Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Το πανάρχαιο φρούτο

Posted by sarant στο 30 Οκτώβριος, 2013


Όπως σας έχω πει ίσαμε εξηνταπέντε φορές, σήμερα στις 6 το απόγευμα, στον Ιανό, γίνεται η παρουσίαση του βιβλίου μου «Οπωροφόρες λέξεις» (εκδόσεις Κλειδάριθμος). Θα μιλήσουν ο συγγραφέας Σωτήρης Δημητρίου (που έχει γράψει και τα Οπωροφόρα της Αθήνας) και ο επιμελητής του βιβλίου Δημοσθένης Κερασίδης, που έχει γράψει και μια πολύ τιμητική κριτική του βιβλίου. Θα είμαι κι εγώ και μάλιστα θα διαβάσω και κάποια αποσπάσματα από το βιβλίο.

Το βιβλίο αυτό γεννήθηκε από άρθρα που έβαζα στο ιστολόγιο κατά καιρούς -που βέβαια τα ξαναδούλεψα πολύ ενόψει της έκδοσης, επωφελούμενος και από τα δικά σας σχόλια και τις διορθώσεις. Ωστόσο, όταν πήρα πια την απόφαση να βγει βιβλίο, διαπίστωσα ότι έπρεπε να γράψω και άλλα άρθρα, πέρα από αυτά που είχαν δημοσιευτεί στο ιστολόγιο, έτσι που να καλύπτεται όλο το φάσμα των οπωρικών και των ξηρών καρπών. Σήμερα λοιπόν, με την ευκαιρία της παρουσίασης, αναδημοσιεύω εδώ ένα από αυτά τα φρέσκα άρθρα, για να γίνει και η αντίστροφη πορεία, όχι από το ιστολόγιο στο βιβλίο αλλά και από το βιβλίο στο ιστολόγιο.

Το πανάρχαιο φρούτο

 

Είναι η τρελή ροδιά που μάχεται
τη συννεφιά του κόσμου;

                                    Οδυσσέας Ελύτης, Η τρελή ροδιά

 

Pomegranate02_editΜερικά φρούτα ήρθαν στα μέρη μας τους τελευταίους μόνο αιώνες, χάρη στην πρόοδο των συγκοινωνιών, άλλα τα έφεραν από τον Νέο Κόσμο μετά το ταξίδι του Κολόμβου, άλλα έφτασαν στους βυζαντινούς ή τους ελληνιστικούς καιρούς, μερικά όμως ήταν «πάντοτε» εδώ· το πάντοτε να μην το πάρουμε τοις μετρητοίς, αλλά πάντως από πολύ παλιά. Ένα τέτοιο πανάρχαιο φρούτο, που είχε περάσει στο περιθώριο, αν και τα τελευταία χρόνια έχει τραβήξει και πάλι το ενδιαφέρον, είναι το ρόδι.

Το ρόδι βγαίνει απ’ τη ροδιά (Punica granatum), αλλά και η ροδιά βγαίνει, ετυμολογικά εννοώ, από το ρόδι. Εξηγούμαι. Οι αρχαίοι, το δέντρο το έλεγαν ροιά, και το ρόδι ήταν ρόα. Από το υποκοριστικό, ροΐδιον, που είναι της ελληνιστικής εποχής, βγήκε αργότερα ο τύπος ρόιδι, και ρόιδο, και σήμερα ρόδι. Από το νεότερο ρόδι, ονομάστηκε ξανά το δέντρο σε ροδιά. Στην Κύπρο τη λένε και ροβιά. Η ροδιά είναι από τα οπωροφόρα δέντρα που απαντούν στον Όμηρο: Όγχναι (αχλαδιές) και ροιαί και μηλέαι αγλαόκαρποι (Οδύσσεια, η 114). Πριν προχωρήσω, να διευκρινίσω ότι επιστημονικά η ροδιά θεωρείται θάμνος και όχι δέντρο –αλλά ασφαλώς αυτό ενδιαφέρει περισσότερο τους βοτανολόγους. Για την ετυμολογία της λέξης δεν υπάρχει ομοφωνία, αλλά τα λεξικά προκρίνουν την σύνδεση με το ρήμα ρέω, πιθανώς λόγω των καθαρτικών ιδιοτήτων του ροδιού.

Στην αρχαιότητα υπήρχε και μια άλλη ελληνική λέξη για τη ροδιά, σίδη ή σίδα, όπως την έλεγαν οι Βοιωτοί αλλά και οι Κρήτες. Υπάρχει κι ένα γουστόζικο ανέκδοτο στον Αθήναιο, μια εποχή που Αθηναίοι και Θηβαίοι φιλονικούσαν σε ποιον ανήκει μια περιοχή, που λεγόταν Σίδαι. Ο Επαμεινώνδας λοιπόν έβγαλε από τον κόρφο του ένα ρόδι και ρώτησε τους Αθηναίους, πώς το λένε. Ρόαν, του απάντησαν. Αλλ’ ημείς σίδαν, απάντησε εκείνος και νίκησε.

Στην ελληνική μυθολογία το ρόδι παίζει πολύ σημαντικό ρόλο, αν θυμηθούμε τον μύθο της Περσεφόνης, που την έκλεψε ο Πλούτωνας στον κάτω κόσμο, και εκεί την ξεγέλασε και της έδωσε να φάει έξι σπυριά ροδιού, και γι’ αυτό η κόρη της Δήμητρας αναγκάστηκε να μένει έξι μήνες το χρόνο στον Άδη (και αυτούς τους μήνες έχουμε χειμώνα· σε άλλες παραλλαγές του μύθου γίνεται λόγος για λιγότερα σπυριά και μήνες).

Παρ’ όλ’ αυτά, η ροδιά φαίνεται πως δεν είναι ιθαγενής στην Ελλάδα αλλά εισήχθη τα πολύ αρχαία χρόνια, μέσω Μικράς Ασίας, από την Περσία ή την Κεντρική Ασία. Στην Κύπρο, σύμφωνα με το μύθο, τη φύτεψε η Αφροδίτη. Οι Ρωμαίοι την πήραν από την Καρχηδόνα, γι’ αυτό την είπαν malus Punica (καρχηδονιακή μηλιά) και malum Punicum το ρόδι, δηλαδή «μήλο της Καρχηδόνας». Το λέγανε όμως και granatum το ρόδι — malum granatum ή pomum granatum. (Βλέπουμε και πάλι να χρησιμοποιείται η λέξη malum και pomum για κάθε είδος οπωρικό). Γράφει ο Πλίνιος (ο πρεσβύτερος) στη Φυσική ιστορία του (13:34): sed circa Carthaginem Punicum malum cognomine sibi vindicat; aliqui granatum appellant  (που ονομάζεται μήλον το φοινικικόν, αν και άλλοι το λένε πολύκοκκον).

Granum στα λατινικά είναι ο κόκκος. Από αυτόν έχουμε λέξεις όπως γρανάζι, γρανίτης και γρανίτα. Και granatus είναι ο πολύκοκκος. Από το pomum granatum βγήκε το pomegranate των Άγγλων. Οι Γάλλοι, στη διαδρομή, κράτησαν μόνο τη δεύτερη λέξη και την έκαναν grenate και αργότερα grenade. Από εκεί βγήκε η γρεναδίνη και το grenat (αγγλικά garnet, ο γρανάτης) και το χρώμα γκρενά. Αλλά και η χειροβομβίδα με τα πολλά σφαιρίδια που θύμιζε ρόδι και ο γρεναδιέρος (grenadier, ροδιά, αλλά και στρατιώτης εκπαιδευμένος στη χρήση χειροβομβίδων). Και η Γρανάδα άλλωστε της Ισπανίας πιστεύεται ότι πήρε το όνομά της από τις ροδιές της περιοχής (και στα ισπανικά, granada είναι και το ρόδι και η χειροβομβίδα).

Στις σημιτικές γλώσσες το ρόδι είναι r-m-n, δηλαδή rimmon στα εβραϊκά και rumman στα αραβικά, απ’ όπου σήμερα romã (έρρινο) στα πορτογαλικά. Στα τούρκικα nar, όπως και στα περσικά, που από εκεί προέρχεται, ενώ έχει περάσει και στα σερβικά και τα βουλγάρικα. Τα ρουμάνικα, περιέργως, έχουν rodie, μάλλον από εμάς. Να πούμε ότι το ρόδι έχει από τα αρχαία χρόνια ως τα σήμερα κεντρική θέση στη ζωή στην Περσία, και στη γαστρονομία της, αφού πολλές συνταγές χρησιμοποιούν σάλτσα ροδιού αντί π.χ. ντομάτα. Θυμάμαι επίσης το πολύ συγκινητικό διήγημα «Οι ροδιές» του Ουίλιαμ Σάρογιαν, που αφηγείται τις προσπάθειες ενός Αρμένη μετανάστη να καλλιεργήσει ρόδια στην Καλιφόρνια, όπου κανείς δεν τα ξέρει.

Στη λαογραφία μας το ρόδι παίζει καίριο ρόλο. Αρκεί να θυμηθούμε το ρόδι που σπάνε οι νιόπαντροι στο κατώφλι του σπιτιού τους ή ο νοικοκύρης την πρωτοχρονιά, που μπαίνει με το δεξί στο σπίτι και σπάει το ρόδι πίσω από την εξώπορτα, ταυτόχρονα προφέροντας μιαν ευχή, όπως «όσες ρώγες έχει το ρόδι , τόσες λίρες να έχει η τσέπη μας» ή «όσο γεμάτο είναι το ρόδι τόσο γεμάτο να είναι το σπίτι μας». Κάποτε πετούν μαζί κι ένα λιθάρι, οπότε η ευχή γίνεται: «Σαν το λιθάρι γεροί και σαν το ρόδι γεμάτοι».

Απόηχος αυτού του εθίμου είναι μάλλον η φράση «έσπασε το ρόδι», που τη λέμε όταν επιτέλους σημειώσουμε επιτυχία ύστερα από σειρά ατυχιών. Η φράση χρησιμοποιείται κατά κόρο στην αθλητική δημοσιογραφία, και λέγεται όταν μια ομάδα καταφέρει την πρώτη της νίκη στο πρωτάθλημα ύστερα από κάμποσα ανεπιτυχή αποτελέσματα ή όταν ένας παίκτης μπορέσει επιτέλους να σκοράρει.

Στα κιτάπια μου βρίσκω και τη φράση «το σπίτι του είναι γεμάτο σαν το ρόδι», έπαινος σε νοικοκύρη που έχει όλα τα χρειώδη. Το ρόδι, όπως είπαμε και πιο πάνω, συμβολίζει την αφθονία σ’ ένα σπιτικό. Υπάρχει όμως και μια αρνητική παροιμιακή φράση για το ρόδι, που χρησιμοποιεί μια παλιότερη μορφή της λέξης· ίσως σήμερα, όταν λέμε τα έκανε ρόιδο, να μη συνειδητοποιούμε ότι αναφερόμαστε στο ρόδι. Τα έκανε ρόιδο, βέβαια, σημαίνει τα έκανε θάλασσα. Η αρχή της φράσης μάλλον βρίσκεται στο έθιμο που θέλει τη νύφη, όταν μπαίνει στο σπίτι του γαμπρού να ρίχνει στο πάτωμα το ρόδι και να πατάει τους σκορπισμένους καρπούς –κάτι που και οι καλοπροαίρετες πεθερές θα το έβλεπαν με ενδόμυχη φρίκη φαντάζομαι.

Ωστόσο, πρέπει να πούμε ότι ο παλιότερος λαϊκός τύπος της λέξης είναι ρόιδο, κι έτσι διασώζεται π.χ. στο δημοτικό τραγούδι του Κατσούδα (Πάει το μήλο να χαθεί, το ρόιδο να μυρίσει / πάει ο Κατσούδας να χαθεί και πίσω δεν γυρίζει) και σε άφθονες άλλες πηγές.

Τα σπυριά του ροδιού λέγονται, σε μερικά μέρη, όπως στη Λέσβο, παπούδες. Ο Μυριβήλης στο Ο Βασίλης ο Αρβανίτης κάνει μια ωραία παρομοίωση: «ρουμπίνια σα ροϊδοπαπούδες».

Η τρελή ροδιά του Οδυσσέα Ελύτη έχει απαθανατίσει τη ροδιά στη νεότερη ελληνική ποίηση, ενώ χάρη στο Μίκη Θεοδωράκη και τους στίχους του Πάνου Κοκκινόπουλου, θα θυμόμαστε για πάντα τη τετράκλωνη ροδιά, στολίδι της αυλής μας. Τα τελευταία χρόνια, το ρόδι έχει αρχίσει να μεγαλοπιάνεται και πάλι, μια και οι διατροφολόγοι του βρίσκουν θαυματουργές ιδιότητες –το πανάρχαιο φρούτο δεν έχει πει ακόμα την τελευταία του λέξη.

 

 

 

 

Advertisements

76 Σχόλια to “Το πανάρχαιο φρούτο”

  1. Καλή επιτυχία!!!

  2. jetpilot said

  3. Γς said

    Τα έκανε ρόιδο:

    «what is this motherfucker Pangalos doing?»

  4. Πάνος με πεζά said

    Περίεργο φρούτο το ρόδι. Από τη μία συνδέεται με την τύχη, από την άλλη το βάζουν στα κόλυβα, από την τρίτη εσχάτως ανακαλύφθηκε ότι έχει και…αντικαρκινικές ιδιότητες… Τέλος πάντων, είναι κι αυτό ένα από τα εσχάτως ανακαλυφθέντα φρούτα…
    Το «‘έσπασε το ρόδι» ειδικά στα αθλητικά, αντικαθίσταται πολλές φορές και με το «άνοιξε λογαριασμό».
    Κι ένα σπάνιο και πανέμορφο τραγούδι με παλιές αυλές γεμάτες ροδιές και άλλα οπωροφόρα, δια στίχου Κωστούλας Μητροπούλουκαι μέλους του -λαϊκού, τότε- Λουκιανού Κηλαηδόνη.

  5. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχολια και τα γιουτουμπάκια!

  6. Μιχάλης Ρουμελιώτης said

    Ενδιαφέρον. Δεν ήξερα τή «ροιά». Και μού δημιουργεί αμέσως αμέσως τήν εξής απορία. Πώς και δεν γράφτηκε, μετά τούς αλεξανδρινούς, «ροϊά»; Διότι μοιάζει προφανές, ότι αυτό τό «οι» ποτέ δεν προφέρθηκε «ι».

    Καλή επιτυχία και από μένα.

  7. Earion said

    Να θυμηθούμε εδώ το ρόιδο γραμμένο, και τη φλογοφόρο ροιά.

  8. spiral architect said

    Καλημέρα. 🙂
    Στη λαϊκή προχθές βρήκα κάτι θηριώδη ρόδια μεγέθους ίσα με ένα μικρό πεπόνι. 😮
    Δεν πήρα ούτε ένα!

    Η Τρελή Ροδιά

    Πέστε μου είναι η τρελή ροδιά που χαιρετάει τα μάκρη τινάζοντας ένα μαντήλι φύλλα από δροσερή φωτιά, μια θάλασσα ετοιμόγεννη με χίλια δυο καράβια, με κύματα που χίλιες δυο φορές κινάν και πάνε σ’ αμύριστες ακρογιαλιές – πέστε μου, είναι η τρελή ροδιά που τρίζει τάρμενα ψηλά στο διάφανο αιθέρα;

    (Οδυσσέας Ελύτης)

  9. Κασσάνδρα said

    Ροιά είναι η ροδιά, ροιάς η παπαρούνα (μήκων η ροιάς, που μάθαμε σχολείο).
    Ιδια λέξη δεν είναι;
    Καλή επιτυχία για το απογεμα,Νικοκύρη

  10. Αφού με πρόλαβε το #2 με τους Χειμερινούς, ας βάλω κι εγώ τον Μίκη:

  11. @ 6: — «Ροιά», εξ ής και η «φλογοφόρος ροιά» που υπάρχει στά διακριτικά τών επωμίδων για τούς ανωτέρους και ανωτάτους Αξιωματικούς τού Στρατού Ξηράς και η οποία έχει αλληλοδιαδόχως, από τήν μεταπολίτευση, αντικαταστήσει τό βασιλικό στέμμα και τό «πουλί» τής χούντας. Παλαιότερα, η «φλογοφόρος ροιά» χρησιμοποιήθηκε και σαν «οπλόσημο» τού Πεζικού (χρυσή σε κόκκινο φόντο) αλλά και τού Πυροβολικού (χρυσή σε μαύρο φόντο) όπως φαίνεται από φωτογραφίες στίς στολές τών στρατιωτών και τών αξιωματικών κατά τούς Βαλκανικούς πολέμους και κατά τόν πόλεμο 1940-1941.
    Και όντως, ο καρπός τής ροδιάς στήν στέψη του, εκεί όπου συνδέεται διά τού μίσχου με τό κλαδί τού δένδρου, θυμίζει κάπως κάτι από φλόγες…!

  12. Ηλεφούφουτος said

    4 Ναι, όπως δείχνει και ο μύθος της Περσεφόνης το ρόδι συνδεόταν απ αρχαιοτάτων χρόνων με τους νεκρούς και την ανάμνησή τους. Να και μια σύγχρονη χρήση του μοτίβου χάριν γλαφυρότητας http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_civ_1_06/05/2003_62249

    Το είχα χαρεί το κεφάλαιο για το ρόδι όταν το είχα διαβάσει στο βιβλίο, ωραίο και το άρθρο τώρα.

    6 Γιατί προφανές;

  13. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα!

    8: Ναι, τον τελευταίο καιρό αφθονούν τα θηριώδη φρούτα.

  14. Alexis said

    #4: Το “‘έσπασε το ρόδι” ειδικά στα αθλητικά, αντικαθίσταται πολλές φορές και με το “άνοιξε λογαριασμό”.

    Δεν είναι ακριβώς το ίδιο. Το «έσπασε το ρόδι» προϋποθέτει προηγούμενη γκίνια επί σειρά αγώνων.
    Το «άνοιξε λογαριασμό» λέγεται για το πρώτο γκολ ενός καταξιωμένου συνήθως γκολτζή υπονοεί κάτι σαν «ξεκίνησε να κάνει τη δουλειά που ξέρει».

  15. sarant said

    14: Πράγματι υπάρχει αυτή η διαφορά.

  16. Νέο Kid Στο Block said

    «Pomegranates come originally from the Himalayas (so do lots of fruits – I caught a fascinating program about rare and heirloom apples on NPR at lunchtime today, although I couldn’t quite work it in to today’s Memory class – probably just as well, since it ranged from Joni Mitchell’s «Big Yellow Taxi» to the big Newark sweatshop fire of 1910 to Simon Ortiz’s poetry as it was ) – and Armenia and Persia and Azerbaijan. Wikipedia claims that Granada, in Spain, was even named after it – can that really be the case? Certainly, a pomegranate is the city’s heraldic emblem, but in fact the name seems to derive from Gharnáta (Arabic: غَرْنَاطَة) (but that, in turn, means what? I am caught in a Google labyrinth, and will disentangle myself). Ayurvedic medicine claims so many uses for the fruit that perhaps I should start pressing and guzzling the remaining specimens in the fruit bowl. I’ve always thought of its mythology just in Greek terms, as a rather sinister fruit of the underworld, but its symbolic resonances go on and on. The Koran has it growing in paradise; in many countries it (understandably, given all those little seeds) is an image of fertility. So … any depiction of it is going to be completely overdetermined – a pomegranate is never just a pomegranate – but it’s a very seductive natural design»

    Το πήρα από εδώ: http://formstracedbylight.blogspot.com/2010/11/more-pomegranates.html
    Ίσως ο φίλτατος Δύτης μπορεί να παρατηρήσει κάτι επί του: Gharnáta (Arabic: غَرْنَاطَة) ? 🙂

    «GRANADA» (του Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα)

    Granada, calle de Elvira,
    donde viven las manolas,
    las que se van a la Alhambra,
    las tres y las cuatro solas.
    Una vestida de verde,
    otra de malva, y la otra,
    un corselete escocés
    con cintas hasta la cola.

    Las que van delante, garzas
    la que va detrás, paloma,
    abren por las alamedas
    muselinas misteriosas.
    ¡Ay, qué oscura está la Alhambra!
    ¿Adónde irán las manolas
    mientras sufren en la umbría
    el surtidor y la rosa?

    ¿Qué galanes las esperan?
    ¿Bajo qué mirto reposan?
    ¿Qué manos roban perfumes
    a sus dos flores redondas?

    Nadie va con ellas, nadie;
    dos garzas y una paloma.
    Pero en el mundo hay galanes
    que se tapan con las hojas.
    La catedral ha dejado
    bronces que la brisa toma;
    El Genil duerme a sus bueyes
    y el Dauro a sus mariposas.

    La noche viene cargada
    con sus colinas de sombra;
    una enseña los zapatos
    entre volantes de blonda;
    la mayor abre sus ojos
    y la menor los entorna.

    ¿Quién serán aquellas tres
    de alto pecho y larga cola?
    ¿Por qué agitan los pañuelos?
    ¿Adónde irán a estas horas?
    Granada, calle de Elvira,
    donde viven las manolas,
    las que se van a la Alhambra,
    las tres y las cuatro solas.

  17. Alexis said

    Έχω κι εγώ την απορία για τη ροιά, γιατί χωρίς διαλυτικά;

  18. cronopiusa said

    Καλοτάξιδο!

    στα Ισπανικά granada, έχει τρεις έννοιες

    το ρόδι

    Mor Karbasi ‘Κλέφτρα ροδιών’ (official video from ‘La Tsadika’ 2013)

    την πόλη

    και την χειροβομβίδα

    όπως δεν έβρισκα στον «συσωλήνα» παρά μόνο τραγούδια για στρατόκαυλους σας φιλεύω μ’ ένα ποίημα του Μιγκέλ Ερνάντεθ, την ιστορία της δυναμιτίστριας Ροσάριο

    Niño de Elche, Rosario dinamitera, Guajiras.

    Καλή σας μέρα, και καλά να περάσετε

  19. physicist said

    […] έπαινος σε νοικοκύρη που έχει όλα τα χρειώδη.

    Α, τι ωραίο ρυθμό που έχει αυτή η φράση! Νικοκύρη, εξεπιτούτου την έγραψες, και ριμάρει και με το ρόδι, ή έτσι βγήκε;

  20. 16 Χμ, τι να παρατηρήσει ο φίλτατος; Σωστή είναι η μεταγραφή. Αλλά αυτό που γράφει ότι η ισπανική Γρανάδα είναι από το αραβικό (που επομένως σημαίνει κάτι άλλο) είναι λάθος, το ισπανικό χωριό μοιάζει να προϋπήρχε. Να τι γράφει η Encyclopaedia of Islam, «Gharnâta»:
    There was indeed a diocese of Illiberis before teh time of the Muslims […] and the first Muslim governors lived in Illiberis (which they Arabicized into Ilbira) […] the name Illiberis was later replaced by Granada, which itself in the 3rd/9th century was no more than a large walled village… Few Muslims lived there; there were more Christians, while Jews were so numerous that it was sometimes known as «Granada of the Jews».

  21. Πάνος με πεζά said

    @14 : Λέγεται και για ομάδα που παίρνει τους πρώτους της βαθμούς σε πρωτάθλημα.

  22. Νέο Kid Στο Block said

    Έπαινος σε Νικοκύρη που έχει όλα τα χρειώδη
    και ταϊζει τα παιδάκια μέλι ,στάφυλο και ρόδι

    Άϊ! τι σκούρα πουν η Αλάμπρα στων Ναζρήδων τη Γρανάδα
    κι όποιος ρόδια σαν πεπόνια θε να τρώει η Ελλάδα
    βγάλτε αμάνι την περόνη, σκάστε τού μία γρανάδα!

    Κι αν τα ζαρζαβατικά μάς καίνε κι αν τα φρούτα είν ελούσιβ
    φάτε φρούτα Νικοκύρη από κάλαθο εξκλούσιβ
    θε να νιώσετε μια γλύκα και ένα ξίνισμα τρανό
    κι όποιος δα δε με πιστεύει ,ας κoπιάσει Ιανό! 🙂

  23. physicist said

    #22. — Άξιος και πανάξιος!

    Δύο, τρεις, και τέσσερις στίχοι στην πρώτη, τη δεύτερη, και την τρίτη στροφή. Δεν πιστεύω ότι είναι σύμπτωση. Στο επόμενο που θα γράψεις, να ακολουθούν οι αριθμοί των στίχων τη Φιμπονάτσι, παρακαλώ. 🙂

  24. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα σχόλια!

    22: Νεοκίντ, είσαι φίνος και ωραίος!

  25. gbaloglou said

    Οι Χειμερινοί Κολυμβητές ηχογραφούν την Τρελή Ροδιά

  26. Νέο Kid Στο Block said

    Δύτη, αυτό που λέει η εγκυκλοπαίδεια του Ισλάμ για το » Ιλιμπέρις» κοίτα πώς συνδέεται με αυτό:
    http://en.wiktionary.org/wiki/Granada
    «The city, established as a colony in the 5th century BC by the Greeks, was named Elibyrge or Elybirge (Greek: Ἐλιβύργη). It was destroyed in 1010. In the subsequent reconstruction, the suburb of Gharnáta (Arabic: غَرْنَاطَة) was incorporated in the city, and the modern name derives from this. With the arrival of the Zirid dynasty in 1013, Granada became an independent emirate Taifa of Granada.»

    Πάλε εμείς οι θαλασσοπόροι οι γίγαντε να ούμε!! 🙂 (μάλλον για τις Collones Herculium πηγαίναμε και βρεθήκαμε στην Ελιβύργη!! γιατί όμως αυτό το «Ελιμβύργη» μού ακούγεται πιο πολύ τευτονικό παρά ρωμέικο γμτ…;

  27. physicist said

    Ρε παιδιά, συγγνώμη, αυτό το είπε στα σχόλια μετά το όνομα του σχολιαστή υπήρχε πάντα; Είναι δυνατόν να γράφω δωμέσα κοντά τρία χρόνια και να το βλέπω πρώτη φορά σήμερα;

  28. Παλαιών Πατρών Ιωάννης said

    Στη νότια Τουρκία, 75 χλμ ανατολικά της Αττάλειας / Antalya, βρίσκεται η πόλη Side (Σίντε), δημοφιλές θέρετρο σήμερα, χτισμένη δίπλα στην αρχαία Σίδη.
    http://en.wikipedia.org/wiki/Side
    Σύμφωνα με τη βίκη «the name Side is Anatolian in origin and means pomegranate».

    «Anatolian in origin»:
    Φαίνεται ότι εννοεί τις εξαφανισμένες ινδοευρωπαϊκές γλώσσες της Μικράς Ασίας (χεττιτικά, καρικά, λυκικά κλπ).
    http://en.wikipedia.org/wiki/Anatolian_languages

  29. cronopiusa said

    16

    μιας και αναφερθήκατε στο Λόρκα κι’ ναι της μόδας το ανοσιούργημα του Σαντιάγο Ρονκαλιόλο «Ο Ουρουγουανός εραστής», ας δούμε πως προφήτεψε ο ποιητής τη δολοφονία του και πως ποτέ δεν θα βρεθεί το σώμα του

    comprendí que me habían asesinado.
    Recorrieron los cafés y los cementerios y las iglesias,
    abrieron los toneles y los armarios,
    destrozaron tres esqueletos para arrancar sus dientes de oro.
    Ya no me encontraron.
    ¿No me encontraron?
    No. No me encontraron.

    Το κατάλαβα πως με είχαν δολοφονήσει
    Ερεύνησαν τα καφενεία, τα νεκροταφεία
    και τις εκκλησίες
    Έψαξαν τα βαρέλια και τα ντουλάπια
    Εσίλησαν τρεις σκελετούς για να τραβήξουν
    τα χρυσά δόντια
    Μα δεν με βρήκαν
    Ποτέ δεν με βρήκαν;
    Όχι ποτέ δεν με βρήκαν.

  30. Νέο Kid Στο Block said

    Φυσικώ αφιερούται

    που το γιόκα του Μπονάτσι

    εθυμήθηκε και είπε -Bάλε μία Φιμπονάτσι!
    ένα, ένα ,δυό μ’αυτή την περίτεχνη στροφή

    τρεις θα έχει τώρα λέγω, και το ποίημα μουρλέγκω
    μα θα είναι δομημένο σαν ονειρεμένο Λέγκο
    τρέχει σαν νερό πολύ και αέρας σαν το Βέγγο

    «Άϊ πώς πέρασεν η ώρα!», νάσου και ο Κ.Π. ο Τρόλεϋς
    κι αν νομίσει ο επισκέπτης πως τα γράφει κανας τρόλης
    λάθος! ειν που βιάζομαι και τρέχει αδυσώπυτα ο αλήτης
    λίγο ακόμη από γαλάζιο που θα έλεγε κι ο Ελύτης…
    βάστα χρόνε αλήτη λίγο! δρασκελιά και…στην αυλή της

    (στην αυλή της κόρης μου das heisst , που φεύγω αμέσως για να την παραλάβω από το σχολειό της.. 🙂 )
    Φυσικέ: 1,1,2,3,5 genug? 🙂 )

  31. physicist said

    #30. — Υποκλίνομαι, ασυναγώνιστε! Προσφέρω τσιμπούσιον με τσιγγάνικα σνίτσελ (χωρίς τσιγγάνικα βιολιά, όμως, παρεκτός κι αν συνοδευόμαστε από Κυρίες) με την πρώτη ευκαιρία, σαν δείγμα θαυμασμού και ευγνωμοσύνης. 🙂

  32. Γς said

    Κι ένας μανάβης του 1967 με τα φρούτα του και ολίγον Παττακόν.

  33. Παλαιών Πατρών Ιωάννης said

    «Ανθέ μου της ροδιάς» τραγουδά η μεγάλη Melihat Gülses:

  34. gbaloglou said

    33

    Για όσους δεν την ξέρουν, ιδού ένα εξόχως ‘Βυζαντινό’ άσμα της

  35. ππαν said

    Νικοκύρη, καλή επιτυχία!
    Απορία: στο «Πάει το μήλο να χαθεί, το ρόιδο να μυρίσει» το ρόιδο δεν είναι το ρόδο, το τριαντάφυλλο; Μυρίζει το ρόδι κάτι ιδιαίτερο;

  36. spyroszer said

    Πολύ ωραίο και καλή επιτυχία.
    Νικοκύρη (λείπει και η Έφη), να θυμίσω και το ρόγδι στη Κρήτη.
    http://www.patris.gr/articles/34885?PHPSESSID=#.UnD66thnzxU

  37. Theo said

    Υπάρχει και το «Χρώμα του ροδιού» του μεγάλου σκηνοθέτη Παρατζάνοφ.

  38. Theo said

    @37: Γιατί δεν μπορούμε να το ανοίξουμε από εδώ αλλά μόνο στο Youtube;
    Λόγοι copyright;

  39. Gpoint said

    ωραίο άρθρο, ωραία σχόλια οσο όμορφο είναι το ρόδι στην όψη και στην γεύση…

    Εκπληκτικής ομορφιάς δέτρο, άντε θάμνος που θέλουν οι βοτανολόγοι,γυμνό με λεπτά κλαδάκια τον χειμώνα, ντυμένο πράσινο με γλυκά κόκκινα λουλούδια την άνοιξη και στπισμένο τους καρπούς σαν χριστουγεννιάτικο τέτοια εποχή.
    Μαζί με τα κούμαρα, οι αγαπημένες μου γεύσει στα φρούτα

    νομίζω πως ξεχάσαμε το

    άντε μιά αχλάδι, μία ρόιδο
    αντε τονε πιάσανε κορόιδο

    τον καϋμένο τον μποχόρι, στο βαπόρι…

  40. Gpoint said

    #39

    αυτό το…στπισμένο = στολισμένο !

  41. leonicos said

    Το granatus θα το έλεγα κοκκώδης και όχι πολύκοκκος, χωρίς να με χαλάει και το δικό σου, άλλωστε κατ’ έννοια συμπίπτουν. Ο γρανίτης δεν είναι πολύκοκκος αλλά μοιάζει, είναι κοκκώδης. Κάτι ανάλογο στο συκώτι, το λέμε μοσχοκαρυοειδές ήπαρ

    @6 Μιχάλη, το μεσαιων. ρόδιον έχει καταφανώς έναν πρόγονο *ρόιον.
    Πάντως, κάτι ανάλογο, πιστεύω ότι το ‘ιατρός’ θα έπρεπε να πρφέρεται ‘γιατρός’. Είναι δυνατό οι Α.Η.Π. να μην πρόφεραν ya τουλάχιστο στην αρχή της λέξης;

    @7 Εαρίωνα, περί φλογοφόρου ροιάς δεν ήξερα.
    Αλλά για την άλλη παραπομπή, ρόιδο γραμμένο, όντως σημαίνει όμορφο σαν ζωγραφιστό, επειδή τα φυσικά φρούτα έχουν πάντα κάποια ατέλεια. Άλλωστε αυτή η σημασία ταιριάζει και στα φρύδια.

    @9 Κασσάνδρα, η παπαρούνα είναι μήκων, η ροιάς, κόκκινη και η υπνοφόρος, η λευκή, από την οποία και το

    @12… @6 Ηλέφουτε, διότι οι κάποτε λεγόμενες δίφθογγοι και σήμερα δίψηφα (!!!) είναι αποδεδειγμένο ότι προφέρονταν χωριστά, γι’ αυτό και ήσαν μακρές. Οι πρώτες που υποχώρησαν ήταν οι αι και οι που βραχύνθηκαν στην τελευταία συλλαβή, εκτός από την Ευκτική όπου παρέμειναν μακρές.

    Κρονοποιούσα, τι ωραία πράγματα μάς έφερες σήμερα πάλι;

    Θα σας πω κι ένα μυστικό. Συνέλαβα την Ιμμορ να σχολιάζει στου Δύτη

    @27 Αφηρημένε!!!!!!

    @33 ΠΠΙ μπήκες στην καρδιά μου
    @37 Τεό, ήσουνα, οπότε…

  42. Μαρία said

    35
    Η παραλλαγή όμως «το ρόιδο να σαπίσει» και ταιριάζει νοηματικά με το χαθεί και δεν δημιουργεί απορίες.

    7
    Βαμμένο το ρόιδο στο γνωστό τραγούδι της Αν. Μακεδονίας, όχι γραμμένο.

  43. Theo said

    @41:Δεν έπιασα το υπονοούμενο.

  44. spyroszer said

    Ἔλα κυρὰ ποὺ τὰ χρυσὰ κλωσσᾶς αὐγὰ τοῦ κεραυνοῦ –
    πότε μία μέρα θαλασσιὰ θὰ βγάλεις τὸ τσεμπέρι καὶ θὰ πάρεις πάλι τ᾿ ἄρματα
    νὰ σὲ χτυπήσει κατακούτελα μαγιάτικο χαλάζι
    νὰ σπάσει ρόιδι ὁ ἥλιος στὴν ἀλατζαδένια σου ποδιὰ
    νὰ τὸν μοιράσεις μόνη σου σπυρί-σπυρὶ στὰ δώδεκα ὀρφανά σου,
    νὰ λάμψει ὁλόγυρα ὁ γιαλὸς ὡς λάμπει ἡ κόψη τοῦ σπαθιοῦ καὶ τ᾿ Ἀπριλιοῦ τὸ χιόνι
    καὶ νάβγει στὰ χαλίκια ὁ κάβουρας γιὰ νὰ λιαστεῖ καὶ νὰ σταυρώσει τὶς δαγκάνες του.
    http://users.uoa.gr/~nektar/arts/tributes/giannhs_ritsos/rwmiosynh.htm

  45. Ηλεφούφουτος said

    6, , 41 Μισό λεφτάκι, η δίφθογγος στο αρχαίο ροιά δεν έχει σχέση με τη σημερινή δίφθογγο στο ρόιδι. Το ρόιδι προέρχεται από το μεταγενέστερο υποκοριστικό ροΐδιον, όπου δεν υπήρχε καμία δίφθογγος. Σχηματίστηκε από το θέμα της λέξης ρόα, δηλαδή ρο- και την υποκοριστική κατάληξη -ίδιον. Αυτή η σύνθεση δε φτιάχνει δίφθογγο αλλά δύο ξεχωριστές συλλαβές ρο- και -ιδ. Η νεοελληνικού τύπου δίφθογγος ρόι-δι προέκυψε αργότερα με τον αναβιβασμό του τόνου που δεν είναι άσχετος από κάποιες άλλες αλλαγές στα υπερτεμαχιακά στοιχεία της Ελληνικής, δηλαδή στην προφορά της μετά π.χ. την πλήρη επικράτηση του δυναμικού τονισμού έναντι της προσωδίας.

    Λεώνικε, λες πως δυσκολεύεσαι να φανταστείς τους ΑΗΠ να προφέρουν σε δύο συλλαβές το ι-α-τρός. Ίσως σε διευκολύνει αν λάβεις υπόψη τη μουσικότητα που είχε η προσωδιακή προφορά των ΑΗΠ (πριν η γλώσσα μας πέσει στα χέρια της γνωστής αργυρώνητης δράκας μαλλιαρών βρομοπόδαρων). Τα σημερινά Σουηδικά δίνουν μια ιδέα του πώς μπορεί να ανεξαρτητοποιούνται οι συλλαβές μέσα στην ίδια λέξη.

    Και μετά απ όλα αυτά, ξέρει κανείς πώς καθαρίζουμε λεκέ από ρόδι; Έχω ένα μπλουζάκι που λερώθηκε με ζουμιά από ρόδι. Πήγα να το καθαρίσω με απορρυπαντικό και τοπικό πλύσιμο και οι λεκέδες από το κόκκινο πέρασαν σε ένα ανεξίτηλο μπλε. Αν ξέρει κανείς πώς να τους ξανακάνω κόκκινους να μου το πει γιατί μου άρεσαν καλύτερα. (Εγώ πάντως το πήρα απόφαση ότι πάει το μπλουζάκι).

  46. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα σχόλια!

    Για την απορία της Ππαν, με πρόλαβε η Μαρία.

    Για λεκέδες δεν έχω γνώσεις.

  47. physicist said

    Τον τελευταίο τον καιρό
    μου τάχεις κάνει ρόιδο
    δυο-τρεις μου την καρφώσανε,
    πως πάλι σε τσακώσανε
    με κείνο το κορόιδο.

    Φοβεροί οι στίχοι και ωραίο τραγουδάκι αλλά δεν βάζω σύνδεσμο, αφενός γιατί βαραίνει και αφετέρου γιατί η εκτέλεση που ξέρω είναι από δημοφιλέστατο τραγουδιστή που εξοργίζει πολλούς εδώ μέσα. 😉

  48. spyroszer said

    45. Ηλεφού, κοίτα τι λέει ο Φρύνιχος:
    ροΐδιόν τινες αμαθώς διηρημένον λέγουσιν. ημείς δε ροίδιον.
    http://books.google.gr/books?id=tI5bAAAAQAAJ&pg=PA392&dq=%22%CF%81%CE%BF%CE%90%CE%B4%CE%B9%CE%BF%CE%BD%22&hl=el&sa=X&ei=qQ1xUrzSK-6T0QWDvoD4Bw&ved=0CFIQ6AEwBQ#v=onepage&q=%22%CF%81%CE%BF%CE%90%CE%B4%CE%B9%CE%BF%CE%BD%22&f=false

  49. Ηλεφούφουτος said

    48 Και λοιπόν; Το ζήτημα είναι πώς προέκυψε το σημερινό ρόιδι. Η μαρτυρία του Φρυνίχου επιβεβαιώνει ότι ο εν χρήσει τύπος στην εποχή του ήταν αυτός που του ξίνιζε, «ροΐδιον».

    Σημειωτέον ότι ο Φρύνιχος είναι ο πνευματικός πατέρας των σημερινών αρχαιολάγνων λαθολόγων όχι μόνο επειδή περιφρονούσε τη γλωσσική πραγματικότητα της εποχής του αλλά, όπως επισήμαναν οι νεότεροι φιλόλογοι που ασχολήθηκαν μαζί του, επειδή είχε συχνά άδικο ακόμη και στον αττικισμό του, δηλαδή με βάση τους κανόνες της αττικής.
    Εν προκειμένω, πώς θα μπορούσε να δικαιολογηθεί τύπος «ροίδιον»;
    Υποθέτω ότι απαιτούσε ένα μηχανισμό παραγωγής πολύ αρχαιότερο και από την ελληνιστική αλλά και από την κλασική αττική εποχή, όπως αυτόν που έδωσε το «χροιά».

  50. spyroszer said

    49. Συμφωνώ μαζί σου. Μου έκανε εντύπωση πώς κατηγορούσε τόσο εύκολα για αμάθεια τους άλλους, ενώ, όπως λες, πιθανότατα έκανε λάθος.

  51. Μιχάλης Ρουμελιώτης said

    48, 49. Ο Φρύνιχος αυτός είχε τά ελληνικά μητρική γλώσσα;

  52. Μαίρη said

    «Στον ίσκιο της ροδιάς» Ταρίκ Αλί

  53. Alexis said

    #41, 45: Ομολογώ πως δεν καταλαβαίνω (κι ας με πείτε και …Μανώλη Καψή).

    Θα μπορούσε κάποιος να μου εξηγήσει τα εξής απλά: (;)

    1. Οι αρχαίοι είχαν διφθόγγους ή πρόφεραν όλα τα φωνήεντα χωριστά; Η λέξη αοιδός π.χ. προφερόταν α-ι-δός ή α-ο-ι-δός;
    2. Εάν είχαν διφθόγγους έβαζαν διαλυτικά όταν ήθελαν να τις ξεχωρίσουν; Σα να θυμάμαι ότι σε κάποιες αρχαίες επιγραφές (μεγαλογράμματες) έχω δει διαλυτικά.
    3. Στη σημερινή νέα ελληνική η λέξη «ροιά» γιατί δεν έχει διαλυτικά; (2-3 φορές στο κείμενο του Νικοκύρη κι άλλες τόσες στη Βικιπαίδεια). Να υποθέσω ότι προφέρεται ρ-ι-ά; Το ίδιο, χωρίς διαλυτικά βρήκα στην ελληνική Βικιπαίδεια και τη λέξη «ροιάς» (Μήκων η ροιάς= η παπαρούνα)

  54. Ηλεφούφουτος said

    51 http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A6%CF%81%CF%8D%CE%BD%CE%B9%CF%87%CE%BF%CF%82_%CE%91%CF%81%CF%81%CE%AC%CE%B2%CE%B9%CE%BF%CF%82

    Από αυτά τα στοιχεία δεν μπορεί να προκύψει με σιγουριά απάντηση στο ερώτημά σου. Ούτε το «Αράβιος» ούτε η καταγωγή από τη Βιθυνία μπορεί να σημαίνουν ότι δεν είχε τα Ελληνικά για μητρική γλώσσα. Ακόμα και για πρόσωπα με πλουσιότερα βιογραφικά όπως ο Ρωμανός ο Μελωδός οι σχετικές συζητήσεις δίνουν και παίρνουν, επηρεάζονται δε και από τις μόδες της εποχής.

    Κοίταξα αυτή τη σχολιασμένη έκδοση του Φρυνίχου
    https://portal.dnb.de/opac.htm?query=Woe%3D119269406&method=simpleSearch

    στο απόσπασμα για το ρόδι και…
    ο Rutherford με αδειάζει κανονικά («Any one who knows anything of Attic Greek must feel convinced that the open forms are radically opposed to the genius of that dialect. In late Greek the uncontracted forms were in vogue and have crept into all manuscripts.») δίνοντας δίκιο στο Φρύνιχο.
    Ενώ, λέει, οι ασυναίρετοι τύποι εγιναν του συρμού στη μεταγενέστερη Ελληνική, το τζίνιους της αττικής απαιτεί συνηρημένους, άρα απ την πλευρά του είχε δίκιο ο εν προκειμένω ο Φρύνιχος που απαιτούσε από τους ρήτορες να λένε «ροίδιον», όσο κι αν αυτό απείχε βέβαια από τη γλωσσική πραγματικότητα.
    Γι αυτό, λέει, τώρα οι φιλόλογοι όταν εκδίδουν αττικούς συγγραφείς διορθώνουν τα ὀιστός σε οἰστός και, το πιο κοντινό παράδειγμα, το γραΐδιον σε γρᾳδιον.
    Απ ό,τι βλέπω το βιβλίο υπαρχει και εδώ
    http://archive.org/stream/newphrynichusbei00phryuoft/newphrynichusbei00phryuoft_djvu.txt

  55. Ηλεφούφουτος said

    Αλέξη, δεν ξέρω αν βοηθάει αλλά στο παράδειγμα του «αοιδός» και στα αρχαία Ελληνικά οι συλλαβές είναι τρεις: α-οι-δός.
    Ακριβή απάντηση στο πώς ακριβώς προφερόταν για να πάρεις πρέπει να προσδιορίσεις το πού (σε ποια διάλεκτο) και το πότε. Και πάλι, μόνο η εφεύρεση της χρονομηχανής θα μπορέσει να δώσει τελεσίδικη απάντηση. Πάντως η αρχική της μορφή, ας πούμε στην αρχαϊκή εποχή, ήταν [βραχύ ο + ι] που προφερόταν στο χρόνο ενός φωνήεντος, γι αυτό και στη μετρική της ποίησης π.χ. πιάνεται για μία συλλαβή. Πάντως μονοφθογγίστηκε σχετικά γρήγορα και ήδη στην προφορά της ελληνιστικής Κοινής προφερόταν όπως το μακρό υ, δηλαδή ü, και έτσι έμεινε για πολλούς αιώνες μέχρι να γιωτακιστεί, όπως δείχνουν τα άφθονα ορθογραφικά λάθη σε βυζαντινά χειρόγραφα και επιγραφές, τύπου εκυμήθη, υκία, ποίλη κλπ. (από το 10ο αιώνα και μετά συγχέεται πλέον και με τα υπόλοιπα /i/, γι αυτό βρίσκεις πλέον ανορθογραφίες τύπου «εκημήθη»

  56. Earion said

    Μαρία (42), τι είναι το βαμμένο ρόιδο; Τι ακριβώς θα πει «βαμμένο ρόιδο»; Προς τι βάφεται και από ποιον;

  57. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα σχόλια -μόλις επέστρεψα από την παρουσίαση.

  58. Φωτοτυπάκιας said

    «Γελά ο ήλιος κι αμολιέται στα στενά
    χορεύει πάνω στο νταούλι κι αρχινά
    το κόκκινο για τη ροδιά
    το πράσινο για τα παιδιά
    για της Μυρσίνης την ποδιά μια Παναγιά»,
    λέει και το μεγάλο σουξέ της Μεταπολίτευσης που δεν έχει χάσει την αξία του.
    Έχω δυο ροδιές στον κήπο μου και φέτος μάζεψα περισσότερα ρόδια από κάθε άλλη φορά! Ήδη πλέον τα ρόδια πρέπει να έχουν κοπεί από το δέντρο και μπορούν να διατηρηθούν σε ένα δροσερό σκιερό μέρος για κάμποσες μέρες ακόμα. Τα ωραία κόκκινα μεγάλα ρόδια που πουλάνε στη λαϊκή είναι θεόξινα. Νομίζω ότι αυτά τα ρόδια προορίζονται για βιομηχανοποιημένο χυμό.Το γλυκό ρόδι δεν είναι τόσο κόκκινο και έχει το συνηθισμένο σχήμα. Αν θες ροδιά που να κάνει γλυκά ρόδια πρέπει να φυτέψεις τη σωστή ποικιλία, όχι ό,τι κι ό,τι. Οι πιο πολλές ροδιές κάνουν μικρά ξινά ρόδια που δεν τρώγονται με τίποτα. Πάντως τα τελευταία χρόνια ο κόσμος αρχίζει πάλι να εκτιμά αυτό τον υπέροχο καρπό.

  59. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    58.Kι εγώ :).
    Μια χαρά!Απενοχοποιήθηκαν και τα μέσκουλα του Δημητρίου. ‘Ημουν με ηπειρώτισσα παρέα και θυμηθήκαμε ,εκείνη το φελί ή φελάκι,(που αναφέρθηκε) κι εγώ το φεταλίδι αλλά και φεταλάκι του πορτοκαλιού.(Τα σκελίδια).
    Τα «παιδάκια» από τα ομφαλοφόρα-μέρλιν πορτοκάλια που θύμησε ο Σωτήρης Δημητρίου, τα λέγαμε κι εμείς. Καταγοητεύτηκα.Μ΄αρέσουν και των δυο σας τα οπωροφόρα αυτά βιβλία.¨Εχουν ζουμί και γλύκα :). Και πάλι μπράβο.
    Μια μαντινάδα στο καλάθι των οπώρων
    Θυμήσου μανταρίνι μου
    και κόκκινό μου μήλο
    που σου λεγα πως σ αγαπώ
    κι έτρεμες σαν το φύλλο

  60. Alexis said

    #55, ευχαριστώ, ενδιαφέροντα αυτά που γράφεις.

  61. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    59. στο Νικοκύρη πιο πάνω αναφερόμουν.
    -Θαρρώ η τετράκλωνη του Μίκη είναι Μυρτιά (στη Μυρτώ του).
    >>Στα κιτάπια μου βρίσκω και τη φράση «το σπίτι του είναι γεμάτο σαν το ρόδι»
    «Το χωριό ‘ητονε «ρόγδι» λέει ο πατέρας μου για παλιά που έσφυζε από ζωή.
    -Σήμερα έφτασε από τη μικρή πατρίδα ένα καφάσι «κυδωνόρογδα».Μόνο κυδώνια και ρόδια.Μοσχοβολά ο χώρος και λαμπρύνθηκε από τα υπέροχα χρώματα.Τρελάθηκα γιατί επιστρέφοντας από τον Ιανό, βρήκα το δέμα της Αμάλθειας να με περιμένει (της Πανδώρας μάλλον καλύτερο (;) Μα και η σύπτωση; Γέμισα γυάλινα και ψάθινα και δε χορταίνω ομορφιά.Πελέκησα κι ένα κυδώνι, μοσχοκύδωνο είναι και το έφαγα σύφλουδο.
    58.Βεβαίως, διαλεγμένες οι ροδιές. π.χ. «Ερμιόνης» 7 ευρώ στη Ευριπίδου 🙂 Στον κήπο έχω «αυτοφυή» και παθαίνω διάφορα με τους καρπούς που σκάνε πάρωρα.Μα δεν τη χαλώ.Τέλη Μάη φλέγεται η γωνιά από τ άνθη της και χαλάλι.(Τα σκασμένα ρόδια τα δίνω σε μια φίλη που κάνει με τα φλούδια φυτική μπογιά.Καφέ θαρρώ βγαίνει)

  62. sarant said

    59: Ο Νικοκύρης όμως μέσα στην παραζάλη του δεν σε είδε να σε χαιρετήσει……..

  63. Μαρία said

    56
    Κόκκινο, σα με βαφή βαμμένο, για να παραφράσω τον Κρυστάλλη.
    Πάντως στα μέρη μας έτσι τραγουδιέται απο παλιά κι έτσι το καταγράφει ο Σίμων Καράς στη νιγριτνή του παραλλαγή. Στο φυλλάδιο που συνοδεύει το δίσκο μεταφράζεται red. Δεν βλέπω γιατί να διορθωθεί σε γραμμένο.
    Σημείωσε οτι τον γραμμένο τον χρησιμοποιούμε αλλά για να χαρακτηρίσουμε κυρίως φρύδια.

  64. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    61. Λάθος,λάθος!όσο το ψιθυριζα (ένεκα νήματος και πανδαισίας ροδιών) ήρθε η ροδιά στα τέσσερα κλαδιά 🙂 Προσωπικό Ραμόνι τελικά. : «Ροδιά μου εσύ τετράκλωνη».
    (στα παραθύρια τα πλατιά χαμογελούσε μια Μυρτιά!)

  65. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    63.
    >>τον γραμμένο τον χρησιμοποιούμε αλλά για να χαρακτηρίσουμε κυρίως φρύδια.
    Ναι. Επίσης, από γιαγιά Θεσσαλή άκουσα για τη μικρούλα εγγονή της «γραμμένη μου εσύ!».
    Όμορφη, καλοφτιαγμένη (καλοσχεδιασμένη 🙂 )

  66. Πάνος με πεζά said

    @64 : Τη «Μυρτιά» του την έγραψε ο Γκάτσος όταν πρωτογνώρισε τη γυναίκα του Μίκη, τη Μυρτώ.

  67. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    62.Το ίδιο κάνει. Τη άλλη φορά, να μας υπογράψεις κιόλας 🙂
    Το ρόδι για τους νιόπαντρους :»όπως σκορπίζει το ρόδι, να σκορπίσει κι ο Θεός καλά στο σπίτι σας» ,εύχονται οι παριστάμενοι καθώς η νύφη σπάει το ρόδι στο κατώφλι. Νόμιζα πως ήταν ταυτόχρονα και σύμβολο ευγονικής (λόγω πολυσποριάς).
    Το διήγημα «Οι ροδιές» με είχε αγγίξει βαθιά (το έχω σ έναν παλιό τόμο με Αμερικάνικα διηγήματα) γιατί μου θύμιζε προσπάθειες δικών μου ανθρώπων εκεί κάτω στα ξεροτόπια, να ημερέψουν τα όλο πέτρες πεζούλια, να τα κάμουν γη καλλιεργήσιμη.Επίσης τις ανάλογες περιγραφές (να κατεβάσουν νερό κλπ) στο χωριό στη Μάνη ,στο «Βενετσιάνικο καθρέφτη» του αείμνηστου Δημήτρη Σαραντάκου.

  68. sarant said

    67: Την ίδια παλιά έκδοση έχω κι εγώ.

  69. Σωτήρς said

    61: ΕΦΗ ΕΦΗ
    Μοσχοκύδωνο; Μικρά, μισά περίπου σε μέγεθος από τα συνηθισμένα, όχι αχλαδόσχημα και πολύ σκληρά; Αλλά ευωδιαστά.
    Έχουμε δυο δέντρα που εξακριβωμένα είναι άνω των 50 ετών. Μια μοσχοκυδωνιά ή αμπελοκύδωνα και μια πολίτικη ροδιά. Η ροδιά αυτή είναι τυχερή και άτυχη συνάμα καθώς βρίσκεται μέσα σε κοτέτσι, παίρνει άφθονη λίπανση αλλά και υπερβολικό νερό. Κάνει τεράστια ρόδια και βγάζουμε κάθε χρόνο σίγουρα 4-5 τελάρα (είναι πραγματικά γιγαντιαίος θάμνος). Αλλά δυστυχώς το υπερβολικό πότισμα τα σκάει. Νομίζω ότι κάθε χρόνο οι κότες τρώνε περισσότερα ρόδια παρά εμείς. Άλλο μειονέκτημα της πολίτικης ροδιάς είναι η μαλακή φλούδα, δεν έχουν αυτά τα ρόδια ελπίδα να τα κάνεις πλεξούδες και να διατηρηθούν.

    Αυτά τα λίγα βοτανολογικά.

  70. Gpoint said

    # 59

    Αλλα ήταν τα μέρλιν πορτοκάλια και άλλα τα ομφαλοφόρα που τα αντικατέστησαν τ0 60-70 σαν πολύ πιο αποδοτικά. Στα μέρλιν ήταν δυσκολο να ξεχωρίσεις τις φετούλες, τόσο λεπτή ηταν η επιδερμίδα που τις χώριζε. Τα τρώγαμε με πηρούνι και μαχαίρι ή τα στίβαμε όπου δεν εμφανιζότανε σχεδόν καθόλου πούλπα. Η νοστιμιά τους ήταν άλλο πράγμα άμα μήνουν αρκετά στο δέντρο για να γλυκάνουν (από Γενάρη και μετά η συγκομιδή και τα μισά να πέφτουν κάτω). Ακόμη και η πολύ λεπτή εξωτερική φλούδα τους ψιλομασιότανε μια που πίκριζε ελάχιστα.
    Εχω δυο γερασμένα τέτοια δέντρα στον κήπο μου με ελάχιστη παραγωγή. Πριν κάποια χρόνια όμως όταν αντέχανε τα κότσια τους και τα δικά μου, υποχρέωσαν αρκετές ψυχές που τα δοκίμασαν να περάσουν για δεύτερο γύρο

  71. Έφη, δες #10 🙂

  72. a said

    στο βιβλιο του μυριβιλη ζωη εν ταφω σελ 306 ενας βουλγαρος τραγουδα και παρομοιαζει τα ροδια ναρ στα σλαυικα με τους μαστους βυζια στο κειμενο καθως εχουν παρομοιο σχημα

  73. kapafix said

    Πώς σας ξέφυγε το «χίλιοι μύριοι καλογέροι σ´ ένα ράσο τυλιγμένοι»;

  74. ΕΦΗ ΕΦΗ said

    ξαναδιαβάζοντας το ζουμερό νήμα:
    >>Τα σπυριά του ροδιού λέγονται, σε μερικά μέρη, όπως στη Λέσβο, παπούδες.
    Παπαδούλες λέμε μεις τις «φέτες» με τ ανέγγιχτα σπυριά του ροδιού (μερικά με το μισοφοράκι τους, την ημιδιαφανή τους μεμβράνη, ακόμη-σαν τη φωτό εδώ) ,όπως και παπαδούλα ,κάθε μισό από τα χλωρά καρύδια που τα ξεκουπίζουμε με το τσακάκι από του προφήτη Ηλία και πέρα.
    73.πράγματι,πώς το ξεχάσαμε;Από τα πρώτα ανιώματα (αινίγματα) της ζωής μου.Τρία με καλογέρους που τα έλεγα σερί:
    -Μακρύς-μακρύς καλόγερος και πίτα η κεφαλή του (το φουρναροφτύγιαρο)-φτυγιάρι το φτυάρι
    -Μακρύς-μακρύς καλόγερος και κόκκαλα δεν έχει(ο καπνός) και
    το «χίλιοι μύριοι καλογέροι» 73, το ρόγδι

  75. Λ said

    Νικοκύρη καιρός να το ξαναδημοσιευσεις σύντομα, ίσως τώρα που σε λίγο θα ανθίσουν.
    Τελικά ομως πως λέμε τους σπόρους του ροδιού, κόκκους, σπυριά, ροϊδοπαππουδες; Ποιά ειναι η δόκιμη λέξη;

  76. Λ said

    Κάπου είδανα τα λένε δρύπες

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: