκορδαλού;

  71. Babis said

    68
    Δες εδώ: http://www.24grammata.com/?p=53343

    Κάνει μια προσπάθεια ερμηνείας του

  72. Alexis said

    Μοι προξενεί κατάπληξιν ότι η λέξις «φακλάνα» ελέγετο ήδη από τα τέλη του 19ου αιώνος!

  73. Babis said

    64
    Αν και ποτέ δεν μπορείς να είσαι σίγουρος, είναι δύσκολο να χαρακτηρίσεις επεξηγηματικό μύθο κάτι που δηλώνει κάποιος επώνυμα ότι άκουσε από τ ον παππού του επίσης επώνυμα να περιγράφει τη προσωπική του εμπειρία.

    Αν και δεν λείπουν οι παραμυθάδες, επαναλαμβάνω ότι είναι δύσκολο να αγνοήσεις μια τέτοια μαρτυρία.

  74. Corto said

    71:
    Ενδιαφέρον, αλλά αγνοεί ή παρακάμπτει την αφήγηση του Φουσταλιέρη με τον ναυτικό.

  75. # 72

    ήταν γνωστή από τη εποχή του…γόρδιου δεσμού !!

  76. sarant said

    72 Μόνο τον 19ο αιώνα; Υπάρχει στον βυζαντινο Σπανό!

    «Ἡμεῖς, ὅ τε παπὰ–Φιλίσκος ἀπὸ τοὺς Φιλίππους ἔτι δὲ καὶ κυρὰ Κουμμερτικίνα ἡ Κατσικοπορδοὺ ἀπὸ τὴν Ἀσφάμιαν, παπαδία του, παραδίδομεν εἰς τὸν γαμβρὸν ἡμῶν κὺρ Λέοντα τὸν Κατσαρέλην ἀπὸ τὴν Πέργαμον τὴν γνήσιαν ἡμῶν καὶ φιλτάτην θυγατέρα ὀνόματι Φακλάνα»

  77. leonicos said

    52 Έφη που μιλάς

    Σ’ ευχαριστώ για την παρέμβαση

  78. leonicos said

    76 Ε, είσαι αχτύπητος

  79. Γς said

    Μόλις γύρισα από την συναυλία για τα 50 χρόνια από την πρώτη εκτέλεση του ΜΑΟΥΤΧΑΟΥΖΕΝ των Μίκη Θεοδωράκη – Ιάκωβου Καμπανέλλη.

    Ηταν πολύ ωραία. Πανάξιοι οι μουσικοί.

    Δεχόντουσαν συγχαρητήρια από τον κόσμο, όταν έφευγα.

    Χειραψίες και τέτοια. Και πλάι τους ένας νεαρός με πλατύ χαμόγελο, που κανείς δεν του έσφιγγε το χέρι.

    Μόνο εγώ πήγα.

    -Συγχαρητήρια.

    Και χάρηκε σαν να είχε κάνει κάτι.

    Δεν με ρώτησε γιατί του έδωσα συγχαρητήρια, αλλά έδειξε ότι τα άξιζε.

    Δεν είχε παίξει όμως κανένα όργανο. Ούτε είχε τραγουδήσει.

    Και ποιος ξέρει τι θα σκεφτόταν για μένα. Τον μουρλό.

    Το κατάλαβα και για να μην τον αφήσω να αναρωτιέται συμπλήρωσα.

    -Για την αλλαγή των σελίδων.

    Ναί. Αλλαζε τις σελίδες της παρτιτούρας της πιανίστριας

  80. sarant said

    79 Απελευθερώθηκε -συγχαρητήρια!

  81. Alexis said

    #76: Εντυπωσιακό!

  82. Πέπε said

    @60 κλπ. (φιλεντέμ):

    Ένα από τα δίστιχα που τραγουδιούνται σ’ αυτόν το σκοπό λέει:

    Μια Τουρκοπούλα στο τζαμί Αλλάχ Αλλάχ φωνάζει,
    κι όταν θα πει το φιλεντέμ μες στην καρδιά με σφάζει.

    Η πρώτη σκέψη είναι ότι «φιλεντέμ» σημαίνει κάτι στα τούρκικα. Πιθανώς σε παρεφθαρμένα και αγνώριστα τούρκικα βέβαια. Μπορεί να είναι μια φράση που λέγεται σε προσευχές. Μπορεί βέβαια, χωρίς ο στίχος να διεκδικεί κυριολεκτική ακρίβεια, να είναι και κάτι άσχετο από τζαμιά και προσευχές (και καλά, η Τουρκοπούλα όταν μεν είναι στο τζαμί λέει Αλλάχ Αλλάχ, όταν όμως -άλλες στιγμές- λέει το φιλεντέμ, ε τότε πια…). Σ’ αυτή τη δεύτερη περίπτωση μπορεί να είναι οτιδήποτε, από «τραλαλά» μέχρι αναφορά στον ίδιο τον σκοπό Φιλεντέμ, αν αυτός προϋπήρχε και το συγκεκριμένο δίστιχο βγήκε κάποια στιγμή αργότερα, οπότε φτου κι απ’ την αρχή…

    Όπως και να ‘χει, το πρώτο που πρέπει να κάνει κανείς είναι να πάρει τη γνώμη ενός γνώστη της τουρκικής. Μήπως και της αραβικής;

    Σε κάτι άλλους στίχους που πάλι τραγουδιούνται στον ίδιο σκοπό, και τους δημοσιεύει ο Ζαϊμάκης («Καταγώγια Ακμάζοντα» στον Λάκκο Ηρακλείου, Πλέθρον 2008), σχολιάζει ο ίδιος: «Επισημαίνω τη χρήση τούρκικων φράσεων (έμσι έμσι για χασάνι και έμσι έμσι για χαμπίπι) που εναλλάσσονται με ελληνικές, συνηθισμένη πρακτική στα τραγούδια της περιόδου που συνυπήρχαν μουσουλμάνοι και χριστιανοί στην Κρήτη.»

    Τουλάχιστον το γιαχαμπίμπι βέβαια είναι αραβικό, αλλά η παρατήρηση δεν παύει να έχει μια βάση.

    Και η Μαγκρίνι (Tulia Magrini), στον σχολιασμό μιας επιτόπιας ηχογράφησης του τραγουδιού (με τσακίσματα πολύ παρόμοια με του Ζαϊμάκη, όπου περιλαμβάνονται τα έμσι έμσι κλπ. και, φυσικά, το φιλεντέμ), λέει ότι οι στίχοι περιλαμβάνουν και λέξεις τούρκικης προέλευσης, τις οποίες δε μεταφράζει. (Στο ένθετο του δίσκου Vocal Music in Crete, σειρά Smithsonian Folkways recordings.)

  83. Πέπε said

    @82:
    > > Πιθανώς σε παρεφθαρμένα και αγνώριστα τούρκικα βέβαια

    Την ίδια μαντινάδα που παρέθεσα, ο Φουσταλιέρης στο #42 τη λέει αλλιώς, «όντε θα πει το ?μπιλαλάχ». Κι αλλού βρίσκεται έτσι. Δεν ακούω πολύ ξεκάθαρα τη λέξη, αλλά για το λ αντί ρ (μπιρ Αλλάχ) δε χωράει αμφιβολία. Το πιθανότερο είναι ότι ο Φουσταλιέρης (γενν. 1911) δεν ήξερε τούρκικα, οπότε βέβαια τα αλλοίωνε, ενώ δεν ξέρουμε αν ήξεραν κι αυτοί από τους οποίους άκουγε και μάθαινε τα τραγούδια. Άρα και το «φιλεντέμ» γύρευε πώς είναι κανονικά, αν είναι όντως λέξη τούρκικη.

  84. Μαρία said

    76
    Απ’ το ρήμα φακλανίζω 🙂

  85. Corto said

    82 – 83:

    Πρέπει να ερμηνευθούν (να μεταφραστούν) οι τούρκικοι στίχοι που λέει ο Φουσταλιέρης (σχ.65).

  86. Πέπε said

    Για το λινκ του #43:

    Οι στίχοι που λέει ο παππούς έχουν άλλο μέτρο από τους στίχους του Φιλεντέμ. Ο ίδιος ο παππούς λέει ότι το ήθος της αρχικής μελωδίας ήταν πολύ διαφορετικό από του γνωστού Φιλεντέμ, που στην πορεία αλλοιώθηκε.

    Μ’ αυτά τα δύο δεδομένα, μπορεί κανεις ενδεχομένως να φανταστεί μια εμβατηριακή μελωδία με λόγια σαν αυτά που αναφέρει ο παππούς και συνάμα παρόμοια με του Φιλεντέμ.

    Όμως, επειδή το κείμενο ξεκινάει με έναν μακρύ πρόλογο ο οποίος υποσκάπτει όλη του την αξιοπιστία, είμαι πολύ επιφυλακτικός. Ο συγγραφέας παραθέτει από μνήμης μια αφήγηση του παππού του που την άκουσε πριν το 1954 που πέθανε ο παππούς, όταν ο ίδιος ήταν 10-12 χρονών. Η αφήγηση δεν αποκλείει άλλωστε το ενδεχόμενο να φτιάξαν οι Κρητικοί το «Φίλε Ετέμ» πάνω στο Φιλεντέμ, και όχι το αντίστροφο (αν το Φιλεντέμ ήταν δημοφιλές το 1910, γιατί να μην ήταν και από το 1896;).

    Οπότε, μπορούμε να κρατήσουμε ότι με τα γεγονότα του 1896 βγήκε ένα θούριο που έλεγε «Φίλε Ετέμ», αλλά κάθε περαιτέρω συσχετισμός μού φαίνεται αρκετά αβέβαιος.

  87. Νέο Kid Al Kuwaiti said

    https://filedefener.wordpress.com/
    Aρχείο; (πού κολλάει το αρχείο…)

  88. Μαρία said

    87
    Fenerbahçe του βόλεϊ 🙂

  89. Πέπε said

    @87:
    Δοκίμασα διάφορα στο γκ.τρενσλέιτ. Φιλεντέ, φιλεντέν, φιλεντέμ, φιλετέμ κ.ά. είναι υπαρκτά και σημαίνουν διάφορα όχι διαφωτιστικά (το «αρχείο» πάντως επιβεβαιώνεται, από το φάιλ θα είναι). Πιο ενδιαφέρον όμως είναι το «feledem = η μοίρα μου»: πολύ ταιριαστό το βρίσκω για τσάκισμα τραγουδιού, ε;

    Βέβαια, αυτά είναι για να περνάει η ώρα μέχρι να εμφανιστεί ο τουρκογνώστης.

  90. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    70.Corto, Σαν την ηχογράφηση αυτή,(σχ.70) που πρέπει να κυκλοφορούσε τότε σε δισκάκια και ίσως και λίγο πιο αργό όταν παιζόταν με λαούτο. Εννοούσα ως προς τα λόγια «Μια τουρκοπούλα στο τζαμί κλπ». Από τον τοπικό ραδιοφωνικό σταθμό ακούγαμε τους λυράρηδες, βιολάτορες και λαουτιέρηδες απ΄την υπόλοιπη Κρήτη.Τις παλιές και νέες κυκλοφορίες. Δισκάκι που η μια πλευρά να είχε το φιλεντέμ, δύσκολα θ΄αγόραζαν ακόμη και οι πιο μερακλήδες δικοί μου.Μόνο αν ήταν η άλλη πλευρά του …θανάτου.
    Μαντινάδες, συρτά και γενικά χορευτικά κυνήγαγαν 🙂 .

  91. Νέο Kid Al Kuwaiti said

    89. A! Πολύ κολλάει να σημαίνει η μοίρα μου! Ταιριάζει τζάμι και με το:
    Μια Τουρκοπούλα στο τζαμί Αλλάχ Αλλάχ φωνάζει,
    κι όταν θα πει το φιλεντέμ μες στην καρδιά με σφάζει.
    Έχω την αίσθηση οτι το βρήκες.

  92. sarant said

    89-91 Αν όντως ισχύει ότι feledem θα πει αυτό, είναι πολύ πειστικό.

    Aλλά δεν το βρίσκω γκουγκλίζοντας ούτε στο λεξικό.

  93. Νέο Kid Al Kuwaiti said

    Και στα μαγυάρικα , θυμάμαι…
    https://translate.google.com/#hu/el/feledem

  94. Corto said

    90:
    Έφη είναι πολύ χαρακτηριστικά αυτά που γράφεις για τις παλαιότερες γενιές, που προφανώς ήθελαν να χορέψουν, όχι απλά να ακούσουν μουσική.
    Εξάλλου το φιλεντέμ ανήκει στα ταμπαχανιώτικα, άρα αστικό τραγούδι, διαφορετικού είδους από τα τραγούδια των πανηγυριών, που συνήθως είναι τραγούδια της υπαίθρου.
    Ενδιαφέρον έχει και η εκδοχή του Γιώργη Κουτσουρέλη, όπου στους στίχους η Τουρκοπούλα έχει πλέον έχουν αντικατασταθεί με ζωντοχήρα (μια ζωντοχήρα αγαπώ κλπ) και συγχρόνως εμφανίζονται περίπου οι στίχοι που ηχογράφησε και ο Νίκος Ξυλούρης.

    Εντυπωσιακό είναι ότι στην εκδοχή του Ξυλούρη η ζωντοχήρα έχει γίνει παντρεμένη, με αποτέλεσμα το τραγούδι να γίνει διάσημο, περιλαμβάνοντας ένα στίχο («μια παντρεμένη αγαπώ») που σε άλλη περίπτωση ο Βαγγέλης Παπάζογλου είχε θεωρήσει ανήθικο.

    Η αφήγηση από τρον Γιώργη Παπάζογλου, στο 2.04 περίπου:

  95. 89 Δεν υπάρχει τέτοια λέξη βρε παιδιά.

    Κατά τη γνώμη μου είναι μάλλον κάτι σαν τραλαλά, σινανάι κλπ. Πάντως οι φράσεις που αναφέρει ο Ζαϊμάκης στο 82 (έμσι έμσι για χασάνι και έμσι έμσι για χαμπίπι) είναι αραβικές, όχι τουρκικές (εψές ωραίε μου, εψές αγάπη μου ή κάτι τέτοιο — γράφω εψές αντί για χθες για να ακουστεί πιο ποιητικό 🙂 ). Δεν νομίζω ότι ξέρουμε πολλά για τις αιγυπτιακές επιρροές στην κρητική κουλτούρα, πέρα από τους χαλικούτηδες ξερωγώ. Υπάρχει και η Αιγυπτιοκρατία του Μοχάμετ Άλι.

  96. sarant said

    95 Αφού είναι επιφώνημα και γέμισμα/τσάκισμα δεν είναι παράλογο να μην έχει καμιά σημασία

  97. Πέπε said

    feledem
    @92: > > δεν το βρίσκω γκουγκλίζοντας ούτε στο λεξικό
    @95: > > Δεν υπάρχει τέτοια λέξη βρε παιδιά

    Δύτη, ξέρεις τούρκικα; Αν ναι, και το εγγυάσαι ότι δεν υπάρχει, σταματώ εδώ. Αλλιώς, οι σκέψεις μου είναι:
    -ότι στο λεξικό λογικό είναι να μην υπάρχει: πρέπει να αναζητήσουμε τον αρχικό τύπο, ονομαστική ενικού χωρίς κτητικό. Βέβαια, αν ούτε γκουγκλάρεται τότε κάτι τρέχει.
    -ότι πάντως το γκ/τρανσλέιτ φαίνεται να δουλεύει κάπως προβληματικά μεταξύ τούρκικων και ελληνικών: δοκίμασα felet, μήπως ήταν έτσι ο αρχικός τύπος, και μου μεταφράζει FELETTI (σικ, με κεφαλαία), και μετά δοκίμασα feletti και μετέφρασε «θα FELETTI».

    @96:
    > > Αφού είναι επιφώνημα και γέμισμα/τσάκισμα δεν είναι παράλογο να μην έχει καμιά σημασία

    Συμφωνώ απόλυτα, αλλά μια τέτοια άποψη (που τείνω κι εγώ να τη συμμεριστώ: ότι σημαίνει τραλαλά) πώς να την υποστηρίξεις έναντι μιας άλλης που δίνει κάποια σημασία, έστω και «φίλε Ετέμ»; Αν βρεθεί και σε κανένα άλλο τραγούδι, εκεί μάλιστα.

  98. Πέπε, ξέρω τούρκικα, αλλά μπορείς και να το τσεκάρεις γυρίζοντας τη γλώσσα μετάφρασης από τα ελληνικά στα αγγλικά, που δουλεύει πάντα καλύτερα: κανένα αποτέλεσμα! Νομίζω κάποιος Κρητικός έπαιξε όπως τότε γύρω στο ’10 που έβαζες no money και σου έβγαζε «λεφτά υπάρχουν» 🙂

  99. Νέο Kid Al Kuwaiti said

    98. Στα γερμανικά όμως δουλεύει. Μυστήριαι αι βουλαί του Γούγλεως…
    https://translate.google.com/#tr/de/feledem

  100. Νέο Kid Al Kuwaiti said

    99.98. Αυτό ίσως να δείχνει ότι ο γούγλης μεταφράζει από τούρκικα σε ελληνικά μέσω γερμανικών, κι όχι μέσω εγγλέζικων. (πρέπει να είναι μεγαλύτερο το γερμανοτουρκικό corpus, λόγω παραδοσιακών δεσμών…).
    Υποθέσεις θολές βέβαια όλα αυτά, τί ποίος γνωρίζει τα καπρίτσια των αλγορίθμων στ’αλήθεια; 🙂

  101. Πέπε said

    100
    Μα δεν είναι πάντα μέσω αγγλικών;

  102. Corto said

    Λοιπόν το φιλεντέμ προέρχεται από την Μαντάμ Ορτάνς:

    Fille je t’aime = κόρη, σ’ αγαπώ

    (πλάκα κάνω, εννοείται)

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: