Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Αράπικα

Posted by sarant στο 16 Ιουνίου, 2020


Όχι φιστίκια. Όπως είχα υποσχεθει χτες, το σημερινό άρθρο αποτελεί συνέχεια του χτεσινού. Χτες λέγαμε για τα αγάλματα που αποκαθηλώθηκαν και την ταινία που αποσύρθηκε, και τα δυο σε άλλη γη και σε άλλα μέρη, σήμερα μεταφέρουμε τη συζήτηση στο πεδίο της γλώσσας, και ειδικά στον όρο «Αράπης» και στα σύνθετα και παράγωγά του.

Γέφυρα με το χτεσινό άρθρο, ένα απόσπασμά του, που το επαναλαμβάνω εδώ:

Μεταφέροντας τη συζήτηση στα καθ’ ημάς, η Ξένια Κουναλάκη αναρωτήθηκε, όχι αβάσιμα κατά τη γνώμη μου, σε επιφυλλίδα της στην Καθημερινή αν μπορεί να διδαχτεί στο σημερινό σχολείο χωρίς κάποιο υπομνηματισμό η παρακάτω περικοπή από το κλασικό αναγνωστικό του Παπαντωνίου:

Ή, αν διαβάσει στα «Ψηλά βουνά» του Ζαχαρία Παπαντωνίου «Γύρισαν και κοίταξαν τον Αραπόβραχο που μαύριζε στο σκοτείνιασμα. Στην κορφή του έβλεπες αλήθεια ένα κεφάλι, ένα μέτωπο, μια πλατιά μύτη, ένα στόμα και δυο χοντρά χείλια», συνοδευόμενη από μια υποσημείωση που εντάσσει την επίμαχη αποστροφή σε ένα γλωσσικό και χρονικό περιβάλλον, τότε ένας μικρός μαθητής δεν κινδυνεύει, π.χ., να προσβάλει τον μαύρο διπλανό του, αποκαλώντας τον «αράπη».

(Το βιβλίο του Παπαντωνίου έχει διδάξει γενεές, αλλά σε άλλες εποχές και με άλλη σύνθεση του μαθητικού πληθυσμού. Πάντως, να σημειώσουμε ότι, ακριβώς επειδή είναι σχολικό βιβλίο, του έχουν ήδη γίνει πολλές αλλαγές σιωπηρά. Τις επισημαίνει ο Χάρης Αθανασιάδης στο εξαιρετικό βιβλίο του για τα Αποσυρθέντα σχολικά βιβλία που κακώς δεν έχω παρουσιάσει εδώ).

Οπότε, για να γενικεύσουμε τη συζήτηση, θα δούμε τον όρο Αράπης αφενός ιστορικά και αφετέρου πώς μπορεί να χρησιμοποιηθεί σήμερα, αλλά και τι κάνουμε με παλιότερες αναφορές του όρου που υπάρχουν σε έργα τέχνης κτλ.

Η λέξη Αράπης, λέει το λεξικό, σημαίνει βεβαίως αυτόν που ανήκει στη μαύρη φυλή, όμως σημαίνει και αυτόν που ανήκει στο αραβικό έθνος, τον Άραβα. Η σημασία αυτή που κάποιοι θα τη θεωρούσαν παρωχημένη, ήταν η επικρατέστερη στα μεσαιωνικά χρόνια.

Αλλωστε πολλές φορές το επίθετο αράπικος δηλώνει σαφώς, σε παλιότερα ιδίως κείμενα, τον αραβικό. Έτσι, το αράπικο άλογο, το αράπικο φυστίκι αλλά και τα αράπικα, ως γλώσσα, στους Άραβες αναφέρονται.

Ετυμολογικά, ο Αράπης είναι δάνειο από το τουρκ. Αrap, από το αραβικό arab, από το οποίο προέρχεται και το αρχαίο Άραψ, που έχει δώσει το σημερινό Άραβας.

Για την ιστορια της λέξης, το λεξικό Μπαμπινιώτη αναφέρει: Είναι αξιοσημείωτο ότι η λ. Αράπης δήλωνε μέχρι σχετικώς πρόσφατα και τον Άραβα, τον μελαμψό κάτοικο της Μέσης Ανατολής και κυρίως της Αραβίας (σημασία από την οποία εξάλλου ξεκίνησε), η δε λ. Αραπιά δήλωνε την Αραβία, τον αραβικό κόσμο. Στη σύγχρονη γλώσσα, ωστόσο, έχει περιοριστεί στη δήλωση του ανθρώπου μαύρου χρώματος, του Αφρικανού, ενώ συχνά χρησιμοποιείται υβριστικά ή μειωτικά, όπως το αντίστοιχο αγγλοαμερ. nigger «νέγρος». Το επίθ. αράπικος σημαινει «αραβικός» (πβ. αράπικο φιστίκι) αλλά και «μαύρος». Το θηλ. Αραπίνα έχει και τις δύο σημασίες αν και τείνει να χρησιμοποιείται στον προφορικό λόγο μόνο στη σημασία «μαύρη».

Ως προς την Αραπίνα, νομίζω πως όταν ο Τσιτσάνης έλεγε «αραπίνες, λάγνες ερωτιάρες» είχε στο νου του Αραβίνες, που βέβαια μελαμψές θα ήταν, αλλά όχι απαραίτητα μαύρες. Όμως σήμερα καταλαβαίνουμε θαρρώ μαύρες, εξ ου και πολλοί το λένε κιόλας, «Αραπίνες, μαύρες ερωτιάρες».

Όταν έγινε η απόβαση του Μπραήμη στον Μωριά, τους Αιγύπτιους τους είπαν «αραπάδες» ή και «στραβαραπάδες», π.χ. σε κάποια επιστολή του Κολοκοτρώνη θαρρώ υπάρχει η καυχησιάρικη αναφορά «διά να εγλεντίσωμεν ολίγο με τους ανάνδρους στραβαραπάδες». Τελικά δεν ήταν γλέντι. Στραβαραπάδες υποθέτω επειδή αρκετοί Αιγύπτιοι είχαν οφθαλμικά προβλήματα.

Αλλά αυτά, τότε. Σήμερα, ενώ θα τραγουδήσουμε τις Αραπίνες του Τσιτσάνη και φυσικά δεν θα μετονομάσουμε την Αραπίτσα ή τον κ. Αράπογλου, δεν θα χρησιμοποιήσουμε την προσφώνηση «Αράπη, έλα εδώ», ούτε θα αναφερθούμε σε κάποιον μαύρο λέγοντας «ο Αράπης». Αν το κάνουμε, δίκαια θα επικριθεί, και ελπίζω να επικριθεί δριμύτατα. Όπως σημειώνουν τα λεξικά, η λέξη έχει και υβριστική/μειωτική σημασία παρόμοια με το nigger των Αμερικανών και το nigger δεν λέγεται τη σήμερον ημέρα. (Το «νέγρος» ήταν εντελώς ουδέτερο στα ελληνικά πριν από 50 χρόνια -θυμηθείτε πχ τα Νέγρικα του Λοΐζου. Ε, σήμερα δεν είναι).

Αλλά τι γίνεται με την παροιμία «Τον Αράπη κι αν τον πλένεις το σαπούνι σου χαλάς;» Μπορούμε να τη χρησιμοποιούμε;

Εξαρτάται. Παρόλο που έχει αρχαία διαπιστευτήρια (αν και οι αρχαίοι το έλεγαν πιο λακωνικά: Αιθίοπα σμήχειν), πολλοί την αποφεύγουν διότι, όπως και να το κάνουμε, είναι μειωτική για τους μαύρους, Σε κάθε περίπτωση όμως, μου φαίνεται αδιανόητο να χρησιμοποιηθεί η παροιμία π.χ. σε μια αγόρευση πολιτικού αρχηγού ή σε ανακοίνωση πολιτικού κόμματος. Ακόμα πιο αδιανόητο θα ήταν αν τη χρησιμοποιούσε κάποιος απαντώντας σε κάποιον μαύρο.

Και ενώ δεν μου φαίνεται προβληματικό να τραγουδήσουμε τις Αραπίνες του Τσιτσάνη, αισθάνομαι αμηχανία, όπως έγραψε και χτες ο Μπλογκ, με τον Αράπη (τον μαύρο, τον σκύλο, τον ταμ-ταμ-ταμ) του Ζαμπέτα. Όσο κι αν είναι εύθυμο, νομίζω πως στην εποχή μας μάλλον κακόγουστο ακούγεται.

Ίσως με έχουν προδιαθέσει αρνητικά διάφοροι κουτοπόνηροι στα σόσιαλ οι οποίοι και τώρα που αποσύρθηκε προσωρινά το Όσα παίρνει ο άνεμος, οπως και κάθε φορά που τίθεται θέμα όρων που μυρίζουν ρατσισμό, εξανίστανται: Δηλαδή θα απαγορέψουμε τον Αράπη του Ζαμπέτα; (Αν και οι πιο πολλοί από αυτούς στην πραγματικότητα μάχονται για το δικαίωμά τους να λένε αράπης, πούστης, πουτάνα ή λάθρο).

Το ιστορικό πλαίσιο υπάρχει και παίρνεται υπόψη, αλλά δεν είναι το μοναδικό κριτήριο. Ενώ κανείς δεν διανοείται να μετονομάσει τον Δωδεκάλογο του Γύφτου, πολλοί ενοχλούνται από τα σοκολατένια γλυκά που πριν από 50 χρόνια όλοι τα έλεγαν tête de nègre (κεφάλι νέγρου, κατά λέξη) στη Γαλλία (και ανάλογα ονόματα σε άλλες χώρες) κι έτσι σε πολλές περιπτώσεις χρησιμοποιείται άλλο όνομα πχ têtes de choco.  (Εμείς άραγε τα λέμε ακόμα «νεγράκια»;)

Και πάντως, έχουν ήδη υπάρξει περιπτωσεις όπου ευαίσθητοι άνθρωποι, αθόρυβα, αντικατέστησαν τίτλους έργων τέχνης από παλιότερες εποχές, χωρίς να μετονομάζουν επίσημα το έργο. Τα όσα ακολουθούν, με τα οποία θα κλείσω, τα δανείστηκα από ανάρτηση του Ευγένιου Ματθιόπουλου.

Η αείμνηστη και ευγενική Νέλλη Μισιρλή είχε μετονομάσει διακριτικά το έργο του Γύζη, «Αράπης», σε «Κεφάλι άραβα», όταν το δημοσίευσε στη μονογραφία της για τον καλλιτέχνη. Είναι νομίζω ένα καλό παράδειγμα, λέει ο Ματθιόπουλος.

Κι αυτό, παρόλο που ο Γύζης είχε επιλέξει τον τίτλο Αράπης, και παρόλο που το μοντέλο του πίνακα ήταν ένας γνωστός τύπος της παλιάς Αθήνας, ο Χρήστος ο Αράπης, όπως λεγόταν, που ήταν Αιθίοπας και δεν ξέρω πώς είχε ξεμείνει στο κλεινόν άστυ (ξέρουμε ότι Αιθίοπες ήρθαν για τη διάνοιξη της διώρυγας του Ισθμού, αλλά αυτή έγινε αργότερα, ενώ ο Χρήστος πόζαρε στον Γύζη περί το 1873.

Και ακόμα κι αν το «Κεφάλι Άραβα» είναι ανακριβές και καλύτερο θα ήταν το «Αιθίοπας» βρίσκω πολύ καλή ιδέα τη διακριτική μετονομασία, έστω κι αν ο επίσημος τίτλος δεν αλλάζει.

Για τον ίδιο λόγο, όπως αναφέρθηκε στην ίδια συζήτηση, το γνωστό έργο [προσχέδιο με λάδι] του Rubens «Quatre têtes de nègres», στον ιστότοπο του Musées royaux des Beaux-Arts de Belgique, [Bruxelles] μετονομάζεται σε «Quatre études de la tête d’un Maure». Αντί για «τέσσερα κεφάλια νέγρων» έγινε «τέσσερις σπουδές σε κεφάλι Μαυριτανού».

Θα μου πείτε: αρκούν αυτές οι διακοσμητικές μετονομασίες για να βελτιωθεί η θέση των μαύρων; Όχι βέβαια. Και αν η μετονομασία γίνει διακοσμητική δηλ. δικαιολογία για να μην αλλάξει τίποτε άλλο, δεν ωφελεί και ίσως να βλάπτει. Από την άλλη όμως και η αλλαγη της γλώσσας που πληγώνει τους αδύνατους, που δεν περιορίζεται βέβαια στον όρο «αράπης», ασφαλώς επηρεάζει και τα υπόλοιπα. Κάνει τον κόσμο μας, έστω και απειροελάχιστα, λιγότερο κακό.

 

306 Σχόλια to “Αράπικα”

  1. dryhammer said

    Καλημέρα!

  2. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Καλημέρα.

    Ἀραπιᾶς ἄτι, Γάλλου νοῦς, βόλι Τουρκιᾶς, τόπ᾿ Ἄγγλου.

  3. ΓΤ said

    Ακόμη πωλούνται «νεγράκια»… 😦

  4. Epaminondas Papayannis said

    Ανέκαθεν υπήρχαν λέξεις που, με την πάροδο τού χρόνου, άλλαζαν σημασία είτε προς το χειρότερο (το σύνηθες) είτε προς το καλύτερο. Ενδεικτικά, αναφέρω τη λέξη υποκριτής που, αν και (εξακολουθούμε να) λέμε σχολή υποκριτικής, την αντικαταστήσαμε με το ηθοποιός.

  5. ΓιώργοςΜ said

    Καλημέρα!
    Με πρόλαβε άραγε κανείς;

  6. Πάνος με πεζά said

    Καλημέρα !
    Το «Αράπης» ως τοπωνύμιο ή ακόμα και στο φυτολογία, που είναι μια άλλη λέξη για το φιδόχορτο, μια χαρά μου κάνει. Εμπεριέχει ένα στοιχείο φόβου (καλώς ή κακώς). Σε ανθρώπους είναι πράγματι υποτιμητικό, όσο όμως υποτιμητικό επίσης είναι και το κυριλλέ «έγχρωμος» ! Αλήθεια, ποιος το σκέφτηκε αυτό το «έγχρωμος»;

  7. Πάνος με πεζά said

    Οι Toto βεβαίως, ήταν ευγενείς και μεταγλώτισσαν το «Θα πάω εκεί στην Αραπιά» κάπως έτσι ! 🙂 (γιατί «Αραπιά» κάποια στιγμή δεν ήταν μόνο η Αραβία, αλλά ολόκληρη η Αφρική).

  8. Alexis said

    Καλημέρα.
    Γενικά συμφωνώ με το πνεύμα του άρθρου.

    (Αν και οι πιο πολλοί από αυτούς στην πραγματικότητα μάχονται για το δικαίωμά τους να λένε αράπης, πούστης, πουτάνα ή λάθρο).
    Εδώ θα διαφωνήσω με την τοποθέτηση του «λαθρο» πλάι-πλάι με τις άλλες, ξεκάθαρα υβριστικές, λέξεις.
    Η χρήση του προθέματος λαθρο- στην ελληνική γλώσσα για τον χαρακτηρισμό μιας δραστηριότητας που γίνεται χωρίς την επίσημη προβλεπόμενη άδεια, και αντίστοιχα και του προσώπου που την ασκεί, είναι παλιά και απολύτως δόκιμη.
    Θεωρώ ότι κακώς έχει «μαυριστεί» ως υβριστική η χρήση του ειδικά και μόνο στη λέξη «λαθρομετανάστης».
    Κανείς δεν διανοείται να πει «παράτυπος έμπορος» ή «παράτυπος κυνηγός» αντί για «λαθρέμπορος» ή «λαθροκυνηγός» για να μη θίξει τα αντίστοιχα άτομα.

    Αλλά αυτό είναι προσωπική μου άποψη, ας μην επεκταθούμε και πάει η κουβέντα αλλού…

  9. atheofobos said

    Ένα σχετικό άρθρο με το θέμα:
    Πρέπει να κατεβάσουμε τα αγάλματα του Μεγάλου Αλεξάνδρου;
    Πρέπει να διορθώνουμε την τέχνη σύμφωνα με τις αντιλήψεις της εποχής μας;
    «Πηγή: https://www.athensvoice.gr/politics/655500_prepei-na-katevasoyme-ta-agalmata-toy-megaloy-alexandroy?fbclid=IwAR0u85HpFvvGiO5LMroLUzKBubSbRguqYiuHN-OLPJujJHOZkVNhkBge2Hg»

  10. Alexis said

    Η Αραπίτσα ή Αράπιτσα, το ποτάμι της Νάουσας δηλαδή, νομίζω ότι δεν έχει σχέση ετυμολογικά με τον Αράπη, πρέπει να είναι σλάβικο.

  11. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Στὰ σχόλια τοῦ τραγουδιοῦ ποὺ παραθέτω προηγουμένως (#2) ἀνακάλυψα ἕνα ραμόνι.

    Γράφει κάποιος σχολιαστής:

    » …αραπιας ατι, γαλλου νους, βολι τουρκιας, τοπ’ αγγλου!
    πελαγο μεγα πολεμα, βαρυ βαρυ, βαρυ το καλυβακι!
    »

    Δὲν εἶναι βαρὺ τὸ καλυβάκι*, ἁπλῶς τὸ βαρoῦν ὅλοι αὐτοί.

    *τὸ τεῖχος-μαντρότοιχος ποὺ προστάτευε τὸ Μεσολόγγι.

  12. ΓιώργοςΜ said

    Όπως έχουμε ξαναπεί για το θέμα, τη λέξη σημασία έχει και ποιος τη λέει, και πώς τη λέει

  13. Γιάννης Κουβάτσος said

    Είχα αναφέρει παλαιότερα το πρόβλημα που αντιμετώπισα, όταν έπρεπε να διδάξω στην πολυπολιτισμική τάξη μου το ποίημα του Καββαδία «Οι προσευχές των ναυτικών», στο πλαίσιο του μαθήματος των θρησκευτικών. Τελικά, απέφυγα τον σκόπελο, διδάσκοντας άλλο ποίημα.

    «Οι Γιαπωνέζοι ναυτικοί, προτού να κοιμηθούν,
    βρίσκουν στην πλώρη μια γωνιά που δεν πηγαίνουν άλλοι
    κι ώρα πολλή προσεύχονται βουβοί, γονατιστοί
    μπρος σ’ ένα Βούδα κίτρινο που σκύβει το κεφάλι.

    Κάτι μακριά ως τα πόδια τους φορώντας νυχτικά,
    μασώντας οι ωχροκίτρινοι μικροί Κινέζοι ρύζι,
    προφέρουνε με την ψιλή φωνή τους προσευχές
    κοιτάζοντας μια χάλκινη παγόδα που καπνίζει.

    Οι Κούληδες με την βαριά βλακώδη τους μορφή
    βαστάν σκυφτοί τα γόνατα κοιτώντας πάντα κάτου,
    κι οι Αράπηδες σιγοκουνάν το σώμα ρυθμικά,
    κατάρες μουρμουρίζοντας ενάντια του θανάτου.

    Οι Ευρωπαίοι τα χέρια τους κρατώντας ανοιχτά,
    εκστατικά προσεύχονται γιομάτοι από ικεσία
    και ψάλλουνε καθολικές ωδές μουρμουριστά,
    που εμάθαν όταν πήγαιναν μικροί στην εκκλησία.

    Και οι Έλληνες, με τη μορφή τη βασανιστική,
    από συνήθεια κάνουνε, πριν πέσουν, το σταυρό τους
    κι αρχίζοντας με σιγανή φωνή « Πάτερ ημών…»
    το μακρουλό σταυρώνουνε λερό προσκέφαλό τους.»

  14. dryhammer said

    3. Κι ήταν κι εκείνος ο δόκιμος της γέφυρας, μισός (από πατέρα) Χιώτης και μισός Βενεζουελάνος. [Τώρα είναι ήδη καπετάνιος.] Στο χρώμα σοκολάτα γάλακτος κι όταν τον έπιανε ο ήλιος γινόταν σοκολάτα υγείας. [Τότε έμαθα πως κι οι μαύροι μαυρίζουν στον ήλιο]. Τα χαρακτηριστικά του όμως, αρχαιοελληνικά σαν να έβαψες ένα άγαλμα του Ερμή και μούκανε εντύπωση όποτε τον κοίταζα. Τού ‘λεγα, λίγο πριν ξεμπαρκάρει, να προσέχει τις κινήσεις του όταν θάναι στη Χίο γιατί ξεχωρίζει στο δρόμο «σαν τη μύγα μες το γάλα» κι είναι κακό γενικά να ξεχωρίζεις στο πλήθος ιδίως στα μικρά μέρη. Του άρεσαν οι ξανθές για τον ίδιο λόγο που μου άρεσαν ανέκαθεν οι σκούρες. [Εκείνος παντρεύτηκε με ξανθιά κι εγώ με… ξανθιά].
    Και βγαίνει από το τάγκι στο κοφιτάιμ κατάκοπος και συναντιέται με ένα λαδά που ανέβηκε από τη μηχανή να πάρει αέρα.

    Τον βλέπει ο λαδάς και ρωτάει: «Τι έγινε ρε Α… πώς πάει»
    «Άσε με ρε συ Ν… Μ’ έχουνε και δουλεύω σαν τον αράπη» (πράγματι οι δόκιμοι της σχολής επειδή γρήγορα θα γίνουν αξιωματικοί τρώνε τρέξιμο)
    «Γιατί ρε τι είσαι;» και γέλασαν κι οι δυο (ήξερα πως το «δουλεύω σαν αράπης» το είπε επίτηδες στον συγκεκριμένο λαδά, όπως και ότι ο καπετάνιος, όταν δεν ήταν μπροστά, αναφερόταν σ΄αυτόν ως «ο αράπης»- οι άλλοι μη Έλληνες σκούροι ήταν «οι Σουηδοί»)

  15. Theo said

    Καλημέρα!
    Ανέκαθεν αισθανόμουν αμηχανία, με τον Αράπη του Ζαμπέτα (μάλλον περισσότερο για «τον μαύρο, τον σκύλο, τον ταμ-ταμ-ταμ» που το συνοδεύουν). Και θα ήταν η δεκαετία του ’70 όταν το πρωτοάκουσα.

    Το «νέγρος» το είχα συνηθίσει ως κάτι χωρίς αρνητική σημασία. Δεν θα αισθανθώ αμηχανία αν το ακούσω από κάποιον ούτε θα τον ψέξω, αλλά προσπαθώ να μην το λέω μετά που πληροφορήθηκα για τις αντιδράσεις των μαύρων στο άκουσμά του.

    Το «έγχρωμος» δεν μου κάθεται καλά, πολύ σουσουδίστικο μού ακούγεται. (Δηλαδή, οι μη έγχρωμοι είναι ασπρόμαυροι; )

    Κάβο Αράπης ονομάζεται κι ένα ακρωτήριο στο Άγιο Όρος, καθώς μπαίνει κανείς στον κόλπο της Ιερισσού. Η κορυφή του περισσότερο με κεφάλι αρκούδας μοιάζει. Παλιότερα οι Ιερισσιώτες καπετάνιοι συνήθιζαν να τη βάφουν μαύρη.

  16. Theo said

    @14:
    Ωραίο αυτό με τους «Σουηδούς» 🙂

  17. Γεώργιος Τσιριδης said

    Ο Ζαμπέτας λογικά τον λέει αράπη και Ταμ Ταμ καθότι τον βρίζει.
    Τσατιστηκε που η κοπελίτσα αντί για αυτόν διαλέγει τον μαύρο και βρίζει. Πώς αλλιώς να βρίσει; «Γουστάρει τον αράπη, τον σκύλο…» πάλι καλά που λέει μόνο τόσα.

  18. Jimakos said

    Σωστά λες, Νικοκύρη, ότι ο όρος Αραπιά δήλωνε την Αραβία (ή και τη Μέση Ανατολή γενικότερα) μέχρι σχετικά πρόσφατα. Και κάνεις αναφορά στον Τσιτσάνη και τις αραπίνες του, αλλά μην ξεχνάς και την -επίσης δικιά του- «Μάγισσα της Αραπιάς. Κι αν από το συγκεκριμένο τραγούδι δεν γίνεται σαφές αν ο δημιουργός αναφέρεται σε Αφρική ή Αραβία (οκ, μάγισσες έχουν όλοι!), σίγουρα γίνεται σε άλλα δυο εξίσου γνωστά: Στην Ζαΐρα, πάλι του Τσιτσάνη, όπου λάμπει σαν αστέρι στην Αραπία, αλλά θα την κλέψει απ΄την αγκαλιά του Μαχαραγιά. Και δεύτερον έχουμε και την Μισιρλού, την Αιγυπτιώτισσα δηλαδή, όπου το παλικάρι θα την κλέψει κι αυτήν μέσα απ΄την Αραπία. (δεν βάζω λινκ για να μην βαρύνει 😉 )

  19. Συναντιέται και σε οθωμανικά έγγραφα ο arap ως μαύρος παρ’όλο που είχαν πολύ καλή γνώση των Αράβων ήδη από τον 16ο αιώνα.

  20. Δεκαετία του ’50 και στην τρίτη δημοτικου μας μάθαιναν να κλίνουμε «ο άραψ, του άραβος…»

  21. Καλημέρα
    Τον Αράπη κι αν τον πλένεις, είπατε;

  22. Triant said

    Καλημέρα.

    Καλά, το έγχρωμος είναι μακράν ο ηλιθιωδέστερος και ρατσιστικότερος χαρακτηρισμός. Δηλαδή είναι δύο ειδών άνθρωποι, οι λευκοί και οι άλλοι. Μαύροι, κόκκινοι, κίτρινοι δεν έχει σημασία, άσπροι δεν είναι.

  23. Ζόχαρ said

    Τώρα μου θύμισες τον Αράπη του Μεγάλου Πέτρου, τον παππού του Πούσκιν. Εδώ είναι η ιστορία του στα αγγλικά. https://youtu.be/I6kn_gYCaWw

  24. leonicos said

    με τον Αράπη (τον μαύρο, τον σκύλο, τον ταμ-ταμ-ταμ) του Ζαμπέτα. Όσο κι αν είναι εύθυμο,

    νομίζω πως στην εποχή μας μάλλον κακόγουστο ακούγεται.

    κακόγουστο; λίαν επιεικής είσαι Νοικ Νικ.

    αισχρό ήταν ανέκαθεν. γιατί έτσι γράφτηκε. για να είναι αισχρό και χυδαίο

  25. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    » Το «νέγρος» ήταν εντελώς ουδέτερο στα ελληνικά πριν από 50 χρόνια -θυμηθείτε πχ τα Νέγρικα του Λοΐζου.

    Πάντως, ὅποιος πολιτικοποιημένος Ἕλληνας ζοῦσε τότε στὴν Ἀμερικὴ καὶ ἄκουγε τὸν τίτλο ἢ κάποιο ἀπὸ τὰ τραγούδια (π.χ. ὁ γερονεγρο-Τζίμ) ἔβγαζε καντῆλες.

    Προφανῶς ὁ ποιητὴς Γιάννης Νεγρεπόντης δὲν εἶχε ἐπαφὴ μὲ τὴν τρέχουσα πολιτικὴ πραγματικότητα τῆς Ἀμερικῆς ἐκείνη τὴν ἐποχή.

  26. Γιώργος said

    μερικές εικόνες από το λόφο Αράπης στην Καισαριανή (και όχι στο Βύρωνα), και μια περίεργη ιστορία από το Ποντίκι.





    http://www.topontiki.gr/article/72940/oi-velanidies-o-alarihos-kai-i-thysia-tis-kaisarianis

  27. dryhammer said

    22. Ακριβώς. Αφού η κυρίαρχη αγέλη ονοματίζει, γράφει ιστορία, κλπ κλπ τι περιμένεις;

  28. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    8 Αλέξη, δεν εννοώ το πρόθεμα «λαθρο» γενικώς. Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, πολύς κόσμος βρίζει «τους λάθρο», εννοώντας λαθρομετανάστες φυσικά.

    13 Έλα ντε;! Τώρα με τον Κούλη βέβαια το ποίημα θα απαγορευτεί εντελώς.

    19 Χμ, ενδιαφερον!

  29. Αντώνης said

    16: «Όπως έχουμε ξαναπεί για το θέμα, τη λέξη σημασία έχει και ποιος τη λέει, και πώς τη λέει»
    Θυμάμαι πόσο είχε επικριθεί ο Ταραντίνο επειδή στο Pulp Fiction είχε τον Σάμουελ Τζάκσον να απευθύνεται σε άλλους μαύρους αποκαλώντας τους «nigger».

    Εξάλλου, υπάρχουν και άλλες tête-de-nègre:

    https://www.google.com/search?q=champignon+tete+de+negre&rlz=1C5CHFA_enBE854BE854&tbm=isch&source=iu&ictx=1&fir=7t_V2BK0i2Gj0M%253A%252CIw8VcdF5_wYZAM%252C%252Fm%252F02608q6&vet=1&usg=AI4_-kRYl23cDmFDLNruX2S7jPViSct7Gg&sa=X&ved=2ahUKEwi41NDH7YXqAhWkMewKHUBOBQwQ_B0wDXoECBAQAw&biw=1375&bih=766#imgrc=7t_V2BK0i2Gj0M:

  30. dryhammer said

    25. …ὁ ποιητὴς Γιάννης Νεγρε-πόντης
    …να υποθέσω πως σύχναζε και στη Φ. Νέγρη κι έβγαζε τ΄άχτι του;;

  31. Νέο Kid said

    Περίμενα μια αναφορά απ το Νικοκύρη, μιας και τοχω γράψει πολλές φορές, αλλά φεύ …
    Τεσπα, να ξαναπώ λοιπόν ότι το «Αράπης» πληθ. «Αράπηδες» ή πιο σπάνια «Αραπάδες» είναι τελείως ουδέτερο στην Κύπρο. Δεν έχει ρατσιστική χροιά και λέγεται αποκλειστικά για τους Άραβες και γενικότερα τους Μεσανατολίτες. Το εμπέδωσα αυτό κάποτε, όταν μια κυρία αποκαλούσε έναν ξανθό λευκότατο Λιβανέζο «Αράπη»…

    Το αντίστοιχο με το ελλαδικό ρατσιστικό είναι «Μαυρής» (που πάει κυρίως σε οικιακούς βοηθούς και ανειδικευτους εργατες Ινδοπακιστανομπαγκλαντεσριλανκεζους)

  32. ΓιώργοςΜ said

    22 Απαράδεκτος ο χαρακτηρισμός, όντως, αλλά έχει να κάνει και με τη χρήση. Αν κάτι έχει περάσει σαν ευγενικός ή προσβλητικός τρόπος αναφοράς, η κυριολεκτική σημασία της λέξης περνάει σε δεύτερο επίπεδο, είναι σαν να είναι άλλη λέξη.
    Είχε γίνει παρεξήγηση, ίσως μίνι διπλωματικό επεισόδιο πριν κάποια χρόνια όταν κάποιος Βρετανός (δε θυμάμαι αν ήταν πολιτικό ή άλλο δημόσιο πρόσωπο) αναφέρθηκε με τη λέξη coloured, έγχρωμος, η οποία στη μεν Βρετανία ήταν μάλλον ουδέτερη (δεν είμαι σίγουρος γι’ αυτό, έτσι είχε αναφερθεί) ενώ στην Αμερική προσβλητική. Οι Βρετανοί βέβαια έχουν κι ένα βεβαρημένο ιστορικό με το ρατσισμό, οπότε οι «λίγο» προσβλητικές λέξεις ίσως να τους φαίνονται αποδεκτές…

  33. dryhammer said

    31. Αυτούς δηλαδή που τους πρωτοφέραν οι Εγγλέζοι για δουλειές δούλων… κι ύστερα άλλαξε η κυρίαρχη εθνότητα αλλά οι κατώτεροι έμειναν ίδιοι.

    [Ο Μαυρουδής Βορίδης δεν θα έκανε καριέρα στην Κύπρο λοιπόν (ούτε η Ορνέλα Μούτι στην Αλβανία)]

  34. nikosts said

    Καλημέρα! Έχω ακούσει στην Πάρο, πιθανότατα να γίνεται και σε άλλα νησιά, ηλικιωμένους ψαράδες που αποκαλούσαν τους Αιγύπτιους που έχουν σαν εποχιακά πληρώματα, αράπηδες, καθόλου υποτιμητικά όμως. Π.χ. «Ο Γιάννης είχε κάποια χρόνια έναν Αράπη πολύ καλό, μάστορα στα παραγάδια. Πολύ καλός αράπης ήταν αυτός!»

  35. leonicos said

    8 Alexis

    Συμφωνώ απολύτως. Άλλο το λαθρομετανάστης και άλλο το λαθρέμπορος και λαθροκυνηγός. Του δύο τελευταίους δεν θα διστάσω να τους προσβάλω, όπως και τον αρχαιοκάπηλο

  36. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Στὰ Θερμιὰ εἴχαμε τὸν μπαρμπα-Νικολὸ τὸν Γονιδάκη. Ἂν τὸν ἔλεγες ἔτσι δὲν τὸν ἔβρισκες, ἐπειδὴ ὑπῆρχαν κάμποσοι. Ἂν ὅμως ἔλεγες ὁ Νικολὸς ὁ Ἀράπης ὅλοι ἤξεραν γιὰ ποιὸν μιλοῦσες.

    Δὲν εἶχε σχέση μὲ τὴν Ἀραβία ἤ τὴν Ἀφρική. Τὸν ἔλεγαν ἔτσι ἐπειδὴ ἦταν πολὺ σκοῦρος.

    Τὸ παρατσοῦκλι πέρασε καὶ στοὺς ἀπογόνους του. Σήμερα ὁ ἔγγονος καὶ ὁ δισέγγονός του ἔχουν ἐστιατόριο στὸ Μέριχα.

    Τίτλος του: Ὁ Ἀράπης.

  37. leonicos said

    Το πρόβλημα είναι και αό την πλευρά του αποδέκτη

    Κάποτε το να πεις ‘εβραίος’ θεωρούνταν σχεδόν υποτιμητικό και είχε βγι ο όρος ‘ισραηλίτης’ σε αντιδιαστοολή με τον ισραηλινό, που είναι πολίτης του Ισραήλ ασχέτως εθνικότητας η θρησκεύματος.

    Γνωρίζω έναν ειδικευόμενο της Χειρουργικής, οδοντίατρο ήδη αλλά πάει για γναθοχειρουργική, άραβα από το Ισραήλ. Μου συστξ]ήθηκε ως ισραηλινός, και απόρησα.

    Άραβας, ισραηλινός, επανέλαβε χαμογελώντας, επειδή τους είχαν ήδη πει θα σου γνωρίσουμε έναν εβρρρρραίοοοο. Η γυναίκα μου (συνέχισε) είναι άραβας λιβανέζα και η μητέρα της άραβας ιρακινή.

    Εγώ δεν δέχτηκα ποτέ να με πουν ισραηλίτη. Ως εβραίος συστήνομαι, ακόμα και τώρα που δεν έχω σχεση θρησκευτική με τον Εβραϊσμό.

    Στην Τουρκία λέω «Εγώ δεν ήμουν ανταλλάξιμος. ‘ετυχε και βρέθηκα στην Ελλάδα.»

    Και φυσικά είμαι έλληνας πολύ περισσότερο από πολλούς άλλους, τουλάχιστον γλωσσικά

  38. leonicos said

    Τα ανήψια μου από την εξαδέλφη μου, που ζουν στο Ισραήλ, κατάμαυρα. Ο άντρας της μαροκινός

    Τ’ αγόρια πήραν ο ένας πολωνεζα και ο άλλος ιρανή, και τα παιδιά τους είναι κάτασπρα. και είμαστε μια οικογένεια

  39. gpoint said

    # 11

    Δημήτρη, το καλυβάκι που γράφεις πιθανόν να είναι αυτό που έκτισε ο προ-προ- πάππος μου (από αυτόν πήρα την συνήθεια για νικνέιμ !! ) :

    …δεν περίμενε παρά την φωνή της λαχτάρας για την Πατρίδα ώστε να σπεύσει, με το όνομα Nikolas de Beaumont (Νικόλας Ντε Μπωμόν ) στο Μεσολόγγι, πολιορκημένος από τους Τούρκους, όπου ακόμα μια φορά τραυματίσθηκε στην μάχη. Είχε κάνει μια προσθήκη στην οχύρωση του φρουρίου, ένα σπουδαίο παρατηρητήριον που υπάρχει ακόμα σήμερον. Εργάσθηκε επίσης στην οχύρωση της Ναυπάκτου και της Πάτρας.

    (από κείμενο του Ραγκαβή )

  40. Πάνος με πεζά said

    Δε νομίζω οτι ο Ζαμπέτας «βρίζει» στο τραγούδι του. Στο τέλος, στην κατηγορία «αράπης» βάζει όλο το συνάφι του (…το Μανώλη το Χιώτη, τον Πάνο Γαβαλά, τη Ρία Κούρτη…κλπ., τον αράπη…). Πιο πολύ σαν καταγγελία μου ακούγεται, ότι ο ίδιος είναι αποκλεισμένος (ακόμα) από το καλλιτεχνικό αυτό σινάφι. Εξάλλου, είναι τραγούδι μιας περιόδου (1964) που ο Ζαμπέτας δεν έχει ακόμα καταξιωθεί, και γίνεται γνωστός πιο πολύ μέσα από τις εμφανίσεις του σε ταινίες. Θα διαβάσω όμως σχετικά με το τραγούδι στη βιογραφία του και θα επανέλθω.

  41. leonicos said

    Αν πεις σε μια μαύρη

    Είδα μια αξιέραστη μαύρη, αξιέραστη όσο κι εσύ… γιατί να προσβληθεί.

    Το πώς θα το πούμε και γιατί θα το πούμε έχει σημασία

    Γι’ αυτό το τραγούδι του Ζαμπέτα με αηδίαζε από το πρώτο που το άκουσα, και από αυτό έκρινα και τον άνθρωπο. Μπορεί να έγραψε καλά τραγούδια, αλλά τον γνώρισα και προσωπικά σε ένα φοιτητικό χορό. Δεν δίσταζε να λεει προστυχιές και βωμολοχίες. Νόμιζε πως κάνει πνεύμα

  42. libermmann said

    Στο Τουνεσι, στην Αραπια. Στην Τυνισια με τους Αραβες δηλαδης…

  43. leonicos said

    Μια φορά, στο παραρτηματάκι του Βρετανικύ Μουσειου που λέγεται …. human κάτι, που ΄χουν τα εκθέματα από το Νησί του Πάσχα και από το Περού, είχαν μια πρόσκαιρη έκθεση με θέμα κάποια μικρή νοτιοαμερικάνικη χώρα. Η πρόθεση ήταν σαφώς διαφημηστική-τουριστική και υπεύθυνες ήσαν δυο πανγκούκλες μαύρες από τη χώρα.

    Πόσο καιρό ψάχνανε να βρούνε δυο τόσο όμορφες μαύρες α στείλουν; ρώτησα τη μία (μπηχτή ήταν αλλά δεν βγήκε τίποτα)

    Καθόλου! Όλεςοι μαύρες εκεί είναι όμορφες! μου απάντησαν

  44. sarant said

    42 Θαρρώ πως λέει «στο Τούνεζι στη Μπαρμπαριά»

    30 Από το Νεγροπόντε που είναι η Χαλκίδα

  45. Κιγκέρι said

    Σε ένα έδρανο στο Πανεπιστήμιο κάποιος είχε γράψει:
    «Τον αράπη κι αν τον πλένεις
    όσο θέλεις βρόντα»
    Θυμάμαι ακόμα την αμηχανία μου και τη ντροπή μου όταν ένας άραβας συμφοιτητής μου με ρώτησε τι σημαίνει.

  46. ΓΤ said

    42@

    «Στο Τούνεζι, στην Μπαρμπαριά […]».

  47. 19 Πρέπει να κλικάρει κανείς στο νήμα για να δει τι συνέχεια, όπου ο συνάδελφος γράφει πού και πότε συνάντησε τον όρο.

  48. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Ἔχουμε καὶ τὸν Teo Sarapo, τὸν ἐλληνικῆς καταγωγῆς σύζυγο τῆς Πιάφ.

    Τὸ Sarapo ἀπὸ τὸ σ᾿ ἀγαπῶ. Ὡς γνωστόν, τὸ γαλλικὸ r ἀκούγεται σὰν γάμμα.

    Ἀπὸ ἐκεῖ ἴσως ἐμπνεύστηκε ὁ Μπόστ κι ἔγραψε στὴ γνωστὴ γελοιογραφία του μὲ τὸ Τοῦρκο στρατιώτη ποὺ «πολιορκεῖ» τὸν Ἄγγλο (σταυροφόρο) αἰχμάλωτο λέγοντάς του: «…ἔλα στὴ σκηνή μου γιὰ νὰ δεῖς τί εἶν᾿ αὐτὸ ποὺ τὸ λένε Ἀράπη», παραφράζοντας τὴν μεγάλη ἐπιτυχία τῆς ἐποχῆς Τί εἶν᾿ αὐτὸ ποὺ τὸ λένε ἀγάπη μὲ τὴν ἐκθαμβωτικὴ Σοφία Λόρεν καὶ τὸν Τώνη Μαρούδα.

  49. dryhammer said

    44. Πάντως το -νεγρο- σαν συνθετικό δεν σημαίνει κάτι το μαύρο πχ Μοντενέγκρο; Μαύρη γέφυρα κλπ

  50. sarant said

    45 Πράγματι…

    48 Ο αράπης κατέχει ξεχωριστή θέση στις ρίμες της αγάπης.

    Υπάρχει και το ανέκδοτο με τον μαύρο που μπαίνει στο μπαρ και του λέει μια καλλονή
    – Αγάπη, έχεις φωτιά;
    Αυτός καμαρώνει και πλησιάζει χαμογελαστός, και
    – Μου δίνεις τον αναπτήγα σου, αγάπη;

  51. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    49 Μαυροβούνιο. Νigra est nox in montibus, μαύρη ειν’ η νύχτα στα βουνά, που λέγανε και οι τρελορωμαίοι.

    48 Στη σκηνή του είπε να φέγει και μία μπύγα.

  52. Κάπως έτσι και η νεκρομαντεία-necromance έγινε μαύρη μαγεία-nigromance στον ύστερο μεσαίωνα (αν τα θυμάμαι σωστά και όχι ανάποδα).

  53. 52 https://books.openedition.org/psorbonne/12587

  54. gbaloglou said

    Ο όρος ‘πέρασε’ και στο TLG (Δαμασκηνός Στουδίτης, 16ος αιώνας). καὶ οἱ μὲν ἀραπάδες ἐκεῖνοι ἐγέμισαν τὸ ἀριστερὸν μέρος τοῦ ζυγίου ὅλον χαρτιὰ γεμᾶτα ἁμαρτίαις καὶ ἀδικίαις· οἱ δὲ Ἄγγελοι ἐπειδὴ δὲν εἶχαν κανένα καλὸν νὰ βάλουν εἰς τὸ ἄλλο μέρος, ἐστέκοντο λυπημένοι.

  55. Ατακάμα said

    Ωραίο το κείμενο, ψύχραιμο και νηφάλιο. Καμία σχέση με την υστερία και το φανατισμό που αποπνέι πλέον το black lives matter.

  56. sarant said

    54 Πολύ γούστο έχει αυτό το απόσπασμα!

  57. Λάζαρος Ρεπούνδιος said

    Έχετε ακούσει τον Αμερικάνο ράπερ να τραγουδάει:

    I’m a nigga with money
    I’m a nigga with money
    I’m a nigga with money and I don’t need that bitch (mm mm mm)
    I don’t need that bitch (mm mm mm)
    I’m a nigga with money κλπ

  58. 36 Και στο χωριό μου ήταν ο Αράπης που έπαιζε σαντούρι (σκούρος), αλλά και το Αραπέλι – σιδεράς! Δεν ήταν το επώνυμο κανενός, απλά αν δεν τους έλεγες έτσι, δεν τους έβρισκες.

  59. Σωστα, Μπαρμπαρια, το λαθος οφειλετε στο οτι ο παππους μου γνωστος θαλασσοπορος το τραγουδαγε ‘στην Αραπια’.
    Περι εγχρωμων, θυμαμαι να σφιγγω τα δοντια οταν εβλεπα στο ντοκυμαντερ για τον Τσαφεντα (που σκοτωσε τον αρχιτεκτοντα του Απαρτχαιντ-Φερβορντ) την αδερφη του να αναφερεται σε ‘κολοραδους’, δηλαδη Ινδους κτλ. Ακομα και το 2012 που ειχα παει τελευταια φορα στη Ν.Αφρικη οι Ελληνες οταν μιλουσαν ελληνικα ηταν ανατριχιαστικα ρατσιστες.
    Νεγροποντε, αν και ακουγεται ιταλικο ειναι ελληνικοτατο επωνυμο του Νεου Κοσμου – Αμερικη.
    Το αραπης το μαγαρισε ο Ζαμπετας αλλα και τα μιλουνια Ελληνες της Αφρικης που επεστρεψαν με τις τσεπες γεματες λεφτα και το μυαλο γεματο ανοησιες που εμαθαν απο τους εκαστοτε αποικιοκρατες.
    https://www.youtube.com/watch?v=iiLNG1t55t8 στο 7:19
    Σαν το σκυλι στο αμπελι ο Τσαφεντας, ουτε ταφοπλακα. Μεγαλο κριμα και για την Ελλαδα και για το ANC στη Ν.Αφρικη.

  60. Alexis said

    Έκανα ένα σχόλιο αλλά μαρμαγκώθηκε, προφανώς γιατί μιμήθηκα το Βάτμαν-style.
    Βρε τι πάθαμε…
    Τι περίεργες δικλίδες ασφαλείας είναι αυτές που έχεις βάλει Νίκο;
    Ή μήπως ο …καλόψυχος; 😆
    Ούτε ν’ αστειευτούμε δεν μπορούμε πλέον… 🙂

  61. Λοζετσινός said

    45.
    Σε ποιο Πανεπιστήμιο;

    Όλοι ακόμη και σήμερα ρωτάνε αν πέρασε η «σκουπιδιάρα¨του Δήμου για να μαζέψει τα σκουπίδια. ( κυρίως αναφέρονται στο όχημα,)
    Οι λέξεις σκουπιδιάρηδες και σκουπιδιαραίοι είναι μειωτικές.
    Υπάρχουν ευτυχώς και κάποιοι που λένε » οι υπάλληλοι της καθαριότητας»

  62. ΚΩΣΤΑΣ said

    Η παροιμία «τον αράπη σαπουνίζεις….» είναι αδόκιμη και νοηματικά. Το σαπούνι δεν ξεβάφει τις φυλές, τη βρωμιά καθαρίζει. Ούτε λευκός συνεπάγεται αυτοδικαίως και καθαρός, ούτε μαύρος υποχρεωτικά βρώμικος. Γι’ αυτό πέρα από το αγενές και αντιαισθητικό μήνυμά της, συν τη λάθος σημασία της, νομίζω ότι δεν πολυλέγεται.

    Από δική μου εμπειρία όταν ήμουν μικρός, δεν συνηθίζαμε τη λέξη αράπης αλλά μαύρος και αυτό με όχι απαξιωτική σημασία, προσδιορίζαμε απλά τη φυλή. Άλλωστε έτσι τη διδαχτήκαμε και στο σχολείο.

    Το άλλο που θυμάμαι είναι ότι το αράπης – αράπω το χρησιμοποιούσαμε ως όνομα σκυλιών μαύρου χρώματος. Δεν ξέρω κατά πόσο ο Ζαμπέτας επηρεάστηκε συνειρμικά από αυτή τη συνήθεια.

    Γενικά θα έλεγα ότι υπάρχει μια υπερβολή ένθεν κακείθεν. Και η απρόσεχτη ομιλία μας μπορεί να πληγώσει συνανθρώπους μας αλλά και η ποινικοποίηση των πάντων μας πονηρεύει και φέρνει αντίθετα αποτελέσματα. Μέτρον άριστον.

  63. angelos said

    Κι εγω θυμαμαι, οταν μεγαλωνα, στη δεκαετια του 80, το «νεγρος» ηταν ουδετερος ορο. Και, μαλιστα, πιο ευπρεπης και κοσμιος απο το «μαυρος».
    Νομιζω, αν σημερα εχει παρει αρνητικη χροια, οφειλεται σε αμεση επιρροη απο το «negro-niger» και την ιστορια του τις τελευταιες δεκαετιες στις ΗΠΑ.
    Αν ισχυει, δειχνει, μεταξυ αλλων, και τη δυναμη της γλωσσας, αλλα και της πολιτιστικης ανταλλαγης.

  64. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    Και το κλασικό πλέον https://tvxs.gr/news/paideia/pio-dynato-antiratsistiko-keimeno

    13 Ο Καββαδίας ήταν τεράστιος, αλλά δεν ήξερα πως ήταν τιτανοτεράστιος.
    (Οι Κούληδες με τη βαριά, βλακώδη τους μορφή…)

  65. Voyageur autour de la chambre said

    Αν μιλάμε για την χρήση της λέξης «αράπης» (και άλλων μειωτικών χαρακτηρισμών) στον καθημερινό λόγο θα συμφωνήσω με το άρθρο.
    Μόνο μια επισήμανση: ούτε εμένα μου φαίνεται μειωτικός ο όρος «νέγρος» (σχ.15) και μάλλον έχασα επεισόδια, γιατί δεν αντιλήφθηκα πότε πήρε αρνητική χροιά.

    Για την σιωπηλή μετονομασία έργων τέχνης θα διαφωνήσω. Θα ήθελα τουλάχιστον μια σημείωση με τον αρχικό (πραγματικό) τίτλο του έργου, ή ίσως μια σημείωση που θα περιγράφει το κοινωνικό και γλωσσικό περιβάλλον της εποχής που δόθηκε ο τίτλος.

    Όσο αφορά τα πραγματικά γεγονότα που δώσαν αφορμή για τα δύο άρθρα, δεν αντιλήφθηκα απαγόρευση της ταινίας αλλά απόσυρσή της από μια πλατφόρμα παροχής. Αν μιλούσαμε (ή μιλήσουμε στο μέλλον) για απαγορεύσεις έργων τέχνης, είμαι κατηγορηματικά αντίθετος. Απλά (και με αφορμή το σχ. 13) δεν είναι όλα τα έργα κατάλληλα για όλα τα περιβάλλοντα και όλες τις ηλικίες, και ίσως θα πρέπει να είμαστε λίγο προσεκτικοί τί δείχνουμε και τί διδάσκουμε στα παιδιά.

    Το τραγούδι του Ζαμπέτα δεν θα ήθελα να απαγορευτεί βέβαια, αλλά έτσι κι αλλιώς το έβρισκα πάντα κακόγουστο και θα προτιμούσα να μην ακούγεται και πολύ. Αλλά αυτό πρέπει να είναι στην ευχέρεια αυτών που το παίζουν και όχι πχ του Κράτους. Βεβαίως όποιος το παίξει θα υποστεί και την ανάλογη κριτική (αλλά όχι κυρώσεις).

  66. Πέπε said

    Καλημέρα σας.

    Κοιτάξτε, γενικά μου είναι αδιάφορο τι θα γίνει με τη λέξη Αράπης και τα διάφορα συμφραζόμενα (έτσι συλλήβδην) όπου τη συναντάμε.

    Άμα ο Τσιτσάνης εξυμνεί την ομορφιά των Αραπινών, κανείς δεν έχει λόγο να ενοχληθεί. Άμα ο Ζαμπέτας βγάζει χυδαία καφρίλα με τον μαύρο τον σκύλο, χυδαία κάφρος παραμένει (ή μάλλον, όχι αυτός: το τραγούδι) ανεξαρτήτως λεξιλογίου.

    Κι αν κάποιος φωνάξει «έξο η Αράπιδες» ή «ξήλο στους Αράπιδες», πάλι δεν έχω πρόβλημα με το λεξιλόγιό του. Και «ξήλο στους ενγκχρομους» να πει, δεν το σώζει.

    Πάντως ας αναφέρουμε ότι ο Αράπης, στη νεοελληνική μυθολογία, είναι υπερφυσικό πλάσμα, τρομαχτικό αλλά ενίοτε καλό. Εμφανίζεται σε παραμύθια ως το πνεύμα του πηγαδιού ή της σπηλιάς, που φυλάει θησαυρούς και που μπορεί να βοηθήσει (με τη θέλησή του ή εξαναγκασμένος) τον καλό ήρωα ή να τον κατατρέχει, κλπ.. Υποθέτω ότι αυτές οι δοξασίες πρέπει να ξεκίνησαν με αφετηρία πραγματικούς μαύρους, που φαντάζουν υπερφυσικοί σ’ όποιον δεν έχει δει ποτέ στη ζωή του άνθρωπο άλλου χρώματος, παρά Άραβες που δεν ξενίζει τόσο η εμφάνισή τους. Όποτε τους έχω δει σε εικονογραφημένα βιβλία εικονίζονται ως μαύροι, με κάποια στερεοτυπικά στοιχεία (γιλέκο κατάσαρκα, χειλάρες, τεράστιοι χαλκάδες στ’ αφτιά), αλλά βέβαια οι εικονογραφήσεις είναι μεταγενέστερες.

    Αυτές οι δοξασίες είναι συγκρίσιμες με τις βορειοευρωπαϊκές για τους νάνους (και ο νάνος είναι υπαρκτή ανθρώπινη περίπτωση), που είναι και πολύ πιο γνωστές.

    @25:
    > > Πάντως, ὅποιος πολιτικοποιημένος Ἕλληνας ζοῦσε τότε στὴν Ἀμερικὴ καὶ ἄκουγε τὸν τίτλο ἢ κάποιο ἀπὸ τὰ τραγούδια (π.χ. ὁ γερονεγρο-Τζίμ) ἔβγαζε καντῆλες. Προφανῶς ὁ ποιητὴς Γιάννης Νεγρεπόντης δὲν εἶχε ἐπαφὴ μὲ τὴν τρέχουσα πολιτικὴ πραγματικότητα τῆς Ἀμερικῆς ἐκείνη τὴν ἐποχή.

    Ο Γιάννης Εγχρωμεπόντης.

  67. Γιάννης Ιατρού said

    60: ἀθῶός εἰμι ἀπὸ τοῦ ἀποκλεισμοῦ τοῦ ἀδίκου τούτου· ὑμεῖς ὄψεσθε.

  68. Πέπε said

    @65
    > > Το τραγούδι του Ζαμπέτα δεν θα ήθελα να απαγορευτεί βέβαια, αλλά έτσι κι αλλιώς το έβρισκα πάντα κακόγουστο και θα προτιμούσα να μην ακούγεται και πολύ. Αλλά αυτό πρέπει να είναι στην ευχέρεια αυτών που το παίζουν και όχι πχ του Κράτους. Βεβαίως όποιος το παίξει θα υποστεί και την ανάλογη κριτική (αλλά όχι κυρώσεις).

    Ακριβώς αυτό. Συντάσσομαι 100%.

  69. Γιάννης Ιατρού said

    Μην ξεχνάμαι (δεν πήρε το μάτι μου ν΄αναφέρεται) και το εκφοβιστικό που λεγόταν (;; παλιότερα) στα μικρά παιδιά:
    …αν δεν…, θα σε πάρει [φάει, δώσω κλπ.] ο αράπης.., οπωσδήποτε αρκετό για να γίνει (ακούσια) πλύση εγκεφάλου στα πιτσιρίκια για το αρνητικό/εκφοβιστικό κλπ. του «αράπη». Κι ως γνωστόν, «ό,τι μικρομάθεις δε γερονταφήνεις»

  70. Γιάννης Ιατρού said

    ξεχνάμε

  71. ΓΤ said

    Ένα από τα μεγαλύτερα λαϊκά βιολιά, ο Αλέκος Αραπάκης («Αραπάκης» προσωνύμιο, λόγω του μελαψού του χρώματος. Επώνυμο: Παύλου). Ανιψιά του η πρώην βουλεύτρια Δήμητρα Αράπογλου.

  72. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    Αράπης το πειθαρχείο.

    «Γίνονταν πραγματικά μαθήματα και μας κυνηγούσαν γιατί ήταν στην αρχή παράνομα» μαρτυρά ένα παλιός αγωνιστής και μας εξηγεί: «κλείσανε εδώ απέναντι στον «αράπη» – ήταν το πειθαρχείο – τον Ηλία Σταυρουλάκη, ο οποίος μόλις βγήκε από τη φυλακή πήγε στη Γαλλία κι έγινε καθηγητής πανεπιστημίου. Τον έκλεισαν εκεί και τον κούρεψαν γιατί έκανε μάθημα σε αγράμματους. Αυτοί ήτανε!»

    https://www.rizospastis.gr/story.do?id=890737

  73. Πέπε said

    Αράπης εν υπογείω εν ώρα νυκτός (=δε βρίσκω πουθενά την άκρη, είμαι στα σκοτάδια).

    @69: Εδώ δεν ήταν που είχε αναφέρει κάποιος περιστατικό στο λεωφορείο; Ανυπάκουο παιδάκι, του λέει η μαμά του «τον βλέπεις τον αράπη; Να, τώρα θα τον φωνάξω να σε φάει», και γυρίζει ο αράπης με άπταιστη ευγένεια και χωρίς ίχνος ξενικής προφοράς «μα τι λέτε κυρία μου στο παιδί;».

  74. ΓΤ said

    Το «negro» ως ζόφος: στους Μαύρους Πίνακες του Γκόγια (δεν λέω άλλα σήμερα, μη φωνάξετε τον μπόγια 🙂 )

  75. Spyros said

    Καλημέρα σε όλους…!

    30 Νεγκροπόντε νόμιζα ότι αποκαλούσαν ολόκληρη την Εύβοια και όχι μόνο τη Χαλκίδα. Ή κάνω λάθος;

    Τα Νέγρικα των Λοΐζου/Νεγρεπόντη είναι κατά την άποψή μου εξαιρετικά τραγούδια για την Ελλάδα της εποχής εκείνης, δεν ξέρω αν σφάλλω ή υπερβάλλω, αλλά «μιλούσαν» βαθιά στην ψυχή του ακροατή και γεννούσαν έντονη θλίψη και αγανάκτηση, όπως αρμόζει…

    41 Ζαμπέτας (όπως και Άκης Πάνου) : για κάποιο λόγο μου δίνουν την εντύπωση πως στις συνεντεύξεις τους (που έχω δει) αλλά και στις δημόσιες εμφανίσεις τους (όπως γράφετε, κ. Λεώνικε) προσπαθούσαν κάπως επιτηδευμένα να υποδυθούν τον «λαϊκό» τύπο ανθρώπου… εν πάση περιπτώσει, για να κάνω και μια σύνδεση με το αμέσως προηγούμενο άρθρο του ιστολογίου, μερικές φορές δεν ξέρεις αν ο καλλιτέχνης παρουσιάζει μέσα απ’ αυτά που γράφει τον εαυτό του ή αν απλά απευθύνεται σε ορισμένο «ακροατήριο» ή σε ορισμένο τύπο ακροατή για εμπορικούς κυρίως λόγους…

    Για τους μαύρους και όχι έγχρωμους: όπως καθετί ξενόφερτο, έτσι και το «έγχρωμος» με ξενίζει, γιατί αποτελεί απευθείας απόδοση του coloured. Το «μαύρος» κυριολεκτεί, αλλά θα ήταν αγενές να το χρησιμοποιήσει κανείς απευθυνόμενος σε κάποιον. Τα «νέγρος» και «αράπης» έχουν το πρόσθετο «βάρος», ότι είναι και παλιομοδίτικα και ακούγονται πια κακόγουστα και αισχρά σαν το τραγούδι του Ζαμπέτα, με το οποίο νομίζω ότι κανείς δεν γελάει πια…

    Συνειρμός: είχα διαβάσει κάποτε ένα καλό βιβλίο του Μάριου Πλωρίτη για τον Πολιτικό Σαίξπηρ (αν θυμάμαι καλά τον τίτλο), όπου έγραφε ότι είχε συζητηθεί πολύ το θέμα αν ο Οθέλλος ήταν πράγματι μαύρος ή όχι. Παρουσίαζε τις απόψεις που είχαν διατυπωθεί για το νόημα του όρου Moor (of Venice) και έλεγε, απ’ όσο θυμάμαι, ότι κάποιοι είχαν ισχυριστεί ότι επρόκειτο για Μαυριτανό με σκούρο δέρμα και όχι για μαύρο σαν τους κατοίκους της υποσαχάριας Αφρικής, που κάποτε (ανακριβώς) τους λέγανε «ιθαγενείς». Ίσως πρέπει να σκεφτούμε ότι Mauritania οι Ρωμαίοι έλεγαν ολόκληρη τη Μπαρμπαριά, δηλαδή την περιοχή δυτικά της Τυνησίας, όπου κατοικούσαν Βέρβεροι, οπότε ίσως ο Οθέλλος να ήταν Βέρβερος. Δεν θυμάμαι περισσότερα ούτε ξέρω τι λέει η κρατούσα γνώμη…
    Το σίγουρο είναι ότι πρέπει να θαυμάσουμε τον τρόπο που ο Σαίξπηρ παρουσιάζει συμπαθή έναν Moor στην Αγγλία της εποχής εκείνης και κάθαρμα έναν ολόλευκο υπασπιστή…

  76. LandS said

    Το δημοφιλέστερο μπεστ σέλερ όλων των εποχών βιβλίο Μυστηρίου (και το καλύτερο για πολλούς που η γνώμη τους έχει σημασία – της καλύτερης ίσως όλων των συγγραφέων του είδους) κυκλοφόρησε, στην Αγγλία, με το τίτλο Ten Little Niggers, από το ποιηματάκι που αναστατώνει τους 10 πρωταγωνιστές και τη σειρά των αγαλματιδίων που εξαφανίζονται ένα ένα. Αυτά το 1939 και για πολλές ακόμα εκδόσεις. Την δεκαετία του 60 το Niggers αλλαξε σε Injuns και το 1985 ο τίτλος έγινε And Then There Were None, ο τελευταίος στίχος από το ποίημα (πολύ με έχει ταλαιπωρήσει αυτή η ρίμα alone με none). Το ποιηματάκι, μέσω little Injuns, κυρίως sτη δεκαετία του 60, άλλαξεto 85 σε Soldier Boys. Στην Αμερική ο τίτλος και η αλλαγές στους στίχους είχαν γίνει από 1940 που πρωτοεκδόθηκε εκεί.
    Σχεδόν σε όλες τις γλώσσες έχει υιοθετηθεί ο αφυλετικός τίτλος . Μένουν, κατά την αγγλική Βίκι, τα Γαλλικά, Ισπανικά, Ελληνικά, Βουλγαρικά, Σερβικά και Ρουμανικά.

  77. Jimakos said

    Άσχετο (ή και όχι): Έχει κανείς υπόψη την ιστορία των Χαλικούτηδων, στην Κρήτη? Δεν κατάφερα να βρω αν υπάρχει καμιά «σοβαρή» μελέτη για τον πληθυσμό αυτό.

  78. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    77 Βρίσκω αυτό: http://www.explorecrete.com/chania/GR-chania-chalikoutes.html

  79. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    Πάντως η αλήθεια είναι πως καλά τους κάνουνε γιατί αυτοί οι αράπηδες, είτε ζωντανοί είτε πεθαμένοι, όλο προβλήματα δημιουργούν. Τι έφταιξε το παιδάκι?
    https://www.imerodromos.gr/ipa-siatl-astynomikoi-psekasan-eptachrono-agori-me-chimika-kata-lathos/

  80. Alexis said

    #61: Σκουπιδιάρα είναι το απορριμματοφόρο. Και στο στρατό «αγγαρεία σκουπιδιάρα» η σχετική αγγαρεία. Όπου βέβαια η σκουπιδιάρα καλείται ενίοτε και «πλοίο της αγάπης»

  81. Voyageur autour de la chambre said

    @76
    Έχω το βιβλίο από εκδόσεις Ερμείας, αγορασμένο μάλλον την δεκαετία του 90, με τίτλο «Δέκα μικροί Ινδιάνοι».
    Πάντως δεν νομίζω ότι ο Ινδιάνος έχει μειωτική σημασία στα Ελληνικά και δεν βρίσκω λόγο ν’ αλλάξει ο τίτλος.

  82. ΓιώργοςΜ said

    62 Η παροιμία είναι δόκιμη ακριβώς επειδή η βρωμιά πλένεται, το χρώμα του δέρματος όχι.
    Τω καιρώ εκείνω, οι άνθρωποι δεν πλενόντουσαν πολύ σχολαστικά για τον κόβιντ, αλλά επειδή ήταν εμφανώς βρώμικοι-σκόνες, λάσπες, μουτζούρες, σκουριές. Μετά το πλύσιμο, γίνονταν πάλι άσπροι.
    Όταν βγήκε η παροιμία, δεν εννοούσε πως ο μαύρος είναι εγγενώς βρώμικος, αλλά πως είναι μάταιο να τον πλύνεις για να ασπρίσει. Ούτε υπήρχε μειωτική χροιά, τουλάχιστον όχι περισσότερη από την αναφορά σε οποιονδήποτε ξένο, όπως αναφέρεται και στο άρθρο και στα σχόλια.
    Συνεπώς, εννοιολογικά είναι σωστότατη η παροιμία, αλλά προσβλητική βεβαίως τώρα πια.

  83. leonicos said

    θα φέρω κάτι σχετικό με το θέμα από την Τ΄ρχνη Ρητορική του Αίλιου Αριστείδη

    αὖ Βαβυλωνίους καὶ τοὺς ἐκ τῆς ἐπέκεινα βαρβάρου (γῆς) κόσμους

    και όπως οι έλληνες είχαν το Έλλην ή βάρβαρος

    οι πέρσες είχαν iran ή aniran (an το γνωστό πρόσφυμα, όλα από μας τα πήραν….)

  84. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Ἐκτὸς ἀπὸ τὸ «πλοῖο τῆς ἀγάπης» ὑπῆρχε καὶ ἡ «ντισκοτέκ», τὸ πλυντήριο τῶν δίσκων φαγητοῦ. 🙂

  85. Γιάννης Κουβάτσος said

    Τον «αράπη τον σκύλο τον ταμ ταμ ταμ» θυμάμαι να τον παίζει κατά κόρον στη ραδιοφωνική εκπομπή του ο μακαρίτης ο Θέμος Ανασταδιάδης την επομένη του ημιτελικού Παναθηναϊκός-Ολυμπιακός, στο φάιναλ φορ του 1995. Ήθελε, με τον γνωστό «κομψό» του τρόπο, να κάνει καζούρα στους ηττημένους Παναθηναϊκούς και να τιμήσει τον μαύρο Έντι Τζόνσον, πρωταγωνιστή της νίκης του Ολυμπιακού.

  86. Theodoros A. Peppas said

    Οταν το αστυνομικό βιβλίο της Λαίδης (Dame!-μην της φάμε και τον τιτλο-πεθαμένη γυναίκα!) Αγκάθα Κρίστι Ten Little Niggers κυκλοφορεί έτσι στην Αγγλία , στην Αμερική περνά ευνόητα (αν έβγαινε βιβλίο «Δέκα Αραπάκια» καταλαβαίνετε τι θα γινόταν!) ως And Then There Were None,(οι τελευταίοι στιχοι του παιδικού ποιήματος «Δεκα μικρά…παιδιά, τελος πάντων!!!) ή Ten Little Indians. Στην Αγγλία παίζεται διατηρείται ο αρχικός του τίτλος στην τηλεόραση το 1949, αλλά και στο θέατρο αν δούμε αντίγραφο παράστασης από την ιστοσελίδα του Ιαν Μακ Κέλλεν: «…TEN LITTLE NIGGERS…Written by Agatha Christie…Directed by Geoffrey Edwards…Ian McKellen in the role of Anthony Marston…Belgrade Theatre, Coventry…2 April 1962 – 22 April 1962…» Όταν, όμως, βγαίνει στο σινεμά, ήδη από το 1945, με σκηνοθέτη τον Rene Clair στην Αγγλία παίζεται ως Ten Little Indians με εναλλακτικό τίτλο And then there were none (διπλή ονομασία!) και από το 1965 συνεχίζει έτσι-And then there were none

  87. ΚΩΣΤΑΣ said

    82 Είναι μια άποψη και η δική σου, σεβαστή, όμως εγώ επιμένω στη δική μου αντίληψη. Μπορεί να κάνω και λάθος, δε λέω! Μου φαίνεται κάπως παρατραβηγμένο ότι ο άπλυτος λευκός γινόταν μαύρος από τη λέρα και μόλις έβαζε σαπούνι ξαναγινόταν λευκός. Ενώ στον μαύρο αυτό δεν συνέβαινε. Τί να πω!

  88. Theodoros A. Peppas said

    76. Η αλλαγή στις ΗΠΑ έγινε, ήδη από την πρώτη έκδοση, προπολεμικά και για το φιλμ του Ρενέ Κλαιρ ήδη από το 1945-και καθόλου άδικα αν με ρωτάτε-όταν τόσοι έγχρωμοι είχαν ήδη σκοτωθεί δορώντας αγγλική ή αμερικανική στολή

  89. Γιάννης Κουβάτσος said

    Το «έγχρωμος» είναι απλώς κωμικό, δεν το συζητάμε. Το «μαύρος» χρησιμοποιείται και από τους ίδιους τους μαύρους, το ακούμε στις αμερικάνικες ταινίες και σειρές. Το ακούω, επίσης, να το λένε μετανάστες από την Αφρική, το άκουσα και τις προάλλες στην τηλεόραση, σε εκπομπή για τα γεγονότα στην Αμερική, όταν ένας μαύρος νεαρός, γεννημένος και μεγαλωμένος στην Ελλάδα, είπε φυσικότητα «εμείς οι μαύροι». Δεν μου φαίνεται, λοιπόν, προσβλητικό.

  90. Γς said

    Αγάπη σ αγαπώ!

    https://caktos.blogspot.com/2014/08/blog-post_61.html

  91. gbaloglou said

    54 & 56 Ήταν λίγο επιπόλαια η αναζήτηση μου πάντως, έχουμε και άλλες εμφανίσεις της λέξης, όπως στον Πουλολόγο, «Αράπη και Σαρακηνέ» (προς τον κόρακα, από την περιστέρα). [Αυτό πάντως εμφανίζεται στο ‘εναλλακτικό’ (ΑΖ) τέλος του ποιήματος, άρα πάμε στον 16ο αιώνα και πάλι, πριν μάλλον δεν υπήρχε η λέξη, αν και σε κάποιον θρήνο για την Άλωση αναφέρονται «οι άβυχοι (;) Αράπιδες, οι καστροτρυπητάδες».]

  92. Theo said

    Από Ελληνοαυστραλούς έχω ακούσει το «μαύρος» και για τους αυτόχθονες, μάλλον με ρατσιστική χροιά, αλλά και το «κινέζος» για τους εκ ΝΑ Ασίας συλλήβδην.

  93. Πάνος με πεζά said

    @ 73 : Η μάνα μου λέει «Μαύρη η νύχτα, μαύρα τ’ αραπάκια..», για αναζήτηση σε φαύλο κύκλο…

    Α propos, το γλυκό «Νεγράκι» που κάποτε άφησε εποχή (νομίζω ότι υπήρχε και παρόμοιο σνακ στα σχολικά κυλικεία).

  94. gbaloglou said

    37 Πριν αρκετά χρόνια ο πρέσβης του Ισραήλ στην Ελλάδα ήταν Άραβας, ενώ η Αραβική ήταν επίσημα αναγνωρισμένη γλώσσα στο Ισραήλ έως το 2018.

  95. Georgios Bartzoudis said

    (α) «αν διαβάσει στα ‘Ψηλά βουνά’ του Ζαχαρία Παπαντωνίου ‘Γύρισαν και κοίταξαν τον Αραπόβραχο που μαύριζε στο σκοτείνιασμα. Στην κορφή του έβλεπες αλήθεια ένα κεφάλι, ένα μέτωπο, μια πλατιά μύτη, ένα στόμα και δυο χοντρά χείλια’, συνοδευόμενη από μια υποσημείωση που εντάσσει την επίμαχη αποστροφή σε ένα γλωσσικό και χρονικό περιβάλλον, τότε ένας μικρός μαθητής δεν κινδυνεύει, π.χ., να προσβάλει τον μαύρο διπλανό του, αποκαλώντας τον ‘αράπη’».
    # Από παιδαγωγική δεν έχω χαμπάρι, θεωρώ όμως περίπου …τρελλό να υπομνηματίζονται τα βιβλία της στοιχειώδους εκπαίδευσης. Αν χρειάζεται «υπομνηματισμός» θα τον κάνει ο δάσκαλος, κατά την κρίση του. Επίσης μπορεί (και πρέπει) ο δάσκαλος να παρακάμπτει εντελώς ένα κείμενο, αν συμβαίνει «να μην πάει» σε παιδιά της σχολικής ηλικίας, όπως πολύ σωστά έκανε ο Κουβάτσος (σχόλιο 13) με το ποίημα του Καββαδία.

    (β) «Αν και οι πιο πολλοί από αυτούς στην πραγματικότητα μάχονται για το δικαίωμά τους να λένε αράπης, πούστης, πουτάνα ή λάθρο» [ίδε και σχόλια 28 και 35]
    # Μπα! Από πότε η τραβηγμένη ιδεοληψία (;) μιας μειοψηφίας αυτοαποκαλούμενων αριστερών, νομίζει ότι μπορεί να απαξιώνει ελληνικότατες (και επιτυχέστατες) λέξεις;;; Δηλαδή, απαξιώνουμε (ποιους;;) όταν λέμε λαθρομετανάστες τους …λαθρομετανάστες, ή όταν τους μαντρώνουμε στις πάσης φύσεως «δομές» και …δεν συμμαζεύεται;;;
    # Σχετικά όμως με την απαξίωση κάποιων λέξεων-όρων, καταθέτω το εξής. Κάπου κάποτε, σε ένα χωριό είχε απαξιωθεί το όνομα «Σωκράτης». Ο λόγος ήταν ότι, ο ένας και μοναδικός εκ των χωρικών που έφερε αυτό το όνομα, είχε κάποια χαρακτηριστικά που θεωρούνταν ανεπιθύμητα από όλους σχεδόν. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: Με την επιφύλαξη κάποιων εύλογων εξαιρέσεων, η απαξιώσεις γίνονται με τις πράξεις μας και όχι …με την λήθη της ελληνικής γλώσσας και παράδοσης.

  96. Alexis said

    #25: Προφανῶς ὁ ποιητὴς Γιάννης Νεγρεπόντης δὲν εἶχε ἐπαφὴ μὲ τὴν τρέχουσα πολιτικὴ πραγματικότητα τῆς Ἀμερικῆς ἐκείνη τὴν ἐποχή.

    Και δεν ήταν απαραίτητο να έχει. Ελληνικά τραγούδια έγραψε στην ελληνική γλώσσα, οπότε φυσιολογικότατα χρησιμοποίησε τη λέξη με την ουδέτερη χροιά που είχε εκείνη την εποχή στην Ελλάδα.

    Μοι προξενεί κατάπληξιν που ουδείς εκ των χριστιανομπολσεβίκων κλπ. κλπ. σχολιαστών δεν ανέφερε τον δίσκο του Θάνου Μικρούτσικου «Αραπιά για λίγο πάψε να χτυπάς με το σπαθί», του 1983. Ένα μικρό δείγμα:

  97. […] Όχι φιστίκια. Όπως είχα υποσχεθει χτες, το σημερινό άρθρο αποτελεί συνέχεια του χτεσινού. Χτες λέγαμε για τα αγάλματα που αποκαθηλώθηκαν και την ταινία που αποσύρθηκε, και τα δυο σε άλλη γη και σε άλλα μέρη, σήμερα μεταφέρουμε τη συζήτηση στο πεδίο της γλώσσας, και ειδικά στον όρο “Αράπης” και στα σύνθετα και παράγωγά του. Γέφυρα… — Weiterlesen sarantakos.wordpress.com/2020/06/16/arap/ […]

  98. Χρίστος said

    Και ο διπιθαμος αραπης του Καρκαβιτσα στο Γιουσουρι

  99. Νίκος Β. said

    Ποιος μιλάει και από πια θέση.
    Ο ιστορικός Eric Hobsbawm επέμενε μέχρι τέλους να αποκαλεί τους Αφροαμερικανούς Νέγρους, και δεν μπορείς να τον πεις και ρατσιστή
    Οι Aimé Césaire, Frantz Fanon, Léopold Sédar Senghor (πρώτος πρόεδρος της Σενεγάλης) κλπ επανεκτίμησαν και προσπάθησαν να δώσουν νέο νόημα στην λέξη, κυρίως μέσα από το κίνημα του Négritude.
    Οι μαύροι της Αμερικής από την άλλη συνεχίζουν να αλληλοαποκαλούνται νέγροι, ακόμα και με σαρκαστικό ή αυτοσαρκαστικό τρόπο:

  100. Γιάννης Ιατρού said

    73β Πέπε, εδώ σχετικό βιδεοσκετσάκι

  101. ΣΠ said

    88
    Στα Connections της ταινίας Ten Little Indians (1989) βλέπουμε τους τίτλους και όλων των υπόλοιπων ταινιών που βασίστηκαν στο βιβλίο της Άγκαθας Κρίστι.

  102. Dimitri Leeberakees said

    94 Ηταν γυναικα αν δεν κανω λαθος. Κανεις δεν κατηγορησε ποτε τους Ισραηλινους/Εβραιους οτι ειναι χαζοι. Το PR το παιζουν στα δαχτυλα καλυτερα απο ολους.

  103. nikiplos said

    Έφαγες όλον τον Σκλαβενίτη
    Σχορτσιανίτη, Σχορτσιανίτη
    (φώναζε η πράσινη εξέδρα κάποτε, όταν ο Σόφο ήτο ερυθρόλευκος)

  104. Κιγκέρι said

    61: Λοζετσινέ, στο ΑΠΘ, κάπου το 1988-1989.

    62: Κώστα, τώρα είδα τα χτεσινά και πολύ χάρηκα για τα καλά νέα!

    69: Θα σε φάει ο μαύρος Κάτι ανάλογο έχει πάρει Όσκαρ καλύτερης ταινίας μικρού μήκους το1994!

  105. Alexis said

    #84: Χα, χα, «ντισκ τζόκεϊ» το ήξερα εγώ, ίσως επειδή την εποχή που πήγα εγώ στο ΠΝ ήταν ήδη παρωχημένη η λέξη «ντισκοτέκ», ενώ το «ντισκ τζόκεϊ» λεγόταν και λέγεται.
    -Σήμερα είμαι ντισκ τζόκεϊ (=είμαι αγγαρεία να πλένω δίσκους)

  106. nikiplos said

    νόμιζα πως το έχετε ήδη βάλει:

  107. spiridione said

    Για τον διάσημο Χρήστο τον Αράπη που τον είχε ζωγραφίσει εκτός απ’ τον Γύζη και ο Λύτρας και ο Ιακωβίδης
    https://www.kathimerini.gr/273325/article/politismos/arxeio-politismoy/o-aravas-twn-a8hnwn-dia-xeiros-n-gyzh

    Και εδώ νεκρολογία του στο Άστυ
    http://pleias.lis.upatras.gr/index.php/asty/article/view/21049/21032
    http://pleias.lis.upatras.gr/index.php/asty/article/view/21047/21030

  108. BLOG_OTI_NANAI said

    Υπάρχει τραγούδι, που λέει νέγρος αλλά με θετικό τρόπο:

    ο γέρο νέγρο Τζιμ

    λευκοι και νέγροι (δίνουνε τα χέρια)

  109. ΣΠ said

    Στις ΗΠΑ χρησιμοποιούν τον όρο blackface όταν ένας λευκός βάφει το πρόσωπό του παριστάνοντας την καρικατούρα ενός μαύρου, όπως ο Βουτσάς στην ταινία στο #21.
    Ο πρωθυπουργός του Καναδά Τζάστιν Τρυντώ αναγκάστηκε να ζητήσει συγγνώμη για ένα τέτοιο νεανικό του ατόπημα.
    https://www.cbc.ca/news/politics/canada-votes-2019-trudeau-blackface-brownface-cbc-explains-1.5290664

  110. Alexis said

    #85: Το έχω ξαναγράψει.
    Πριν από χρόνια ο Ολυμπιακός είχε χάσει από τον Εργοτέλη στην Κρήτη με 1-0. Το μοναδικό γκολ είχε πετύχει ένας μαύρος ποδοσφαιριστής του Εργοτέλη.
    Οπαδική φυλλάδα της ΑΕΚ κυκλοφόρησε την άλλη μέρα με μεγάλη φωτογραφία του ποδοσφαιριστή και πηχυαίο τίτλο: «ΜΑΥΡΟ ΚΑΙ ΜΑΚΡΥ» και από κάτω με γράμματα-ψείρες: «ήταν το χθεσινό βράδυ για τον Ολυμπιακό»

    Ενίοτε και οι αθλητικοφυλλάδες έχουν χιούμορ…

  111. BLOG_OTI_NANAI said

    Λέμε λευκός, ρατσιστικό είναι π.χ. το ασπρουλιάρης
    Λέμε μαύρος, το ρατσιστικό είναι αράπης, αράπακλας κ.λπ.
    Λέμε ασιάτης ή Κινέζος, Ιάπωνας, Κορεάτης, το ρατσιστικό είναι σχιστομάτης, κιτρινιάρης
    Λέμε Ινδιάνος (Βόρειας, Νότιας Αμερικής), το ρατσιστικό είναι ερυθρόδερμος, αν και στην Ελλάδα δεν ακούγεται τόσο βαρύ.
    Λέμε Ρομά, Τσιγγάνος (προτιμώ το δεύτερο, έχω ακούσει και τους ίδιους να λένε το «τσιγάννος»), το ρατσιστικό είναι γύφτος. Το γύφτουλας σημαίνει περισσότερο μίζερος/καρμίρης και δενα φορά τους τσιγγάνους.

    Υπάρχει και το ρατσιστικό Πακιστανός = υπηρέτης, χαμάλης όπως και το Φιλιππινέζος. όπως και (πολύ λιγότερο σήμερα), το Αλβανός. Όπως έχω ακούσει, νεαροί σήμερα Αλβανοί που γεννήθηκαν εδώ, λένε και οι ίδιοι κοροϊδευτικά το Πακιστανός.

    Γενικά, κάθε νεοφερμένος από φτωχή χώρα, θα πρέπει να περάσει κάποια στάδια για να γίνει αποδεκτός, αν βέβαια τελικά καταφέρει να γίνει αποδεκτός.

  112. GeoKar said

    Και στο ΝΑ Πηλιο, απέναντι απο Β. Εύβοια κ Σκιαθο, υπάρχει βράχος / κάβος που οι ντόπιοι αποκαλούν Αραπη επειδή έχει μια μεγάλη μαύρη μουτζαλιά που φαίνεται από τη θάλασσα – και ενδιαφέρουσα ιστορικό-μυθολογική εξήγηση, αλλά αυτήν άλλη φορά. Γενικότερα, πάντως, πιστεύω πως είναι το πλαίσιο κ ο τρόπος που χρησιμοποιείται μια τέτοια λέξη και όχι η λέξη αυτή καθαυτή, εκτός αν πρόκειται για ύβρη, καθορίζουν τη σημασία κ το «σχετικό» της βαρος. Άλλη δηλαδή περίπτωση η κυρία στο λεωφορείο (βλ. 73), άλλη ο διάλογος των ναυτικών (βλ. 14) και άλλη, για παράδειγμα, τα «νεγρακια» (βλ. 93) κατά προτίμηση απο τον Τάσο στη Γλυφάδα. Σε κάθε περίπτωση, όμως, είναι προτιμότερη η «ιστορική» παρά η υστερική προσέγγιση οπως, κατά τη γνώμη μου, η προσφάτως ενσκηψασα «επιδημία κορεκτιλας».

  113. Γιάννης Κουβάτσος said

    110: Νομίζω πως ο …μαύρος και μακρύς ήταν ο θρυλικός Πάτρικ «πώς γκένεν αυτό;» Ογκουνσότο. ☺

  114. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    57 Διαφέρει όταν το λέει μαύρος. Και ο Γάλλος βουλευτής Kofi Yamgnane (μαύρος) είχε πει «je suis breton, mais apres la marée noire» αλλά από έναν λευκό θα ήταν ανεπίτρεπτο.

    60 Το ελευθέρωσα, δες στο τέλος

    86-88 Ναι, έτσι

    107 Α μπράβο, πολύ ωραία

  115. Alexis said

    #96: Μάλλον γκάφα έκανα. Είπα «μικρό δείγμα» και έβαλα όλο το δίσκο 🙂

  116. gbaloglou said

    102 Ίσως, αν και μάλλον έχεις κατά νου την ως πέρυσι πρέσβειρα.

  117. Κιγκέρι said

    Υπάρχουν και οι Αφροέλληνες της Θράκης:

    http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=415642

  118. BLOG_OTI_NANAI said

    Ο χειρισμός κάθε τέτοιας μορφής ευρέως αμφιλεγόμενης τέχνης, οφείλει να γίνει με γνώμονα την ευγένεια και την Δημοκρατία. Η διαφωνία με καταστροφές αγαλμάτων, δεν είναι από «αγάπη» στον κάθε Λεοπόλδο αποικιοκράτη, αλλά λόγω των συνεπειών και του φαύλου κύκλου που μπορούν να γεννήσουν οι καταστροφές.

    Εάν η πολιτική ορθότητα δεν σταθεί ενάντια στις αυθαίρετες καταστροφές κάθε είδους τέχνης, τότε οφείλει να εξομοιωθεί με τον φασισμό. Οχλοκρατία και λαϊκά δικαστήρια σε Δημοκρατίες, οδηγούν σε δικαίωση του φασισμού. Προσωπικά, δεν πρόκειται να δικαιολογήσω ούτε ΜΙΑ τέτοια καταστροφή. Δεν υπάρχουν φασισμοί με καλές πλευρές αριστερές ή δεξιές. Φασισμός είναι κάθε αυθαίρετο «Αποφασίζομεν και διατάσσομεν» στα πλαίσια της Δημοκρατίας. Στις Δημοκρατίες μπορούν να υπάρξουν συζητήσεις για τις λύσεις που μπορούν να δοθούν σε τέτοια ζητήματα.

    Πάντως, όχι αυθαίρετες καταστροφές. Θα πρέπει κάποια στιγμή όλοι να συνειδητοποιήσουμε ότι «εμείς» σε μια δεδομένη στιγμή και ανάλογα την ιδεολογική ατμόσφαιρα μπορεί να είμαστε «οι άλλοι». Θα πρέπει λοιπόν πάντα και παντού να θεωρούμε την καταδίκη των αυθαίρετων καταστροφών ως τη μοναδική προοδευτική κατεύθυνση προς την ανοχή, ακόμα και στα βιβλία του Χίτλερ που θα μπορούσε πανεύκολα να «δικαιολογηθεί» η καταστροφή τους.

    Το ίδιο και με τα τραγούδια και με κάθε μορφή τέχνης, ποτέ καταστροφή, μόνο αποφυγή χρήσης για λόγους ευγένειας και συνύπαρξης, εφόσον αυτό είναι ευρύτερα κατανοητό και μιλάμε για έργα τέχνης που πράγματι είναι ευρέως αφιλεγόμενα στο σήμερα και σε αυτά δεν ανήκουν ούτε οι Πυραμίδες, ούτε αγάλματα Ρωμαίων αυτοκρατόρων ή αρχαίων στρατηγών κ.λπ. που η φόρτιση τους έχει ξεπεραστεί και ανήκουν σε ένα άλλο φάσμα αρχαίας τέχνης, σπάνιας πλέον, ανεπανάληπτης και άρα πολύτιμης, που η καταστροφή της θα μας έκανε πλέον κανονικούς Ταλιμπάν.

  119. ΣΠ said

    Το colored θεωρείται σήμερα ρατσιστικό επειδή χρησιμοποιούταν στις ΗΠΑ όταν υπήρχε διαχωρισμός στα σχολεία, στα λεωφορεία, στις τουαλέτες κλπ. για να ορίσει πού επιτρεπόταν να πάνε οι μη λευκοί. Σήμερα υπάρχει ο απόλυτα αποδεκτός όρος people of color για όλους τους μη ανήκοντες στην λευκή φυλή.

  120. Avonidas said

    Καλησπέρα.

    Έχει μια ειρωνεία αυτή η σύγχυση Άραβας/μαύρος στη σημασία του «αράπης». Αφενός διότι οι Άραβες δεν θεωρούν τους εαυτούς τους μαύρους, αφετέρου διότι, ιστορικά, ο ρατσισμός απέναντι στους αφρικανούς μαύρους ήταν διάχυτος και στον αραβικό κόσμο. Στις «Χίλιες και μια νύχτες», για παράδειγμα (εντάξει, όχι και το πιο αντιπροσωπευτικό παράδειγμα), οι μαύροι («νέγροι») παρουσιάζονται ως κουτοπόνηροι, δειλοί, κατεργάρηδες, φιλήδονοι και βίαιοι, και βεβαίως κατάλληλοι μόνο για σκλάβοι.

    Είναι βέβαια γενικότερη αυτή η σύγχυση για το ποιος ανήκει στη μαύρη «φυλή» – βασικά διότι οι φυλές είναι μια ψευδεπιστημονική κατηγορία χωρίς ξεκάθαρη υπόσταση. Μπορείς να μιλήσεις για το χρώμα του δέρματος, το σχήμα του προσώπου κλπ., αλλά υπάρχει ένα συνεχές φάσμα σε όλα τα σχετικά χαρακτηριστικά, και η επιμειξία είναι πάντοτε δυνατή.

    Στα αγγλικά χρησιμοποιούνται, για τους μαύρους με υποσαχάρια καταγωγή, τα black, African-American (αν είναι όντως Αμερικάνοι), people of colour, που συμπτύσσεται σε POC (δεν έχει την προσβλητική σημασία του colored, έγχρωμος, τουλάχιστον αν χρησιμοποιείται από τους ίδιους)· για τους μεσανατολίτες, Ινδοπακιστανούς-Νοτιοασιάτες και τους Αβορίγινες της Αυστραλίας, έχουν αυτό το αόριστο brown, το οποίο κατά περίσταση θα μπορούσαν να το χρησιμοποιήσουν και για μας, τουλάχιστον αν μας δουν χωρίς να ξέρουν την καταγωγή μας. Κινέζοι-Γιαπωνέζοι-Κορεάτες-Ινδονησιανοί (ίσως) είναι «Asian», οι ιθαγενείς της Αμερικής είναι «indigenous» ή «native American», οι Μεξικάνοι κι οι Νοτιοαμερικάνοι είναι «latinos».

    Για τους λευκούς χρησιμοποιείται καμιά φορά σε επίσημες περιγραφές το «Caucasian», Καυκάσιος, που μας έχει ξεμείνει από μια παμπάλαια κατηγοριοποίηση των φυλών, της εποχής του «επιστημονικού» ρατσισμού, διότι οι κάτοικοι μιας περιοχής του Καυκάσου θεωρήθηκαν το καθαρότερο, αρχετυπικό δείγμα της λευκής φυλής.

    Είναι κάπως γελοίο να χρησιμοποιείται το brown για τη μισή υφήλιο, και λευκοί να είναι μόνο οι αγγλοσάξονες κι οι σκανδιναβοί. Γενικά είναι κάπως γελοία όλη αυτή η κατηγοριοποίηση, αλλά αυτό που έχω προσέξει είναι η τεράστια διαφορά ανάμεσα στο πώς αυτοπροσδιορίζεται κάποιος και στο πώς τον αντιλαμβάνονται άλλοι άνθρωποι διαφόρων εθνικοτήτων.

  121. Λοζετσινός said

    104 Αγαπητέ Κιγκέρι ευχαριστώ.1983 το ίδιο και στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων αλλά και σε τοίχους στην πόλη. Δεν θυμάμαι καλά αλλά είναι πιθανόν να το είχε κυκλοφορήσει τότε ο Τζίμης Πανούσης.
    107 spiridione καλό. Πρώτη φορά είδα και τη λέξη κατευόδιο να την γράφουν ωμέγα!.

    ..Ο Γύζης είχε σίγουρα νιώσει έλξη για την παράδοξη αυτή παρουσία στο κέντρο της μικρής Αθήνας. Μίας παρουσίας όμως πλήρως αποδεκτής και αφομοιωμένης. «Αφρικανός την γέννησιν και την επιδερμίδα/ υπήρξεν υποκείμενον ελληνικής αγάπης», έγραφε στο τελευταίο κατευώδιο το «Αστυ».

  122. gpoint said

    # 43

    Α βρε Λεόνικε, στο καμάκι τίποτε…;έπρεπε να πεις πως στείλανε πολύ ωραίες ενώ είχαμε ζητήσει σκέτες ωραίες και θα ανεβούν τα έξοδα, να δεθς πως θα τσίμπαγαν. Πρέπεινα σου δείξω εγώ πως προπονούμαι στα χταπόδια για να καμακώνω ! Αφού να φαντασθείς η αρκούντως μελαχροινή αραβoλιβανέζα μου, υπέγραφε τα γραμματά της «ta negresse» ! 🙂 🙂

  123. Θρασύμαχος said

  124. Μαρία said

    Ο πάντα Αδωνης: «Δεν συζητείται ότι η δολοφονία αυτού του… [ψάχνει το όνομα] ατυχούς… [ψάχνει] έγχρωμου Αμερικάνου, ήτανε πάρα πολύ…,
    https://www.efsyn.gr/stiles/askiseis-mnimis/247531_o-adonis-me-ti-soti-sti-hora-ton-lotofagon

  125. Θρασύμαχος said

    https://theconversation.com/daniel-arap-moi-the-making-of-a-kenyan-big-man-127177

  126. Reblogged στις anastasiakalantzi50.

  127. Κιγκέρι said

    When I born, I black.
    When I grow up, I black.
    When I go in sun, I black.
    When I scared, I black.
    When I sick, I black.
    And when I die, I still black.

    And you white people.
    When you born, you pink.
    When you grow up, you white.
    When you go in sun, you red.
    When you cold, you blue.
    When you scared, you yellow.
    When you sick, you green
    And when you die, you grey…
    And you calling me colored??

    «Variously attributed to Josh White, “an African child”, Malcolm X, the Oglala Lakota, and an anonymous pupil of King Edward VI School, Birmingham, UK; but most likely one of various renditions into English from the French of a poem by Senegalese poet and first president of Senegal Léopold Sédar Senghor (1906-2001).»

  128. Avonidas said

    Σχετικά με τα τραγούδια, τα βιβλία και τις δυνητικά προσβλητικές λέξεις σ’ αυτά: υπάρχει το ζήτημα κατά πόσον η ίδια η χρήση της λέξης συνιστά ρατσισμό, ή αν αυτό προϋποθέτει ρατσιστική πρόθεση εκ μέρους εκείνου που τη χρησιμοποιεί.

    Στ’ αγγλικά υπάρχει αυτή η φράση, «intent is not magic»· με δυο λόγια σημαίνει «μπορείς να προσβάλεις ή να βλάψεις και χωρίς να το θέλεις, το γεγονός ότι δεν είχες πρόθεση δεν εξαλείφει το παράπτωμα». Σε γενικές γραμμές καταλαβαίνω το σκεπτικό, και συμφωνώ. Αν μου επισημανθεί ότι αυτό που είπα προσβάλλει τους γύρω μου, κι αν δεν έχω καλό λόγο να τους προσβάλω*, τότε οφείλω να ζητήσω συγγνώμη, αν μη τι άλλο για την άγνοιά μου. Παράλληλα, όμως, έχω το δικαίωμα να δικαιολογηθώ και να μου αναγνωριστεί ότι πρόσβαλα εν αγνοία μου· κι έχω επίσης το δικαίωμα σε μια δεύτερη ευκαιρία, εφόσον διορθωθώ.

    Το επισημαίνω αυτό διότι πολύ συχνά, ιδίως στα ΜΚΔ, άνθρωποι στιγματίζονται ως ρατσιστές, σεξιστές και φασίστες για τα πιο ανεπαίσθητα στραβοπατήματα, και καταδικάζονται συνοπτικά σε ηλυντσάρισμα, παρά τις ξεκάθαρες διαβεβαιώσεις τους ότι δεν είχαν την πρόθεση και παρά την προθυμία τους να επανορθώσουν.

    *το να πεις «φασίστα» κάποιον που είναι φασίστας είναι απλά δήλωση γεγονότος· αν κάποιος προσβάλλεται, είναι επιλογή του να πάψει να είναι

  129. Θρασύμαχος said

    https://lh3.googleusercontent.com/proxy/2DYCDze5vFACiL6gi7z98cH5lVX5O7MydLmFnujik_128AznU_zlAo8sbqtJmO2FfcJzSX5bUXUEKG2LTDkwsPJixGU3DSlyIMa5Wv7TUVBoi3szqNCbGxyOF1CqEdF-PVk

    https://lh5.googleusercontent.com/proxy/LOAd8Ro2uEgvqEPC0noSKaJ2wUQlU70sbcUOJfTOqKX-abs7Ppec9lrdNSdA4m0MTMnpsoD4LJC4Wt_V7jCcBJFz1aPi0cFw1BUlWT73_NcqMNc

  130. Μαρία said

    127

  131. Θρασύμαχος said

    Επίσης η Κρήτη είχε τους δικούς της http://www.explorecrete.com/chania/GR-chania-chalikoutes.html (για όλα έχει κάτι ξεχωριστό η Κρήτη)

  132. Voyageur autour de la chambre said

    @132
    Το λινκ που έβαλα είναι όλη η αναζήτηση, εννοώ αυτό που φαίνεται στο πρώτο αποτέλεσμα. (και που βλέπω ότι είναι από το 2018 και η ονομασία ακόμα ήταν ίδια)

    https://www.vice.com/gr/article/ne9z3m/to-arapaki-den-8a-legetai-pia-arapaki

  133. Pedis said

    [ Κι αν είχε δώσει … αλλά δεν είχε φάει λίγες, παρόλ’ αυτά το μυαλό του δούλευε ρολόι.]

  134. Pedis said

    # 119 – δεν είναι πολύ ακριβής όρος επειδή ούτε λευκοί υπάρχουν.

    [Γνωρίζεις από πότε και υπό ποιες συνθήκες «επικοινωνίας» πείστηκαν οι μαύροι να μην αυτοαποκαλούνται νέγροι/μαύροι αλλά έγχρωμοι; ]

  135. … το αράπικο άλογο, το αράπικο φυστίκι αλλά και τα αράπικα, ως γλώσσα, στους Άραβες αναφέρονται. …

    Και αραποσίτι το καλαμπόκι.
    Εξευγενισμένο στο άνθος αραβοσίτου, αραβοσιτάλευρο, κλπ.

  136. loukretia50 said

    135. Μιχάλη, μάλλον πρέπει να καταργηθεί και το ,,, αραποcity!

  137. Theodoros A. Peppas said

    101. Πολύ σωστά, δεν ήξερα το γερμανικό μόνο, όχι βέβαια πως με εξέπληξε το «Zehn kleine Negerlein». Υπάρχει, όμως, και το σοβιετικό φιλμ Desyat Negrityat (1987) όπου ο σκηνοθέτης και σεναριογράφος Στανισλάβ Γκοβορούχιν χρησιμοποιεί τον αρχικό τίτλο.
    https://www.imdb.com/title/tt0092879/ το αμερικανικό το ωραιοποεί, αλλά Desyat Negrityat (Russian: Десять негритят, «Ten Little Negroes»

  138. loukretia50 said

    – «Έχω μια φίλη έγχρωμη, υπέροχη κοπέλα…»
    -«Τι χρώμα είναι δηλαδή? »
    Μόνο απορία παιδική – χωρίς χροιά ειρωνική
    τη λέξη αυτή δεν παρωδεί.

    Συχνά «οι διαφορετικοί» μια καραμέλα
    είναι πικρή μ΄απόχρωση εξωτική
    σε choκολά ή μουσταρδί

    Δηλ. αν έλεγα ότι έχω μια φίλη μαύρη, τι θα πείραζε?
    (το μαύρη το λέω και για την κολλητή που είναι ανοιχτόχρωμη αλλά έχει 3 παιδιά!)

  139. Jorge said

    “Καπνίζεις σα τον Αλή Γκογκό”

    http://www.haniotika-nea.gr/stigmiotipa-apo-ti-zoi-ke-ti-drasi-tou-ali-gkogko-sta-chania/

  140. Ο όρος Έγχρωμος παραμένει ακόμα στο National Association for the Advancement of Colored People (NAACP) και Negro στο ίδρυμα υποτροφιών United Negro College Fund (UNCF), αν και το UNCF συχνά αναφέρεται ως United College Fund.

  141. ΣΠ said

    134
    Νομίζω ότι οι μαύροι προτιμούσαν το negro παλιότερα και το black μετά έναντι του colored. Πάντως δεν θεωρούν όλοι το colored προσβλητικό παρότι ιστορικά είναι αρνητικά φορτισμένο. Ας πούμε ακόμα και σήμερα υπάρχει ο οργανισμός National Association for the Advancement of Colored People (NAACP). Από την δεκαετία του ’80 ο όρος που χρησιμοποιείται επίσημα είναι African-American για τους μαύρους και people of color για τους μη λευκούς, ακόμα και τους κινέζους. Π.χ. άκουσα τον Andrew Yang να αυτοαποκαλείται person of color.

  142. Θωμάς said

    Το «στραβαραπάδες» υπάρχει και σε πολλά δημοτικά τραγούδια, όπως π.χ. σ’ αυτό που περιγράφει τη θυσία του Παπαφλέσσα στο Μανιάκι:

    «εμπρός, εμπρός, μωρέ παιδιά, στο Νιόκαστρο να πάμε,
    να κάμωμ’ έναν πόλεμο με τους στραβαραπάδες
    …………………………………………………………………..
    Μπραήμ πασάς μάς έζωσε με τους στραβαραπάδες»

    Το «στραβαραπάδες» σε καμμία περίπτωση δεν υπονοεί ότι οι Αιγύπτιοι του Μπραΐμη έπασχαν από αρρώστιες των ματιών. Όπως εξηγεί ο Βρετανός φιλέλληνας Julius Millingen στις αναμνήσεις του («Μemoirs of the affairs in greece, containing an account of the military and political events, London», Λονδίνο 1831), η φήμη ότι οι Αιγύπτιοι (Αράπηδες) του Μπραΐμη ήσαν θεόαστραβοι είχε βγεί από μιά ναυμαχία με το Μιαούλη μεταξύ Ύδρας και Κρήτης, όπου ενώ είχαν το πάνω χέρι, ξαφνικά στραβώθηκαν και άφησαν τον Μιαούλη να πάρει πλεονέκτημα και να τους συντρίψει. Ο Millingen αποδίδει στα αγγλικά το «στραβαραπάδες» με τη φράση «blind Arabs» https://tinyurl.com/y78zalp7

  143. Alexis Charitos said

    «Στη σύγχρονη γλώσσα, ωστόσο, έχει περιοριστεί στη δήλωση του ανθρώπου μαύρου χρώματος, του Αφρικανού, ενώ συχνά χρησιμοποιείται υβριστικά ή μειωτικά, όπως το αντίστοιχο αγγλοαμερ. nigger «νέγρος».»

    Όμως, νομίζω, το νέγρος δεν είναι μετάφραση του nigger, αλλά του negro. Και το negro, αν και δεν προτιμάται, δε θεωρείται προσβλητικό στις ΗΠΑ. (Έτσι ξέρω κι έτσι γράφει κι η Βικιπαιδεία).

    Λ.χ. πριν μερικές εβδομάδες ο ΓΓ του ΠΟΥ (που δεν είναι Αμερικανός, αλλά Αιθίοπας βέβαια) είχε πει «I am proud to be a negro», έπειτα από επίθεση που είχε δεχτεί απ’ την Ταϊβάν για την καταγωγή του.

    Αυτό φυσικά δε μεταφράζεται «είμαι περήφανος που είμαι αράπης», αλλά γιατί όχι «είμαι περήφανος που είμαι νέγρος;»

    Νομίζω με δυο λόγια ότι η λέξη διατηρεί την ουδετερότητά της παγκοσμίως, και άρα θα έπρεπε να τη διατηρεί και στην Ελλάδα όπου δεν πρέπει να την μπερδεύουμε με το nigger.

    Κι έτσι μπορούμε να αφήσουμε ήσυχα τα Νέγρικα του Λοΐζου.

    Αλλά μπορεί να κάνω και λάθος!

  144. Γιάννης Κουβάτσος said

    Αυτή η εξαιρετική ποιητική ανθολογία έχει ως υπότιτλο «Νέγροι ποιητές-νέγρες ποιήτριες». Μια ομόθεμη ανθολογία είχε κυκλοφορήσει το 1973 σε επιμέλεια της Ρίτας Μπούμη-Παπά με τίτλο «Παγκόσμια ανθολογία νέγρικης ποίησης».
    https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&url=https://www.politeianet.gr/books/9789602831533-anthologia-roes-i-poiisi-tis-mauris-afrikis-196702&ved=2ahUKEwifr-Obm4bqAhWM6qQKHQitAmAQFjAAegQIBxAB&usg=AOvVaw1Msqc6s-d2A30WAadJW38o&cshid=1592306380498

  145. Voyageur autour de la chambre said

    @93

    Το σνακ που θυμάμαι σε σχολικό κυλικείο δημοτικού στο πρώτο μισό της δεκαετίας του 80 ήταν το «Αραπάκι».

    https://www.google.com/search?sxsrf=ALeKk02CHLUYvowvCfj5V1PHkbGCGSY77A%3A1592312703830&source=hp&ei=f8PoXsLDLJHUkwWZg5DgCA&q=%CE%91%CF%81%CE%B1%CF%80%CE%AC%CE%BA%CE%B9&oq=%CE%91%CF%81%CE%B1%CF%80%CE%AC%CE%BA%CE%B9&gs_lcp=CgZwc3ktYWIQA1DqCljqCmDEEmgAcAB4AIABgAGIAYABkgEDMC4xmAEAoAECoAEBqgEHZ3dzLXdpeg&sclient=psy-ab&ved=0ahUKEwiC_86Is4bqAhUR6qQKHZkBBIwQ4dUDCAY&uact=5

  146. Είναι πλέον στάνταρ ο όρος N-word αντί για ολόκληρη την λέξη, εκτός από περιτπώσεις όπως στο σχ. 57 — κλασική περίπτωση υιοθέτησης μειωτικού χαρακτηρισμού από ομάδα που την στοχεύει ο χαρακτηρισμός.
    Υπάρχει και η γνωστή σκηνή (black humor?) από το «Μπότες, σπιρούνια, και καυτές σέλες» όπου στο παρά πέντε αποσοβείται η εκφορά της λέξης που αρχίζει από n — μάλλον στην κατηγορία ταινιών που επανεξετάζονται από διαφορετικό πρίσμα.

  147. 146, …γιατί στο 1:03 τελικά το ξεστομίζουν…

  148. spiridione said

    Οι Τζιτζιφιές παλιότερα λέγονταν Αράπικα, επειδή, κατά τον Καμπούρογλου, έμεναν εκεί το καλοκαίρι οι Αιθίοπες της Αθήνας την Τουρκοκρατία. Εδώ και διάφορες άλλες πληροφορίες
    https://books.google.gr/books?id=7wLzBgAAQBAJ&pg=PA92&lpg=PA92&dq=%CE%A6%CE%AC%CE%BB%CE%B7%CF%81%CE%BF+%CE%B1%CF%81%CE%AC%CF%80%CE%B9%CE%BA%CE%B1&source=bl&ots=DjmoBeDA-R&sig=ACfU3U1G_6hnWrHlscO1G1f0CsNgr55bQA&hl=el&sa=X&ved=2ahUKEwjf96zFxIbqAhVTwQIHHYltAM0Q6AEwCHoECCMQAQ#v=onepage&q=%CE%A6%CE%AC%CE%BB%CE%B7%CF%81%CE%BF%20%CE%B1%CF%81%CE%AC%CF%80%CE%B9%CE%BA%CE%B1&f=false

  149. Πουλ-πουλ said

    «…ο Χρήστος ο Αράπης, όπως λεγόταν, που ήταν Αιθίοπας και δεν ξέρω πώς είχε ξεμείνει στο κλεινόν άστυ (ξέρουμε ότι Αιθίοπες ήρθαν για τη διάνοιξη της διώρυγας του Ισθμού, αλλά αυτή έγινε αργότερα, ενώ ο Χρήστος πόζαρε στον Γύζη περί το 1873.»

    Στην τουρκοκρατούμενη ακόμη Αθήνα πήρχε η συνοικία των Αραπάδων, όπου έμεναν 200-300 Αιθίοπες. Σε παλαιές ζωγραφιές φαίνονται στο Θησείο ή τους στύλους του Ολυμπείου να οδηγούν τις καμήλες τους.Άλλωστε σήμερα έχουμε και την πλατεία Αβησυνίας. Πάντως η αλλαγή των τίτλων ιστορικών έργων, κατά το γούστο μας, δεν είναι κορεκτίλα, είναι ευθεία παραχάραξη των μνημείων.

    85. Και όμως, πολύ νωρίτερα, «Ο αράπης ο σκύλος, ο ταμ ταμ ταμ» ήταν η ιαχή που συνόδευε τις επελάσεις και τα γκολ του δεξιοτέχνηη Κώστα Δαβουρλή.

  150. sarant said

    Eυχαριστώ για τα νεότερα!

    111 Που βέβαια στα ελληνικά θα αποδοθεί πάλι «έγχρωμος»

    129 Δεν τα θυμάμαι αυτά τα Αραπάκια, δεν τα πρόλαβα ως παιδί

    142 Ευχαριστώ, θα το κοιτάξω.

  151. Aghapi D said

    Τα Αναφιώτικα γλύτωσαν από την κουβέντα 🙂

    Αντιγράφω: ««Μαύρες πέτρες» τα λέγαν’ κάποτε, την εποχή της Τουρκοκρατίας, γιατί εδώ βρίσκονταν τα σπίτια των σκλάβων από την Αφρική. «Λίγες οικογένειες μαύρων, δούλοι από τον καιρό της Τουρκοκρατίας, ξετρύπωσαν από τα χαμηλά χωματένια σπίτια τους» γράφει για τη γειτονιά ο Χανς Κρίστιαν Άντερσεν στο «Οδοιπορικό στην Ελλάδα» το 1841.»

    (πηγή: https://www.in2life.gr/features/notes/article/587962/10-pragmata-poy-den-xerate-gia-ta-anafiotika.html)

  152. aerosol said

    Στα ελληνικά ο αράπης έχει και μια άλλη έννοια. Στην λαογραφική παράδοση Αράπης είναι ένα υπερφυσικό ον, συνήθως επίφοβος φύλακας ενός τόπου, ή θησαυρού. Δεν έχει χαρακτηριστικά της μαύρης φυλής, ούτε καν απαραίτητα του ανθρώπινου είδους: μπορεί να είναι άσπρος σαν άγαλμα, κατάμαυρος, σε διάφορα μεγέθη, ενίοτε να παίρνει ακόμα και μορφή ζώου. Ίσως η επώδυνη μνήμη της καταστροφής που έσπειραν οι Αιγυπτιακές δυνάμεις στο Μωριά να συνέδεσαν τη λέξη με το ον αυτό ή ίσως απλά η λέξη να χρησιμοποιήθηκε σαν αναφορά σε κάτι εξωτικό, ασυνήθιστο, που γεννά δέος -οι περισσότεροι τον παλιό καιρό μάλλον δεν έβλεπαν μαύρο σε όλη τους τη ζωή, μόνο είχαν ακούσει γι αυτούς.

    Το αράπης δεν είχε απαραίτητα μειωτική χροιά στα ελληνικά και δεν συμμερίζομαι την απαξίωση για τον Αράπη του Ζαμπέτα -θεωρώ το τραγούδι παιχνιδιάρικο, για τα μέτρα της εποχής του. Καλό είναι πάντως πλέον να το… απολαμβάνουμε υπεύθυνα και με μέτρο διότι οι εποχές άλλαξαν. Το νέγρος ήταν ο πολιτικά σωστός όρος κάποτε (και στις ΗΠΑ), και τα Νέγρικα του Λοϊζου δεν έχουν ίχνος ρατσιστικής προσβολής. Αντίθετα έπαιξαν μεγάλο ρόλο να γίνουν σαφέστερα στη χώρα μας τα πάθη και τα προβλήματα των αμερικάνων μαύρων. Το ότι οι λέξεις αλλάζουν σημασία μές στα χρόνια δεν καταδικάζει τα έργα που τις χρησιμοποιούν, απλά μπορεί να δημιουργεί πού και πού την ανάγκη επεξηγήσεων και αποσαφηνίσεων.

    Θυμάμαι με χαρά δυο αχώριστους φίλους στη σχολή μου, έναν μαύρο κι έναν λευκό, εξίσου Έλληνες και οι δυο. Αγαπημένοι και άνετοι στο χιούμορ τους, ο ένας έλεγε πειρακτικά στον άλλο «τον αράπη κι αν τον πλένεις…» και έπαιρνε την απάντηση «τον λευκό κι αν τον μαυρίζεις το κατράμι σου χαλάς»! Για μένα ήταν υπόδειγμα σεβασμού, που έδειχνε στην πράξη πως όταν υπάρχει το σωστό υπόβαθρο κανείς δεν έχει ανάγκη να λογοκρίνει το χιούμορ του. Αλλά ομολογουμένως το χιούμορ χωρίς σεβασμό μπορεί να γίνει εργαλείο πόνου και καταπίεσης.

    Το μαύρος το θεωρώ απόλυτα θεμιτό, και στα ελληνικά και στα αγγλικά. Η τάση μιας ηθικολογικής υπερδιόρθωσης το είχε σε μειωμένη χρήση για κάποια χρόνια αλλά βλέπω πως το δέχονται και οι αμερικάνοι μαύροι ως ρεαλιστικό και ουδέτερο, ενώ το αφροαμερικάνος δημιουργεί αστειότητες όταν χρησιμοποιείται για να περιγράψει ανθρώπους που δεν έχουν καμία σχέση με την Αμερική ή και… την Αφρική ακόμα! Μαύρος, λοιπόν.

    #93
    Παλιά, στα πανηγύρια συνήθως, υπήρχε θέαμα όπου σε κάποιου είδους συσκευή προβολής (τη φαντάζομαι κάτι σαν μεγάλο view master σε τρίποδα) έβλεπες εικόνες εντυπωσιακού, για την εποχή, περιεχομένου. Έχει επιβιώσει η κλισέ φράση-κράχτης «Δείτε την Ελβετία με τα μεγάλα φθισιατρεία, τη σκοτεινή Αφρική με τα αραπάκια…» ή κάτι ανάλογο. Όταν πήγαινες να δεις και η εικόνα ήταν φθαρμένη σε σημείο να μην ξεχωρίζει τίποτα ή υπήρχε τεχνικό πρόβλημα, διαμαρτυρόσουν. Ανεκδοτολογικά έχει μείνει η απάντηση του χειριστή «μαύρα τ’ αραπάκια, μαύρο το σκοτάδι… τι θες να δεις;!». Σε διάφορες εκδοχές την θυμούνται όλοι οι παλαιότεροι και πήρε διαστάσεις παροιμίας.

    Το γλυκό της εικόνας το ήξερα μόνο σαν κωκ, έτσι πουλιόταν και στα σχολεία όσο ξέρω. Αλλά το Αραπάκι του στρατού ήταν κλασικό (και νόστιμο) μέχρι την αλλαγή της χιλιετίας, και αναπόσπαστο μέρος της ροής των στρατιωτικών σνακ. Θα ήθελα να ξέρω αν προσφέρεται ακόμα.

  153. Πουλ-πουλ said

    151.
    Όχι δεν ήταν τα Αναφιώτικα η γειτονιά των Αιθιόπων. Ήταν πολύ δυτικότερα. Στα σχέδια του Τραυλού, που δεν έχω πρόχειρα αυτή τη στιγμή, φαίνεται ακριβώς η συνοικία τους.

  154. Aghapi D said

    153 Ίσως εννοείς την περιοχή προς τον Κεραμεικό όπου επίσης ήταν αιθιοπική συνοικία; Η εκκλησία (πώς στην οργή τη λένε;) στην αφετηρία τών υπεραστικών λεωφορείων έχει και «αιθιοπικά» χαράγματα γι’ αυτόν τον λόγο

  155. Aghapi D said

    Πάντως υπήρξε και Αιθίοπας Σωκράτης και ήταν σπουδαίος
    https://www.athina984.gr/2018/09/27/o-aithiopas-sokratis-kai-i-dimokratia/

  156. BLOG_OTI_NANAI said

    ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ

  157. BLOG_OTI_NANAI said

  158. Θρασύμαχος said

    ουπςςς: φιστίκι με γιώτα στην πρώτη αράδα, φυστίκι με ύψιλον λίγο πιο κάτω

  159. spiridione said

    150γ. Καμία σχέση.
    Και ο Ροΐδης γράφει για τη μεγαλύτερη πληγή της Αιγύπτου, τις οφθαλμίες
    https://sarantakos.wordpress.com/2016/06/10/plagueroid/

    Μετά την εκστρατεία του Ναπολέοντα στην Αίγυπτο είχε ονομαστεί αιγυπτιακή οφθαλμία το τράχωμα.

  160. Πουλ-πουλ said

    154. Ακριβώς.
    Ας εμπιστευτούμε λοιπόν τα σχέδια αυτών, που ανάλωσαν τη ζωή τους, ερευνώντας την ιστορία της πόλης.

  161. BLOG_OTI_NANAI said

  162. Γιάννης Κουβάτσος said

    «έναν μαύρο κι έναν λευκό, εξίσου Έλληνες και οι δυο. Αγαπημένοι και άνετοι στο χιούμορ τους, ο ένας έλεγε πειρακτικά στον άλλο»
    Έτσι. Τα ίδια γίνονται και στην πολυπολιτισμική και πολύχρωμη παρέα της κόρης μου. Πολύ γέλασα όταν άκουσα να λένε σε μια φίλη τους από τη Σιέρα Λεόνε, που παραπονιόταν για κάτι, «Τι να κάνεις, μαύρη, κι εσύ!…». Όταν είναι εντελώς σαφές ότι στην παρέα δεν υπάρχει ούτε υποψία ρατσισμού, τα πειράγματα δίνουν και παίρνουν εκατέρωθεν. ☺

  163. gbaloglou said

    Αράπικο

  164. sarant said

    157 Eιδες και πόσα σύνθετα υπάρχουν;

    159 Κι εγώ αυτό ήξερα

  165. Πέπε said

    153
    Παραμύθια λέει ο Άντερσεν.
    Τα Αναφιώτικα είναι γειτονιά που δεν υπήρχε πριν τους Αναφιώτες! Δε λέω, μπορεί να μην ήταν εντελώς άχτιστα, αλλά 200-300 νοματαίους δε στέγαζε.

  166. BLOG_OTI_NANAI said

    Σχολικό βιβλίο 1923. Εκ πρώτης όψεως απαξιωτικές εκφράσεις για τους μαύρους, εντούτοις στο ίδιο βιβλίο θεωρεί βάρβαρους τους δουλέμπορούς και δηλώνεται ικανοποίηση για την ελευθερία τους:

    Το αράπης ως κανονική έκφραση σε σχολικό βιβλίο του 1931:

    Αίνιγμα:

  167. Triant said

    31: Κάποιοι Αιγυπτιώτες που ξέρω αποκαλούσαν (και αποκαλούν) τους ντόπιους Αιγύπτιους ‘Αραπάδες’ με την απαξίωση βέβαια του μισο-αποικιοκράτη (τρομάρα τους).

  168. BLOG_OTI_NANAI said

    «Αραπιστάν»:

  169. dryhammer said

    από το
    https://astinomiko.gr/1983-%CE%B2%CE%AF%CE%BF%CF%82-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%B9%CF%84%CE%B5%CE%AF%CE%B1-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CF%80%CE%B5%CF%84%CE%B1%CE%BB%CE%BF%CF%8D%CE%B4%CE%B1-%CE%B2%CE%B1%CE%B3/

    «…Τέσσερις μήνες αργότερα, μετά από άφθονη κατανάλωση αλκοόλ στο νυχτερινό κέντρο «Αραπάκια» στο Βασιλικό, όπου διασκέδαζε με τον 23χρονο Κώστα Κουτελιέρη, τον 26χρονο Διονύση Φούκα και τρεις γυναίκες του μαγαζιού, άνοιξε πυρ με αυτόματο όπλο επειδή σταμάτησαν τα όργανα! …»

  170. spiridione said

    169. Αραπάκια στο Βασιλικό;

  171. loukretia50 said

    Ατζεμιστάν? πω πω πιλάφια! Ναυτικοί θα είναι!

    Είναι έτσι Βλογιώτατε? – ελπίζω να μη διαπράττω κι εγώ αδίκημα!!

  172. dryhammer said

    166. Βλέπω και την άσκηση 3 της παρ. 12 στην Πατριδογραφία του 1923 (εγώ πρόλαβα μάθημα της Πατριδογνωσίας, χωρίς βιβλίο, που μαθαίναμε για τη Χίο και τα χωριά της), που λέει:
    3) Να γράψετε καλλιγραφικά : Η Αφρική είναι η χώρα που ζουν οι αράπηδες (για την εμπέδωση)

  173. 167 Όλοι οι Αιγυπτιώτες που έχω γνωρίσει, έτσι τους αποκαλούν. Απαξιωτικά, εννοείται.

  174. Nestanaios said

    37.
    Και μόνο γλωσσικά δύναται κανείς να είναι Έλληνας.

  175. BLOG_OTI_NANAI said

    166: Η άσκηση με τα καλλιγραφικά είναι το κάτι άλλο…

  176. Nestanaios said

    166.
    Δόξα τώ θεώ. (Δυικός αριθμός. Δήμητρα και Περσεφόνη).

  177. Γιάννης Κουβάτσος said

    Δεν πρόσεξα αν αναφέρθηκε σε κάποιο σχόλιο ή απαξιωτική λέξη «κάφροι», που χρησιμοποιούσαν οι υπέρμαχοι του απαρτχάιντ στη Νότια Αφρική, όταν αναφέρονταν στον μαύρο πληθυσμό.

  178. BLOG_OTI_NANAI said

    Τώρα ψάχνω, και βλέπω ότι «Ατζεμιστάν» έλεγαν οι Τούρκοι το Ιράν-Περσία

  179. BLOG_OTI_NANAI said

    Επίσης είδα κάπου ότι το «Αραπιστάν» είναι το «Κουζεστάν» επειδή εκεί ζει (ζούσε;) αραβική μειονότητα.

  180. Μαρία said

    177
    Το έχουμε ξανασυζητήσει. Καφίρ σημαίνει άπιστος στα αραβικά. Και το σημερινό Νουριστάν στο Αφγανιστάν είναι μετονομασία του Καφιριστάν.

  181. BLOG_OTI_NANAI said

    177: Σε παλιά βιβλία σχολικά βιβλία γεωγραφίας αναφέρεται περιοχή «Καφρία» και συχνά αναφέρονται ως φυλή: π.χ. Σουδανοί, Μπαντού, Μπασούτι, Κάφροι.

  182. spiridione said

    153. Σε μια ανακοίνωση του Κ. Ζησίου που υπάρχει και στα Μνημεία του Καμπούρογλου, γράφεται:
    Υπό το βόρειον τείχος της Ακροπόλεως, κατά το Πελασγικόν όπου η σημερινή συνοικία τα Αναφιώτικα, μέχρι του Αρείου Πάγου και προς το Θησείον, κατώκουν Αιθίοπες (αράπηδες) απελεύθεροι των Τούρκων της Αττικής: οι Αιθίοπες ούτοι είχον ιδιαίτερον τέμενος κατά τον ναόν του Ολυμπίου Διός: ξηρασία δε δεινή έπνιγε την Αττικήν ολίγον προ της επαναστάσεως, εγένετο δε λιτανεία, δέησις (λέησις, ελέησις) υπό των Χριστιανών, παρακολουθούντων και των Τούρκων, ο Θεός δεν απεφάσιζε να βρέξη: επανελήφθη η δέησις υπό των Τούρκων μόνων, αλλ ‘ η αυτή ξηρασία εξηκολούθει να είναι, τρίτοι έκαμον την λιτανείαν οι αράπηδες και κατά την διάρκειας αυτής ο ουρανός ήνοιξε τους καταρράκτας του, έλεγον δε οι Αθηναίοι Έλληνες και Τούρκοι, «βρε οι αραπάδες έχουν πιο πίστι από μας».
    https://anemi.lib.uoc.gr/php/pdf_pager.php?rec=/metadata/3/7/5/metadata-446-0000042.tkl&do=213647_01.pdf&pageno=312&width=409&height=637&maxpage=444&lang=el

  183. BLOG_OTI_NANAI said

    181: Αλλού λέει και για ζώα: Αφρικανικός ελέφας, ρινόκερως, ιπποπόταμος, Καφρικός βούβαλος, Καμηλοπάρδαλις.

  184. Είναι και τα αραπάκια που φυλάνε το χαρέμι καθώς το πηγαίνουν στον Αλή Πασά – ντιριντάχτα

  185. spiridione said

    169. Σε μια ελληνική ταινία με τη Νόρα Βαλσάμη που έβλεπα πρόσφατα, είχε ένα κέντρο «Τ’ αραπάκια» (έτσι με απόστροφο στην επιγραφή).

  186. Triant said

    170: Αραπάκια στο Βασιλικό;

    Διάσημα και διαβόητα ταυτοχρόνως.

  187. spyridos said

    168
    Καραμανλίδικα δεν είναι?

    178
    Γράφτηκε προχθές και από το Νικοκύρη (ατζέμ πιλάφι)

  188. 71,
    Αραπάκης και επώνυμο — Οδός Αραπάκη τρεις δρόμους δίπλα από κει που μεγάλωσα στην Καλλιθέα.

  189. 185, … είχε ένα κέντρο «Τ’ αραπάκια» …

    Στην πιο σύγχρονη έκδοσή του:
    Τα ραπάκια

  190. spyridos said

    Γιάννης Αράπης
    παλιός μου γείτονας και καταπληκτικός άνθρωπος

    «από τη Βικιπαίδεια»
    Ο Ιωάννης Αράπης (29 Οκτωβρίου 1931-20 Μαρτίου 2013) ήταν Έλληνας οικονομολόγος και πολιτικός. Υπηρέτησε ως βουλευτής του ΔΗΚΚΙ στην εκλογική περιφέρεια Β΄ Πειραιά από το 1996 ως το 2000.
    Γεννήθηκε στο Κεντρικό Άρτας. Από το 1943 ως το 1944 ανέπτυξε αντιστασιακή δράση. Το 1964 ανέλαβε εκδότης της εφημερίδας «Περαμαϊκό Μέλλον» και την ίδια χρονιά εξελέγη για πρώτη φορά δημοτικός σύμβουλος Περάματος. Μετά την πτώση της χούντας κέρδισε 4 συνεχείς επανεκλογές στο δημοτικό συμβούλιο. Ήταν επίσης πρόεδρος του δημοτικού συμβουλίου, αντιδήμαρχος και πρόεδρος του Πνευματικού Κέντρου Περάματος.
    Τη δεκαετία του ‘ 90 εντάχθηκε στο ΔΗΚΚΙ. Κέρδισε τις εκλογές του 1996 στη Β΄ Πειραιά και υπηρέτησε μία θητεία ως το 2000[1].

    Ο Γιάννης Αράπης πέθανε από καρκίνο σε ηλικία 82 ετών και κηδεύτηκε στο Πέραμα[2] το Μάρτιο το 2013.

  191. kpitsonis said

    77 Υπάρχουν και οι Halicuti Band . https://youtu.be/wQ1kO9TUVsc

  192. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Δεν είμαι στο σπίτι για να το ψάξω και να το ανεβάσω, αλλά θυμάμαι καλά ότι σε κάποιο ΚΚΕ κείμενο της περί τα Δεκεμβριανά περιόδου που επιτίθεται στους Άγγλους (πιθανότατα δημοσιογραφικό και όχι επίσημο) περιλαμβάνεται και το «αραπάδες». Και βέβαια, είναι απίθανο να είχε η εν λόγω χρήση ρατσιστικό νόημα, άρα εύκολα συμπεραίνει κανείς ότι εκείνο τον καιρό το «αράπης» δεν ήταν υποτιμητικό..

  193. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    Ενδιαφέρον το σημερινό. Και τα σχόλια, επίσης! (Ο Blog έδωσε ρέστα… Τα πάντα όλα! 🙂 )

    Προς το παρόν, μερικά μουσικά αράπικα.

    – Αράπ ζεϊμπέκικο (Βαμβακάρης-1933):https://youtu.be/if4SkbfCSvI [Αν μπορείτε, δείτε το κιόλας. Θα σας αποζημιώσει, νομίζω!]
    – Τα μάτια σου τ’ αράπικα (Βαμβακάρης-1933):https://youtu.be/7MkPxBdqiRo
    – Το πείσμα σου τ’ αράπικο (Περιστέρης-1939):https://youtu.be/zcuujJwMrEg

    Φανταστείτε τι γελοίες καταστάσεις προκύπτουν στα παραπάνω τραγούδια με (λέμε τώρα…) «αλλαγές» ή και υπομνηματισμούς του τύπου: έγχρωμος, μαύρος… 😵😂

  194. Νέο Kid said

    192. Ινδοί και Νεπαλεζοι ήταν οι εν λόγω, και ασφαλώς ρατσιστικό ήταν το «αραπάδες» αφού δεν ήταν αραπάδες ,δηλαδή Άραβες, αλλά απλά «μαυριδεροί»

  195. ΚΩΣΤΑΣ said

    «τσι τς Αράπδις ντ γκουπριγιά» Θα το θυμάστε, εδώ νομίζω δημοσιεύτηκε. Από την εξέγερση των Μυτιληνιών εναντίων των Άγγλων το 1944, μετά την απελευθέρωση.

    «Του ΙΑΜ, του ΙΑΜ τσι γ’ ΙΠΟΝ
    μας ανοίξαν τα μάτια λοιπόν
    …………………………………….
    δε του πήρι ακόμα χαμπάρ
    τς έςτσλι τουν Παπαντριγιά
    τσι τς Αράπδις ντ γκουπριγιά
    να μας βάλιν τσινούργιου σαμάρ.
    ……………………………………….»

  196. BLOG_OTI_NANAI said

    187α: Ναι, καραμανλήδικα

  197. ΣΠ said

    195
    Εδώ είχε δημοσιευτεί: https://sarantakos.wordpress.com/2019/12/17/mimis-3/
    αλλά δεν λέει «τς Αράπδις», λέει «του Σκόμπυ».

  198. BLOG_OTI_NANAI said

    Υπάρχει και ο Αλέκος Αράπης, μπασίστας του συγκροτήματος «Απροσάρμοστοι» που έπαιζαν με τον Παύλο Σιδηρόπουλο. Είχα αγοράσει τον δίσκο αυτόν (η εικόνα είναι από το διαδίκτυο):

  199. BLOG_OTI_NANAI said

    192: Ναι, υπάρχει τέτοια αναφορά, αν και πολύ σπάνια (μοναδική;) σε όσα κείμενα του ΚΚΕ κοίταξα.

  200. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @194. Νομίζω ότι η υποτιμητική σημασία δεν είχε φυλετική στόχευση, αλλά πήγαινε στους Άγγλους- εσείς που κουβαλάτε από τις αποικίες κακομοίρηδες για να σκοτωθούν για λογαριασμό σας..
    @195. Κώστα είσαι απίθανος! Παρόλο που αυτό που υπονοώ στο (192) είναι διαφορετικού στύλ, το δικό σου στιχούργημα επιβεβαιώνει ότι το «αραπάδες» δεν σήμαινε φυλετική υποτίμηση..

  201. BLOG_OTI_NANAI said

    193α: 🙂

  202. Γιάννης Κουβάτσος said

    192: Άρθρο του Καραγιώργη ήτανε.
    .» Ο κ. Σκόμπι όμως για λογαριασμό του Παπανδρέου κηρύσσει το στρατιωτικό νόμο και με τανκς, πεζικό, πυροβολικό με αεροπλάνα, με τους αραπάδες και σε συνεργασία με τους μπουραντάδες και τους Ράλληδες πυροβολεί τον κόσμο, πυρπολεί την Καισαριανή, γκρεμίζει ό,τι περισώθηκε…»
    https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&url=https://www.rizospastis.gr/story.do%3Fid%3D2626726&ved=2ahUKEwiB5P2L94bqAhWH-qQKHbX_DyMQFjAAegQIBBAC&usg=AOvVaw0GZF1idxkVBsKcpvLXHfui&cshid=1592331119929

  203. Γιάννης Κουβάτσος said

    Και στην «Ελεύθερη Λέσβο»:
    «Οι δολοφόνοι του γενναίου λαού της Αθήνας και του Πειραιά, ο Παπανδρέου κι ο Σκόμπι, θέλουν να ματοκυλίσουν και το ηρωικό νησί μας. Θέλουν να φέρουν μια μαύρη τρομοκρατία για να μας υποδουλώσουν. Εξι πλοία με αραπάδες βρίσκονται στο λιμάνι της Μυτιλήνης. Νιάτα και λαέ! εμπρός, όλοι, άντρες, γυναίκες και παιδιά, να ζητήσουμε να φύγουν απ’ το νησί μας οι μαύροι. Θάνατος στο φασισμό -Λευτεριά στο λαό.»
    https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&url=https://www.rizospastis.gr/story.do%3Fid%3D50473&ved=2ahUKEwiB5P2L94bqAhWH-qQKHbX_DyMQFjABegQIBBAH&usg=AOvVaw2Anb0vQvrdzFvuC49bJP8n&cshid=1592331246531

  204. ΚΩΣΤΑΣ said

    197 Σταύρο, εγώ κάτι θυμόμουνα από εδώ για αράπδις, γκούκλισα και το βρήκα στην παρακάτω διεύθυνση που βάζω. Τώρα δεν παίρνω όρκο πως είναι το πρωτότυπο.

    https://www.armyvoice.gr/2018/12/mitilini-ta-christougenna-tou-44-ke-i-niki-tou-eam-elas/

  205. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    202-203 Τι κάνεις και μερικά δικά σου τα κρατάει η σπαμοπαγίδα, δεν ξέρω

    Για τους αραπάδες και το ΕΑΜ υπάρχει και αφίσα του 1944 με έναν τέτοιον που ατιμάζει αγνή Ελληνίδα

  206. Γιάννης Κουβάτσος said

    205: Δεν αποκαλύπτω τα μυστικά της τέχνης μου. ☺

  207. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    BLOG_OTI_NANAI και Γιάννη Κουβάτσο, υποκλίνομαι!!! 🙂 🙂

  208. Μαρία said

    205
    Την είχα πρωτοδεί σε άρθρο της Αγγ. Ψαρά στην ιστορία του Βιβλιοράματος.

  209. Πάνος με πεζά said

    Από την αυτοβιογραφία Ζαμπέτα :
    «…Όλη εκείνη την εποχή (σ.σ. 1961) που όλοι τους κλέβανε τις Ινδίες, την Τουρκιά και την Αραπιά, έπρεπε να κάνουμε κι εμείς κάτι για να είμαστε επίκαιροι. Και είχαμε κάτσει με το Βασιλειάδη και κάναμε ένα τραγούδι, τον «Αράπη». Ελληνικότατο τραγούδι, αλλά έφερνε γύρω από τα μαύρα σκοτάδια. Το είχαμε φτιάξει από το ’57-’58, αλλά τώρα είχαμε αρχίσει να κάνουμε ζημιά με αυτό το τραγούδι.Φτιάχνουμε τότε και το «Μαθητή». Στην αρχή τα λέγαμε αλλιώς αυτά τα τραγούδια στο μαγαζί, σοβαρά, Και μάλιστα τον «Αράπη» το είχε ηχογραφήσει τότε ένας ευρωπαϊστας τραγουδιστής σε ρυθμό τσα-τσα. Τον «Αράπη» και το «Μαθητή» τα ηχογράφησε το ’61 ο Καναρίδης…»
    Kαι παρακάτω λέει ότι τον ξαναηχογράφησε το 1964, με πέντε μπουζούκια (Χιώτης, Καρνέζης, Παπαδόπουλος, μακρυδάκης και Καραμπεσίνης) , χωρίς να παίζει ο ίδιος, και βλέποντας μια πλειάδα τραγουδιστών να βρίσκονται για άλλους λόγους εκείνη την ώρα στην εταιρία, είχε αυτή την έμπνευση της αναφοράς των ονομάτων, όπως και να τους βάζει να κάνουν χορωδιακά «όαααααα». Μάλιστα λέει ότι ανάφερε και το Μανώλη Αγγελόπουλο που ήταν τσιγγάνος, με νόημα. Η ατμόσφαιρα του ιδιότυπου αυτού «πάρτι » πέρασε στην ηχογράφηση…

  210. Alexis said

    #181: Θυμάμαι κι εγώ παλιά σχολική εγκυκλοπαίδεια να αναφέρει ως αφρικανικές φυλές τους Ζουλού τους Μπαντού και τους Κάφρους.

  211. Alexis said

    #188: Αραπάκης λεγόταν και ο αρχηγός ΓΕΝ την περίοδο που έγινε το Κυπριακό, καλοκαίρι του 1974.

  212. loukretia50 said

    Ένα παλιό άρθρο (2004) που βρήκα ενδιαφέρον.
    Ο αρθρογράφος εξηγεί γιατί προτιμάει το “Black”.

    Why I’m Black, Not African American
    John H. McWhorter – Los Angeles Times- September 8, 2004
    https://www.manhattan-institute.org/html/why-im-black-not-african-american-0153.html

    It’s time we descendants of slaves brought to the United States let go of the term «African American» and go back to calling ourselves Black – with a capital B.
    …………………………..
    So, we will have a name for ourselves – and it should be Black.
    «Colored» and «Negro» had their good points but carry a whiff of Plessy vs. Ferguson and Bull Connor about them, so we will let them lie.
    «Black» isn’t perfect, but no term is.
    Meanwhile, the special value of «Black» is that it carries the same potent combination of pride, remembrance and regret that «African American» was designed for.
    Think of what James Brown meant with «Say it loud, I’m Black and I’m proud.»
    And then imagine: «Say it loud, I’m African American and I’m proud.»

  213. Γιάννης Κουβάτσος said

    208:Πω πω, ρε φίλε, πώς αλλάζουν οι καιροί!…Τέτοια αφίσα τώρα φαντάζεστε ποιοι θα τοιχοκολλούσαν. ☺

  214. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    Περί χαλικ(χ)ούτηδων.
    – Δεν υπήρχαν μόνο στα Χανιά, αλλά και στο Ηράκλειο (ίσως και αλλού στην Κρήτη).
    https://12iccs.proceedings.gr/el/proceedings/category/38/34/288 (σελ.11)

    – Η λέξη είναι σε χρήση και σήμερα, κυρίως το ρήμα ‘χαλικ(χ)ουτίζω’ = μιλώ γρήγορα και ακαταλαβίστικα. Υπήρχε και το ‘χαλικουταριό’ = μέρος ακατάστατο και βρόμικο.

    – Στο λινκ που δίνουν το Χτήνος (#78), αλλά και ο Θρασύμαχος (#131), ο συγγραφέας ισχυρίζεται ότι: Το «χαλικούτης» προέρχεται από το αφρικανικό Χαλ Ιλ Κούτι, δηλαδή «Άφησε κάτω το κιβώτιο», φράση συνηθισμένη ανάμεσα στους αφρικανούς αχθοφόρους.
    Από λίγο που το είχα ψάξει παλιότερα, δεν μου φάνηκε πειστική αυτή η ερμηνεία (ιδίως ως προς το ‘κούτι’). Μήπως κάποιος αραβομαθής του ιστολογίου θα μπορούσε να βοηθήσει;

    – Και ένας … ιδιαίτερος ποιητικός αγώνας, με πρωταγωνιστές μαύρους… 🙂

  215. loukretia50 said

    213. Φρίκη είναι. Η νέα φέρνει λίγο σε Μπλανς Επιφανί και το κεφάλι του τύπου σε Ντάφυ Ντακ με σαρίκι.
    Θα σήκωνε αναφορά ακόμα και για βιασμό της αισθητικής.

    Πάρτε μια μαγεμένη αραπιά να στανιάρετε https://youtu.be/uZhTKa_vcZM αν δεν το είδα, σόρυ!

    Κι εκειός ο Χιός ο Dry, χορεύει τη σούστα του Αράπη άραγε? https://youtu.be/Mp4FYrBLjhI Εδώ, πολύ πειραγμένη!

  216. Μαρία said

    210
    Κι ο Ήλιος έχει μεγάλο λήμμα που υπογράφεται απ’ τον ευγονιστή Ιωάννη Κούμαρη.
    Τον είχα μάθει παρακολουθώντας το επιστ. συμπόσιο https://enthemata.wordpress.com/2014/01/22/kok-kar/

  217. dryhammer said

    215. Την έβαλα στ΄ αμάξι και χόρευε.

    https://media.gettyimages.com/photos/black-mechanic-working-on-car-picture-id142457807?s=612×612

  218. sarant said

    208 Ναι, αυτή

    214 Καθόλου πειστική δεν βρίσκω τη θεωρία με το κιβώτιο

  219. loukretia50 said

    217. Η σούστα πήγαινε μπροστά
    κι ο Dry τοίχο-τοίχο
    γιατί του είπαν κάποτε
    -«αχ και να σε πετύχω…»

  220. Πέπε said

    @209
    > > τον «Αράπη» το είχε ηχογραφήσει τότε ένας ευρωπαϊστας τραγουδιστής σε ρυθμό τσα-τσα

    Εντάξει, είναι στοιχειωδώς πιο σοβαρό. Και στοιχειωδώς τσα-τσα.

    > > Ελληνικότατο τραγούδι, αλλά έφερνε γύρω από τα μαύρα σκοτάδια.

    Ωραία έκφραση, ε;

    Και σήμερα υπάρχει μια παρόμοια, «ο νύχτας», για τον Γύφτο. Ίσως είναι αργκό των μουσικών (πάντως από μουσικούς το έχω ακούσει). Το δίπολο Ρομ-Μπαλαμός, τόσο στην πιάτσα των επαγγελματιών μουσικών όσο και εκτός, εκφράζεται και ως Άσπροι-Μαύροι.

    @206:
    > > το «αραπάδες» δεν σήμαινε φυλετική υποτίμηση

    Εδώ πρέπει να πούμε και το εξής:

    Όποιος κατανοεί ότι σε παλιότερες εποχές ήταν δυνατόν να χρησιμοποιεί κανείς τη λέξη «αράπης» χωρίς ρατσιστική-υποτιμητική χροιά, το κατανοεί φυσικά εξίσου και για τον πληθυντικό «αράπηδες». Το «αραπάδες» όμως πιο δύσκολα το παίρνει κανείς ως ουδέτερο: η κατάληξη -άδες έχει σήμερα κάτι το έντονα υποτιμητικό.

    Όχι ανέκαθεν όμως! Σε παλιότερα λαϊκά ελληνικά αυτή ήταν απλώς η κανονική κατάληξη του πληθυντικού. Και το «καθηγητάδες» σήμερα αούγεται υποτιμητικό, αλλά υπάρχουν ακόμη άνθρωποι που απλώς έτσι λένε τον πληθυντικό. Πρβλ. «σαρανταπέντε μάστοροι κι εξήντα μαθητάδες. Και αν τους μαθητάδες και τους (άνευ υποτιμήσεως) καθηγητάδες τους λένε πλέον κυρίως ξεχασμένοι γέροι σε δυσπρόσιτα χωριά, το «χτιστάδες» νομίζω ότι παραμένει σχετικά καθημερινό, με έντονη μεν λαϊκότροπη απόχρωση αλλά σαφέστατα όχι υποτιμητικό. Από ξεχασμένο γέρο δυσπρόσιτου χωριού είχα ακούσει και το απροσδόκητο «ενισχυτάδες».

    Έτσι λοιπόν και με τους αραπάδες. Σε ορισμένα γλωσσικά πλαίσια δεν έχει καμία απολύτως διαφορά από το «αράπηδες». Για παράδειγμα στο τραγούδι του Δελιά για το χαρέμι (νομίζω ξανααναφέρθηκε), το «αραπάδες το φυλάνε / του Αλή πασά το πάνε» δεν εκφράζει καμία αρνητική στάση απένταντι στους αραπάδες.

  221. dryhammer said

    219.
    Έρχομαι τον τοίχο-τοίχο
    κι έχω ίαμβο στον στίχο
    κι άν στη ρίμα δεν πετύχω
    σίγουρα θα αποτύχω.

  222. loukretia50 said

    Kι ένα πιο φρέσκο άρθρο από το 2017 – για αξιοπιστία, πώς να ξέρω?
    ‘Negro’ Not Allowed On Federal Forms? White House To Decide
    National Public Radio (NPR)
    https://www.npr.org/2017/12/13/568317026/negro-not-allowed-on-federal-forms-white-house-to-decide?t=1592337968116

    —————————————-
    221. Ίαμβος πετυχημένος
    Dry ευχαριστημένος!
    Ολέ!
    (Χίος γέλως!)

  223. # 221

    Θάρθω νύχτα τοίχο-τοίχο
    και για σύνθημα θα βήχω !

  224. ΣΠ said

    221
    Μόνο που δεν είναι ίαμβος, είναι τροχαίος.
    Ο σπασίλας υπηρεσίας. 🙂

  225. loukretia50 said

    Στο «Στερνό παραμύρι» που αγαπώ πολύ, νάτος πάλι ο αράπης

    «Κανείς για της γιαγιάς μου την αγάπη,
    δε σκότωσε το Δράκο ή τον Αράπη,
    και να της φέρει αθάνατο νερό…»
    Λ.Πορφύρας

    (αν δεν το θυμάστε http://users.uoa.gr/~nektar/arts/poetry/lampros_porfyras_poems.htm#%CE%A4%CE%9F_%CE%A3%CE%A4%CE%95%CE%A1%CE%9D%CE%9F_%CE%A0%CE%91%CE%A1%CE%91%CE%9C%CE%A5%CE%98%CE%99

    Btw,
    O δικός μας ο Λάμπρος τι να κάνει? Αποκλείεται να οικουρεί!

    ————————————–
    ΣΠ : Δεν επιθυμώ τροχαίον – αξιντάν και απευκταίον!

  226. # 177

    Κάπως αλλιώς τα έχω ακούσει από Νοτιοαφρικάνους, οι μαύρες φυλές αποκαλούσαν έτσι μια άλλη φυλή, τους Καφούρ, που θεωρούσαν πως τα μέλη τους δεν έχουν ψυχή δλδ είναι ζώα.Δεν ξέρω αν αληθεύει.
    Κάφρους λέγαμε πιτσιρικάδες αυτούς που σήμερα έχουν αναβαθμίσει (;) σε γάβρους

  227. loukretia50 said

    Η Αϊντα η αραπίνα – η αειθαλής τσαχπίνα
    Με μια Χιώτικη μαστίχα θα σου κόψει και το βήχα

  228. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Εγώ ΄μαι μαύρος κι άσκημος
    κι αθρώπου δεν αρέσω
    μα δεν το καταδέχομαι
    και θύμα σου να πέσω

    «Σαν τα μαλλιά τς αράπισσας» λέγαμε όταν μπερδεύονταν νήματα, κουβάρια, κλωστές.

    Για την παροιμία «Τον αράπη σαπουνίζεις…» ποτέ δε σκέφτηκα ότι αναφέρεται σε λερούς αραπάκους, αλλά μόνο σε καταστάσεις και σε χαρακτήρες που άδικα επιχειρεί κανείς ν΄αλλάξει.

    Τελικά δε λέμε αράπης αλλά λέμε μαύρος ;
    Προσωπικά από χρόνια λέω μαυρούλες και μαυρούληδες. Δε μπορώ να πω μαύρος ούτε έγχρωμος.

    166τέλος Το αίνιγμα/καρπούζι αλλιώς:
    Πράσινος πύργος κοκκινα τζαμάκια
    μέσα κατοικούνε μαύρα αραπάκια

  229. loukretia50 said

    Bρε Μαθουσάλες Κρητικοί, παντρέψ’τε κα’να ‘γγόνι!
    Να παίξουμε τσι κοντυλιές – χωρίς ντεσέρ με μπαλωθιές!
    Κι ας μη γενούμ’ ευζώνοι!

    ΥΓ όχι, ΕΦΗ μου φιλτάτη, εσύ είσαι νεωτάτη!

  230. sarant said

    Μια και το ρίξαμε στους στίχοι, να βάλω από ένα παλιό παλιό (2010) άρθρο ένα ωραίο του Κορνήλιου, με τις ρίμες της αγάπης -έχει και αράπη μέσα:

    τὴν ῥιμάρεις καὶ μὲ τὸ «χασάπη».

    σοῦ ‘δωσα, κακοούργα, ὅλη τὴν ἀγάπη
    καὶ τὄσκασες μιὰ νύχτα μαζὶ μὲ τὸν χασάπη.

    τὴν ῥιμάρεις καὶ τὸ «ντουλάπι».

    σοῦ ‘δωσα ἀφειδώλευτα ὅλη τὴν ἀγάπη
    κι ἔκρυβες τὸν γκόμενο γυμνὸ μὲς τὸ ντουλάπι.

    τὴν ῥιμάρεις μὲ τὸ «ἀράπη».

    σοῦ ‘δωσα ἀχάριστη ἀμέριστη ἀγάπη
    μὰ σὺ προσόντα γύρευες σ’ἐκεῖνον τὸν ἀράπη.

    τὴν ῥιμάρεις μὲ τὸν Λιάπη

    σοῦ ‘δωσα τὰ νιάτα μου κι ἀστέρευτη ἀγάπη
    κι ἐσὺ κακίστρω μ’ἄφησες καὶ πῆγες μὲ τὸν Λιάπη.

    τὴν ῥιμάρεις μὲ τὸν σατράπη:

    σοὔ ‘δωσα ἁπλόχερα χρήματα κι ἀγάπη
    μὰ σὺ κακὸ μὲ ἤθελες κι ἀλύπητο σατράπη.

    όπου εγώ είχα απαντήσει:

    Εγώ έρωτα της πρόσφερα και φλογερήν αγάπη
    -ενώ γλυκιά η μουσική έπαιζε στο πικάπι-
    άδικα πήγε ο έρωτας, χαμένη η αγάπη
    εκείνη με απάτησε και μ’ έκανε αζάπη (*)
    κι απ’ τον πολύ τον έρωτα και τας πολλάς αγάπας
    μου τόπανε κατάμουτρα πως είμαι μέγας μάπας

    (*) Δυστυχισμένος, φίλος: λέξη του Ερωτόκριτου που ριμάρει με την αγάπη από το 1616.

  231. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    *αραπάδες*

    – Από πού έρχεσαι;
    – Απ’ την Ελ-Ντάμπα {…}
    – Το λοιπόν, έτσι, συρματόπλεγμα, ε;
    – Ναι, συρματόπλεγμα, μα καρδιά λεύτερη. Δω πέρα δεν έχει συρματόπλεγμα, μα…
    – Εχει κι εδώ, έχει…
    – Εκεί απ’ το πρωί ως το βράδι, δίναν και παίρναν τα τραγούδια του αγώνα μας. Ως κι οι αραπάδες. Ω… ξέρεις… να! κάθε που μας δίνανε παντζάρια δεν έτρωγε κανένας μας.
    – Τι; απεργία πείνας;
    – Όχι. Μα… με το κοκκινοζούμι βάφαμε τις σημαίες μας.
    Γιάννης Ρίτσος «Ένα ταξίδι με το τραμ»
    https://www.sarantakos.com/kibwtos/elgr/ritsos_tram.html

    225 Λου Σήμερα τον σκέφτηκα κι εγώ τον Λάμπρο. Έχει πολύν καιρό να φανεί.

  232. loukretia50 said

    228. α΄
    Αράπη κατεδέξατο στα μέσα του χειμώνα
    Η ζηλευτή αρχόντισσα , πανώρια Δυσδαιμόνα!

    Τούφεξε του Μαυριτανού
    Bye- bye προκαταλήψεις
    Αν θέλεις με καρδιά και νου
    Δεν έχει «ήξεις – αφίξεις»

  233. Λευκιππος said

    Και ο Κλειτος ο Μελάς (από τότε ξεχώριζαν λόγω χρώματος) που έσωσε την τελευταία στιγμή τον Αλέξανδρο στον Γρανικό, και μετά κάποια χρόνια, τον σκότωσε ο Αλέξανδρος μεθυσμένος (ύστερα μετάνιωσε)

  234. loukretia50 said

    … αχ! τι είν΄ο πόνος!

    το σπλάχνο μου σκεφτόμουνα
    και έγραψα «αφίξεις»
    κι άφησα το Μαυριτανό
    να κάνει μόνο νύξεις!

  235. sarant said

    Μαυριτανέ Μαυριτανέ … πώς ήταν το άζμα;

  236. loukretia50 said

    …δεν είχες τα σωστά κοννέ, Μαυριτανέ, Μαυριτανέ!

  237. sarant said

    A γεια σου!

  238. Γς said

    26:

    Ο λόφος Αράπης στο Βύρωνα.

    Αν είναι να αναφερθεί ο λόφος Αράπης δεν είναι για τις βελανιδιές του και τις αναδασώσεις του [σχ. 26] αλλά για τον καθοριστικό του ρόλο στην έκβαση της Μάχης της Αθήνας το Δεκέμβριο του 1944.

    «Οι Βρετανών επικεντρώθηκαν αρχικά προς τις Ανατολικές συνοικίες. Σε βάθος από την περιοχή Μακρυγιάννη προς Παγκράτι – Βύρωνα με κατεύθυνση τις πλαγιές του Υμηττού και σε πλάτος από τα Κουπόνια (Ζωγράφου) μέχρι και το Κατσιπόδι (Δάφνη).

    Στην καρδιά αυτού του τεράστιου πεδίου μάχης βρισκόταν ο Βύρωνας. Επί πλέον πάνω από το νεκροταφείο του Βύρωνα, στο λόφο του Αράπη, οι Βρετανοί είχαν πετύχει να εγκαταστήσουν και τη λεγόμενη ελληνική «Ορεινή Ταξιαρχία» του Ρίμινι εφοδιασμένη με όλμους που χτυπούσαν στο κέντρο του συνοικισμού. »

    http://i-rena.blogspot.com/2014/12/blog-post_17.html

  239. Λευκιππος said

    Μελας (ο τόνος στο ε)

  240. loukretia50 said

    239. τώρα μου το λές?

    Ήτο άτυχος ο Κλείτος,
    Άδοξα πήγε ο Μελάς
    Της αλαζονείας κήτος
    Μειδιά ανεπαισθήτως
    Κι απαιτεί να μη μιλάς

  241. Ω, τοίχο-τοίχο, τι
    Ω, τοίχο-τοίχο, τα…

  242. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    77,78, 131,139 >>χαλικούτες
    Μια άλλη φορά που φτάσαμε στους χαλικούτηδες, σα να θυμάμαι ότι ο Νικοκύρης είχε πει ότι χρειάζεται άρθρο 🙂
    Σαλής, ο μαύρος βαρκάρης

    Ο Κ.Μητσοτάκης μνημόνευε το Σαλή ότι κάθε φορά που κατέβαινε από το καράβι, τού μετέφερε τα πράγματα από το λιμάνι στη Χαλέπα

    235,236
    κι εμείς οι άλλοι μα το ναι
    γράφουμε στίχους ρεφενέ

  243. loukretia50 said

    Λεύκιππε, μου το χάλασες, αλλά έχε χάρη!

    Ήτο άτυχος ο Κλείτος – Μέλας (!) και καλός τυπάς
    Δυστυχώς αδιακρίτως του ηγέτη του ο μύτος
    ξεφυσά κατά ριπάς.
    Της αλαζονείας κήτος λοιδορεί τας ποταπάς
    παραινέσεις και φιγούρας – δε σηκώνει ίχνος καζούρας
    Μειδιά ανεπαισθήτως , σε φονεύει αναισθήτως
    Κι απαιτεί να μη μιλάς

  244. Πέπε said

    Ιντεραράπικαν, μεγάλη και σίγουρη.

    (Υποτιθέμενος τίτλος παλιάς …αισθηματικής ταινίας, από αυτές που κανείς δεν έχει δει αλλά όλοι ξέρουν τον τίτλο. Όπως με τις πασίγνωστες ατάκες του Γκουσγκούνη που επίσης κανείς δεν τις έχει δει με τα μάτια του.)

  245. Γ-Κ said

    37.
    «Η γυναίκα μου (συνέχισε) είναι άραβας λιβανέζα και η μητέρα της άραβας ιρακινή.»

    Κάτι τέτοια διαβάζει ο Νικοκύρης και γίνεται τούρμπο. 🙂

    ———————————

    43.
    «δυο πανγκούκλες μαύρες»

    Κάτι τέτοια διαβάζω εγώ και γίνομαι τούρμπο. 🙂

    ——————————

    (Μέχρι το 43 διάβασα.)

  246. loukretia50 said

    Ραπ με τον αράπ!
    Αντίδοτο στη μαυρίλα της εποχής, μια σύγχρονη ματιά κόντρα στα στερεότυπα που μαυρίζουν τη ζωή μας!

  247. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    233 >> (κι ύστερα το μετάνιωσε), αυτός κι ο Μενούσης 😦
    Συγκινητικό σεις ο Λεύκιππος να μνημονεύετε τον Μέλανα Κλείτο 🙂

    245, 43 >>παγκούκλες (όπως πανκέικ)
    πανούκλες διάβασα εν πρώτοις 🙂 ,

  248. loukretia50 said

    245. Δια την τάξιν – ποίος φούρνος γκρεμίστηκε θα πείτε – σωστό κι αυτό!

    Είναι σε εισαγωγικά. Όντως έτσι το λένε κάποιοι – μπρρρρρρ! – αλλά συμβαίνει!
    Δε λένε η γυναίκα μου η Αραβίδα – καραβίδα, κι η Αράβισσα το πιο νορμάλ για μένα, δε φοριέται και πολύ.
    (ας εύρισκε κάποιος το σχετικό άρθρο!)

    Όσο για το πανγκούκλες , θα συμφωνήσω, κάνει κακή ρίμα.
    Το καλό εξουδετερώνεται από κάκιστους συσχετισμούς.
    Όπως ο πάγκαλλος ένα πράμα!

  249. Epaminondas Papayannis said

    14. & 16.:
    Θυμάμαι, μαθητής ων, στην τότε ασπρόμαυρη τηλεόραση, έτυχε να «πέσω», σε αγώνα πυγμαχίας· περιγραφή ο Φουντουκίδης (πάντα τον θεωρούσα καλύτερο από τον Διακογιάννη). Αγωνίζονταν ένας μαύρος (δεν θυμάμαι εθνικότητα) και ένας κατάξανθος Σουηδός – και είπε: «Ο Σουηδός είναι αυτός με τη ρίγα στο σωρτσάκι!».

    37.:
    Ισραηλινοί είναι οι υπήκοοι και ισραηλίτες είναι όσοι έχουν αυτό το θρήσκευμα. Δηλαδή, στο Ισραήλ υπάρχουν Ισραηλινοί άθεοι, Ισραηλινοί ένθεοι άθρησκοι, Ισραηλινοί ισραηλίτες, Ισραηλινοί χριστιανοί, Ισραηλινοί μουσουλμάνοι, Ισραηλινοί μπαχάϊ, και πάει λέγοντας.

    94.:
    Σωστό.

    102.:
    Όχι, ήταν άνδρας. Μετά ήρθε γυναίκα (νομίζω είναι ακόμη).

    111.:
    Και όμως, υπάρχει (ή, τουλάχιστον, υπήρχε) διαφορά μεταξύ τσιγγάνων και γύφτων!
    Πριν από πάνω από μία χιλιετία, ένα ινδικό φύλο κινήθηκε δυτικά. Η πλειονότητα εγκαταστάθηκε στην Ευρώπη, ενώ κάποια μειονότητα στη Βόρειο Αφρική. Αργότερα, κάποιοι από τους εγκατασταθέντες στη Βόρεια Αφρική πέρασαν στην Ευρώπη, είτε μέσω Βαλκανίων (που τα είχε η Οθωμανική Αυτοκρατορία) είτε μέσω Ισπανίας (που την είχαν οι Άραβες). Σήμερα, τσιγγάνος και γύφτος τείνουν να γίνουν συνώνυμα· όμως, τσιγγάνοι είναι όσοι ρομ (προτιμώ να χρησιμοποιώ την ονομασία ρομ, και όχι τη μεταγενέστερη ρομά) πρωτεγκαταστάθησαν στην Ευρώπη και γύφτοι είναι όσοι πρωτεγκαταστάθησαν στη Βόρεια Αφρική και αργότερα μετανάστευσαν στην Ευρώπη. Αυτή η διάκριση απαντά και σε άλλες γλώσσες· πχ στη γαλλική tsigane (ή τzigane) ο τσιγγάνος και gitan ο γύφτος – Gitanes (βλ. και τα γνωστά τσιγάρα) σημαίνει Γύφτισσες και όχι Τσιγγάνες. Έχουν καταγραφεί και φαινόμενα απαξιωτικής (οιονεί ρατσιστικής) συμπεριφοράς τσιγγάνων προς τους γύφτους.
    Για την ιστορία, μετά την ίδρυση τού Ισραήλ, κάποιος επώνυμος ρομ (μη με ερώτησετε εάν ήταν τσιγγάνος ή γύφτος, πιθανολογώ τσιγγάνος) ο «βασιλιάς» Βάϊντα Βογιεβόντ III ζήτησε να ιδρυθεί κράτος τών απανταχού ρομ με την ονομασία Ρομανεστάν (μακάρι να ήξερα που). Κατοικούσε σε ένα «ταπεινό» διαμέρισμα, στο προάστειο Montreuil-sous-Bois τού Παρισιού, και είχε (με πινέζες) στον τοίχο τη Διακήρυξη για τα Δικαιώματα τού Ανθρώπου! Φέρεται να είχε ομιλήσει και στα ΗΕ (δεν έχω βρει τίποτε)!
    Για την πληρότητα τού θέματος, κατσιβέλα λέγεται η μουσουλμάνα ρομ.

    129.:
    Υπήρχε και το τυρί «αραπάκι».

    135.:
    Συνηθιζόταν και η έκφραση: «Θα ξηγηθώ φυστίκι αράπικο!».

  250. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Απόλυτη ομοιοκαταληξία με την αγάπη ( αζάπη , αράπη,ντουλάπι κλπ)
    η ράπη, (ο βραχίονας του σταχυού,στα κρητικά)
    Μια παλιά μαντινάδα:
    Αν δεν την τε-λει-ώσομε
    οφέτος την αγάπη
    θα μασε κάμει και τσι δυο
    λιανούς ωσάν τη ράπη

    Όταν στα νιάτα του ο παππούς μου νευρίαζε πολύ με κανένα παιδί του,έλεγε η γιαγιά, το σιχτίριζε «Να φας μια σκ@τούλα αράπικη». Ο μικρότερος τού αντιμίλησε μια φορά «και πού θα τη βρω πατέρα» κι ο παππούς, «μα γι΄αυτό το λέω, επειδή δε βρίσκεται»

  251. greggan193 said

    @94 Αυτά τα γλυκάκια δεν τα θυμάμαι (αν και δεν έτρωγα ποτέ γλυκά), αλλά θυμάμαι κάτι ανάλογα γλυκάκια-σφαιρίδια στη Σουηδία που τα έλεγαν negerbollar – νεγρομπαλάκια. Μάλλον το έχουν κόψει σήμερα, επίσημα τουλάχιστον, γιατί ανεπίσημα… άστα να πάνε. Ακόμη και συνειρμικά χρησιμοποιούν τα διάφορα ρατσιστικά σχόλια. Παίζανε κάποιοι Αφρικανοί κόνγκας στην πλατεία της Ουψάλας και περνάει μια παρέα έφηβων Σουηδών (στα ογδόντας, λέμε τώρα) και τους πετάει ένα: τηλεφωνείτε στην πατρίδα, παιδιά; Έπεσε το ξύλο της άρκτου.

  252. greggan193 said

    Με «το έχουν κόψει» εννοώ ότι δεν τα λένε έτσι πια…

  253. 251, … Παίζανε κάποιοι Αφρικανοί κόνγκας στην πλατεία της Ουψάλας και περνάει μια παρέα έφηβων Σουηδών (στα ογδόντας, λέμε τώρα) και τους πετάει ένα: τηλεφωνείτε στην πατρίδα, παιδιά; …

    Αξίζει να αναφερθεί πως παρ’ όλο που το ερώτημα είχε στόχο να ειρωνευτεί κάτι το, υποτίθεται, πρωτόγονο, δηλαδή τηλεπικοινωνία με τύμπανα, η συγκεκριμένη τηλεφωνική τεχνολογία είναι εξαιρετικά περίτεχνη, και χρειάζεται επιδεξιότητα και στον πομπό — τον χειριστή, που θα παίξει στο τύμπανο μια φράση χωρίς φθόγγους, αυξομοιώνοντας το ύψος του ήχου σε μίμηση της ανθρώπινης ομιλίας, προσθέντοντας συνάμα διάφορα αναγνωριστικά σινιάλα — αλλά και στον δέκτη — αυτόν που θα αποκωδικοποιήσει το ηχητικό σήμα. Η τέχνη χάνεται σήμερα, αλλά παλιότερα ήταν αρκετά διαδεδομένη. Μια σύντομη περιγραφή, μαζί με άλλα ενδιαφέροντα, στο βιβλίο του James Gleick The Information.

    Επ’ ευκαιρία, παρόμοια τεχνική επικοινωνίας, χρησιμοποιώντας το ύψος του ήχου, είναι και στην σφυριχτή γλώσσα που υπάρχει και σε μάς, ακόμα, στην Εύβοια — σφυρίγματα προς το τέλος του 2ου βίντεο).

  254. BLOG_OTI_NANAI said

    Πάντως σχετικά με τους Χαλικούτηδες, τα πράγματα δεν ήταν καθόλου ρόδινα. Μάλλον τους χρησιμοποίησαν οι Τούρκοι στις βιαιότητες κατά του τοπικού πληθυσμού και δημιουργούσαν προβλήματα:

  255. BLOG_OTI_NANAI said

    Εξελληνισμός ονομάτων: ο Δεγάμας, θα μπορούσε να συμπεριληφθεί στο slang ως έτερο παρωνύμιο για τον καληνυχτάκια (2η ερμηνεία)

  256. Για τους μαύρους της Κρήτης:
    https://www.academia.edu/2937910/_The_Creation_of_a_Homogeneous_Collective_Identity_Towards_a_History_of_the_Black_People_in_the_Ottoman_Empire_
    https://www.academia.edu/34595491/_Beys_Sheikhs_Kolba%C5%9F%C4%B1s_and_Godiyas_Some_Notes_on_the_Leading_Figures_of_the_Ottoman-African_Diaspora_

  257. Φώτης said

    θα ήθελα εδώ να συμφωνήσω εδώ με όσους έγραψαν για τη λέξη «νέγρος – negro».
    Πιστεύω πως η σωστή μετάφραση του «negro» είναι νέγρος και του «nigger» είναι «αράπης». Και Και γω θα τη θεωρούσα περισσότερο παλαιομοδίτικη και λιγότερο προσβλητική. Θυμάμαι μία πολύ αστεία ταινία με τον Έντυ Μέρφυ, The Distinguished Gentleman (Ο Αξιότιμος Κύριος) του 1992 που τη χρημοποιεί κατ’αυτόν τον τρόπο; (Βέβαια το τι θεωρώ εγώ είναι παντελώς αδιάφορο. Το θέμα είναι τι άποψη έχουν οι ίδιοι οι αφροαμερικανοί για το πως θέλουν να αποκαλούνται).

    Μεταφραστικό σχόλιο:
    Με τις λίγες γνώσεις μου εδώ στα Αγγλικά και την αμερικανική κουλτούρα πιστεύω πως πάντα για έναν μεταφραστή ταινιών από τα Αγγλικά στα Ελληνικά υπάρχει δυσκολία με τη λέξη «nigger».
    Κατ’αρχάς ίσως επειδή η λέξη «nigger» θεωρείται πολύ προσβλητική στα αγγλικά ίσως θα μπορούσε να μεταφραστεί με τη λέξη «σκυλάραπας» γιατί νομίζω πως το σκέτο «αράπης» δεν αρκεί.

    Αυτό βέβαια ισχύει όταν τη λέξη την εκστομίζει λευκός. Άμα την λέει αφροαμερικανός τότε πως τη μεταφράζουμε? «Φίλε»? «Μαλάκα»? «Σκύλε»?

    Και άμα κάποιος πει τη λέξη «n-word»? Πως τη μεταφράζουμε τότε? Σας παραθέτω ένα αστείο σταντ-απ από τον Λούι Σι-Κέυ που μέσα σε 2 λεπτά, αγγίζει αρκετές λέξεις μη ορθές πολιτικά. Είναι εντυπωσιακό ότι πλέον με όσα έχουν συμβεί με τα κινήματα «me too» και τώρα με το «black lives matter» δύσκολα θα ειπώνονταν τέτοια αστεία δημοσίως.

  258. # 256

    στο δέρμα ή στην ψυχή ;

    (π.χ. Αυγενάκης, Μαρινάκης και δεν συμμαζεύεται)

  259. nikiplos said

    Στην Μεσσηνία αρκετοί στρατιώτες του Ιμπραήμ, βρήκαν ασύμφορη εώς και ατελέσφορη τη επιστροφή τους στην Αίγυπτο, ίσως και να μην τους περίμενε κάποια καλύτερη τύχη εκεί. Έτσι προτίμησαν να μην φύγουν και να μείνουν μόνιμα. Εγκαταστάθηκαν στα χωριά της Ν.Α. ευρύτερης περιοχής της Πύλου: Μεσοπόταμος, Αραπόλακκα, Λέζαγα κλπ Στα χρόνια του Ιμπραήμ ήταν κατάμαυροι. Σήμερα είναι μάλλον άσπροι ή ασπροφέρνουν, θυμίζουν όμως έντονα τους νέγρους που βλέπαμε στην Τηλεόραση σε εκείνα τα σήριαλ των 70ς Ρίζες κλπ. Και τα φυλετικά τους χαρακτηριστικά ομοιάζουν, είναι μεγαλόσωμοι, έχουν μακριά άκρα και πλακουτσές μύτες.

    Από εκείνα τα μέρη ήταν ο Αραποστάθης, καθηγητής στις ΗΠΑ σήμερα, αλλά όνομα και πράμα… 🙂
    (πολλοί εκεί πήραν μικρά χριστιανικά ονόματα και έγιναν παρατσούκλια, πχ Αραπόνικος–> που εξαρβανιτίστηκε από τα διπλανά χωριά σε Μπουρονίκος κλπ τα οποία έγιναν παρατσούκλια στη συνέχεια. Μιλάμε όμως για μεγάλο τμήμα του ευρύτερου πληθυσμού )

  260. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    248 Λου, μοι προξενεί αλγεινοτάτην το γεγονός ότι Συ παρεσύρθης από την επικρατούσαν εντός του ιστολογίου αμάθειαν και ασχετοσύνην.

    Πρόκειται, εν άλλοις λόγοις δια πανγκούγκλες, ευειδέστατες τσούπρες εξειδικευμένες εις την διαδικτυακήν έρευνα, προ των οποίων ωχριούν και οι πλέον τιμώμενοι παρ’ ημίν ερευνηταί.

  261. Jimakos said

  262. sarant said

    254 Ενδιαφέροντα ευρήματα

    259 Δεν το ήξερα αυτό -λογικό πάντως

  263. Αγγελος said

    Η κρατική Γραμματική του 1941 («του Τριανταφυλλίδη») διδάσκει ότι το όνομα Αράπης είναι διπλοσχημάτιστο, διακρίνοντας στον πληθυντικό τους Αράπηδες (=Μαύρους) από τους Αραπάδες (=Αιγύπτιους). Δεν ξέρω αν η διάκριση τηρείται σήμερα.

    Για τον Αράπη του Τσιτσάνη, συχνά αναρωτιέμα μήπως το «ταμ-ταμ-ταμ» αντικατέστησε κάποια άλλη, πονηρή λέξη, που δεν θα την επέτρεπε η λογοκρισία.

    Νικιπλέ, αν εννοείς τον Άρη Αραποστάθη, τον ήξερα (όχι καλά) από το σχολείο, και τώρα που το λες, ναι, μάλλον ήταν από τότε κάπως μελαψός, γκρι μάλλον παρά καφέ. Αλλά δεν είχα ποτέ σκεφτεί να συνδέσω το χρώμα του με τ’όνομά του!

  264. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Αραπογιάννη Ξένη, μια καλή αρχαιολόγος. Παρουσιάστηκε το βιβλίο «της Αρχαία Θουρία-Το Ασκληπιείο» εκδόσεις «Αρχείο» Σειρά Νέο Αρχείο/2017 στη Γεννάδειο Βιβλιοθήκη στις 12.5.2018 μαζί με τα «Αστυνομικά» του Κώστα Βάρναλη σε φιλολογική επιμέλεια-κείμενα, Νίκου Σαραντάκου 🙂

  265. Πέπε said

    @263:
    > > Για τον Αράπη του Τσιτσάνη, συχνά αναρωτιέμα μήπως το «ταμ-ταμ-ταμ» αντικατέστησε κάποια άλλη, πονηρή λέξη, που δεν θα την επέτρεπε η λογοκρισία.

    (Του Ζαμπέτα!) Πιστεύω πως όχι. Η πρώτη ηχογραφημένη εκτέλεση (#220) δεν έχει τίποτε πονηρό ούτως ή άλλως. Απ’ ό,τι έχω καταλάβει έτσι ήταν αρχικά το τραγούδι: η γνωστή εκτέλεση του ίδιου του Ζαμπέτα προέκυψε από το πάλκο, όπου ο Ζαμπέτας, λίγο αυτοσχεδιάζοντας και λίγο μανιερίζοντας, του έδωσε τον χαρακτήρα που τελικά αποτυπώθηκε και στον δίσκο.

  266. 263 τέλος:

    Μικρός ο κόσμος!

  267. nikiplos said

    263@ 266@, Ναι! Αυτός είναι!

  268. Μαρία said

    259
    Και πιο κάτω πρέπει να εγκαταστάθηκαν. Έχω φίλο απο χωριό της Κορώνης και τον φωνάζουμε για πλάκα τζίψι, δηλαδή Αιγύπτιο.

  269. ΣΠ said

    268
    Τζίψι (gypsy) είναι ο τσιγγάνος, που βέβαια προέρχεται από το Egyptian = Αιγύπτιος.

  270. spiridione said

    259, 268. Πρώτη φορά το ακούω αυτό, αλλά δεν αποκλείεται. Μαυριδερούς πάντως έχουμε πολλούς στα μέρη εκεί. Αλλά και ο άλλος που τον πέρασαν για πρόσφυγα, απ’ τη Νάουσα κάπου δεν ήταν; 🙂

  271. Μαρία said

    268
    Μα ναι. Μ’ ένα σπάρο δυο τρυγόνια.

    270
    Ο Ανθρακέας (πρώην Καρβουνιάρης) ο Αφρικανός είναι γνήσιος τζίψι με την πρώτη σημασία που δίνει ο Σταύρος.

  272. spiridione said

    271β. Δεν το ‘χα πάρει χαμπάρι αυτό.
    Κατά σύμπτωση διαβάζω τώρα αυτό το Λυκεσά
    Επειδή είμαι κι εγώ «ντόπιο νταμάρι», από το παραθαλάσσιο κομμάτι της Θεσσαλονίκης, μπορώ να βεβαιώσω ότι αρκετοί συγχωριανοί μου είχαν σκουρόχρωμη επιδερμίδα γι’ αυτό και τους στολίζαμε τότε που ήμασταν άπονοι νεαροί με τσουχτερά παρατσούκλια, όπως «φαραώ» και άλλα τέτοια που τώρα τα μετανιώνω.
    https://www.efsyn.gr/stiles/apopseis/180625_karboyniarides-kai-anthrakeis

  273. dryhammer said

    271α. Πού ανταλλάσσουν τρυγόνια με σπάρους;

  274. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    @273. Δὲν κατάλαβες καλά, Ξεροσφύρη. Δὲν εἶναι «πέντε κρίκοι ἕνα τάλληρο», ποὺ λέγανε παλιὰ στὰ πανηγύρια.

    Πρόκειται γιὰ εἰδικὰ εκπαιδευμένους σπάρους ποὺ πιάνουν πουλιά στὸν ἀέρα.

    Εἶναι, ὁπωσδήποτε, πιὸ μπαμπάτσικοι ἀπὸ τοὺς συνηθισμένους. 🙂

  275. Μαρία said

    272
    Όταν εγκαταστάθηκα στην Νάουσα προ αμνημονεύτων, κυκλοφορούσε η φήμη οτι κάποιος Καρβουνιάρης είχε κάνει αίτηση για αλλαγή επωνύμου σε Ανθρακέας. Το επώνυμο Καρβουνιάρης ενδημεί στο γυφτομαχαλά της Νάουσας, τον επονομαζόμενο τότε σκωπτικά Μονακό.

    Φαραώ στην Επανομή!

    273
    🙂

  276. nikiplos said

    268@ Μιλάμε για κάμποσες χιλιάδες στρατιώτες κυρίως αφρικανούς σε φυλετικά χαρακτηριστικά που έμειναν μόνιμα και δεν έφυγαν.

    Όλοι αυτοί βαφτίστηκαν χ.ο. και εποίκησαν κάποια μέρη εκεί. Κάποιοι ελάχιστοι έφεραν κανονικά και τις οικογένειές τους. Άλλοι απλά παντρεύτηκαν ντόπιες. Αγροτικές εργασίες γαρ, και τα χέρια ήταν πολύτιμα… Είναι καμιά 10-15 χωριά σήμερα οι απόγονοί τους. Γνώριζα προσωπικά τον Αραποστάθη-θείο του καθηγητού Άρη, ο οποίος μου είχε πει αρκετά…

    Ο Μεσοπόταμος από αυτά τα χωριά έχει και απογόνους Γάλλων, στρατιωτών του Μαίζονα που επίσης δεν ήθελαν να φύγουν από τον τόπο… (δεν ήταν εύκολα τα ταξίδια τότε και μπορούσες να τα τινάξεις εύκολα στη διαδρομή). Το αστείο είναι ότι βρίσκεις αφρο-έλληνες αλλά και ξανθούς γαλανομάτηδες στο ίδιο χωριό, που έχουν αναμειχθεί κιόλας…

    Ένας φιλος μου από τα χωριά αυτά, που οι δικοί του «άσπρισαν» στα 100 χρόνια που πέρασαν, είχε την ατυχία και αντί για τις ΗΠΑ όπως ο Άρης, να βρεθεί στη Νυρεμβέργη… Μεγάλωσε με σκληρό μπούλινγκ από τους Γερμανούς εκεί, καθώς τον έβλεπαν περίπου σαν μαύρο-αφρικανό…

    Τα χωριά αυτά, καίτοι γειτνειάζουν με την Πύλο, έγιναν αριστερά μετά τον εμφύλιο, διώχνοντας μακριά πολλούς από τους κατοίκους τους… Ιδίως μετανάστες στο εξωτερικό…

  277. dryhammer said

    274. Δλδ τώρα που, λόγω καλοκαιριού, αρχίζει να με πιάνει η σπαρίλα να το ρίξω στην άγρα πτηνών;

  278. aerosol said

    Άλλη μια μουσική ανάμνηση…
    Παλιά, στα ανεκδιήγητα ’80s, ο Σάκης Μπουλάς τραγουδούσε μια παρωδία σκυλάδικου, «Ο Αράπης». Περιείχε τον αριστουργηματικά ποιητικό στίχο:
    «Γιατί μου φέρθηκες σα νά’ μουνα αράπης;
    Δεν δικαιούμουνα κι εγώ λίγης αγάπης;»

  279. Μαρία said

    278

  280. Πέπε said

    278, 279

    Βέεεβαια. Παλιό και αγαπημένο.

    Αλλά ο ακριβής στίχος είναι «δεν εδικιόμουνα κι εγώ λίγης αγάπης».

    Γενικομανία before it was cool.

    _____________________________________

    Πρέπει επίσης να αναφέρουμε και την έκφραση «μπήκε ο αράπης», ενν. στο ταψί ή στον φούρνο (όταν το φαγητό έχει αρπάξει κι έχει πάθει μερική απανθράκωση).

  281. 274, o)

  282. Theo said

    120:
    Συνήθως το brown χρησιμοποιείται και για τους ισπανόφωνους (ας μας πει κι ο Μιχάλης Νικολάου). Θυμάμαι λευκό Καλιφορνέζο να μου περιγράφει τους πελάτες ενός μπαρ που σύχναζε συγκαταλέγοντας και τους brown στους ισπανόφωνους αλλά και την έκπληξη της Ιζαμπέλ Αλλιέντε. Όταν πήγε στις ΗΠΑ πριν από 32 χρόνια (στην Καλιφόρνια κι αυτή). Ενώ στη Χιλή ήταν οι λευκοί που ξεχώριζαν από τους αυτόχθονες, τους μιγάδες και τους λίγους μαύρους, στις ΗΠΑ ήταν αδιάκριτα οι brown.
    Πέρυσι γνώρισα έναν Αργεντινό μηχανικό, μεγαλόστελεχος τράπεζας της Ανατολικής Ακτής, κάτασπρο, που ζει εκεί καμιά εικοσιπενταριά χρόνια. Ψάχνει και για τις ρίζες του και τις βρήκε στην Ιταλία, Ισπανία και Ρωσία. Τον ρώτησα πού τον κατατάσσουν οι ηπανοί και μου είπε στους brown, πως αυτό δεν οφείλεται στο χρώμα του δέρματός του, αλλά στο πώς βλέπουν οι Βορειοαμερικάνοι του Νότιους, άσχετα από το χρώμα τους, κι ότι οι περισσότεροι Βορειοαμερικάνοι έχουν μια αμυδρή ιδέα για το πού πέφτει η Αργεντινή και το Μπουένος Άιρες και δεν πολυσκοτίζονται για Ιστορία, κλπ.

  283. Theo said

    Πάλι λάθος και διόρθωση 😡

    συγκαταλέγοντας και τους ισπανόφωνους στους brown

  284. Theo said

    @120:
    Α, θυμάμαι και μια απόφαση δικαστηρίου στις ΗΠΑ, κάπου στα ’20ς-30ς, για κάτι Έλληνες εργάτες πως δεν δικαιούνται ίσης αμοιβής με τους λευκούς συναδέλφους τους, γιατί δεν απέδειξαν πως ανήκουν στην «Καυκάσια φυλή».

  285. Γιάννης Κουβάτσος said

    Και έχει πολλή πλάκα που στις αμερικάνικες ταινίες και σειρές οι υποτιτλιστές το Caucasian το μεταφράζουν Καυκάσιος αντί για λευκός. Τι θα καταλάβει από αυτό ο Έλληνας θεατής; Ότι ο περί ου ο λόγος Καυκάσιος είναι Γεωργιανός ή Αρμένης ή Αζέρος. ☺

  286. π2 said

    212: Τα έχει πει παλιότερα ο Χόμπσμπαουμ σε μια υποσημείωση του Age of Empires. Παραφράζω από μνήμης: Σχωρνάτε με που χρησιμοποιώ τον όρο μαύρος, αλλά επειδή είαμι μεγάλης ηλικίας κι έχουν αλλάξει πολλές φορές στη διάρκεια του βίου μου οι όροι που είναι ή θεωρούνται υποτιμητικοί, προτιμώ να μη χρησιμοποιώ τον όρο αφροαμερικανός που έχει μικρότερο χρόνο ζωής και χρησιμοποιώ τον όρο μαύρος που ήταν για μεγάλο χρονικό διάστημα μη υποτιμητικός / ρατσιστικός.

    Να προσθέσω δικό μου και όχι του Χ. σχόλιο: Προσωπικά θεωρώ τον όρο αφροαμερικανός από τις μεγαλύτερες αστοχίες της πολιτικά ορθής ορολογίας. Κρύβει κάτω από το χαλάκι το πρόβλημα, γιατί το πρόβλημα φυσικά δεν είναι το χρώμα, αλλά η διάκριση με βάση αυτό.

  287. Μαρία said

    284
    Όταν κάποιος υφίσταται μια σωματική ή ψυχική βλάβη, η δικαιοσύνη οφείλει να καθορίσει το ύψος της αποζημίωσης που θα λάβει. Στις ΗΠΑ η διαδικασία αυτή στηρίζεται σε κριτήρια όπως ο μισθός ή ο προσδόκιμος χρόνος ζωής του θύματος. Έτσι, οι υπάρχουσες κοινωνικές ανισότητες αντανακλώνται αυτόματα στα ποσά των αποζημιώσεων, με αποτέλεσμα ένας συμβολαιογράφος να λαμβάνει περισσότερα από μια νοσοκόμα, ένας λευκός περισσότερα από έναν μαύρο, ένας άντρας περισσότερα από μια γυναίκα και ούτω καθεξής.
    https://monde-diplomatique.gr/?p=4339

  288. π2 said

    Τον όρο αράπης εγώ πάντως τον πρόλαβα. Έκανα παρέα στο γυμνάσιο μ’ έναν Νιγηριανό, που ήταν πολύ καλό παιδί, ήπιων τόνων και ευγενέστατος, με εξαίρεση όταν τον αποκαλούσαν αράπη καλόπαιδα με αποκλειστικό στόχο τον καβγά, οπότε και αυτός τους έκανε το χατίρι και τους ορμούσε με μπουνιές και κλωτσιές.

  289. spyridos said

    282

    Έλληνες = definitely brown.

    Μου άρεσαν οι περιγραφές του Μάρκες για τους εμπόρους με τα εξωτικά προϊόντα στην Καραϊβική.
    Τούρκους, Λιβανέζους, Έλληνες, Σύριους κτλ. Χρησιμοποιεί για το γκρουπ τον όρο Turcos.

    286
    Φυσικά έχεις δίκιο. Τα αντιρατσιστικά γκρουπ προτιμούν τον όρο μάυρος.

  290. Theo said

    @289α:

    Σήμερα νομίζω πως οι Έλληνες συγκαταλέγονται στους «λευκούς» (ας μας πει ο Μιχάλης Νικολάου και γι’ αυτό).
    Διαβάζοντας την ιστορία των Κένεντι, είδα πως στο τέλος του 19ου αιώνα ο ρατσισμός των Αμερικάνων είχε στόχο (και) τους Ιρλανδούς. Όταν αυτοί πήραν τα πόστα σε κάποιες κοινωνίες της Ανατολικής Ακτής, ο στόχος ήταν οι Ιταλοί. Όταν κι αυτοί ενσωματώθηκαν μια χαρά (με την ποτοαπαγόρευση και τη Μαφία τους), τότε στράφηκαν εναντίον άλλων εθνοτήτων, των Ελλήνων συμπεριλαμβανομένων. Γι’ αυτό και οι Ahepans τη δεκαετία του ’30 έριξαν το σύνθημα του εξαμερικανισμού, κανείς να μη μιλάει ελληνικά έξω από το σπίτι του κλπ. Προϋπήρξαν και το πογκρόμ στην Όμαχα κι επιγραφές σε κάποια καταστήματα εστίασης «No rats. No Greeks. All American» (βλ. και εδώ: https://www.youtube.com/watch?v=OohHsI4frZw -νομίζω πως τα έχουμε ξανασυζητήσει).
    Κάποιες δεκαετίες μετά τον πόλεμο και οι Έλληνες ενσωματώθηκαν και τώρα ψηφίζουν Τραμπ, για να «γίνει η Αμερική ξανά μεγάλη».

  291. π2 said

    290: Ο ρατσισμός κάποιων Ιρλανδών μεταναστών διευκολύνθηκε πολύ από την κύρια επαγγελματική τους διέξοδο, την ένταξή τους στην αστυνομία, που είχε εξαρχής έντονο ρατσιστικό χαρακτήρα.

    Διάβαζα ένα άρθρο πρόσφατα για την ιστορία των Ιρλανδών αστυνομικών στις ΗΠΑ και θυμήθηκα τους Κρήτες χωροφύλακες στη Μακεδονία αμέσως μετά την απελευθέρωση και την απέχθεια των ντόπιων γι’ αυτούς.

  292. gbaloglou said

    Μεταξύ Λευκών και Μαύρων

  293. dryhammer said

    289. > Χρησιμοποιεί για το γκρουπ τον όρο Turcos

    κι αν ήταν και ψαράδες Turks with/and Caicos

    https://en.wikipedia.org/wiki/Turks_and_Caicos_Islands

  294. sarant said

    291 Και όχι μόνο στη Μακεδονία. Παντού οι Κρήτες χωροφύλακες αντιμετώπιζαν εχθρότητα. Θυμάμαι ένα ρεπορτάζ για μερικούς που είχαν ξεμείνει στην Αίγινα μετά την ήττα του Βενιζέλου τον Νοέμβριο του 1920 και είχαν πάρει τα βουνά.

  295. Και στη Σάμο οι Κρήτες χωροφύλακες άφησαν πολύ κακές μνήμες. Γκουγκλίστε «Γιαγάδες» για να μην αυτοσπαμαριστώ άλλη μια φορά.

  296. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Καλημέρα κι ἀπὸ ᾿δῶ.

    Πολὺ κατατοπιστικὸ τὸ ἄρθρο* σου, Δύτη.

    *βάζω παραπομπὴ γιὰ νὰ γλυτώσουν τὸ ψάξιμο ὅσοι ἐνδιαφερθοῦν. 😉

    Τοὺς Γιαγάδες ἢ Γιαγιάδες, ὅπως τοὺς εἶχα ἀκούσει, τοὺς ἤξερα τὸ τραγοῦδι τοῦ Ρούκουνα «Στῆς Σάμος τὰ ψηλά βουνὰ».

    Σύμφωνα μὲ οἰκογενειακὲς διηγήσεις τὸ τραγουδοῦσε ὁ μπαρμπα-Γιάννης, ὁ πέμπτος, κατὰ σειράν ἡλικίας, ἀπὸ τ᾿ ἀδέλφια τοῦ πατέρα μου.

    Κι ἐπειδὴ ντρεπόταν – ἦταν παιδὶ τότε – ἔβγαινε ἔξω ἀπὸ τὴν πόρτα τοῦ σπιτιοῦ γιὰ νὰ τὸ τραγουδήσει.

    Μοῦ τὸ (σιγο)τραγούδησε πρὶν ἀπὸ λίγα χρόνια, ἐνενηντάρης πιά. Τότε, γράφοντας κάτι στὸ σλάνγκρ, εἶχα διαβάσει γιὰ τοὺς Γιαγάδες στὴ Βίκη καὶ εἶχα ἀκούσει καὶ τὸ τραγοῦδι στὸ γιουτιούμπ.

  297. 294, … Παντού οι Κρήτες χωροφύλακες αντιμετώπιζαν εχθρότητα. …

    Οι αδιάκρητες ενέργειές τους αντιμετωπίζονταν με σφοδρή κρητική.

  298. 282,
    Επίσημα το χρώμα χρησιμοποιείται πλέον ελάχιστα (εκτός ίσως για «στολισμό» ανεπίσημα) και συνήθως αναφέρεται African American, Asian American, Native American, ή Latino/Hispanic. Εξαίρεση κάπως το black (και το white).

  299. 290,
    Ναι, οι Έλληνες Caucasian/White

  300. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Μισό φεγγάρι επρόβαλε αράπικο και φέγγει

  301. Antigeist said

    Άλλο παράδειγμα είναι όταν χρησιμοποιούν τη λέξη «μογγολάκι» για να αναφερθούν σε άτομα με νοητική υστέρηση ή φράσεις όπως «αυτοί είναι γύφτοι» για αγενείς και αναίσθητους ανθρώπους. Και η λέξη «βλάχος» για άξεστα άτομα είναι επίσης υποτιμητική απέναντι στη βλάχικη μειονότητα. Και το «δώσε θάρρος στον χωριάτη…» έχει λίγο ταξικό ρατσισμό.

  302. Αγγελος said

    «Μογγολισμός» ήταν ο επίσημος ιατρικός όρος για το σύνδρομο Down, και ο λόγος είναι απίστευτος: ένας γιατρός του 19ου αιώνα θέλησε να ταξινομήσει τις μορφές νοητικής υστέρησης, ερμηνεύοντάς τες ως παλινδρομήσεις προς «κατώτερες» φυλές: μια άλλη μορφή νοητικής υστέρησης την ονόμασε «νεγροειδή ιδιωτεία», και τη συγκεκριμένη, που βεβαίως αποτελεί σαφώς προσδιορισμένη παθολογική κατάσταση και που αγνοούσε την αιτία της, την είπε «μογγολοειδή ιδιωτεία»! Δεν θυμάμαι ποιος και πότε, αλλά τα εξιστορεί ο Gould σ´ένα από τα βιβλία του, που δεν το έχω πρόχειρο.

  303. Αγγελος said

    Όχι «ένας γιατρός», παρά ο ίδιος ο Down (βλέπω τώρα), ο οποίος μάλιστα θεωρούσε ότι η ερμηνεία του συνηγορεί υπέρ της ενότητας του ανθρώπινου είδους!

  304. loukretia50 said

    Στο πολύ ενδιαφέρον μουσικό ντοκυμαντέρ WATTSTAX «Black Woodstock» – the living world, γίνονται συχνά αναφορές στον τρόπο που αντιμετωπίζονται και αποκαλούνται, τόσο οι ¨black» όσο και οι «whity».
    WATTSTAX – Original Trailer Film (1972 «Black Woodstock»
    https://youtu.be/OrygW4DmOvY Concert, Memorial Coliseum L.A.)

  305. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @259. Στον Καποδίστρια του Καζαντζάκη ο χορός των Ελληνίδων απευθύνεται στον Κολοκοτρώνη και τον ικετεύει «τον καινούργιο να διώξεις Αράπη», παρομοιάζοντας τον Καποδίστρια με αυτούς τους Αιγυπτίους… (Ο σκύλος του Κυβερνήτη ονομάζεται επίσης Αράπης 🙂 )

  306. The African Greeks of Avato (Full Documentary)

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: