Ο Άδωνης και το κατασκευασμένο λατινικό ρητό

Πολλοί Ευρωπαίοι πολιτικοί, και αρχηγοί κρατών  ανάμεσά τους, επικρότησαν  με δουλοπρέπεια την κατάφωρη παραβίαση του διεθνούς δικαίου από τη συμμορία δισεκατομμυριούχων που ασκεί την  ηγεσία των  Ηνωμένων Πολιτειών -προφανώς ελπίζουν ότι ο Τραμπ θα τους φάει τελευταίους,  αν και το επόμενο θύμα του μοιάζει να είναι η Γροιλανδία.

Η επονείδιστη φράση  του Κυριάκου Μητσοτάκη, ότι «δεν είναι τώρα η ώρα να εξεταστεί η νομιμότητα των πρόσφατων ενεργειών», προβλέπω πως θα  τον κυνηγάει για πολύ καιρό. Μακάρι να μην ειπωθεί από άλλον, ισχυρό ξένο, για ελληνικό εθνικό θέμα.

Από τους υπουργούς της κυβέρνησης, έσπευσαν να υπερθεματίσουν σε τραμπισμό ο Μάκης Βορίδης και ιδίως ο Άδωνης Γεωργιάδης,  ο οποίος έδειχνε  να βρίσκεται σε οργασμό μετά την πειρατική  επίθεση των Αμερικανών. Ιδιαίτερα δραστήριος στα σόσιαλ, αναδημοσίευσε  ένα πλαστό βίντεο (φτιαγμένο  από ΑΙ) που υποτίθεται ότι  έδειχνε Βενεζολάνους να  πανηγυρίζουν για την πτώση του Μαδούρο (υπάρχει επίσημη διάψευση από οργανισμό ελέγχου).

Επίσης, έκανε δύο δημοσιεύσεις στο Χ όπου υπερασπίζεται το δόγμα του «πολιτικού ρεαλισμού» -λέγε «κυνισμού». Στην πρώτη  από αυτές, παραθέτει Θουκυδίδη, από το επεισόδιο των Μηλίων.

Eδώ ο Άδωνης  κάνει μια λαθροχειρία ολκής,  απαράδεκτη για ιστορικό,  που λέει ότι είναι. Δεν πρόκειται για «άποψη» του Θουκυδίδη! Ο Θουκυδίδης παραθέτει την επιχειρηματολογία των Αθηναίων, όπως και των Μηλίων, δεν την ενστερνίζεται.

Η ανάρτηση του Άδωνη  πάσχει και σε  άλλα σημεία, έγραψε σχετικά και η Δέσποινα Κουτσούμπα στο Φέισμπουκ, αλλά δεν  θα σταθώ σε αυτήν αλλά στη δεύτερη ανάρτηση, όπου διαπίστωσα κάτι που με εξέπληξε και που έχει και γλωσσικό – φιλολογικό ενδιαφέρον,  διότι δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι εδώ  λεξιλογούμε.

Ο Άδωνης  έγραψε στο Χ αυτά που βλέπετε.

Επί της ουσίας, αυτό που γράφει είναι αποκρουστικό και οπωσδήποτε δεν είναι οδηγός για τις διεθνείς σχέσεις μιας μικρής χώρας, διότι είναι ευθεία εφαρμογή του δικαίου του ισχυροτέρου.

Αλλά εδώ θα σταθώ σε μια άλλη πτυχή της δημοσίευσης, στο ρητό.

Είχα την περιέργεια  να βρω σε ποια συμφραζόμενα είπε ο Πομπήιος αυτή τη ρήση. Αναζήτησα λοιπόν τη λατινική φράση που παρέθεσε ο Άδωνης,  παρόλο που, για να πω την αμαρτία μου, δεν μου φαίνεται άψογη.

Tην αναζήτησα και βέβαια στο γκουγκλ πήρα δεκάδες αναφορές της φράσης, όλες όμως από ελληνικά σάιτ και πρόσφατες,  μετά τη δημοσίευση τού Άδωνη.

Αυτό μού έβαλε ψύλλους στ’ αυτιά. Λες, είπα, ο τσαρλατάνος να κατασκεύασε τη λατινικούρα; Οπότε, έκανα αναζήτηση σε google books. Tίποτα! Δεν υπάρχει βιβλίο που να έχει τη λατινική φράση Nolite leges loqui, gladios gerimus.

Αυτό είναι πολύ ισχυρή ένδειξη, να μην πω απόδειξη, ότι η φράση έχει κατασκευαστεί πρόσφατα. Αλλά για να είμαι σίγουρος, έβαλα και το ChatGPT να ψάξει, έψαξα και σε μια βάση ανάλογη του TLG αλλά για λατινικά. Τίποτα!

Συμπέρασμα;

Το ρητό αυτό ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ έτσι που το έγραψε ο Αδωνης. Δεν θα το βρείτε σε καμία αρχαία πηγή στα λατινικά. Είναι κατασκευασμένο, σε όχι άψογα λατινικά, μεταφρασμένο μάλλον από τα αγγλικά.

Προσοχή, δεν λέω ότι δεν είπε κάτι τέτοιο ο Πομπήιος. Είπε κάτι παρεμφερές, και στα λατινικά θα το είπε, αλλά δεν παραδίδεται στα λατινικά. Παραδίδεται στα ελληνικά, από τον Πλούταρχο, στον βίο του Πομπήιου (10.2). Είναι στα ελληνικά:

«Οὐ παύσεσθε … ἡμῖν ὑπεζωσμένοις ξίφη νόμους ἀναγινώσκοντες;»
δηλ.
Δεν θα σταματήσετε να μας διαβάζετε το κείμενο των νόμων, ενώ εμείς είμαστε ζωσμένοι ξίφη;

Για να δώσω κόντεξτ, όταν οι Μαμερτίνοι στη Μεσσήνη είπαν στον Πομπήιο ότι δεν έχει δικαιοδοσία και επικαλέστηκαν κάποιον παλιό νόμο, εκείνος απάντησε έτσι.

Προσέξτε ότι το ελληνικό κείμενο διαφέρει αρκετά από το λατινικό ενώ αντίθετα το αγγλικό κείμενο που παρέθεσε ο Άδωνης είναι όμοιο με το λατινικό.

Ολοφάνερα, ο Άδωνης αγνοούσε το κείμενο του Πλούταρχου. Διότι κάποιος που θα ήξερε το ελληνικό πρωτότυπο, δεν θα έγραφε «κουβαλούμε» σπαθιά όταν το πρωτότυπο λέει «υπεζωσμένοι». Αλλά ο Άδωνης, που κουβαλάει μελομακάρονα, δεν ξέρει το ελληνικό πρωτότυπο, διότι μπήκε στη Φιλοσοφική περί το 1990 και αποφοίτησε το 2003.

Τι εικάζω πως έγινε: Ο Άδωνης είδε το ρητό του  Πομπήιου σε κάποιο αγγλόφωνο γνωμικολόγιο, μεταφρασμένο απλουστευμένα στα αγγλικά και κατά πάσα πιθανότητα ανέθεσε σε κάποιο μηχανάκι να  του μεταφράσει το αγγλικό ρητό στα λατινικά, ενώ το μετέφρασε και ο ίδιος στα ελληνικά.

Κι έτσι κατασκευάζεται ένα λατινικό ρητό για να θαυμάζει  το  πόπολο και να σπεύδει να αγοράσει τη  «Ρώμη»!

Είπε κάποιος στο Φέισμπουκ, όπου έβαλα σε  περίληψη τα παραπάνω: Και πού ξέρεις ότι ο Άδωνης δεν τα πήρε από κάποια λατινική μετάφραση του Πλούταρχου;

Αλλά βέβαια οι Βίοι του Πλούταρχου δεν μεταφράστηκαν στην αρχαιότητα στα λατινικά. Και όταν μεταφράστηκαν, το 1700τόσο, το χωρίο του Πλούταρχου αποδόθηκε: «Non desinetis nobis, inquit, gladio accinctis citare leges?» Καμιά σχέση με το αδωνούργημα.

(Για να αποδώσω τα του Καίσαρος, αυτή την πληροφορία μου την είπε, σε ιδιωτική συζήτηση  που κάναμε χτες, ο Φώτης Παπαγεωργίου, γερός λατινιστής, που ανεξάρτητα από μένα έκανε περίπου τις ίδιες σκέψεις και έγραψε κι αυτός στο Φέισμπουκ χτες, νωρίτερα από μένα. Επίσης ανεξάρτητα και από τους δύο, έκανε ανάρτηση  λίγο μετά από  μένα, ο Άκης Γαβριηλίδης).

Πέρα από τον τσαρλατανισμό του Άδωνη,  να δούμε και κάτι άλλο. Ο Πομπήιος,  που τόσο τον παινεύει ο Άδωνης επειδή περιφρονούσε τους νόμους  και στηριζόταν  στο δίκαιο του ισχυροτέρου, δεν είχε καλό τέλος. Ηττημένος από τον Καίσαρα στα Φάρσαλα, κατέφυγε στην Αίγυπτο. Εκεί,  ο Πτολεμαίος ο Φιλοπάτωρ έβαλε να τον δολοφονήσουν, διότι έκρινε ότι έτσι θα γινόταν αρεστός στον  Καίσαρα -έτσι εισηγήθηκε ένας σύμβουλός του, «νεκρός ου δάκνει», είπε.

Ούτε οι Αθηναίοι είχαν καλό τέλος μετά την επίδειξη ισχύος κατά των Μηλίων. Οι σύμμαχοι τούς εγκατέλειψαν και έχασαν τον  πελοποννησιακό πόλεμο.

Επαναλαμβάνεται άραγε η ιστορία;