Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Το πορνείο των Βούρλων, ο Μανώλης Κανελλής κι ένα ατάσθαλο ιστολόγιο (συνεργασία από Spatholouro)

Posted by sarant στο 5 Μαΐου, 2017


Το ιστολόγιο έχει ασχοληθεί κι άλλη φορά με τα Βούρλα, με αφορμή τη μεγάλη απόδραση των 27 κομμουνιστών κρατουμένων το 1955. Αλλά πριν γίνουν φυλακή τα Βούρλα ήταν, για αρκετά μεγαλύτερο χρονικό διαστημα, πορνείο ή μάλλον ολόκληρος συνοικισμός πορνείων, κλεισμένος με εξωτερικό περιτείχισμα.

Σήμερα δημοσιεύω ένα εκτενές άρθρο, γραμμένο από τον φίλο μας Spatholouro, που δημοσιεύτηκε πρόσφατα στο περιοδικό «συλλογές» (τχ. 381, Απρίλιος 2017, σελ. 375-379) του Αργύρη Βουρνά. Επειδή το περιοδικό αυτό είναι περιορισμένης κυκλοφορίας, κυρίως μέσω συνδρομητών, έκρινα ότι αξίζει και η διαδικτυακή δημοσίευση του άρθρου.

Συμμερίζομαι τη διαπίστωση του συντάκτη ότι «το Διαδίκτυο ομολογουμένως συγκαταλέγεται μεταξύ των κινήσεων που κάνει όποιος ενδιαφέρεται για κάτι που τον απασχολεί» οπότε δεν είναι περιττή η ανασκευή απόψεων που έχουν δημοσιευτεί σε ιστολόγια -εννοείται βέβαια ότι ευχαρίστως στα σχόλια θα φιλοξενηθεί και οποιαδήποτε απάντηση.

Επειδή στο κείμενο γίνεται αναφορά σε ένα παλιό άρθρο του λογοτέχνη Μανώλη Κανελλή, παρακάλεσα το Spatholouro να πληκτρολογήσει και αυτό το άρθρο, που το δημοσιεύω στο τέλος, μαζί με φωτογραφίες από την αρχική δημοσίευση στην εφημ. Ανεξάρτητος το 1933. Διατηρώ την ορθογραφία κτλ.  αλλά κάνω μια πολύ μικρή επέμβαση στο πρώτο άρθρο, στο σημείο όπου γίνεται λόγος για μια έκφραση παρμένη από τον Δάντη. Προσθέτω το πρωτότυπο τρίστιχο για να φανεί ότι πρόκειται για την πολύ γνωστή έκφραση guarda e passa, που έχει γίνει και με τη μορφή αυτή παροιμιώδης και στα ελληνικά.

Το πορνείο των Βούρλων, ο Μανώλης Κανελλής κι ένα ατάσθαλο ιστολόγιο

Κατά τη διάρκεια της εργώδους ερευνητικής προσπάθειας που καταβάλλεται εδώ κι έναν χρόνο (από τον Σπύρο Παπαϊωάννου και τον υποφαινόμενο), προκειμένου να ανασυσταθεί κατά το μέτρο του εφικτού το χρονικό των «Βούρλων» Δραπετσώνας, δηλαδή του μεγάλου θεσμοθετημένου πορνείου που λειτούργησε εκεί από το 1876 έως το 1941, καμμία πηγή πληροφόρησης δεν κρίθηκε εκ μέρους μας αμελητέα. Πέρα από την κοπιώδη αναδίφηση σε συγχρονικές πηγές (όπως ο ημερήσιος και περιοδικός Τύπος) και παντοειδή φωτογραφικά και άλλα αρχεία, το Διαδίκτυο ομολογουμένως συγκαταλέγεται μεταξύ των κινήσεων που κάνει όποιος ενδιαφέρεται για κάτι που τον απασχολεί, είτε απλώς για να λάβει μία πρώτη και πρόχειρη πληροφόρηση είτε και για ερευνητικούς λόγους.

Ένα ιστολόγιο για τον Πειραιά και ορισμένα προβλήματα

Έτσι κι εμείς, κατά τη σχετική πλοήγησή μας στο διαδίκτυο, εντοπίσαμε για το θέμα που μας απασχολεί δημοσιεύματα του -πειραϊκού ενδιαφέροντος-  ιστολογίου «Πειραιόραμα ιστορίας και πολιτισμού» που διατηρεί ο Στέφανος Μίλεσης, δημοσιογράφος, συγγραφέας, ιστορικός ερευνητής και Πρόεδρος της «Φιλολογικής Στέγης Πειραιώς». Καθώς έχουμε αναγνώσει όλες τις αναρτήσεις του εν λόγω ιστολογίου, η ταπεινή μας γνώμη είναι ότι αυτό θα πρέπει να αντιμετωπίζεται με αρκετές επιφυλάξεις, διότι σε πολλά του άρθρα-αναρτήσεις έχουμε παρατηρήσει ότι σχεδόν ποτέ δεν γίνεται ακριβής παραπομπή στις πηγές από όπου αντλεί ο ιστολόγος για να συντάξει τα κείμενά του, έτσι ώστε ο αναγνώστης να έχει την αυτονόητη ευχέρεια να διαπιστώνει εάν τα αναγραφόμενα στις πηγές μεταφέρονται επακριβώς και χωρίς λάθη, όπως επίσης και για να διαπιστώνει τον ενδεχόμενο βαθμό παρέμβασης του κειμενογράφου, εάν τυχόν  ο τελευταίος διασκευάζει κατά το δοκούν κάποια πηγή ή και αλλοιώνει το πρωτότυπο κείμενο, όπως και πράγματι συμβαίνει σε αρκετές περιπτώσεις.

Αναφέροντας ενδεικτικά κάποιες περιπτώσεις «διαχείρισης» των πηγών εκ μέρους του ιστολόγου, θα παραπέμπαμε καταρχάς στην ανάρτηση «Ένας Πειραιώτης φωτογραφίζει τον Παπαδιαμάντη», όπου υποδεικνύεται ως πηγή τα Φιλολογικά απομνημονεύματα του Π. Νιρβάνα. Εάν συγκρίνει κανείς το πρωτότυπο κείμενο του Νιρβάνα με αυτό που δημοσιεύει ο ιστολόγος, παρατηρεί ποικίλες προσθαφαιρέσεις, διασκευές και αλλοιώσεις του κειμένου του Νιρβάνα, χωρίς να σώζεται το πράγμα από τη δήλωση του ιστολόγου ότι το πρωτότυπο κείμενο «προσαρμόστηκε σε μέγεθος ανάρτησης». Άλλη μια ενδεικτική περίπτωση αφορά το κείμενο «Στα παλιά καφενεία του Πειραιά», το οποίο αρχικά, εάν δεν μας γελά η μνήμη μας (εάν μας γελά, ζητούμε εκ των προτέρων συγγνώμη), φερόταν υπό την υπογραφή του κ. Μίλεση, ενώ κατόπιν αναγνωστικής παρέμβασης αντικαταστάθηκε από την υπογραφή του Πειραιώτη δημοσιογράφου και συγγραφέα Χρ. Λεβάντα. Μία τρίτη, εντελώς ενδεικτική και αυτή, περίπτωση, αφορά την ανάρτηση «Στα χασισοποτεία του Πειραιά του Francis Carco (1935)», η οποία και συμπεριλαμβάνεται στο πρόσφατο βιβλίο του κ. Μίλεση, με τίτλο Πειραϊκές Ιστορίες του Μεσοπολέμου (εκδ. Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη, Δεκ. 2016), που αποτελεί μια ανθολόγηση αναρτήσεών του από το ιστολόγιο. Στο κείμενο του Carco, λοιπόν, το πρώτο που παρατηρεί κανείς είναι ότι ούτε στη διαδικτυακή ανάρτηση ούτε στην έντυπη έκδοσή της στο βιβλίο αναφέρεται η πηγή από την οποία άντλησε ο ιστολόγος, παρά μόνο η «πληροφορία» ότι «δημοσιεύθηκε στον ημερήσιο τύπο τον Μάιο του 1935», χωρίς να διευκρινίζονται τα αυτονόητα, δηλ. εάν η δημοσίευση είναι από κάποιο γαλλικό περιοδικό και ποιο είναι αυτό ή από τον ελληνικό Τύπο και ποια εφημερίδα. Δηλ. στην περίπτωση αυτή δεν τηρήθηκε ούτε η δεοντολογική αυτοδέσμευση του ιδίου στη σελ. 243 του βιβλίου του: «Οι πηγές στις οποίες βασίστηκα είτε αναγράφονται εντός του κύριου κειμένου της αφήγησης είτε έχουν τη μορφή των υποσημειώσεων». Το δεύτερο -και σπουδαιότερο- είναι πως το δημοσιευόμενο κείμενο του Carco, χωρίς αυτό να δηλώνεται πουθενά από τον ιστολόγο, αποτελεί στην πραγματικότητα εξαιρετικά συντομευμένη και διασκευασμένη θα λέγαμε εκδοχή (π.χ. αποσιωπάται ότι ο συνοδός του Carco είναι αστυνομικός και αναφέρεται ως απλώς φίλος του…), από το πρωτότυπο γαλλικό κείμενο στο περιοδικό Voila, τχ. 215 (4/5/1935), με τον πρωτότυπο γαλλικό τίτλο «Haschisch», ενώ επιπροσθέτως ο ιστολόγος αγνοεί τη μεταφορά του γαλλικού κειμένου στα ελληνικά από την εφημερίδα Ελεύθερος Άνθρωπος (7/5/1935) με τίτλο «Ο Φρανσίς Καρκό περιγράφει τα χασισοποτεία του Πειραιώς».

Μία άλλη -γενικότερη- παρατήρηση που θα είχαμε να κάνουμε, όσον αφορά το ιστολόγιο, είναι ότι όλες οι αναδημοσιευόμενες φωτογραφίες, εικόνες κλπ, από τα πρωτότυπα κείμενα των εφημερίδων κλπ πηγών, φέρουν επάνω τους τη στάμπα του υδατόσημου του «Πειραιοράματος», ωσάν το τελευταίο να είχε την κυριότητα των εν λόγω, αναδημοσιευόμενων επαναλαμβάνουμε, φωτογραφιών. Το γεγονός αυτό προκαλεί αλγεινή εντύπωση στον αναγνώστη, καθώς το δεοντολογικώς αυτονόητο θα ήταν να λείπει το υδατόσημο και στη θέση του να υπάρχουν επακριβείς παραπομπές στις πηγές, οι οποίες, ως μη όφειλε, παραμένουν παρασιωπημένες στο ιστολόγιο.

Το πορνείο των Βούρλων

Θα μπορούσαμε να πολλαπλασιάσουμε τα παραπάνω παραδείγματα, αλλά είναι καιρός να εστιάσουμε στο αντικείμενο του ερευνητικού μας ενδιαφέροντος, δηλ. τα «Βούρλα». Στο πλαίσιο της εν λόγω ερευνητικής μας κατεύθυνσης, φυσικό κι επόμενο ήταν να  προσελκύσουν την προσοχή μας σχετικές αναρτήσεις του κ. Μίλεση, και όλως ιδιαιτέρως η ανάρτηση με τον εντυπωσιακό τίτλο «Μαντάμ Ντουντού: Η δράκαινα των Βούρλων και η θρυλική Λουμπίνα». Το ίδιο αυτό άρθρο, μαζί με άλλο διαδικτυακό, πάλι για τα «Βούρλα», συμπεριλήφθηκε μάλιστα στο προαναφερθέν βιβλίο του, στις σελ. 69-77.

Το βιβλίο προλογίζει ο Π. Αβραμίδης, πρόεδρος της Δημοτικής Ραδιοφωνίας Πειραιά. Ο κ. Αβραμίδης μας ενημερώνει ότι «το βιβλίο υπογράφει ο γνωστός πειραιολάτρης συγγραφέας και ιστορικός Στέφανος Μίλεσης, ειδικός στην έρευνα των αρχείων και των στοιχείων που φέρνουν στο φως άγνωστες πτυχές του Πειραιά». Επίσης, σε βιογραφικό του κ. Μίλεση αναφέρεται ότι «ασχολείται με τη μελέτη της Πειραϊκής Ιστορίας, τη λογοτεχνία και την ιστορική αρθρογραφία», ενώ σε άλλο βιογραφικό αναφέρεται ότι «ασχολείται με την έρευνα της Πειραϊκής Ιστορίας» και ότι «έχει χρησιμοποιηθεί σε τηλεοπτικές παραγωγές ως ιστορικός ερευνητής […])». Αυτές είναι οι πληροφορίες που μπορέσαμε να αντλήσουμε από το Διαδίκτυο ως προς την ειδική κατεύθυνση της ερευνητικής δραστηριότητας του κ. Μίλεση, ωστόσο δεν βρήκαμε καμμία πληροφορία σχετικά με συναφείς τριτοβάθμιες σπουδές στην επιστήμη της Ιστορίας (για την ακρίβεια δεν εντοπίσαμε καμμία πληροφορία για οιεσδήποτε τριτοβάθμιες σπουδές), οπότε παραμένουμε με την εντύπωση που αποκομίσαμε από τον κ. Αβραμίδη, ότι δηλ. ο κ. Μίλεσης είναι «ιστορικός» και «ειδικός στην έρευνα των αρχείων», δεδομένης μάλιστα της τεκμαιρόμενης συναίνεσης του ιδίου να τον προλογίσουν υπό αυτή την ιδιότητα.

Ο λόγος για τα «Βούρλα», λοιπόν. Τα «Βούρλα» υπήρξαν ένα θεσμοθετημένο συγκρότημα πορνείων που δημιουργήθηκε 180 μέτρα δυτικά του παλαιού νεκροταφείου του Αγ. Διονυσίου Πειραιά, στην έρημη (το 1876) περιοχή της Δραπετσώνας. Το συγκρότημα οικοδομήθηκε μετά από αίτημα του Δήμου Πειραιά, προκειμένου να συγκεντρωθούν εκεί -και μόνον εκεί- οι κοινές γυναίκες, ενώ απαγορευόταν παραλλήλως η κατοίκηση των ιεροδούλων οπουδήποτε αλλού στον Πειραιά. Τα «Βούρλα» έγιναν πολύ γνωστά στο ευρύτερο κοινό όταν είχαν ήδη μετατραπεί σε φυλακές, με την περίφημη απόδραση (1955) των αριστερών εγκλείστων από εκεί. Νομίζουμε ότι αυτά τα λίγα αρκούν για έναν πρώτο κατατοπισμό όσων αναγνωστών τυχόν δεν γνωρίζουν κάτι για το περίφημο μεγα-πορνείο της Δραπετσώνας.

 

Ο Μανώλης Κανελλής

Κι ερχόμαστε στον τρίτο «πρωταγωνιστή» της ιστορίας μας. Ο Μανώλης Κανελλής (1900-1980) υπήρξε γνωστός δημοσιογράφος (συνήθως έγραφε με το ψευδώνυμο «Σίσυφος»), συγγραφέας (εμφανίστηκε το 1924 με τη συλλογή διηγημάτων «Κατακάθια»), ποιητής («Τα ρίγη της Γης», 1929) και μεταφραστής («Τα άνθη του κακού» του Μπωντλέρ, 1928). Εργάσθηκε σε πολλές εφημερίδες («Νέος Αιών», «Ελληνική», «Ελληνικό Μέλλον», «Καθημερινή», «Βραδυνή», «Ανεξάρτητος», «Εθνική» κ.ά.), αλλά και ως λογοτεχνική παρουσία έκανε αίσθηση στο ευρύ κοινό κατά την εποχή του Μεσοπολέμου. Όπως έχει προσφυώς παρατηρηθεί (Α. Ζήρας, «Λεξικό Νεοελληνικής Λογοτεχνίας», εκδ. Πατάκη 2007), ο Κανελλής διέπεται από έναν υπερβολικά δραματοποιημένο και στομφώδη λόγο, ιδίως σε ό,τι αφορά την περιγραφή περιθωριακών στρωμάτων, ενώ βαρύνεται και με νοσηρά δραματοποιημένες διατυπώσεις, οι οποίες πράγματι ανιχνεύονται και στο υπό συζήτηση άρθρο του για τα «Βούρλα».

Αλλά ας μεταφερθούμε στο κείμενο του κ. Μίλεση, το οποίο αναφέρει ως πηγή το συγκεκριμένο άρθρο του Κανελλή. Καταρχάς, στην ανάρτησή του στο ιστολόγιο, προκαλείται μεγάλη σύγχυση στον αναγνώστη από το αναφερόμενο του κ. Μίλεση ότι «με αυτό τον υπέροχο τρόπο μας περιγράφει το σύστημα της λειτουργίας των Βούρλων σε ένα μοναδικό του άρθρο ο Μανώλης Κανελλής το 1929 στον ημερήσιο τύπο (Ελληνική, Ανεξάρτητος) που φέρει τίτλο «Βούρλα το κάτεργο των ιερόδουλων. Μια ματιά στον Άδη της ηδονής και του θανάτου. Πώς ζουν οι σάπιες εταίρες»». Αυτή είναι όλη κι όλη η χορηγούμενη πληροφόρηση επί της πηγής της ανάρτησης, δηλ. ότι κάποτε μέσα στο 1929 σε κάποια εφημερίδα (στην «Ελληνική» άραγε; στον «Ανεξάρτητο» άραγε; στις υπόλοιπες εφημερίδες όπου εργάστηκε ο Κανελλής άραγε;) δημοσιεύτηκε αυτό το άρθρο του Κανελλή. Στη συμπερίληψη της ανάρτησης στο προσφάτως εκδοθέν βιβλίο, τα πράγματα δείχνουν να καλυτερεύουν, καθώς προσανατολιζόμαστε επιτέλους σε συγκεκριμένη εφημερίδα, αλλά και πάλι η σύγχυση εξακολουθεί. Στη σελ. 62 του βιβλίου, σε υποσημείωση, ο κ. Μίλεσης παραπέμπει ως εξής στην πηγή: «Ανεξάρτητος 1929». Το ακανθώδες πρόβλημα είναι ότι ο κ. Μίλεσης κατ’ επανάληψη επισημαίνει ότι όλα τα τεκταινόμενα στα «Βούρλα» λαμβάνουν χώρα το 1929, ενώ και η παραπομπή του στην πηγή πάλι στο 1929 αναφέρεται. Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι πολύ διαφορετική: η εφημερίδα «Ανεξάρτητος» δεν είχε καν εκδοθεί το 1929! Το πρώτο φύλλο της κυκλοφορεί στις 26 Οκτωβρίου 1933!

Νέος αγώνας ξεκινάει τώρα για τον αναγνώστη. Αρχίζει να ξεφυλλίζει από την αρχή την εφημερίδα, μήπως και εντοπίσει το άρθρο του Κανελλή για τα «Βούρλα». Και πράγματι, η επιμονή και υπομονή του δικαιώνονται: το άρθρο δημοσιεύτηκε στις 12 Νοεμβρίου 1933, 4 χρόνια αργότερα από τη χρονολογία όπου παραπέμπει τον αναγνώστη του ο κ. Μίλεσης. Το γεγονός της τόσο εσφαλμένης χρονολόγησης δεν είναι καθόλου χωρίς σημασία, καθώς η συγκεκριμένη ανάρτηση -με το «πικάντικο» θέμα της- έχει διαδοθεί και διασκορπισθεί από χρόνια στους πέντε ανέμους του Διαδικτύου και έχει παρασύρει πολλούς ενδιαφερόμενους, οι οποίοι την εισέπραξαν άκριτα και ανεπιφύλακτα.

Μέσα σε αυτούς ανήκει προεχόντως και η θεατρική συγγραφέας Ιωάννα Μαστοράκη, η οποία σε συνέντευξή της  (Independent.gr), με αφορμή το έργο της «Βλέπε και φεύγα» (που ακριβώς καταπιάνεται με τα «Βούρλα», βασισμένο, όπως υποστηρίζει η ίδια, «σε αληθινά γεγονότα»), ερωτώμενη πόθεν άντλησε τη συγκεκριμένη έμπνευση, απαντά: «Εντελώς τυχαία είδα μια ανάρτηση στο διαδίκτυο για την Μαντάμ Ντουντού, την Δράκαινα των Βούρλων, μου έκανε εντύπωση και ξεκίνησα να διαβάζω το άρθρο. Έμεινα άφωνη από τα τρομερά γεγονότα που ανακάλυψα, μου κέντρισε το ενδιαφέρον και άρχισα να ψάχνω και να κάνω έρευνα για την εποχή εκείνη. Δημιούργησα τους ήρωές μου και έγραψα για όλα τα βιώματά τους, μέσα από το θεατρικό μου κείμενο τους έδωσα την φωνή που τους είχαν στερήσει τότε». Σε επόμενη μάλιστα ερώτηση, όσον αφορά την πηγή έμπνευσης του τίτλου του θεατρικού της έργου (το οποίο παίζεται για δεύτερη χρονιά φέτος), απαντά: «”ΒΛΕΠΕ & ΦΕΥΓΑ” γράφανε με κιμωλία στην ξύλινη πόρτα του Άδη που χώριζε τους ζωντανούς από τους νεκρούς. Τα κρατικά πορνεία τα φρουρούσαν αστυνομικοί και οι κοπέλες μέσα ήταν σαν φυλακισμένες, καμία δεν έβγαινε έξω χωρίς την άδεια της Nτουντού. Συχνά με κιμωλία γράφανε στην ξύλινη πόρτα “ΒΛΕΠΕ ΚΑΙ ΦΕΥΓΑ” για να κρατήσουν μακριά τους ανήλικους και τους περίεργους που κουτσομπολεύανε, δεν μπορούσα να σκεφτώ πιο αντιπροσωπευτικό τίτλο για το θεατρικό μου έργο».

Ώστε -θαυμάζει ο εντυπωσιασμένος αναγνώστης- έτσι λοιπόν έγραφαν με κιμωλία στην «καταραμένη» πόρτα των «Βούρλων»; Πολύ δραματοποιημένο ακούγεται για να είναι αληθινό! Άραγε, έγραψε τέτοιο πράγμα ο Κανελλής, που πάντως είχε, όσο να πεις, αυτή την τάση της νοσηρής δραματοποίησης; Όχι, βέβαια! Ας δούμε τι όντως έγραψε (η υπογράμμιση δική μας): «Η πόρτα. Ορθογώνια, κόκκινη, από σκεβρή παληόταβλα. Διαστάσεις: Τρία μέτρα ύψος. Πλάτος δύο. Αυτή η κόλασις έχει την είσοδο στενή. Και καμμιά επιγραφή δε χαράζει επάνω της με πύρινο φώσφορο: “Βλέπε και φεύγα!…”». Ας δούμε τώρα τι μας μεταφέρει ο κ. Μίλεσης ότι έγραψε ο Κανελλής (η υπογράμμιση και πάλι δική μας): «Μια περιοχή που οι ενδιαφερόμενοι εισέρχονταν από μια και μόνη πόρτα. Μια απλή ορθογώνια κόκκινη σκέτη παλιόταβλα, με διαστάσεις τρία μέτρα ύψος και πλάτος δύο. Φαίνεται ότι η είσοδος στην κόλαση δεν ήταν τόσο πλατιά όσο την περιγράφουν οι «γραφές». Συνήθως με κιμωλία ήταν γραμμένη πάνω της «Βλέπε και Φεύγα!…»». Ομολογούμε ότι -παρά την αποδεικνυόμενη κατασκευή/παραποίηση- διακρίνονται ίχνη μιας ορισμένης δημιουργικής φαντασίας εκ μέρους του κ. Μίλεση, ωστόσο θεωρούμε αυτονόητο ότι κάτι τέτοιο δεν πρέπει να έχει καμμία θέση στα desiderata ενός «ιστορικού» και «ειδικού στην έρευνα των αρχείων», ενώ θα ταίριαζε ίσως, υπό συνθήκες, σε έργα μυθοπλασίας…

Παρόλο που η κατασκευή αποκαλύφθηκε διά της αντιβολής προς το πρωτότυπο, ο αναγνώστης μένει και με μια παρεπόμενη απορία: από πού προερχόταν αυτό το «Βλέπε και φεύγα», που δήθεν έγραφαν με κιμωλία στην πόρτα των «Βούρλων»; Εάν προσέξει κανείς τα συμφραζόμενα του συγκεκριμένου παραθέματος του Κανελλή, μάλλον δεν θα αργήσει να εντοπίσει την πηγή. Αφού γράφει ο Κανελλής για «Κόλαση», παραπεμπόμαστε στον Δάντη. Πράγματι, τη συγκεκριμένη φράση, που αποτελεί μετάφραση του Κανελλή, τη συναντάμε στο τρίτο άσμα της «Κόλασης» του Δάντη, στους στίχους 49-51. Παραθέτουμε το συγκεκριμένο τρίστιχο (υπογραμμίζοντας την επίμαχη φράση) από δύο διαφορετικές μεταφράσεις:

Φήμη ο κόσμος για αυτούς δε στέργει ν’ απομένει
έλεος, δικαιοσύνη, μ’ όμοια οργή τους διώχνουν
μη μιλούμε γι αυτούς, μόν’ κοίταξε και πέρνα

(μετάφραση Γ . Καλοσγούρος)

Φήμη γι’ αυτούς στον κόσμο δεν πομένει,
η δικαιοσύνη κι η σπλαχνιά τους διώχνουν·
μιλιά γι’ αυτούς· μόν’ κοίτα τους και πέρνα!»

(μετάφραση Νίκος Καζαντζάκης)

[Στο πρωτότυπο:

Fama di loro il mondo esser non lassa;
misericordia e giustizia li sdegna: ;
non ragioniam di lor, ma guarda e passa
;]

Κι έτσι λοιπόν, διαπιστώσαμε μέσα από ποια φαντασιακή διαδρομή κατέληξαν οι ιερόδουλες να γράψουν τον στίχο του Δάντη στην πόρτα των «Βούρλων»!

Μία άλλη, επίσης, περίπτωση κατασκευής εκ μέρους του κ. Μίλεση αφορά την αμοιβή των ιεροδούλων. Ας δούμε τι γράφει ο ιστολόγος: « […] το πρώτο κορίτσι της μάντρας, στοίχιζε σαράντα δραχμές! Σαράντα ήταν πολλά λεφτά. Οι άλλες οι καλές είχαν τριάντα, οι μέτριες είκοσι και οι πεθαμένες δεκαπέντε». Ας παραθέσουμε και τον Κανελλή: «Σαράντα; Είνε από τις καλές. Οι άλλες μόλις εισπράττουν 15 έως 30 δραχμάς». Διαπιστώνουμε δηλαδή ότι ο ιστολόγος βάζει στο στόμα του Κανελλή μία τετραμερή «ιεράρχηση» των ιεροδούλων με τις αντίστοιχες αμοιβές τους, ωστόσο ο τελευταίος πουθενά δεν έγραψε για καλές=30, μέτριες=20, πεθαμένες=15…

Η επόμενη αλλοίωση, κατά προσθήκη του ιστολόγου (στην εκδεδομένη εκδοχή της ανάρτησης στο βιβλίο) αφορά την Κική Λουμπίνα. Ο Κανελλής την περιγράφει ως εξής: «[…] ένα αχαμνό γυναικόμορφο μορμολύκειο. Γυναίκα; Όχι. Άντρας; Ούτε. Τι είνε; Εταίρα». Ο κ. Μίλεσης (σελ. 72), ωστόσο, αλλιώς τη θέλει τη Λουμπίνα: την περιγράφει ως ένα όμορφο κορίτσι, που είχε όμως το “ελάττωμα” να διαλέγει εκείνη τους πελάτες της, πράγμα που οδηγούσε την τσατσά ή τον αγαπητικό σε προστριβές μαζί της. Ατυχώς, τίποτε από αυτά δεν προκύπτει από το πρωτότυπο κείμενο και απλώς χρεώνονται στην προαναφερθείσα δημιουργική φαντασία…

Ακολουθεί στη συνέχεια μια άλλη παραποίηση του κειμένου του Κανελλή εκ μέρους του κ. Μίλεση. Ο τελευταίος μας μεταφέρει τα γραφόμενα του πρώτου ως εξής (η υπογράμμιση δική μας): «Οι τρεις ζώνες των Βούρλων όπου κατανέμονται οι ιερόδουλες ανάλογα με την αξία τους αποτελούνται από μικρά κελιά που στην γλώσσα τους καλούνται «Μπούκες». Σε κάθε μπούκα από μια ιερόδουλη». Ας διαβάσουμε και το πρωτότυπο κείμενο: «[…] βαδίζουμε τώρα προς τα κυρίως Βούρλα. Είνε τρεις ξεχωριστές παράγκες. […] Λέγονται “μπούκες”. Μπαίνουμε. Ένας στενόμακρος διάδρομος. Αριστερά και δεξιά του ασφυκτιούν τα καμαράκια των εταιρών. Κάθε μία το δικό της». Διαπιστώνουμε δηλαδή ότι ο Κανελλής με τον όρο «μπούκες» αναφέρεται στις τρεις ξεχωριστές πτέρυγες των «Βούρλων», που η καθεμιά αποτελούνταν από πολλά «καμαράκια» δεξιά και αριστερά του κάθε διαδρόμου. Ωστόσο ο κ. Μίλεσης εξισώνει τις πτέρυγες («μπούκες») με τα ατομικά δωμάτια («κελλιά» τα ονομάζει, αν και πουθενά δεν τα λέει έτσι ο Κανελλής) των ιεροδούλων, παραβλέποντας ότι ο Κανελλής αναφέρει ότι κάθε «μπούκα» χωρούσε 80 πόρνες, άρα δεν είναι δυνατόν κάθε «μπούκα» να χωράει μία μόνο πόρνη, όπως μεταφέρει στον αναγνώστη ο κ. Μίλεσης («Σε κάθε μπούκα από μια ιερόδουλη»).

Μία άλλη παραποίηση αφορά τα ονόματα κάποιων ιεροδούλων που αναφέρει ο ιστολόγος. Έτσι, κάνει λόγο για τη «Μαίρη Φρουφρού» (αντί για το ακριβές: «Μαίρη το Φρουφρού») και τη «Φρόσω Αλλίμονο» (αντί για το ακριβές: «Φρόσω Αλλοίμονη»). Ετέρα παραποίηση, προκειμένου –εικάζουμε- η διήγηση του ιστολόγου να γίνει πιο «πικάντικη», συναντάμε στο σημείο όπου περιγράφει την έκθεση των ιεροδούλων στο πατάρι του καφενείου (το λεγόμενο «μπανιστήρι»): ο κ. Μίλεσης  θέλει τις γυναίκες να εκτίθενται σε κοινή θέα «γυμνές», ωστόσο ο Κανελλής τις περιγράφει σε «στάσεις θλιβερώς ασέμνους, με το ένα πόδι πάνω στο άλλο» αλλά όχι και εντελώς τσίτσιδες, παρά «ημίγυμνες»!

Μία τελευταία παρατήρησή μας αναφέρεται στο ότι στο κείμενο του ιστολόγου δεν είναι καθόλου ευδιάκριτο ποιο από τα γραφόμενα αποτελούν προσθήκες του ιδίου και ποιο αφορά διατυπώσεις του πρωτοτύπου κειμένου του Κανελλή, προκαλώντας μια επιπλέον σύγχυση στον αναγνώστη. Στη δε εκδεδομένη εκδοχή της ανάρτησης παρατηρείται και το φαινόμενο, οι 4 πρώτες παράγραφοι να τίθενται εντός εισαγωγικών και να αποδίδονται ρητά στον Κανελλή, ενώ δεν πρόκειται παρά για διασκευή -με κατασκευές- του κ. Μίλεση!  Ιδού (σελ. 69 του βιβλίου):

«Βούρλα Δραπετσώνας δεκαετία ’20. Μια περιοχή που οι ενδιαφέρομενοι εισέρχονταν από μια και μόνη πόρτα. Μια απλή ορθογώνια κόκκινη σκέτη παλιόταβλα, με διαστάσεις τρία μέτρα ύψος και πλάτος δύο. Φαίνεται ότι η είσοδος στην κόλαση δεν ήταν τόσο πλατιά όσο την περιγράφουν οι «γραφές». Συνήθως με κιμωλία ήταν γραμμένη πάνω της «Βλέπε και Φεύγα!…»

»Ακριβώς από την έξω πλευρά στεκόταν ένας Χωροφύλακας. Ο φρουρός του Άδη; Ίσως αν λάβει κάποιος υπόψη του πως πολλοί αποκαλούσαν το συγκεκριμένο σημείο, είσοδος στον Άδη! Ο ένστολος επέβλεπε εκ του προχείρου, μην τυχόν και εισέλθει στο Βασίλειο, κάποιος ανήλικος, κάποιος που δεν έπρεπε να μπει.

»Από την είσοδο αυτή έμπαινες στην πόλη της αμαρτίας. Μια σχεδόν πόλη περιτοιχισμένη, που μέσα της ζούσαν εκατόν πενήντα και βάλε ανώνυμα σώματα. Δεν είχαν σημασία επίθετα και ονόματα, ήταν ιερόδουλοι.  Ο ασβεστωμένος φράχτης χώριζε την κοινωνία των ζωντανών από τα θανατηφόρα αφροδίσια νοσήματα και την ανηθικότητα.  Όταν κάποιος εισερχόταν στα Βούρλα την δεκαετία του ’20 και σχεδόν του ’30 έμπαινε στο Βασίλειο της τσατσάς Ντουντού!

»Η αποκαλούμενη «Δράκαινα των Βούρλων». Χοντρή, ογκώδης, αχανής, λιγομίλητη, σχεδόν άφωνη, που όλοι μα όλοι φοβόντουσαν. Κρατούσε στα δυο της χέρια τα στοιχεία εκείνα που όποιος τα κατείχε, αφέντευε όλη την περιοχή. Τις μάρκες κατανάλωσης και τα κλειδιά των κελιών!».

 

Αντί επιλόγου

Η κριτική περιδιάβασή μας, με αφορμή το πορνείο των «Βούρλων», είχε σκοπό να αναδείξει ορισμένα προβλήματα που προκαλούνται από την ανοίκεια χρήση των πρωτογενών πηγών εκ μέρους προσώπων που τους προσάπτεται η ιδιότητα του «ιστορικού», σε συνδυασμό με τα επιπρόσθετα προβλήματα που δημιουργούνται στο σύμπαν του Διαδικτύου μέσα από τη διασπορά ανακριβειών, κατασκευών και παραποιήσεων, ιδίως όσον αφορά ερευνητικά αντικείμενα που εγγενώς προσελκύουν την προσοχή ενός ευρύτερου κοινού.

Και για να κλείσουμε. Όσο είναι όντως εύλογο «όταν σε διάφορες ομιλίες που κατά καιρούς δίνω, μου ζητούν να περιγράψω τα Βούρλα της εποχής εκείνης, δεν βρίσκω καλύτερο τρόπο από το να παραθέσω το συγκεκριμένο άρθρο του Κανελλή» (σελ. 71 βιβλίου), άλλο τόσο ευλόγως ευχόμαστε ολόψυχα στον Πρόεδρο της Φιλολογικής Στέγης Πειραιώς -την επόμενη φορά που θα μιλήσει για τα «Βούρλα»- να παραπέμψει πράγματι στο άρθρο του Κανελλή, αφήνοντας εκείνο να μιλήσει με τη δική του φωνή, μακριά από παραποιήσεις και κατασκευές…

 

Κι επειδή από τα αποσπάσματα που παρατέθηκαν μπορεί να σας άνοιξε η όρεξη να διαβάσετε ολόκληρο το άρθρο του Κανελλή, το παρουσιάζω παρακάτω όπως δημοσιεύτηκε στον Ανεξάρτητο στις 12.11.1933:

Μανώλης Κανελλής

ΒΟΥΡΛΑ, ΤΟ ΚΑΤΕΡΓΟ ΤΩΝ ΙΕΡΟΔΟΥΛΩΝ

Μια ματιά στον Άδη της ηδονής και του θανάτου- Πώς ζουν οι σάπιες εταίρες

 

«Είμαι πόρνη. Με νοικιάζουν. Με πετούν…» ΤΟΛΣΤΟΪ

«Ένα λοστό! Ένα λοστό! Να γκρεμίσω το άτιμο χαμαιτυπείο…» ΚΟΥΠΡΙΝ

 

Να η πύλη του Άδου. Από εδώ μέσα μπαίνουν στην πόλι της Πορνείας…Εδώ έχει κτίσει το κράτος της η σήψις. Έχετε μαντήλι; Θάρρος; Υπομονή;

Ας μπούμε. Δάντη, κοιμήσου. Δεν είδες τίποτα…

Η πόρτα. Ορθογώνια, κόκκινη, από σκεβρή παληόταβλα. Διαστάσεις: Τρία μέτρα ύψος. Πλάτος δύο. Αυτή η κόλασις έχει την είσοδο στενή. Και καμμία επιγραφή δε χαράζει επάνω της με πύρινο φώσφορο: «Βλέπε και φεύγα!…»

Εδώ μέσα ζουν τα εκατόν πενήντα ανώνυμα σώματα. Δε ζουν. Κείτονται. Μέρα και νύχτα είνε ξαπλωμένα. Η στάσις των οριζόντια. Ιερόδουλοι. Ολόγυρα ασβεστωμένος φράκτης. Έτσι χρειάζεται. Η γαλέρα, η Σπιναλόγγα και τα Βούρλα χωρίζονται από τας κοινωνίας των ζωντανών με ασβέστη.

Ας μπούμε! Δάντη, στραβός απέθανες. Ας μπούμε…

***

Αλτ! Να η διευθύντρια. Χοντρή, κυβική, ογκώδης, αχανής. Έχει τας σάρκας της αφθόνους, διότι τρώγει πολύ: 150 ζώα η τροφή της.

-Τσατσά Ντουντού!

-Γεια χαρά!

Είνε η δράκαινα του Άδου, ο κέρβερος. Δε λαλεί· γαυγίζει. Στόμα; Ποτέ! Ρύγχος; Μάλιστα. Η υλακή του έχει κάτι από το σαρδόνιο ανακάγχασμα της υαίνης. Έτσι θα ωρύονται μετά καννιβαλικήν πανδαισίαν οι νιάμ-νιάμ. Διότι και η δράκαινα μασά γυναίκας. (Τέως γυναίκας δηλαδή). Φορεί ζώνην η κ. ανθρωποφάγος. Στο ένα μέρος οι μάρκες της καταναλώσεως, στο άλλο τα κλειδιά των κελλιών.

Μας δίνει μάρκα:

-Μπρος! Θα παντρευθήτε;

-Φρίκη! Είμαστε κατά του γάμου. Προχωρούμε…

***

Πίσω από τα βουνά των ωμοπλατών της, σαλεύουν δυο-τρεις κάτισχνες σκιές. Είνε οι «πορτιέρισσες» και οι «κουβαδίστρες». Οι πρώτες εισάγουν τον πελάτη στο άδυτο του Ταρτάρου, έναντι δραχμής. Οι δεύτερες κουβαλούν τους κάδους του νερού στας αποσυντεθειμένας ιεροδούλους. Κάθε κορμί πληρώνει πέντε δραχμές τον κουβά.

Μια πορτιέρισσα βήχει. Ω θεέ μου, ο βήχας της! Υπόκωφος, σπηλαιώδης, συρίζων, σαν από πνεύμονας βρυκόλακος. Αυτός ο ανατριχιαστικός βήχας, που δεν συναντάται πουθενά αλλού, είνε η ειδικότης των Βούρλων. Σήμα χάρου:

-Γκούχχχσσστ!…

Την πλησιάζουμε ταραγμένοι. Είνε γρηά. Πόσο; Ποιος ξέρει; Οι γυναίκες στα Βούρλα έχουν μόνο μιαν ηλικία: Την ηλικία του πτώματος. Αδύνατη. Κοντή. Κυρτή, με το μούτσουνο σχεδόν βυθισμένο στα ξύλινα κανιά της. Το πρόσωπό της είνε παγωμένο από τα σαράκια των παθών. Η μύτη γρυπή -μύτη αποτροπαίας γλαυκός κοιμητηρίου!- καταρρέει προς το τριχωτό και ζαρωμένο πηγούνι. Και είνε σαν να νυστάζη θάνατο το βλακώδες και σπανό της βλέφαρο.

Τραυλίζει:

-Ρε βλάμη, είμαι χαρμάνισσα…

-Λοιπόν;

-Τσιγαρλίκι!

Ζητά η λύκαινα λίγο χασίς. Μαυράκι. Το ολέθριο παυσίλυπο της καταχθονίου αυτής σπιναλόγγας, το θανάσιμο φάρμακο που τις βοηθεί να σέρνουν τη λεπρή τους ύπαρξη…

-Φεύγουμε. Μας βρίζει ακατονόμαστα:

-Μπαγάσηδες!

Αυτό το σκύβαλο ατιμάζει το ιερώτερο θέαμα της γης: Το γυναικείο γήρας…

***

Τι όψι παρέχουν τα Βούρλα από την είσοδο; Μια μάντρα αυλισμένη. Αριστερά το «καφφενείο», ισόγειο παράπηγμα. Πουλεί ούζο και κονιάκ. Κονιάκ και ούζο. Οι πελάται διψούν υγρό δηλητήριο. Και πίνουν. Ένα σπασμένο φωνόγραφο γρινιάζει σερέτικα: «Σαν το μαρκούτσι του αργελέ/είνε η γάμπα σου καλέεε…» Μια παρέα κρασωμένων κούκων αρπάζει με βραχνό τρίκλισμα λάρυγγος το χυδαίο ρεφραίν: Είνε η γάμπα σου καλέεε!…

Μας κυττάζουν μουγγά, λοξά, υποβρύχια. Η εντύπωσίς των προφανώς κακή. Κολλάρο, γραβάτα, εδώ μέσα στο κάτεργο; Είμαστε ύποπτοι. Ή «τσίλληδες», ή «μπάτσοι» ή δημοσιογράφοι. Και ιδίως τους δημοσιογράφους σιχαίνονται. (Ο τύπος, βλέπετε, πολεμά να ξεπατώση το έλκος, να κλείση το απόστημα). Αν ήξεραν την ιδιότητά μας, θα περνούσαμε κάποιο άσχημο τέταρτο της ώρας.

Πάνω στο τεζάκι ακουμπά το γυμνό και λιπόσαρκό της αγκώνα, ένα αχαμνό, γυναικόμορφο μορμολύκειο. Γυναίκα; Όχι. Άντρας; Ούτε. Τι είνε; Εταίρα. Το άλλο χέρι της βαμμένο στο κενά, με το βραχίονα διάστικτο από τα κεντήματα των ενέσεων, μας καλεί:

-Ψσσστ! Με το ρεπουπλίκι!

-Πάμε. Μιλεί αργά, βαρειά, επίσημα και από το παράλυτο στόμα της στάζουν οι αφροί της μορφίνης.

-Ρε κύριος, ρε! Τι γυρεύεις εδώ; Δεν είσαι για τα μας. Είσαι για τον κινηματογράφο, είσαι για το θέατρο, είσαι για τα πανσιόν. Δεν είσαι για τα μας.

Φτύνει. Τα μάτια της, βουτηγμένα σε πρόστυχο ρίμμελ, έχουν την κόρη διεσταλμένη και απλανή. Το ναρκωτικό τα έχει πρόωρα τυφλώσει.

-Πώς σε λένε;

-Πώς με λένε;

-Ναι.

-Με λένε…με λένε Κική…

-Το άλλο;

-Λουμπίνα.

-Και πόσο παίρνεις στη βίζιτα;

-Σαράντα τις. Μπρος! Τσούλα!

-Σαράντα; Είνε από τις καλές. Οι άλλες μόλις εισπράττουν 15 έως 30 δραχμάς. Κική η Λουμπίνα είνε από τας αριστοκράτιδας των Βούρλων, διότι έχουν και οι κολάσεις την ιεραρχία των….

Την κερνούμε ρακί. Το ρουφά, γαργαρίζοντας, με σπασμούς εμέτου και ψελλίζει αδιάκοπα:

-Σαράντα τις! Τσούλα!…

Δεξιά της καταραμένης αυλής ο σταθμός της Χωροφυλακής. Τα Βούρλα είνε τόπος σφαγής. Δίπλα στην Ηδονή στρατοπεδεύει πάντοτε ο Θάνατος. Οι καυγάδες είνε συχνοί. Αι ρήξεις καθημεριναί. Ο θαμών έχει το στόμα του φίλημα και το χέρι του κάμα. Μεταξύ δύο αγκαλών σκοτώνεται και σκοτώνει. Τι πελατεία! Αγαπητικοί, αβανταδόροι, σερέτηδες, ζόρικοι, μάγκες και οι διαβόητοι νταβατζήδες, οι…τιτουλάριοι ερασταί των πορνών. Οι νταβατζήδες παίρνουν από τα θηλυκά τους τη μ ί τ  ζ α, που τη μεταφράζουν σε χασίς και σε αλκοόλ. Είνε οι βδέλλες των πορνών. Τις απομυζούν. Κάθε νταβατζής ως τσέλιγκας έχει ωρισμένα κτήνη. Και τα νέμεται. Να. Μαλώνουν! Συμπλοκή! Δύο παλληκαράδες -ίφιδες με κόκκινα ζουνάρια!- καυγαδίζουν:

-Εμένα, ρε;

-Εσένα, ρε!

-Σε καρφώνω ως που να πης αμάν!

Φόρα οι λάζοι…

***

Οι αντίπαλοι ιππόται αφοπλίζονται και εμείς βαδίζουμε τώρα προς τα κυρίως Βούρλα. Είνε τρεις ξεχωριστές παράγκες. Η μεσαία είνε κλειστή. Αργεί ελλείψει κοριτσιών. Η αριστερή περιέχει 80 τροφίμους και περί τις 80 η άλλη. Λέγονται «μπούκες». Μπαίνουμε. Ένας στενόμακρος διάδρομος. Αριστερά και δεξιά του ασφυκτιούν τα καμαράκια των εταιρών. Κάθε μία το δικό της. Μέσα, ένα χαμηλό κλινάρι, μια καρέκλα και μια νιπτήρα από τενεκέ. Το άντρο της αγοραίας ηδονής. Έξω στην πορτούλα ένας αριθμός. Το ιδιαίτερο νούμερο της κάθε πόρνης. Και αποκάτω, επί μικροσκοπικής, άσπρης ταμπελίτσας, το ονοματεπώνυμο. Σταχυολογούμε μερικά ονόματα: Μαίρη το Φρουφρού, Αγγέλα η Γκαβή, Φρόσω Αλλοίμονη, Νίτσα Σερσέμα, Ζουζού. Αυτή δεν έχει επίθετο. Γιατί άρά γε;

Στο βάθος κάτι που μοιάζει με κακόφημο μπαρ λιμανιού. Μια σάλα χαμηλοτάβανη, μουντή, γιομάτη βρωμερή αναθυμίασι φκιασιδωμένων σαρκών και τσιγάρων. Στο ένα μέρος, σε καρέκλες, κάθονται οι θαμώνες. Λογής λογής τύποι, με κασκέτα, με σκούφους, με μπερέ, ακάθαρτες στάλες κοινωνικών βορβόρων, αλήτες, ναύτες πολλών θαλασσών, μαύροι θερμασταί, ξένοι απάχηδες, συχνασταί ταπιφράγκων, κακοποιοί, δραπέται ειρκτών και υποψήφιοι ισοβίτες. Λάσπη…

Πανδαιμόνιο κραυγών. Καπνίζουν και ουρλιάζουν σε όλας τας γλώσσας των εθνών:

-Την  ψώνισα, ρε κορόιδο:

-Αδερφάκι καρούμπα, άρπαξα τη μαστούρα…

-Βιέν πουπούλ!

-Μπιρ αλλάχ!

Και από τη ρυπαρή και αποπνικτική αυτή Βαβέλ, σαν από υπόνομο, αναδίδονται βάρβαρες απόπνοιες αισχρού πάθους και βουρκώδους κυνισμού…

***

Στο άλλο μέρος της αιθούσης βρίσκεται το λεγόμενο στην αργκό των Βούρλων «μπανιστήρι». Είνε ένα προσκήνιο, ένα μέτρο ψηλότερο από το υπόλοιπο δάπεδο της σάλας. Εκεί αραδιάζονται κατά δεκάδας αι τρόφιμοι, εκτίθενται εις κοινήν θέαν, απαράλλακτα καθώς τα σφάγια του κρεοπωλείου. Ημίγυμνοι, σε στάσεις θλιβερώς ασέμνους, με το ένα πόδι πάνω στο άλλο, στοιβάζονται κρέας επί κρέατος και το πανόραμά των εμπνέει τη φρίκη. Άλλη παραμιλεί, βυθισμένη στα οράματα της ηρωίνης. Άλλη κυττάζει ανέκφραστα το κενό και το σώμα της τραμπαλίζεται με κινήσεις οινόφλυγος χοίρου. Τούτη γελά προς άγνωστο παράδεισο. Εκείνη κλαίει. Η τελευταία προς τα αριστερά, μέλπει μονότονα: «Στο Τσανακαλέ με σκοτώσανε, και πριν να βγη η ψυχή μου στη γη με χώσανε…»

Όχι,  δεν την εσκότωσαν στο Τσανακαλέ. Την εσκότωσαν εδώ στην Ελλάδα· και είνε η κοινωνία ο φονιάς της.

***

Μία κοντούλα -είνε όλες κοντές μέσ’ στο κάτεργο, χίλια μέτρα κάτω από την επιφάνεια του ανθρώπου!- διατηρεί επί του ρημαγμένου της προσώπου κάποια ίχνη ζωής.

-Πώς σε λένε;

-Κούλα

Μας εξομολογείται:

-Ήμουνα στο σχολειό, στη Νάξο. Εδώ με πλάνεψε ένας σωματέμπορος. Έχω όμως παιδί. Το παιδί μου δεν ξέρει… Μαζεύω τώρα λεφτά για το παιδί μου… να ζήσουμε μαζί με το παιδάκι μου… να φύγω από δω, να φύγω!

Ναι, να φύγης, δυστυχισμένο πλάσμα, να ζήσης μαζί με το παιδάκι σου μακρυά από το σάπιο κάτεργο, έξω από το βούρκο, στις ιερές χώρες της τιμής. Φύγε, φύγε, φύγε από το Παλαμήδι των Πεθαμένων Κορμιών, έξω, προς την Υγεία, προς τον Αέρα, προς τον Ήλιο…

Advertisements

121 Σχόλια to “Το πορνείο των Βούρλων, ο Μανώλης Κανελλής κι ένα ατάσθαλο ιστολόγιο (συνεργασία από Spatholouro)”

  1. Αδιάβαστο ακόμα, αλλά στην αρχή » τη μεγάλη απόδραση των 27 κομμουνιστών κρατουμένων το 1955″. Μήπως το 1935;

  2. Γς said

    Καλημέρα

    Πορνείο των Βούρλων και Δημαρχείο Θεσσαλονίκης

    ‘Δεν είναι μπ…….ο το δημαρχείο’ Μπ…τάρης

    http://news247.gr/eidiseis/koinonia/mpoytarhs-gia-diamartyria-mathhtwn-den-einai-mp-o-to-dhmarxeio.4656102.html

  3. Γς said

    1:

    Το 1955. Το θυμάμαι. Ημουν 10 Χρονών

  4. spiral architect 🇰🇵 said

    To ’55.

  5. Γς said

    >Στο ένα μέρος, σε καρέκλες, κάθονται οι θαμώνες. Λογής λογής τύποι, με κασκέτα, με σκούφους, με μπερέ, ακάθαρτες στάλες κοινωνικών βορβόρων, αλήτες, ναύτες πολλών θαλασσών, μαύροι θερμασταί, ξένοι απάχηδες, συχνασταί ταπιφράγκων, κακοποιοί, δραπέται ειρκτών και υποψήφιοι ισοβίτες. Λάσπη…

    Ολος ο καλός ο κόσμος δηλαδής…

  6. Γς said

    5:

    Εκτός των συχναστών ταπιφράγκων, που δεν ξέρω τι είναι

  7. Πάνος με πεζά said

    Καλημέρα !
    Για την απόδραση από τα Βούρλα, ένα παλιό ιστορικό περιοδικό ονόματι «Τότε…», τη δεκαετία του 80-90, είχε ένα πολύ καλό αφιέρωμα…
    Περισσότερα δεν προλαβαίνω…

  8. Φίλε Σπαθόλουρο εκτιμώ την αγωνία σου για όσους «ιστορικούς» και διάφορους άλλων ειδικοτήτων γράφουν παραποιώντας την αλήθεια κατά πως τους βολεύει αλλά ζούμε σε κοινωνία όπου το ψάρι βρωμ΄’αει από το κεφάλι που κανένας δεν θέλει ή δεν μπορεί να κόψει.
    Υπόδικος ο Μαρινάκης για ίδρυση εγκληματικής οργάνωσης, καταδικασμένοι για απάτες οι Κοσκωτάς , Σαλιαρέλης και οθντκ βουλευής της Ν.Δ. δηλώνει : Ο κ. Τραγάκης υποστήριξε ότι «η επίθεση που δέχεται ο Ολυμπιακός είναι ουσιαστικά επίθεση κατά της νομιμότητας»

  9. Γς said

    Κάτι πρέπει να κάνουμε.
    Το χάνουμε το παιδί!

  10. spiral architect 🇰🇵 said

    Μπράβο μεν, δεν σου κάνει καρδιά να το διαβάσεις δε.
    Έκανα κάνα μισάωρο να το διαβάσω. 😦

  11. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    1-4 Το 1955 βέβαια, δείτε και το άρθρο του ιστολογίου

    6 Ταπιφράγκα (από το γαλλ. tapis-franc) είναι τα καπηλειά «κατωτάτης υποστάθμης». Συχναστές οι θαμώνες.

  12. LandS said

    1 Άλλη απόδραση αυτή του 1932. Εννιά και από Συγγρού. Το 1955 είχαμε 27 από Βούρλα.

  13. Γς said

    11 β:

    Ευχαριστώ.

    Α, και για το «ατάσθαλο ιστολόγιο» του τίτλου.

    Διαβάζω (στο Live-Pedia.gr):

    Ατάσθαλος: ο ακατάστατος, ο τσαπατσούλης, ο τιποτένιος, ο ασυνείδητος

    και συμπληρώνει

    ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ : σκοτεινής ετυμολογίας

    !

  14. sarant said

    Σχόλιο φίλου Πειραιώτη στο Φέισμπουκ:

    Ισως δεν υπάρχει τίποτε πιό αντιφατικό, αναπάντεχο και απροσδιόριστα φρικαλέο, στην ιστορία των Βούρλων (σήμερα είναι συγκρότημα διαμερισμάτων, και όμορο μικρό Δημοτικό πάρκο, αφού μετά την κατεδάφιση των φυλακών και μέχρι πριν μια δεκαετία, πάνω-κάτω, ο χώρος στέγασε αποθήκες της Τραπέζης της Ελλάδος), απο το ότι το συγκρότημα των οίκων ανοχής κατασκευάσθηκε με αυτοχρηματοδότηση απο γνωστό εργολάβο της περιόδου και πρόγονο γνωστώτερου σημερινού εργολάβου Δημ. Εργων (και Ιωνιδέα) και εκμισθώθηκε σε επίσης γνωστότατη πολιτική και επιχειρηματική οικογένεια που ο δρόμος ο οποίος διερχόταν μπροστά απο την είσοδο των Βούρλων και κατάληγε στο εργοστάσιο τσιμέντων που διατηρούσε η οικογένεια στην περιοχή, δίπλα στην είσοδο του λιμανιού, ήταν ο επώνυμος της (όχι πλέον). Τελικά, η Ελλάδα είναι πολύ μικρός χώρος για να μην παράγει ετερόκλητους ομοκοίτους………

  15. # 9

    Περίμενε πολύ λίγες μέρες και θα ξυπνήσεις μια και καλή όταν καταλάβεις τι δουλειά είχε ο Καμμένος στην επιχείρηση στήριξης του θρύλου, της…νομιμότητας ήθελα να πω…

  16. Corto said

    Καλημέρα!

    Ευχαριστούμε τον Νικοκύρη για τα εξαιρετικά άρθρα που μας προσφέρει!

    Spatholouro απλώς συγχαρητήρια! No comments.

    Ερωτήσεις (προς Νικοκύρη, Spatholouro και λοιπούς φίλους):

    α) Οι πελάτες κοιμόντουσαν στα Βούρλα; Έχει σημασία αυτό, για την κατανόηση του τρόπου που λειτουργούσαν.
    Ο Μάρκος αναφέρει σαφώς ότι κοιμόταν σε ξενοδοχεία κλπ – δεν θυμάμαι αν λέει και για τα Βούρλα.

    «Κι αν ρουφάω ηρωίνη κι αν κοιμάμαι στης Ντουντούς», λέει ο στίχος του Μάτσα ή και του Περιστέρη, αν θυμάμαι καλά (τον γράφω από μνήμης).

    β) Στην φωτογραφία του άρθρου, η οποία θυμάμαι ότι είχε δημοσιευτεί και σε μία ωραία έκδοση ημερολογίου για τον Πειραιά, απεικονίζεται σίγουρα η Ντουντού; Κάνω την σύγκριση με μία φωτογραφία επιτηδευμένου «μάγκα» που κυκλοφορεί ατεκμηρίωτα ως Σαρκαφλιάς.

    γ) Κατά την γνώμη σας το «ρεπορτάζ» του Μανώλη Κανελλή είναι πραγματικό; Μπήκε όντως στα Βούρλα ή έγραψε τα περισσότερα από αφηγήσεις και συμπλήρωσε με την φαντασία του;
    Οι διάλογοι οπωσδήποτε δεν πείθουν.

  17. Γς said

    Οι 27 των Βούρλων και οι 27 της Ακροναυοπλίας

    Ηταν και κάτι άλλοι 27 κομμουνιστές, που τους έβγαλαν απ την Ακροναυπλία οι Γερμανοί και μετά τους έψαχναν για να τους φυλακώσουν πάλι.

    Περισσότερα στο τέλος.

    Διαβάστε πρώτα αυτό:

    Κάτι τέτοιες μέρες το 1986 οι εργαζόμενοι στον πυρηνικό σταθμό «Βλαντιμίρ Ίλιτς Λένιν», στο Τσέρνομπιλ της Ουκρανίας, άρχισαν τις προγραμματισμένες εργασίες για ένα πείραμα, που σκοπό είχε να ελέγξει τα συστήματα ασφαλείας, αλλά οδήγησε στο μεγαλύτερο πυρηνικό ατύχημα.

    Στον πυρηνικό σταθμό «Βλαντιμίρ Ίλιτς Λένιν». Κι όσο σκέφτομαι ότι παρά τρίχα θα λέγαμε κι εμείς εδώ τον Δημόκριτο Αγίας Παρασκευής, «Κέντρο Πυρηνικών Ερευνών Νικόλαος Ζαχαριάδης»,

    Η το γήπεδο Ιωσήφ Στάλιν της Βαζελό (με το τριφύλλι) Αθήνας της Λεωφόρου.

    Η το γήπεδο Ανδρέας Τσίπας της Δυναμό Τούμπας.

    Τι; Ποια είναι η Δυναμό Τούμπας με τον δικέφαλο αετό;

    Τον Ανδρέα Τσίπα όμως δεν τον ξέρετε. Μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ.
    Ενας από τους 27 κομμουνιστές, που τους απελευθέρωσαν οι Γερμανοί και μετά τους ψάχνανε για να τους χώσουν πάλι μέσα.

    Από την Ελληνική Βίκι:
    https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CF%80%CE%B5%CE%BB%CE%B5%CF%85%CE%B8%CE%AD%CF%81%CF%89%CF%83%CE%B7_%CF%84%CF%89%CE%BD_%CE%9C%CE%B1%CE%BA%CE%B5%CE%B4%CF%8C%CE%BD%CF%89%CE%BD_%CE%BA%CE%BF%CE%BC%CE%BC%CE%BF%CF%85%CE%BD%CE%B9%CF%83%CF%84%CF%8E%CE%BD

    Οι βουλγαρικές αρχές, με κίνητρο τον προσεταιρισμό των Σλαβόφωνων της Μακεδονίας, προσπάθησαν να παρουσιάσουν ότι οι Μακεδόνες με βουλγαρική συνείδηση ήταν η πολυπληθέστερη ομάδα της Μακεδονίας. Με αποδεικτικό μέσο την απλή δήλωση βουλγαρικής ιδιότητας, κανονίστηκε η απελευθέρωση 27 κομμουνιστών από τους εκατοντάδες πολιτικούς κρατούμενους που είχαν παραδοθεί από την ελληνική κυβέρνηση στις γερμανικές αρχές. Μερικοί από τους κρατούμενους απλώς γνώριζαν τη γλώσσα ή κάποιες λέξεις της. Σύμφωνα με τον Γιάννη Ιωαννίδη, μέλος του Πολιτικού Γραφείου του ΚΚΕτην εποχή αυτή και έγκλειστο στην Ακροναυπλία, η απελευθέρωση ρυθμίστηκε από τον ίδιο και άλλα στελέχη του ΚΚΕ.

    Οι ελληνικές αρχές, μόλις πληροφορήθηκαν το γεγονός, ήρθαν σε επαφή με τις κατοχικές δυνάμεις ζητώντας εκ νέου την σύλληψη των 27. Σε επιστολή του στις 27-8-1941 το ελληνικό Υπουργείο Δημόσιας Τάξης προς τους Ιταλούς ζητούσε πληροφόρηση για το αν έχουν ληφθεί εντολές για την σύλληψή τους, ώστε να εκδόσει εντάλματα. Στις 9-9-1941 η κυβέρνηση Τσολάκογλου απέστειλε ρηματική διακοίνωση στον Γερμανό επιτετραμμένο, Άλτενμπουργκ, στο οποίο ζητούσε τη σύλληψή τους. Μετά από συννενοήσεις μεταξύ Γερμανών και Ιταλών, ο Άλτενμπουργκ στις 15-9-1941 γνωστοποίησε την αποδοχή του αιτήματος της κατοχικής κυβέρνησης[12]. Μερικοί από τους αποφυλακισθέντες συνελήφθησαν εκ νέου και κλείστηκαν πάλι σε φυλακές. Αποδείκτηκε τελικά ανώφελη η απόφαση της Βουλγαρίας να απελευθερώσει τους Σλαβομακεδόνες Κομμουνιστές για να τους καταστήσει κήρυκες των ιδεών της.

  18. cronopiusa said

    Ευχαριστούμε και Συγχαρητήρια Spatholouro και Νικοκύρη

    πολλά τα «προβλήματα που προκαλούνται από την ανοίκεια χρήση των πρωτογενών πηγών»

  19. Ιερόδουλος said

    «ακάθαρτες στάλες, κοινωνικών βορβόρων» . Τι φράση! Ετέρφθημεν αι ιερόδουλοι!

  20. Spiridione said

    Πολύ ωραία, ευχαριστούμε πολύ.

    «Στο Τσανακαλέ με σκοτώσανε, και πριν να βγη η ψυχή μου στη γη με χώσανε…»

    Κάποιες πληροφορίες από εδώ
    http://www.klika.gr/index.php/arthrografia/arthra/136-kastamoni-rembetiko.html

    «Στην Τουρκία υπάρχει ένα πολύ γνωστό το τραγούδι το «Çanakkale içinde» που σημαίνει «Μέσα στο Τσανακαλέ». H πόλη του Τσανακαλέ είναι η τούρκικη ονομασία για τα Δαρδανέλλια. Από αυτήν την πόλη ξεκινούσαν τα τούρκικα στρατεύματα για να πολεμήσουν στη μάχη της Καλλίπολης κατά τη διάρκεια του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου. Σε αυτό το μεγάλο σφαγείο πάνω από 300,000 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους ή τραυματίστηκαν. Η μάχη αυτή έγινε το σύμβολο του πατριωτικού αγώνα για τους Τούρκους και περιγράφεται μεσα από τα μάτια ενός απλού στρατιώτη που ανεστενάζει για τα χαμένα νιάτα του πηγαίνοντας να συναντήσει τον εχθρό.

    Μέσα στο Τσανακαλέ
    Μέσα στο Τσανακαλέ από το Αϊναλί Τσαρσί
    μάνα εγώ φεύγω πάω να συναντήσω τον εχθρό
    οφ, νιάτα μου, έι βαχ

    Μέσα στο Τσανακαλέ με χτύπησαν
    πριν την ώρα μου με ρίξαν μες τον τάφο
    οφ, νιάτα μου, έι βαχ

    Μέσα στο Τσανακαλέ με ένα παγούρι νερό
    δεν υπάρχει πλέον ελπίδα για τις μανάδες και τους μπαμπάδες
    οφ, νιάτα μου, έι βαχ

    Μέσα στο Τσανακαλέ τα κυπαρίσσια είναι στη σειρά
    οι λοχαγοί συμβουλεύουν τους στρατιώτες
    οφ, νιάτα μου, έι βαχ

    Αυτό το τραγούδι υπάρχει σε όλες τις τούρκικες εκδηλώσεις για τον εορτασμό αυτής της μάχης. Ο Αριφ Σαγκ, ένας μεγάλος αλεβίτης μουσικός έχει δώσει μια πολύ καλή ερμηνεία στο Κιρκλαρελί (Σαράντα εκκλησιές) της Ανατολικής Θράκης με φόντο την τούρκικη σημαία και τον πανταχού παρών Κεμάλ Αττατούρκ, ο οποίος μάλιστα συμμετείχε σε αυτή τη μάχη.

    Ακούγοντας αυτό το τραγούδι διαπίστωσα ότι είναι ολόιδιο με το «Κατινάκι μου για σένα» του Κώστα Καρίπη από την Κωνσταντινούπολη που ήρθε κι αυτός πρόσφυγας στην Ελλάδα το 1922. Αυτός ο μεγάλος κιθαρίστας θεωρούνταν ήδη όταν ήρθε φτασμένος μουσικός. Μπορούμε λοιπόν να υποθέσουμε βάσιμα ότι ήξερε πολλά από τα παραδοσιακά τραγούδια της Μικράς Ασίας. Το τραγούδι αυτό εχει ερμηνευτεί από τον Αντώνη Νταλγκά, τη Ρίτα Αμπατζή αλλά και την Ρόζα Εσκενάζυ.

    Κατινάκι μου για σένα
    Κατινάκι μου για σένα, με σκοτώσανε, άμαν, άμαν
    Κατινάκι μου για σένα, με σκοτώσανε
    μέσα στον τεκέ του Φώτη, με ξαπλώσανε,
    αχ, αχ μανούλα μου αχ

    Με βαρέσανε καλέ μου, ρε με μπαμπεσιά, άμαν, άμαν
    με βαρέσανε καλέ μου, ρε με μπαμπεσιά
    αχ, τρεις μαχαιριές μου δώσαν, μέσα στην καρδιά,
    αχ, αχ μανούλα μου αχ

    Κι έτσι χάθηκα για σένα, Κατινάκι μου, άμαν, άμαν
    κι έτσι χάθηκα για σένα, Κατινάκι μου
    απ’ το νταβατζή που έχεις, βρε μανάκι μου,
    αχ, αχ μανούλα μου αχ».

    Οι στίχοι του πρώτου τραγουδιού υποθέτω ότι είναι μετάφραση του αρθρογράφου από τα τούρκικα. Είχε ηχογραφηθεί άραγε ποτέ στα ελληνικά; Εντύπωση μου κάνει ότι το τραγουδά η γυναίκα στα Βούρλα.

  21. (ο) ΑΚ said

    Αμαρτωλό
    ποίηση: Γαλάτεια Καζαντζάκη
    μουσική: Νένα Βενετσάνου

  22. giorgos said

    Ο Β.Ραφαηλίδης σέ κάποιο βιβλίο του, δέν θυμάμαι ποιό , έγραφε ότι ό ίδιοκτήτης καί ο νταβατζής αυτών τών μπουρδέλων ήταν ό Π.Πιπινέλης , ύπουργός τής τότε κυβέρνησης .

  23. spatholouro said

    Ευχαριστώ θερμά τον Νίκο, κατ’ αρχήν και κατ’ αρχάς (!), για τη φιλοξενία, και όλους τους φίλους για την υπομονή και την καλή διάθεση!

    #6/11
    Τον όρο «ταπιφράγκα», όσο ξέρω, εισήγαγε ο Ι. Σκυλίτσης με τη μετάφραση του έργου του Ε. Σύη «Παρισίων απόκρυφα» (1845): «Ταπιφράγκα ονομάζουσιν εις ιδίαν των διάλεκτον αργοτικήν καλουμένην, οι λησταί και κακούργοι των Παρισίων καπηλεία τινά της εσχάτης κλάσεως, συνήθως διευθυνόμενα ή από κατάδικον αποτίσαντα ήδη την ποινήν του, δράκον καλούμενον παρ’ αυτοίς, ή από γυναίκαι της αυτής απωλείας, δράκαιναν»

    Σα να μου φαίνεται ότι εντοπίσαμε έτσι και το παρανόμι της Ντουντούς ως «δράκαινας» των Βούρλων!

  24. cronopiusa said

    22
    … ανατέθηκε στον εργολάβο Νικόλαο Μπόμπολας το 1875…

    24.51’Βασιλική Ροδίτη: «ΒΟΥΡΛΑ: Το κρατικό συγκρότημα πορνείων στον Πειραιά του Μεσοπολέμου»

  25. spatholouro said

    #14
    Η οδός Κανελλοπούλου, στην οποία αναφέρεται ο φίλος, καθώς και η φερώνυμη οικογένεια των «Λιπασμάτων», δεν έχει διαπιστωθεί ότι σχετιζόταν κατά οιονδήποτε τρόπο με τα «Βούρλα». Με πρόγονο Πιπινέλη, ναι.

  26. Pedis said

    – εύγε.

    – πορνεία = δουλεία

    – misericordia e giustizia li sdegna (η δικαιοσύνη κι η σπλαχνιά τους διώχνουν·, έλεος, δικαιοσύνη, μ’ όμοια οργή τους διώχνουν)

    το sdegnare σημαίνει περιφρονώ, καταφρονώ … δεν είναι και καλύτερο από το διώχνω; γιατί να έχουν επιλέξει το δεύτερο;

    – το λουμπίνα βγαίνει από το όνομα της κοπέλας που δούλευε εκεί ή προυπήρχε και το «προικώθηκε»;

  27. Corto said

    20 (Spiridione):

    Απλώς αντιγράφω από ιστοσελίδα, χωρίς να μπορώ να το διασταυρώσω αυτήν την στιγμή:

    «Τα βάσανα των Ελλήνων από τις μάχες στο Τσανάκκαλέ αποτυπώνονται και στο Τουρκικό τραγούδι «Μέσα στο Τσανάκκαλέ» («Τσανάκκαλέ Ιτσιντέ»), το οποίο τραγουδούσαν και Τούρκοι και Έλληνες. Μάλιστα, τραγουδιέται ακόμη από απογόνους προσφύγων από την Ανατολική Θράκη (π.χ. στο Νέο Σιδηροχώρι του νομού Ροδόπης). Το τραγούδι αποτύπωνε τα βάσανα που πέρασαν από τον πόλεμο Τούρκοι και Έλληνες. Το ίδιο τραγούδι, που έγινε πλέον μέρος της ελληνικής προσφυγικής κουλτούρας, το μελοποίησε ο Στέλιος Καζαντζίδης, αφού άλλαξε τα λόγια «Πέρασε ένας χρόνος μέσα στην ξενητειά».»

    http://zagalisa.gr/content/tsanakkale-1915

  28. spiral architect 🇰🇵 said

    @22: Βασ. Ραφαηλίδης: Ιστορία του Νεοελληνικού κράτους

    Ο Παναγιώτης Πιπινέλης είναι «πάμπλουτος μπουρδελοαριστοκράτης» λόγω της ιδιοκτησιακής σχέσης που είχε με τα προπολεμικά Βούρλα στον Πειραιά, αλλά και «ανθρωπάκι του κερατά».
    (από εδώ)

  29. Μπετατζής said

    Στο παρακάτω καλό βιβλίο για τον Πειραιά υπάρχει και ένα κείμενο της Λιλίκας Νάκου για τα Βούρλα. Κατά τη γνώμη μου δεν στερείται και αυτό μίας κάποιας δημοσιογραφικής υπερβολής http://www.farfoulas.gr/%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%BF%CF%84%CE%B5%CF%87%CE%BD%CE%B9%CE%B1/%CE%BA%CE%BB%CE%B1%CF%83%CF%83%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CF%80%CE%B5%CE%B6%CE%BF%CE%B3%CF%81%CE%B1%CF%86%CE%AF%CE%B1/%CF%80%CE%B5%CE%B9%CF%81%CE%B1%CE%B9%CE%B1%CF%83-%CE%B1%CE%BD%CE%B8%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CE%BF-%CE%B1%CF%86%CE%B7%CE%B3%CE%B7%CF%83%CE%B5%CF%89%CE%BD-detail.html

  30. Alexis said

    Καλημέρα.
    Spatholouro συγχαρητήρια για την εξαιρετική και επίπονη δουλειά!
    Μερικές πρώτες ερωτήσεις-παρατηρήσεις:
    1) Πρόκειται να εκδοθεί κάτι (βιβλίο ή κάτι άλλο) σχετικά με τα «Βούρλα» ως επιστέγασμα της «εργώδους ερευνητικής προσπάθειάς σας»;
    2) Ορθότατα επισημαίνεις τις «ατασθαλίες» του Μίλεση. Η περίπτωση με τη δήθεν επιγραφή «Βλέπε και φεύγα» αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα για το πώς μπορεί να παραποιηθεί κάτι και να διαδοθεί στη συνέχεια. Απλά βρίσκω το όλο ύφος του άρθρου ίσως υπερβολικά «γκρινιάρικο» για τα δικά μου γούστα, βρίσκω δηλαδή ότι εστιάζει περισσότερο στην κριτική προς τα γραφόμενα του Μίλεση και όχι στην προσπάθεια εντοπισμού και ανάδειξης της πραγματικής εικόνας των «Βούρλων».
    3)Το άρθρο του Κανελλή το βρίσκω εξαιρετικά ενδιαφέρον και ως προς το περιεχόμενο και ως προς τον τρόπο γραφής. Διέκρινα κι εγώ έναν στόμφο και μία δραματοποίηση στην αφήγηση, αλλά από αυτά που γράφει η αίσθησή μου είναι ότι υπήρξε αυτόπτης μάρτυρας, ότι είχε επισκεφτεί δηλαδή ο ίδιος τα «Βούρλα» έστω και μία φορά. Φυσικά πολλές από τις περιγραφές είναι δικές του επινοήσεις και προσθήκες (αποκλείεται π.χ. να έτυχε μπροστά σε συμπλοκή νταήδων, και η ιστορία με τη ναξιώτισσα κοπέλα μούφα μου φαίνεται κι αυτή), αλλά επίσκεψη στο χώρο πρέπει να είχε κάνει για να περιγράφει τόσες λεπτομέρειες, χωροταξικές και άλλες.

  31. «θα περνούσαμε κάποιο άσχημο τέταρτο της ώρας»
    Κοινότατη γαλλική έκφραση, αλλά λεγόταν ποτέ στα ελληνικά, ή είναι συνειδητός γαλλισμός του συγγραφέα;

    Τηρουμένων των αναλογιών, θυμήθηκα τις βιτρίνες των Βρυξελλών και άλλων πόλεων, όπου οι πόρνες εκθέτουν τα κάλλη τους όταν δεν είναι απασχολημένες. Εκεί ταιριάζει το guarda e passa…

    Φρίκη βεβαίως — αναρωτιέμαι πώς δεν… τους έπεφτε των πελατών, αν όντως ήταν έτσι η κατάσταση — αλλά με ενοχλεί και η συνεχής και υπερβολική έκφραση αηδίας και περιφρόνησης του συγγραφέα. «Γυναίκα; Όχι. Άντρας; Ούτε. Τι είνε; Εταίρα.» Ε, όχι κι έτσι, βρε αδερφέ! Για να βρίσκει πελάτες, και μάλιστα σε… ανταγωνιστικό περιβάλλον, κάτι το γυναικείο θα είχε πάνω της, πέραν του αιδοίου! Πάλι καλά που λέει και δυο λόγια συμπόνιας για τη μικρή Ναξιώτισσα…

  32. Μπετατζής said

    29 συνέχεια, εδώ αποσπάσματα από το άρθρο της Νάκου με αναφορά στον Πιπινέλη http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=183876

  33. cronopiusa said

  34. cronopiusa said

    Η τελευταία προς τα αριστερά, μέλπει μονότονα: «Στο Τσανακαλέ με σκοτώσανε, και πριν να βγη η ψυχή μου στη γη με χώσανε…»

    Όχι, δεν την εσκότωσαν στο Τσανακαλέ. Την εσκότωσαν εδώ στην Ελλάδα· και είνε η κοινωνία ο φονιάς της.

  35. (α) «σε πολλά του άρθρα-αναρτήσεις έχουμε παρατηρήσει ότι σχεδόν ποτέ δεν γίνεται ακριβής παραπομπή στις πηγές από όπου αντλεί ο ιστολόγος»

    Για τη μάζα των …ιστοριολογούντων στα ιστολόγια, η λέξη «σχεδόν» μάλλον περιττεύει!

    (β) «Εάν συγκρίνει κανείς το πρωτότυπο κείμενο …με αυτό που δημοσιεύει ο ιστολόγος, παρατηρεί ποικίλες προσθαφαιρέσεις, διασκευές και αλλοιώσεις του κειμένου»

    Παλιά μου τέχνη …κόσκινο. Και δυστυχώς αυτός ο ΙΟΣ δεν έχει μολύνει μόνο τα ιστολόγια αλλά τα έντυπα αναγνώσματα (σχετικό …αποκαλυπτικό σχόλιο έχω κάνει σε παλαιότερη ανάρτηση του Νοικοκύρη με τίτλο «Γενοκτονίες και Ποινικοποίηση»)

    (γ) Και ένα λεξιλογικό: Παρ’ ημίν, η λέξη βούρλο αποδίδεται με τη λέξη τσικούτι(το). Παρά ταύτα λέμε (σε ένα «γύναιον») άιντε από κει ρε βούρλο και όχι άιντε απο κει ρε …τσικούτι (αν θυμάμαι καλά, το επιστημονικό του όνομα είναι Juncus sp.)

  36. spatholouro said

    #16
    Αγαπητέ Corto, ευχαριστώ!
    Στα ερωτήματα, απαντώ κατά δύναμιν:

    α) «Οι πελάτες κοιμόντουσαν στα Βούρλα;»
    Τα «Βούρλα» έκλειναν τα μεσάνυχτα και δεν επιτρεπόταν κανείς πελάτης να μένει μέσα.

    β) «Στην φωτογραφία του άρθρου […] απεικονίζεται σίγουρα η Ντουντού;»
    Η φωτογραφία αυτή είναι από το άρθρο του Κανελλή με τη συγκεκριμένη λεζάντα, οπότε δεν έχουμε λόγο να το αμφισβητήσουμε. Κυκλοφορεί χρόνια αδέσποτη στο διαδίκτυο και είναι η πρώτη φορά που ταυτοποιείται η πηγή της φωτογραφίας.

    γ) «Κατά την γνώμη σας το «ρεπορτάζ» του Μανώλη Κανελλή είναι πραγματικό;»
    Εάν κρίνω από αρκετές περιγραφές που κάνει και είναι διασταυρωμένες και με άλλα στοιχεία της έρευνάς μας, ναι, ασφαλώς και μπήκε μέσα και έκανε το ρεπορτάζ. Από εκεί και πέρα ήταν και λιγάκι συνήθειο της εποχής οι ρεπόρτερ σε τέτοια «πικάντικα» θέματα να βάζουν και λίγο σάλτσα -στους διαλόγους κυρίως.

  37. sarant said

    Eυχαριστώ για τα νεότερα!

    31 Για γαλλισμό το θεωρώ. Πάντως την εποχή εκείνη ήταν συνηθισμένοι, π.χ. ο Καραγάτσης σε διάλογο έχιε «του πέρασα ένα σαπούνισμα»

    23 Κι εγώ εκεί το βρήκα -είναι όμως εντυπωσιακό ότι διατηρείται 90 χρόνια μετά, αν και βέβαια ο Κανελλής ήταν λόγιος.

  38. cronopiusa said

    Child refugees in Europe ‘forced to sell bodies’ to pay smugglers Governments urged to end ‘most heinous human rights violation’ as report finds widespread sexual exploitation of migrant children in Greece

  39. spiral architect 🇰🇵 said

    @38: Τα’ χαμε χύμα, θα μας έρθουν και τσουβαλάτα Κρόνη!

  40. Alexis said

    #35(γ): Περίεργο… Εγώ το «βούρλο» μεταφορικώς το ξέρω να λέγεται για τον χαζό, όχι για την «αμφιβόλου ηθικής» γυναίκα.

    Ερώτηση (προς Spatholouro και λοιπούς συσχολιαστές) : Έχει κανείς υπόψιν του την λέξη «λατσόνα» της παλιάς πειραιώτικης αργκό;
    Συνήθιζε να τη λέει ένας μπάρμπας μου που είχε δουλέψει χρόνια στην Τρούμπα (σε καφενείο, να εξηγούμαστε 🙂 ). Σήμαινε, λέει, την γριά ξεπεσμένη πουτάνα.
    Εμένα περισσότερο για καλλιαρντά μου ακούγεται.
    Απ’ όσο μπορώ να δω δεν γκουγκλίζεται…

  41. giorgos said

    28. Α ναί ! Ευχαριστώ .

  42. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Γειά σας κι ἀπὸ μένα.

    Ἐξαιρετικὸ τὸ ἄρθρο τοῦ Σπαθόλουρου. Ἀπόλυτα τεκμηριωμένο, λέει τὰ πράγματα μὲ τ᾿ ὄνομά τους. Νομίζω πὼς πρέπει ν᾿ ἀνασκευάζονται ὅλοι αὐτοὶ οἱ δῆθεν «ἱστορικοὶ» μύθοι ποὺ κατακλύζουν τὸ διαδίκτυο. Ὅποιος θέλει νὰ λέγεται ἱστορικὸς πρέπει νὰ τεκμηριώνει αὐτὰ ποὺ λέει παραθέτοντας, μὲ συγκεκριμένο κι εὐδιάκριτο τρόπο, τὶς πηγές του. Ἀλλιῶς ἂς ἀφηγεῖται ἰστορίες καὶ ἀνέκδοτα, ὅπως ἡ ἀφεντιά μου.
    Εὖγε!

    Ἐξαιρετικὰ καὶ τὰ περισσότερα σχόλια.

    Μὲ κίνδυνο νὰ γίνω κουραστικὸς θὰ κάνω μιὰν ἀκόμα ἔκκληση. Μήν βάζετε τελείως ἄσχετα μὲ τὸ θέμα σχόλια, τοὐλάχιστον ὄχι αὐτὰ ποὺ ἀποδεδειγμένα προκαλοῦν τὴν ἀντίδραση τῶν περισσοτέρων. Καὶ φυσικὰ νὰ μήν ξεπερνᾶμε τὰ ὅρια τῆς κοσμιότητας σὲ προσωπικὰ σχόλια.

  43. spatholouro said

    #26
    Περί λουμπίνας

    Εύλογο το ερώτημα και έχει απασχολήσει κάποιους. Δεν μου φαίνεται πιθανό να προήλθε από τη συγκεκριμένη Λουμπίνα, αν και πρέπει κανείς να συγκρατήσει τη σύμπτωση του ονόματος. Εγώ «λουμπινίστικα» ξέρω πως λέγονται τα καλιαρντά.

  44. Corto said

    36:
    Spatholouro, σε ευχαριστώ πολύ για τις απαντήσεις!

    Συνδυάζοντας την πληροφορία που μας δίνεις, ότι τα Βούρλα ως πορνείο «λειτούργησε εκεί από το 1876 έως το 1941» (και όχι ως το 1937 όπως έχει γραφεί αλλού) με την απάντηση περί ωραρίου λειτουργίας, νομίζω έχουμε ακόμα μία έμμεση κατάρριψη του μύθου περί Σκουλαρικούς, που δήθεν φυσούσε ναρκωτικές ουσίες στην μύτη του Δελιά, όσο αυτός κοιμόταν κλπ.

  45. leonicos said

    ως μη όφειλε = ως μη ώφειλε τουλάχιστον, αν όχι ὡς μὴ ὤφειλε

    Ή το βάζεις ή δεν το βάζεις. Δεν το μισοβάζεις.

    Αυτό το ξλέρει και ο Γς

  46. leonicos said

    καμμία πληροφορία = καμία πληροφορία

    κἄν μία = καμία (ένα μ, διότι το ν του κἄν αποβάλλεται, εξ ου κἄν ποιος = κάποιος και όχι κάμπιος, κἄν τι = κάτι και όχι κάντι, κἄν που -κάπου και όχι κάμπου

  47. ΚΩΣΤΑΣ said

    Ωραία ξενάγηση σε παλιούς σκοτεινούς χώρους, ευχαριστούμε Σπαθόλουρο, Νικοκύρη κλπ.

    Έχω δουλειές και προβλήματα, τα διάβασα εν τάχει, θα το μελετήσω αργότερα με την ησυχία μου.

    Έμμεσα σχετιζόμενο μα τα Βούρλα από τη Γαλάτεια Καζαντζάκη:
    …………………………………………………
    τώρα στα Βούρλα με φωνάζουν Λέλα

    ο τόπος μου ποιος ήταν, ποιοι οι δικοί μου
    αν ξέρω ανάθεμά με
    σπίτι, πατρίδα, έχω τα μπουρδέλα
    ………………………………………………………
    μ’ από την κόλασή μου σου φωνάζω
    εικόνα σου είμαι κοινωνία
    και σου μοιάζω…

  48. spatholouro said

    #30
    Ευχαριστώ Αλέξη για την ανάγνωση και τις παρατηρήσεις

    1)Ναι, υπάρχει η προοπτική έκδοσης της δουλειάς μας σε βιβλίο, όταν ολοκληρωθεί η έρευνα. Ίσως να έχουμε ολοκληρώσει το 90%: κάποτε πρέπει να μπει μια τελεία, έστω και εάν μείνει κάτι αδιερεύνητο!

    2) Πάντα, σε ό,τι και εάν γράφω, υπάρχει μια ειδική σκόπευση. Στην περίπτωσή μας το ζητούμενο για μένα ήταν «περιορισμένο»: να ανασκευάσω πτυχές ενός «αφηγήματος» για τα «Βούρλα», το οποίο ανάγεται σε εν μέρει καταστρατηγήσεις της πρώτης πηγής, και να υποδείξω, κατά δύναμιν, πόσο επιφυλακτικοί πρέπει να είμαστε όταν βασιζόμαστε εξ ολοκλήρου σε διαδικτυακές αναρτήσεις, προκειμένου να πληροφορηθούμε -και να μεταφέρουμε ενδεχομένως με τη σειρά μας- πραγματολογικώς αθεμελίωτα πράγματα, που μόνο σε απρόσφορες μυθοποιήσεις οδηγούν.

  49. leonicos said

    @ Γιατί το λες αυτό; Ποιος καλός κόσμος;

    Εσένα δεν σε είδε!

  50. ΚΩΣΤΑΣ said

    Και μια απορία. Τα κόκκινα φανάρια εξυπηρετούν βέβαια την εύκολη αναγνώριση των οίκων ανοχής. Από πότε όμως καθιερώθηκε αυτή η συνήθεια; Αν ανατρέξουμε στο μύθο της Ηρούς και του Λεάνδρου, η Ηρώ, ιέρεια της Αφροδίτης, ξέχασε να σβήσει το συνθηματικό φανάρι στον πύργου της Σηστού και ο Λέανδρος, απέναντι από την Άβυδο, το εξέλαβε ως μήνυμα πρόσκλησης, έπεσε στα αφρισμένα νερά του Ελλησπόντου και πνίγηκε. Η Ηρώ τον ακολούθησε στο θάνατο και πνίγηκε και αυτή. Έτσι γράφτηκε η ερωτική ιστορία των δύο νέων τον 5ο μΧ αιώνα από τον Μουσαίο, γνωστό σε μας ως «Τα καθ΄ Ηρώ και Λέανδρον».

    Ξέρει κανείς κάτι παραπάνω;

  51. spatholouro said

    #40
    Λατσόνα

    Τι να πω…αν και βέρος Πειραιώτης (και ο πατέρας στη χασάπικη αγορά του Πειραιά παλαιόθεν) ποτέ δεν άκουσα αυτή τη λέξη. Το «λατσό» στα καλιαρντά θαρρώ σημαίνει «ωραίο».

    Επίσης σε ένα γλωσσάρι νατυικών όρων που χάζευα λέει Λατσόνα=φυλή (;)

  52. sarant said

    Eυχαριστώ για τα νεότερα!

    48α Ακριβώς, αλλιώς δεν θα τελείωνε ποτε τίποτα!

  53. spatholouro said

    #45/46
    Λεώνικε, χρέωσέ μου τις δύο αυτές ιδιοτροπίες…

    Στην πρώτη περίπτωση προτιμώ τον αναύξητο τύπο, ενώ στη δεύτερη, λόγω αφομοίωσης (καν μία>καμμία) δικαιολογώ στον εαυτό μου τα διπλά σύμφωνα (βλ. και παν-μέγιστος>παμμέγιστος, εν-μένω>εμμένω)

  54. # 44

    Κανένας πελάτης, λέει. Συνήθως οι κοπέλλες μετά την βάρδιά τους περνάγανε την νύχτα τους με τον αγαπητικό τους, διόλου απίθανο μέσα στον χώρο τους

  55. Corto said

    50 (ΚΩΣΤΑΣ):

    Δεν έχω απάντηση, αλλά η ερώτηση με οδήγησε σε ακόμα μία ατασθαλία του ιστολογίου του Στέφανου Μίλεση, ο οποίος γράφει ότι ο όρος ανάγεται στην δεκαετία του ’20:

    «Τα κόκκινα φανάρια, όπως έχω και παλαιότερα γράψει, καθιερώθηκαν όταν ο οργανωτής της Αστυνομίας Πόλεων Frederick Halliday, την δεκατία του ’20, αντιμετώπισε αυτήν την κατάσταση, διέταξε σε όλα τα «σπίτια» να υφίσταται υποχρεωτικώς και έξωθεν αυτών, φανός ερυθρού χρώματος (κοινώς κόκκινη λάμπα) αφού κατά κοινή ομολογία της εποχής, το κόκκινο ήταν το χρώμα της αιδούς!

    http://pireorama.blogspot.gr/2014/10/blog-post_10.html

    Ωστόσο με ένα απλό ψάξιμο στην βικιπαίδεια βλέπουμε ότι ο όρος ανάγεται τουλάχιστον στο 1894!

    «According to the Oxford English Dictionary, the earliest known appearance of the term «red light district» in print is in an 1894 article from the Sandusky Register, a newspaper in Sandusky, Ohio.»

    https://en.wikipedia.org/wiki/Red-light_district

  56. leonicos said

    @5 το 49

  57. leonicos said

    @ 53 Σπαθόλουρο,

    κατ’ αρχήν συγγνώμη, που αντί ν’ αναφερθώ στο υπέροχο άρθρο σου, γκρίνιαξα για λεπτομέρειες.

    Αλλά παίρνουμε τους δικούς μας ως δεδομένους, και τους αποδίδουμε τα εύσημα, ως οφείλομεν!!!!

    Δεν έχω να σου ‘συγχωρήσω’ κάτι. Είσαι ελεύθερος να γράψεις όπως νομίζεις. Δεν μ’ έχι κανείς ορίσει ούτε διορθωτή ούτε κάτι άλλο. Λέω κι εγώ τα δικά μου, οπως λένε κι οι άλλοι. Εδώ ο Γς επιτρέπεται να ρίχνει κάτω ταβέρνες. Για μια κουβέντα τώρα;

    Όμως… αν πρόσεξες, το παν+μέγιστος παμμέγιστος δεν έχει σχέση με το καν+μία, γι’ αυτό παραθέτω τα καν’ τι, καν’ που, καν’ ποιος.

    Αλλά de gustibus et de coloribus non disputandum est κατά την παλιά λαϊκή παροιμία
    Έτσι τη λέει ο Γς!

  58. Corto said

    54:

    Υποτίθεται ότι απαγορευόταν η είσοδος στους αγαπητικούς, τουλάχιστον αν πιστέψουμε τον Νίκο Μάθεση:

    «Χαμαιτυπεία είχε μόνο τα Βούρλα που μετά έγιναν φυλακές. Εκεί οι γυναίκες δε βγαίνανε έξω, απαγορευότανε αυστηρώς. Αλλά οι αγαπητικοί είχαν τον τρόπο τους και πηδάγανε τα μεσάνυχτα μέσα παρ’ όλο που φυλάγανε άγριοι εύζωνοι.»

    Πάντως ο Δελιάς την περίοδο της ακμής του δεν θα σχολούσε από τα μπουζούκια πριν τις 3.00 τα χαράματα.

  59. ΚΩΣΤΑΣ said

    55
    Corto, ευχαριστώ!
    Η νομοθέτηση έγινε όπως λες, εμένα μου δημιουργούνται άλλοι συνειρμοί. Η Ηρώ, ιέρεια της Αφροδίτης, άναβε φανάρι, το φανάρι ήταν σήμα για τον Λέανδρο. Μήπως η νομοθεσία ήρθε να επικυρώσει επίσημα μια προϋπάρχουσα συνήθεια; Ας μην ξεχνάμε ότι και τις ιερόδουλες τις αποκαλούν ενίοτε και ως ιέρειες της Αφροδίτης.

  60. spatholouro said

    #54
    Όχι, ούτε πελάτης ούτε άλλος: απαγορευόταν να κρύβουν οιοδήποτε άτομο στον χώρο τους μετά το κλείσιμο του πορνείου ή να συνοικούν με συγγενείς ή ανήλικους.

  61. leonicos said

    Να με αφήνετε να γκρινιάζω εδώ, γιατί δεν τολμάω να το κάνω πουθενά αλλού, σε όλον τον κόσμο

    όλος ο άλλος κόσμος = Φωτεινή

    Ελέγχει τα πάντα, εκτός του εδώ ιστολογίου

    Γι’ αυτό να μη με [αραξηγείτε, ακόμα και όταν κατσαδιάζω τον Γς. Είναι ο μόνος αποδέκτης! Πολύτιμο πράγμα.

    Στο Πρίγκηψ και Πτωχός, αν θυμάστε, υπήρχε κάποιος νεαρός που έτρωγε το ξύλο για τα λάθη του βασιλόπουλου

    Επειδή ο Γς δεν είναι βασιλόπουλο, τον ανακήρυξα σε νεαρό!

  62. leonicos said

    Και…

    Είχα μεσάνυχτα για ΄’ολα αυτά που έμαθα σήμερα, εκτός από τα εξαιρετικά λινκ και τα τραγούδια.

    Αλλά κατάντησε κοινοτοπία να λέμε συνεχώς μπράβο στη Κρόνη και την ‘Εφη

  63. leonicos said

    Προσπάθησα κάποτε να μάθω απ’ έξω την Κόλαση

    Για να πούμε την αλήθεια… απ’ όλο το έργο αυτή μετράει πιο πολύ.

    Νel mezzo del camin di nostra vita
    mi troverai nel una selva oscura
    que la dirita vita era smarita

    Το πήγα καμιά τριανταριά στίχους….

  64. spatholouro said

    #57
    «Όμως… αν πρόσεξες, το παν+μέγιστος παμμέγιστος δεν έχει σχέση με το καν+μία, […].»

    Πες τα στον Μπαμπινιώτη, αγαπητέ Λεώνικε, που θεωρεί ότι σχετίζονται «καν-μία», «εν-μένω» και «παν-μέγιστος»
    («Λεξικό των δυσκολιών και των λαθών» σελ. 499)

  65. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    #51,40. Λατσόνα. Τὸ᾿ χω ἀκούσει καὶ λατσιόνα ἀπὸ ναυτικούς. Ὄντως σημαίνει φυλή, ἐθνικότητα. Πιθανὴ ἐτυμολογία νατσιόνα (nation, nación κλπ).

  66. spatholouro said

    #20
    Ευχαριστώ Spiridione και πολύ εύλογη η απορία σου. Πώς, αφού είχαμε από το 1923 μόνο την τούρκικη βερσιόν από την Παπαγκίκα, ακούγεται στα Βούρλα το 1933 αυτός ο στίχος; Μυστήριο

  67. Corto said

    Δεν βάλαμε σύνδεσμο για το παλιότερο άρθρο περί Ντουντούς:

    https://sarantakos.wordpress.com/2012/09/30/karasevda/

    «Εσύ’ σαι η χρυσή ουρί, και διά σε, ντουντού μου,
    ή ντιπ θα χάσω, ή θα βρω το ρέμπελο το νου μου!»

  68. Γιάννης Ιατρού said

    Χαιρετώ

    Και σήμερα ένα αξιόλογο άρθρο. Χαίρομαι πολύ!

    Αξίζει ένα μεγάλο εύγε ο φίλος μας (spatholouro), όχι μόνο επειδή ξετρύπωσε πηγές κλπ. που μας παραθέτει κλπ. και για τις σχετικές πληροφορίες, αλλά και επειδή βάζει το δάχτυλο «επί τον τύπο των ήλων» … Αναμενόμενα, και τα δύο 🙂

    Το θέμα των «Βούρλων» θυμάμαι πως το είχαμε ξανασυζητήσει μαζί παλιότερα (νομίζω τέλη Αυγούστου του 2016 (;)) και είχαμε ανταλλάξει και πληροφορίες, εδώ στο μπλογκ. Αν δεν κάνω λάθος και για την υπόθεση του ποιος το έκτισε και τον οικ. Πιπινέλη κλπ. και για την εξαίρετη εργασία (Πειραιάς, από τα ΒΟΥΡΛΑ στην ΤΡΟΥΜΠΑ) της Βασιλικής Ροδίτη (2015) (απόσπασμα εδώ) και άλλα.

    Θα ήταν ενδιαφέρον να είχαμε μια συνολική εγγραφή για τα Βούρλα (ελπίζω στην έκδοση κάποιου σχετικού βιβλίου/Μελέτης κλπ.) από τους συντάκτες του σημερινού άρθρου (πρόσχωμεν… 🙂 )

    40: Alexis
    λατσόνα κλπ.

    Αν το γράψεις λατινικά (Lazona) γκουγκλίζεται. Εκτός από τα αποτελέσματα τύπου «La zana» ή σχετικά με για ένα μοντέλο δικύκλου, φαίνεται πως είναι *όνομα*, όχι και πολύ σπάνιο. Αν βρω καιρό αργότερα θα το ψάξω κι άλλο.

  69. # 60

    Σπαθόλουρο έχω ξαναγράψει πως τα χαράματα της 21-4-67 είχαν έρθει να καταλάβουν τα γραφία μιας υπηρεσίας της Αεροπορίας αν θυμάμαι καλά στην Σποράδων στην Κυψέλη και περιμένανε μέχρι να έρθει πίσω από το σπίτι του στην Κολιάτσου ο σμηνίτης που είχε βάρδια μέσα, ο αξιωματικός υπηρεσίας ήρθε αργότερα. Είμαι σίγουρος πως αν ψάξεις τα χαρτιά θα λέει πως αυτοί που έχουν βάρδια απαγορεύεται αυστηρά να εγκαταλείψουν το οίκημα.

  70. Γιάννης Ιατρού said

    68: (συνέχεια)
    Σχετικά με το θέμα του χώρου που χτίστηκαν τα ΒΟΥΡΛΑ και την οικ. Πιπινέλη κλπ., εδώ μια δική μου σχετική σημείωση:

  71. Corto said

    66:
    Spatholouro και Spiridione, δεν ξέρω αν είδατε αυτήν την ιστοσελίδα που έχει τους ελληνικούς στίχους:

    «Μέσα στο Τσανακαλέ με σκοτώσανε
    Αμάν αμάν.
    Δίχως μάνα και πατέρα με παραχώσανε
    Ωχ! Ωχ! παν τα νιάτα μου.(δις)

    Μην κλαις μανούλα μου γλυκιά
    γιατί σκοτώθηκα αμάν αμάν (δις)
    για την πατρίδα χάθηκα
    για την ελευθεριά ωχ! μανούλα μου γλυκιά.

    Να ζήσουν όλοι οι Έλληνες αμάν αμάν
    κι όλο το στρατό (δις)
    να στήσουνε στην εκκλησιά πάλι το Σταυρό
    ωχ! μανούλα μου γλυκιά. (δις)

    Να στήσουνε και τη σημαία
    στην Αγιά Σοφιά ωχ!
    πατρίδα μου γλυκιά.»

    http://dim-peraias.pel.sch.gr/istoria%20xorioy.htm

  72. spatholouro said

    #69
    «Είμαι σίγουρος πως αν ψάξεις τα χαρτιά θα λέει πως αυτοί που έχουν βάρδια απαγορεύεται αυστηρά να εγκαταλείψουν το οίκημα.»

    Δεν είμαι βέβαιος ότι κατανοώ τι λες εδώ.

    Πάντως, για να απαντήσω και στον Corto, σχετικά με τη Σκουλαρικού κλπ, υπήρχε η δυνατότητα λήψεως άδειας είτε 12ωρης (από τις 9 το πρωί έως τις 9 το βράδυ) είτε και διανυκτέρευσης, οπότε…

  73. Γιάννης Ιατρού said

    72a: Μήπως ο Τζι εννοεί πως, επειδή υπήρχε φυλάκιο εντός του «ιδρύματος», οι φύλακες διανυκτέρευαν εντός ;;;
    Αυτό όμως δεν έχει να κάνει με τους αγαπητικούς ή τους πελάτες!

  74. spatholouro said

    Ναι, Γιάννη, εννοείται ότι οι αστυνομικοί του φυλακίου διανυκτέρευαν εντός.

  75. giorgos said

    Ενα μικρό άπόσπασμα από τό βιβλίο «Η Ανατολική Μεσόγειος ώς Εύρωπαϊκή Ιστορία » Πού δείχνει πώς άντιμετώπιζαν τά πορνεία στήν Ρωμαϊκή Αύτοκρατορία .

    «…Στό σημείο τούτο πρέπει νά έχη κανείς ύπ’ όψει ότι τά πορνεία καί οί διάφοροι «οίκοι τέρψεως» άποτελούσαν σπουδαίον πολιτικό συντελεστή καί διάφοροι πολιτικοί προσπαθούσαν νά τά οίκειωθούν καί νά έκμαιεύσουν μέσω αύτών τήν «κοινή γνώμη» .
    Ο Πάπας Κάλλιστος (217-222) , ό όποίος στόν πρότερον βίο του ώς σκλάβος ύπήρξε ένας δραστήριος καί έπαναστατικός άνθρωπος ,γνωρίζοντας τούτο τό κοινωνικό κλίμα , δέν έθεώρησε κατ’ άνάγκην ότι ή σωτηρία τού ποιμνίου του έξαρτάται άπό τήν σεξουαλική του συμπεριφορά καί έδινε άφεση τών τέτοιων άμαρτιών .
    Βλ. C.Schneider,μν.έ,σελ.319. «

  76. Παράκληση προς τους ευγενείς χαρτοπόντικες του ιστολογίου.
    Φίλος ερευνητής μοι έστειλε το κάτωθι μύνημα

    «Πού μπορώ να βρώ τα φύλλα των ΝΕΩΝ και του ΒΗΜΑτος από τον Σεπτέμβρη του 1965? Αν γίνεται online τότε ακόμα καλύτερα.»

    Βοηθάτε χριστιανοί!

  77. spatholouro said

    Δεν ξέρω πού κατοικεί ο φίλος, αλλά on line όσο ξέρω μόνο με συνδρομή στο Ίδρυμα Λαμπράκη (θυμάμαι είχε και συνδρομή μίας μόνο ημέρας)

    Εάν μένει Αθήνα, θα τα βρει στη Βιβλιοθήκη της Βουλής (είτε στο Σύνταγμα είτε στη Λένορμαν) μέσα από κομπιούτερ. Δυστυχώς η Ψηφιακή της Βουλής έχει μόνο έως το 1940.

  78. 77 Ουχ, εκτός Ελλάδος είναι και -δυστυχώς- είμαι κι εγώ εκτός Αθηνών.
    Ευχαριστώ, πάντως, και μπράβο για το πόνημα.

  79. Γς said

    Πλούσιο θέμα και με πολλά πιασίματα.

    Και δεν εννοώ το Φροντιστήριό μας που ήταν οίκος ανοχής

    http://caktos.blogspot.gr/2013/03/blog-post_19.html

    ούτε τα ένσημα που έχω βάλει στο λιμάνι

    http://caktos.blogspot.gr/2013/02/blog-post_9143.html

    Εννοώ πιασίματα, ερείσματα, προεκτάσεις που δεν τις φανταζόμαστε.

    Τώρ π.χ. εδώ δεν φαίνεται η μεγάλη κλειδαρότρυπα που ελοχεύει;

    Και τόσα άλλα.

    Είχα μια ντε προφούντις συζύτηση αυτές τις μέρες με μία γιαγιά. Μιλάγαμε για τα εγγόνια μας και καταλήξαμε στα προσωπικά μας, τα παιδικάτα μας και τα νεανικά μας.

    Επιασα τον εαυτό μου να υποδύεται τον καλό εξομολόγο ενώ έκανα μπανιστήρι του κερατά στη τυρανισμένη της ζωή.

    Εφηβη, ολομόναχη με παιδί χωρίς πατέρα, που είχε γίνει μπουχός, έκανε τα πάντα για να επιβιώει.
    -Μέχρι που μια φίλη μου μου είπ娻Και κάθεσαι;» και με πήγε να δουλέψω σε μπουρδέλο.

    Και να λέει απ τα βάθη της καρδιάς της κι εγώ να την τσιγκλάω:
    -Και μετά; και μετά;

    Και μετά κατάλαβε πόσο παλιοτόμαρο είμαι.

    Θα προσπαθήσω να προκαλέσω συζήτηση σχετική με τα Βούρλα και τα παρελκόμενά τους σε λίγο στο Βιβλιοπωλείο της Αρετής που μαζευόναστε κάθε Παρασκευή και διαβάζουμε από Λουκιανό μέχρι Καβάφη και καταπιανόμαστε από το αρχαίο κείμενο μέχρι όπου φτάσει. Επί παντός του επιστητού.

    Αυτά! Τα λέμε αν προκύψει κάτι το βράδυ.

    Α, Η Αρετή φτιάχνει και κάτι πρόχειρο για να συνοδεύσουμε το τσιπουράκι μας.

    Μόνο να προλάβω να περάσω απ το ζαχαροπλαστείο για τίποτα γλυκάκια.

    Πέρυσι τέτοια μέρα τα είχε φέρει η ίδια η Ειρήνη, που γιορτάζει σήμερα.

    Φέτος θα τα πάω εγώ γι αυτήν.

    Και θα’ ναι σαν νά’ ναι εκεί

  80. 12 Όπως το καταλαβες. Τάχα κάνει σαλάτα. Καλά είνα, έστω και τώρα τα ξεχώρισα. Ποτέ δεν είν’ αργά 🙂

  81. # 72, 73

    Εννοώ το απλό που δεν καταλαβαίνουν πολλοί μελετητές : άλλο τι λένε τα χαρτιά κι άλλο τι γίνεται στην πράξη. Και σήμερα αν κάποιος μελετήσει τον κανονισμό ενός σχολείου πόσο περισσότερο ενός σωφρονιστικού ιδρυματος θα βγάλει τρελλά συμπεράσματα για την λειτουργία τους.
    Ενας παιδικός μου φίλος- ειρωνεία, γιος παπά- ακολούθησε το επάγγελμα του προστάτη του μοναδικού οίκου ανοχής της κυρίως Κυψέλης, στην οδό Σπετσών όπως θα θυμούνται οι παλιότεροι. Τον χαιρετάγαμε συχνά όταν πηγαίναμε με τα πόδια στο γήπεδο του ΠΑΟ γιατί είχε ένα…ρετιρέ στην Κυρίλλου Λουκάρεως και Αλεξάνδρας γωνία, στο ευαγές ίδρυμα, αλλά όταν έβγαινε μας μίλαγε για τα καλά και τα κακά του επαγγέλματος, ήταν και ο μεγαλύτερος σε ηλικία…
    Μαζί του πηγαίναμε στο Καραϊσκάκη τότε…έβγαζε ένα κατσαβίδι και καθάριζε τα νύχια του μονολογώντας «δεν πιστεύω να υπάρχει κανένας ολυμπιακός εδώ » και να δεις που δεν υπήρχε !

  82. Γιάννης Ιατρού said

    80: 🙂

  83. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα!

  84. Corto said

    Προσπάθησα να ακούσω και να γράψω τους στίχους του τραγουδιού «δώσε μου την ευχή σου», διασκευή του Τσανάκαλε και νομίζω ότι είναι οι εξής:

    Στον πόλεμο θα πάμε να πολεμήσομε,
    τα εχθρικά κανόνια να τα γκρημνίσουμε.

    Μην κλαις μανούλα μου, μην κλαις, γιατί λαβώθηκα
    Σε εχθρικά κανόνια δεν παραδόθηκα.

    Δώσε μου την ευχή σου μανούλα γλυκειά
    Η νίκη είναι δική μας κι η ελευθεριά.

    (Βέβαια με την χαρακτηριστική προφορά της Αμαλίας Βάκα, μιας που λέγαμε πρόσφατα για Ρωμανιώτικη διάλεκτο κλπ).
    Δηλαδή και σε αυτήν την ηχογράφηση οι στίχοι είναι πολεμικοί.

  85. Γιάννης Ιατρού said

  86. Corto said

    85:
    Χα χα χα! Γιάννη είσαι καταπληκτικός!
    (Ελπίζω μόνο να μην…εκραγώ από τις εμμονές μου!)

    (Πληκτρολογώ κειμενάκι ηθοπλαστικού περιεχομένου δια προβληματισμόν)

  87. 85, 86 https://en.wikipedia.org/wiki/Tsar_Cannon

  88. Corto said

    87:
    Το μεγάλο κανόνι!

  89. 88 Κανόνια είναι και σολάρουν https://www.youtube.com/watch?v=0F5k70xwGSk

  90. Corto said

    Το κειμενάκι που προανέφερα, αντιγραφέν από το βιβλίο «Βούρλα-Τρούμπα», του Βασίλη Πισιμίση (εκδόσεις Τσαμαντάκη, 2010)

    Η Ντουντού

    Ενώ το καθεστώς της 4ης Αυγούστου είχε ήδη κλείσει τέσσερα χρόνια, ο φρουρός στην πύλη των Βούρλων περιμένει, καπνίζοντας βαριεστημένα, να περάσει η βάρδιά του.
    Ξαφνικά ένα ταξί φρενάρει μπροστά του, σηκώνοντας τη σκόνη σύννεφο. Ο φρουρός αρχίζει να βρίζει και περιμένει να δει ποιος θα κατέβει· δεν είναι άλλη από την Ντουντού, τη μεγαλοτσατσά των Βούρλων, ντυμένη με φουστάνι δεξιώσεως και ύφος υπεροπτικό.
    Ο φρουρός καλησπερίζει την Ντουντού και τη ρωτά με ύφος: «Σας κάλεσε ο κύριος Μεταξάς πάλι στο γραφείο του;»
    «Έτσι πρέπει, παιδί μου», του απαντά. «Η προσφορά του οίκου τούτου προς την πατρίδα είναι μεγάλη και οι υποχρεώσεις, όπως καταλαβαίνεις, πάρα πολλές».
    Ο φρουρός συνεχίζει με το ίδιο προκλητικό ύφος:
    «Τι σας είπε; Πέρασε από το γραφείο του καμιά καινούργια και θα μας τη στείλει; Μήπως θα τη λένε και Βαρβάρα;»
    Η Ντουντού, δείχνοντας αδιαφορία, προχωρά προς το στρατηγείο της και απαντά χωρίς να γυρίσει το κεφάλι:
    «Εάν συνεχίσεις έτσι, θα το φας το κεφάλι σου. Όχι από μένα, που ’μαι καλόκαρδη, αλλά του κυρίου Μεταξά δεν του αρέσουν καθόλου κάτι τέτοια. Τα υπονοούμενα για Βαρβάρες να σου λείπουν».

    Ως πηγή αναφέρεται το «Ημερολόγιο 2002: Στα 50 χρόνια του Δήμου Δραπετσώνας»

    (Το ερώτημα είναι ποιος έγραψε το παραπάνω και αν στηρίζεται σε κάποια προφορική αφήγηση ή είναι λογοτεχνικό επινόημα)

  91. κουτρούφι said

    Ερώτηση: Εκεί κοντά στα Βούρλα είχε κανένα στρατόπεδο; Ο παππούς μου μου είχε πει ότι είχε υπηρετήσει σ’ ένα στρατόπεδο στον Πειραιά περί το 1925 (ειδικότης: ημιονηγός) και μού είχε διηγηθεί κάποιες περιπέτειές του στα Βούρλα. Δυστυχώς, όταν μου τα είχε πει (περί το 85) δεν ήμουν τόσο καταρτισμένος ώστε να τον ρωτήσω περισσότερα για τον τότε Πειραιά. Να είναι το στρατόπεδο στα Καμίνια (παλιά στρατολογία); Δεν πρέπει να ήταν η έδρα του 34ου Συντάγματος, πάντως, η οποία τοποθετείται αρκετά πιο πέρα, στον Κορυδαλλό.
    Ευχαριστώ.

  92. 90 Αυθαιρετούλι το βρίσκω, πρόκειται για ένα διάλογο μεταξύ δύο προσώπων. Άρα η πηγή είναι ο ένας ή η άλλη.

  93. Αυτό έγινε πριν κάποιες μέρες στην εντός έδρας ήττα του ΟΣΦΠ στο βόλλεϋ Λογικά θα ακολουθούσε τιμωρία του Κολομβιανού πλήρως εναρμονισθέντος με τα εν Ελλάδι λιμανίσια έθιμα

    Η απόφαση άργησε να βγει ώστε να προλάβει να αγωνισθεί ο σαφώς παίκτης που κάνει την διαφορά στο χθεσινό ματς της Θεσσαλονίκηςκαι λόγικά να τον τιμωρήσει μετά αφού αν κέρδιζε ο ΠΑΟΚ έπαιρνε τον τίτλο. Ο ΠΑΟΚ είχε την ατυχία να τραυματισθεί από την αρχή ο δικός του καλύτερος παίκτης και ο ΟΣΦΠ κέρδισε το ματς οπότε υπάρχει κι άλλο παιχνίδι οπότε η προβλεπόμενη ποινή των 3-6 αγωνιστικών έγινε πρόστιμο !!

  94. sarant said

    90 Επινόηση φαίνεται, πάντως. Και κακιά αρρώστια να μη βάζουνε πηγές (αλλά εδώ δεν θα υπάρχουν)

    91 Δεν είναι ανάγκη να βρίσκεται πολύ κοντά το στρατόπεδο

  95. Corto said

    92:
    Αυθαίρετο μου φαίνεται και μένα. Εκτός αν κυκλοφορούσε ως ανέκδοτο εκείνη την εποχή.

  96. Corto said

    94:
    Ακριβώς, κακιά αρρώστια.

  97. Alexis said

    #51, 65: Χμμμ… υποψιάζομαι ότι η λέξη δεν είναι πειραιώτικη αλλά των ναυτικών που σύχναζαν στο συγκεκριμένο καφενείο, και ο μπάρμπας μου την παρουσίαζε ως δήθεν «λέξη της Τρούμπας».
    Χώρια που μάλλον δεν είχε καταλάβει και τι σημαίνει ακριβώς…

  98. Alexis said

    Δεν ξέρω αν το έχω ξαναγράψει στο ιστολόγιο:
    Ο πατέρας μου έλεγε συχνά για κάποιο περιστατικό, ότι δήθεν μία εφημερίδα κάποτε (να υποθέσω δεκαετία ’50-’60; ) περιγράφοντας την είδηση για μια συμπλοκή με μαχαιρώματα σε κάποιο μπαρ, κατέληγε κάπως έτσι:
    «Εις το κατάστημα εσύχναζαν ναυτικοί και άλλα κακοποιά στοιχεία» !!!
    Επειδή είχε δουλέψει πολλά χρόνια ως ναυτικός, και κυκλοφορούσε στον Πειραιά τουλάχιστον μια δεκαετία, το έφερε βαρέως που οι ναυτικοί τσουβαλιάζονταν εξ ορισμού στα κακοποιά στοιχεία.
    Ή τουλάχιστον έτσι έλεγε, κατά βάθος πιστεύω ότι και ο ίδιος το διακωμωδούσε.
    Δυστυχώς δεν τον είχα ρωτήσει ποτέ για το αν είχε προσωπική εμπειρία του γεγονότος, αν δηλαδή το είχε δει ο ίδιος σε κάποια εφημερίδα, ή αν το είχε ακούσει, αν ήταν δηλαδή κάποιος «μύθος» από αυτούς που κυκλοφορούν από στόμα σε στόμα.

  99. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    ΗΜΕΙΣ, η ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΙΣ ΔΙΑΤΑΣΣΟΜΕΝ….
    Περί κοινών γυναικών και οίκων ασωτίας
    Κατά το έτος 1894 την 11η Απριλίου, ημείς Διευθυντής της Διοικητικής Αστυνομίας Αθηνών και Πειραιώς, παρατηρήσαντες ότι αι κοιναί γυναίκες κατοικούσιμ εν αμφοτέραις τες πόλεσιν Αθηνών και Πειραιώς εις συνοικίας και οδούς, ένθα η παρουσία αυτών προξενεί σκάνδαλον, και περιφέρονται εις τους δημοσίους περιπάτους και οδούς προς βλάβην των ηθών, ότι πολλοί νέοι έπαθον εξ αφροδισίων παθών ένεκα της λάθρα εξασκουμένης πορνείας προς μεγίστην βλάβην της δημοσίας υγείας, έχοντας δε υπόψη τα άρθρα 50 και 55 …. Διατάσσομεν
    1)………
    2) Αι κοιναί γυναίκες διαιρούνται εις τρεις τάξεις, πρώτης δευτέρας και τρίτης. Και αι μεν πρώτης τάξεως θέλουν διαμένει εις ιδιαιτέρας κατοικίας, αι δε δευτέρας εις τινά των εν ταις πόλεσιν Αθηναών και Πειραιώς τηρουμένων οίκων ασωτίας, και αι τρίτης εις τα αν Αθήναις μεν χαμαιτυπεία τα κείμενα πλησίον των καταστημάτων του Αεριόφωτος, εν Πειραιεί δε εις τα προς δυσμάς του νεκροταφείου Πειραιώς υπάρχοντα τοιαύτα δημοτικά οικήματα (Βούρλα)
    https://trenomag.wordpress.com/2012/10/06/%CE%B4%CF%81%CE%B1%CF%80%CE%B5%CF%84%CF%83%CF%8E%CE%BD%CE%B1-%CF%80%CF%81%CE%B9%CE%BD-%CE%AD%CF%81%CE%B8%CE%BF%CF%85%CE%BD-%CE%BF%CE%B9-%CF%80%CF%81%CF%8C%CF%83%CF%86%CF%85%CE%B3%CE%B5%CF%82/

    πρώτα Βούρλα μετά Τρούμπα
    γεια σου Πιπινέλη λούμπα,
    παριστάνεις τον τζελέπη
    έχεις όμως τρύπια τσέπη

  100. Μπορεί να ενδιαφέρουν:

    Οπως διαβάζω στον πρώτο τόμο από το τρίτομο ‘Συγγραφείς της ελληνικής δημοσιογραφίας’, που περιέχει τα βιογραφικά και τις εργογραφίες όλων των δημοσιογράφων που ήταν και λογοτέχνες, ο Μ. Κανελλής ξεκίνησε από την εφημερίδα ‘Κήρυξ’ των Χανίων, έφτασε αρχισυντάκτης, και μετά μετανάστευσε στην Αθήνα και δούλεψε σε πάνω από 15 εφημερίδες. Σαν ‘Σίσυφος’ είχε το χρονογράφημα στον ‘Ανεξάρτητο’ (1933-1936), δημοκρατική εφημερίδα που εξέδωσε ο σοσιαλιστής Δημήτρης Πουρνάρας. Το 1935 ο Κανελλής έβγαλε την δική του εικονογραφημένη επιθεώρηση ‘Ατλαντίς’. Στην κατοχή δούλεψε σε αντιστασιακές εφημερίδες, όπως Κήρυξ, Ελληνικό Αίμα κά/ Η μετάφρασή του στα Ανθη του Κακού, λέει ο Παπαδημητρίου, ήταν η τελειότερη. Παραθέτει και 3 ποιήματά του.

    Αν κάποιος χρειάζεται κάτι από τα παραπάνω, λ.χ. εφημερίδες που δούλεψε, εργογραφία, μεταφράσεις, ποιήματα κ.ο.κ., ας μου πει.

  101. Alexis said

    Σταχυολογούμε μερικά ονόματα: Μαίρη το Φρουφρού, Αγγέλα η Γκαβή, Φρόσω Αλλοίμονη, Νίτσα Σερσέμα, Ζουζού. Αυτή δεν έχει επίθετο. Γιατί άρά γε;

    Μα …ούτε κι οι άλλες είχαν επίθετο. Παρατσούκλια είχαν: Φρουφρού, Γκαβή, Αλλοίμονη, Σερσέμα.

  102. Γιάννης Ιατρού said

    90: Corto

    Τον διάλογο που έγραψες τον αναφέρει κι ο Μπάμπης Πολυχρονιάδης στην Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία της 20ης Μαρτίου 2011, στο άρθρο του «Μια γειτονιά του έρωτα απ’ το μακρινό παρελθόν», αλλά δεν αναφέρει πηγή. Ίσως να γράφει κάτι ο Βασίλης Πισιμίσης στο βιβλίο του «Βούρλα-Τρούμπα, Μία περιήγηση στο χώρο του υπόκοσμου και της πορνείας του Πειραιά», 2011, αλλά δεν το έχω (ίσως να ρίξει μια ματιά να δει αν περιέχεται κάποιος από εδω μέσα που έχει το βιβλίο αυτό).

  103. Μαρία said

    100
    Εκτενές βιογραφικό του Κανελλή υπάρχει και στην ανθολογία του Σοκόλη.

  104. Γιάννης Ιατρού said

    Μιας και είμαστε ωρολογιακά στην κατάλληλη ζώνη (εδώ εννοώ ότι είναι ώρα για ύπνο, μην πάει αλλού ο νούς σας…) και (κυρίως 🙂 ) λόγω του λεξιλογικού ενδιαφέροντος που μας διακατέχει, να αναφέρουμε (με την προσήκουσα επιφύλαξη πάντα, βλ. τα ευρήματα του σπαθόλουρου στο άρθρο… για το τi γίνεται γενικά στην πιάτσα) την πληροφορία που μας δίνει (στο μπλογκ του) ο δημοσιογράφος-ερευνητής κος Κουτούζης στις 25-11-2005:

    Στα Βούρλα η πρωινή επιθεώρηση του γιατρού γινόταν στις 8 το πρωί. …
    …Τότε ακουγόταν το σύνθημα: «πουτάνες…. (κορίτσια ;;;) στα κρεβάτια σας…» και ακολουθούσε η εξέταση από το γιατρό…

  105. sarant said

    100 Φίλτατε, αν έχεις μεταφράσεις του Μποντλέρ από τον Κανελλή, θα με ενδιέφερε -το μέιλ είναι sarantπαπάκιpt.lu

  106. Γς said

    100:

    >Αν κάποιος χρειάζεται κάτι από τα παραπάνω, λ.χ. εφημερίδες που δούλεψε, εργογραφία, μεταφράσεις, ποιήματα κ.ο.κ., ας μου πει.

    Τι άλλο πουλάς;

    Και που ήταν ρε γαμώτο που ξαφνικά εμφανίστηκε από το πουθενά ένα ζευγάρι να περπατάει γρήγορα και να κρατάει κάτι περίεργα συμπράγκαλα.

    Ολοι έμειναν να τους κοιτάζουν. Οχι όμως κι εγώ, που είχαν αποσπάσει την προσοχή της ομήγυρης, του συνήθους ακροατηρίου μου δηλαδή.

    -Εσείς τι πουλάτε;

    Κι έπεσε πολύ γέλιο. Και δεν καταλαβαινω γιατί.
    Σίγουρα δεν ήταν για το [οθντκ] ευφυολόγημα.
    Ισως για τον τρόπο και την συγκυρία που ειπώθηκε.

    Ναι ακόμα γελάνε

  107. Γς said

    104:

    >Στα Βούρλα η πρωινή επιθεώρηση του γιατρού γινόταν στις 8 το πρωί. …
    …Τότε ακουγόταν το σύνθημα: «πουτάνες…. (κορίτσια ;;;) στα κρεβάτια σας…» και ακολουθούσε η εξέταση από το γιατρό…

    Κι ο γιατρός της σύγχρονης εποχής:

    Απ το γραφείο μου έβλεπα τις ιερόδουλες των Αθηνών να κάνουν ουρά για να εξεταστούν.

    https://caktos.blogspot.gr/2015/09/blog-post_87.html?m=0

  108. # 104

    το σύνθημα ήταν » πόρνες, πουτάνες, στα κρεβάτια σας» είχε περάσει και στους χαρτοπαικτικούς κύκλους όταν κάποιος ε΄χε πολύ γερο χαρτί το έλεγε την ώρα που έδειχνε τα φύλλα του.

  109. spatholouro said

    #90/94
    Δεν έχω αυτή τη στιγμή πρόσβαση στο Ημερολόγιο 2002 όπου παραπέμπει ο Πισιμίσης, αλλά αφενός από καμμία άλλη πηγή δεν επιβεβαιώνεται κάτι τέτοιο και αφετέρου «φωνάζει» πως είναι κατασκευή, προς περαιτέρω τροφοδοσία της μυθολογίας περί Βούρλων…

  110. Παναγιώτης Κ. said

    @81α. Εύστοχο το παράδειγμα!

    Το άκρον άωτο όμως του δήθεν, αποτελεί το Ελληνικό Σύνταγμα ειδικώς τις πρώτες περιόδους από τη σύσταση του Ελληνικού Κράτους.(Μετά οι ισχυροί της χώρας το παραβίαζαν λιγότερο!)
    Διαβάζοντάς το ένας ξένος πολίτης και μένοντας σε αυτό που διάβασε, θα σχηματίσει την εντύπωση ότι είμαστε η πιο δημοκρατική χώρα του κόσμου!
    Τα χαρτιά αυτά λειτουργούν ως κανόνες ανάμεσα σε ισοδύναμους παίκτες. Ο «κάτω λαός» ήταν και παραμένει υποχείριο των ισχυρών. Σε γενικές γραμμές, τον αφήνουν στην ησυχία του αν είναι…φρόνιμος. Ακριβέστερα, τον αφήνουν να κοιμάται για να μπορούν πιο εύκολα να τον «ξαφρίζουν» με ένα σωρό τρόπους. 😦

  111. Στράτος Βασδέκης said

    Τα συγχαρητήρια μου στο Spatholouro για το εμπεριστατωμένο, τεκμηριωμένο κι αποκαλυπτικό άρθρο! Η γνώμη μου είναι πως η παραποίηση παραθεμάτων από πηγές πρέπει να ανασκευάζεται και να καυτηριάζεται, διαίτερα όταν το θέμα που εξετάζεται έχει ιστορικό, κοινωνιολογικό και γενικά επιστημονικό χαρακτήρα. Πολύ περισσότερο, δε, όταν η παραποίηση γίνεται από κάποιον που αυτοχαρακτηρίζεται (ή από τρίτους καλείται κι αυτός αποδέχεται τον τίτλο) ειδικός κι αρμόδιος για τα θέματα που πραγματεύεται στις εργασίες του (εδώ, ας μου επιτραπεί, να κάνω μια παρατήρηση: στην κατακλείδα του άρθρου υπάρχει η διατύπωση: «Η κριτική περιδιάβασή μας, με αφορμή το πορνείο των «Βούρλων», είχε σκοπό να αναδείξει ορισμένα προβλήματα που προκαλούνται από την ανοίκεια χρήση των πρωτογενών πηγών εκ μέρους προσώπων που τους προσάπτεται η ιδιότητα του «ιστορικού» […]». Εννοείται πως ο όρος «προσάπτεται» στην περίπτωση αυτή είναι άστοχος – αλλοιώνει το πραγματικό νόημα του χαρακτηρισμού).

  112. Στράτος Βασδέκης said

    # 26/43
    Τη λέξη «λουμπίνα» την καταγράφει ο Ε. Παπαζαχαρίου (Ζάχος) στο «Λεξικό της Ελληνικής Αργκό (Λεξικό της Πιάτσας)» (εκδ. Κάκτος, δεύτερη έκδοση, 1999). Αντιγράφω το λήμμα (και μονοτονίζω): «λουμπίνα= α) ο παθητικός ομοφυλόφιλος β) άτομο με μπερδεμένηκαι αλλοπρόσαλλη προσωπικότητα γ) άτομο μπαμπέσικο και κακό δ) βρισιά που αποτεινόμενη σε γυναίκα την ταυτίζει με πόρνη και αποτεινόμενη σε άντρα του αποδίδει μπαμπεσιά, κακοπιστία, κακία» (σελ. 295-296).
    Στο ίδιο λεξικό, αμέσως πιο κάτω, πληροφορούμαστε και τη σημασία της λέξης «λουμπινίστικα»: «λουμπινίστικα ή λουμπινί= η συνθηματική γλώσσα των παθητικών ομοφυλόφιλων, των πορνών, των τραβεστί που τη μιλάνε κι οι άνθρωποι του θεάτρου και του θεάματος γενικά. […]».
    Επίσης, τη «λουμπίνα» την βρίσκουμε και στο «Λεξικό της λαϊκής και της περιθωριακής γλώσσας» του Γ. Κάτου (http://georgakas.lit.auth.gr/dictionaries/index.php/anazitisi/g-katou?chronoform=search_katos&event=submit).

  113. spatholouro said

    #111
    Ευχαριστώ για τα καλά λόγια και ιδίως για το σκεπτικό σας, καθώς είναι και δικό μου

    Εκεί με το «προσάπτεται» δεν εννόησα την ένσταση.
    «προσάπτεται»=αποδίδεται

  114. sarant said

    113 Στα σημερινά λεξικά, πάντως, το προσάπτω ερμηνεύεται «αποδίδω, καταλογίζω κάτι εις βάρος κάποιου»

  115. spatholouro said

    Ας μου επιτραπεί η παρατήρηση ότι γράφω με τις λέξεις που αξιώνομαι κάθε φορά, αντλώντας κατά δύναμιν από όλο το κοίτασμα της ελληνικής, και με αφήνει προσωπικώς αστενοχώρητο εάν κάποια «σημερινά» λεξικά έχουν «κολοβωθεί» από ορισμένες απόψεις και δεν λημματογραφούν πλέον παλαιότερες αλλά ζώσες (έστω σε κάποιους χρήστες) σημασίες.

    Και λέω «κάποια» σημερινά λεξικά, διότι το ΜΕΙΖΟΝ Φυτράκη (που πολύ το εκτιμώ) γράφει:
    προσάπτω: προσαρμόζω, προσαρτώ σε κάτι// (μτφ.) καταλογίζω κάτι εις βάρος κάποιου

  116. sarant said

    115 Τέλος πάντων, κτγμ ούτε το Μείζον έχει το «προσάπτω» με τη σημασία που το χρησιμοποίησες. Ίσως να μην έχουν κολοβωθεί τα λεξικά αλλά να έχει μετατοπιστεί/αλλάξει η σημασία.

  117. spatholouro said

    Δεν έχει μετατοπιστεί ούτε αλλάξει η σημασία. Η έννοια του «καταλογίζω» (ως μομφή και απόδοση υπαιτιότητας δηλ. ) πάντα υπήρχε, αλλά δεν είναι η μόνη:

    προσάπτω: προσαρτώ, συναρτώ, προσκολλώ, συνάπτω, επισυνάπτω//μετφρ. αποδίδω τι είς τινα, το θεωρώ ως έργον του, του το καταλογίζω (ΣΤΑΜΑΤΑΚΟΣ)

    προσάπτω: προσαρτώ τι εις τι, προσκολλώ/παρέχω, χορηγώ/ (επί κακής σημασίας) καταλογίζω εις βάρος, αποδίδω ευθύνην/προσθέτω/αναθέτω, εμπιστεύομαι/αποδίδω τι εις τινα, θεωρώ ως έργον του (ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΣ επίτομο)

  118. Στράτος Βασδέκης said

    #115/117
    Το θέμα που μας απασχολεί εδώ πέρα δεν είναι ΓΕΝΙΚΑ ΚΙ ΑΟΡΙΣΤΑ η πολυσημία του ρήματος «προσάπτω», που όντως είναι εντυπωσιακή! Αυτό που υπονοούσα στην παρατήρησή μου στο τέλος του σχολίου αρ. 111 ήταν πως είναι λάθος η σύνταξη: «προσάπτω» σε κάποιον κάτι θετικό, ένα ευμενή χαρακτηρισμό, του αναγνωρίζω κάποιες δεξιότητες ή τίτλους. Άρα η έκφραση «προσάπτω σε κάποιον την ιδιότητα του ιστορικού» είναι ασύμβατη με τη σημασία που όλα τα σύγχρονα λεξικά της νεοελληνικής αποδίδουν στο ρήμα «προσάπτω». «Προσάπτω», όπως έχει τονιστεί και παραπάνω (σχ. 114 αλλά και 115 και 117), σημαίνει ‘καταλογίζω κάτι εις ΒΑΡΟΣ κάποιου’, τον ψέγω, τον μέμφομαι κι όχι τον επαινώ.

  119. spatholouro said

    Μόνο σε μένα φαίνεται απλό το ζήτημα;

    Όπως και νάχει, ας είναι εκ μέρους μου σημειωμένο ότι χρησιμοποίησα τη λέξη εκτός κακής σημασίας, όπως ακριβώς τη δίνει ο προαναφερθείς Δημητράκος: «αποδίδω τι εις τινα»

  120. 40 Alexis said: #35(γ): Περίεργο… Εγώ το «βούρλο» μεταφορικώς το ξέρω να λέγεται για τον χαζό, όχι για την «αμφιβόλου ηθικής» γυναίκα.

    Ίσως η λέξη «γύναιο» που έβαλα δεν αποδίδει πλήρως τον χαρακτηρισμό γυναίκας ως ¨»βούρλο». Μπορεί να είναι μια γυναίκα με όχι σωστή αγωγή (από γενικότερη άποψη).

  121. Στράτος Βασδέκης said

    # 35 (γ), 40, 120
    Από ένα πρόχειρο ψάξιμο σε κάποια αρμόδια λεξικά που έκανα, διαπιστώνω πως και οι δύο απόψεις, ξέχωρα όμως, έχουν καταγραφεί σ’ αυτά:
    1. Για «τη γυναίκα-βούρλο» και μόνο – αντιγράφω από το «Λεξικό της Ελληνικής Αργκό (Λεξικό της Πιάτσας)» (εκδ. Κάκτος, δεύτερη έκδοση, 1999) του Ε. Παπαζαχαρίου (Ζάχου): «βούρλο= κοροϊδευτική και περιφρονητική επίκληση κυρίως σε γυναίκα, που σημαίνει το άχαρο και άχρηστο άτομο. Παρομοίωση του ατόμου με τα βούρλα που φυτρώνουν αδέσποτα, δε χρησιμεύουν σε τίποτα και δεν έχουν σα φυτά καμία ομορφιά».
    2. Για «τον βλάκα-βούρλο» και μόνο – από το «Λεξικό της λαϊκής και της περιθωριακής γλώσσας» του Γ. Κάτου, αντιγράφω: «βούρλο […] (υποτιμητικά) άνθρωπος ανόητος, βλάκας, ανάξιος λόγου, άχρηστος, τιποτένιος […]» (http://georgakas.lit.auth.gr/dictionaries/index.php/anazitisi/g-katou?chronoform=search_katos&event=submit).
    Άρα, λοιπόν, το σκoρ – ισόπαλο:-)

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: