Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Έντεκα ερωτήσεις για τη γλώσσα

Posted by sarant στο 12 Μαΐου, 2017


Πριν από καμιά δεκαπενταριά μέρες, ο δημοσιογράφος Γιώργος Μυλωνάς, από τον ιστότοπο oneman.gr, μού ζήτησε μια συνέντευξη για θέματα γλώσσας. Επειδή εκείνη τη μέρα έφευγα από την Ελλάδα, η συνέντευξη έγινε όχι ζωντανά, αλλά με μέιλ. Ο κ. Μυλωνάς μού έστειλε 11 ερωτήσεις για θέματα γλώσσας, απάντησα -και η συνέντευξη δημοσιεύτηκε χτες με τον αβανταδόρικο τίτλο «Ήξερες ότι το ‘surgeon’ προέρχεται από τη λέξη ‘χειρουργός’;» Διαπίστωσα με χαρά ότι διαβάστηκε αρκετά και μαλιστα από ένα κάπως διαφορετικό κοινό από το κοινό που συνήθως διαβάζει το ιστολόγιο. Όπως συνηθίζω, αναδημοσιεύω και εδώ τη συνέντευξη, αν και αναγνωρίζω ότι για τους ταχτικούς φίλους του ιστολογίου αρκετά από τα θέματα που θίγω (όχι όμως όλα) είναι γνωστά και έχουν ξανά συζητηθεί. Κάνω και κάποιες προσθήκες (σε αγκύλες) ενώ ίσως θα άξιζε να συζητηθεί αν και πώς θα πρέπει να αλλάξουν τα διδακτικά προγράμματα για να πάρουν υπόψη τους την τεχνολογική επανάσταση.

Πρόλογος από τον Γ. Μυλωνά:

Η σωστή χρήση της ελληνικής γλώσσας είναι ταυτισμένη με τον Γιώργο Μπαμπινιώτη. Στις περισσότερες σχετικές συζητήσεις που προκύπτουν σε παρέες, στην πρώτη διαφωνία σχεδόν πάντα εμφανίζεται -ή έστω εμφανιζόταν- κάποιος ο οποίος μεταξύ σοβαρού και αστείου θα παραπέμψει την ομήγυρη στον Μπαμπινιώτη. Μια παραπομπή διόλου παράλογη, αν σκεφτούμε πως ο Μπαμπινιώτης είναι ένας από τους πιο αναγνωρίσιμους γλωσσολόγους της χώρας, έχει διατελέσει πρύτανης του Πανεπιστημίου Αθηνών από το 2000 μέχρι το 2006, ενώ έχει γράψει κάμποσα ελληνικά λεξικά.

Τα τελευταία 2-3 χρόνια όσες φορές έχω βρεθεί σε αντίστοιχες συζητήσεις, σαν παράδειγμα για τη σωστή χρήση -και όχι μόνο- της ελληνικής γλώσσας δεν χρησιμοποιήθηκε ο γνωστός πρύτανης, αλλά ο Νίκος Σαραντάκος και το ιστολόγιο του, ‘Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία’. Ένα ιστολόγιο που ασχολείται με διάφορα θέματα που αφορούν την ελληνική γλώσσα. Από την αναζήτηση της ρίζας κάποιων λέξεων και την επαναφορά στο προσκήνιο ξεχασμένων λημμάτων μέχρι την κατάρριψη γλωσσικών μύθων και τα γλωσσικά δάνεια.

Δεν τίθεται θέμα, ούτε υπάρχει λόγος σύγκρισης των γλωσσολογικών γνώσεων των δύο προαναφερθέντων κυρίων (ποιος θα μπορούσε να την κάνει άλλωστε;), ωστόσο η όλο και πιο συχνή εμφάνιση κειμένων του συγγραφέα του προαναφερθέντος ιστολογίου αλλά και δύο συλλογών με διηγήματα και βιβλίων για την ελληνική γλώσσα, Νίκου Σαραντάκου, στα social media με έκαναν να τον αναζητήσω και να τον ρωτήσω την άποψή του σχετικά με θέματα που αφορούν την ελληνική γλώσσα και την εξέλιξή της.

Η συνέντευξη:

Πώς ξεκίνησε η αγάπη σας για την ελληνική γλώσσα;

»Κοιτάξτε, γεννήθηκα σε ένα σπίτι γεμάτο βιβλία, σε μια οικογένεια που όχι μόνο διάβαζε πολύ αλλά έγραφε κιόλας. Έτσι αγάπησα τα βιβλία, το διάβασμα και ειδικά τη λογοτεχνία –έγραφα κιόλας κι εγώ. Ασχολήθηκα επαγγελματικά με τη μετάφραση, κάτι που μου έδωσε την ευκαιρία να προβληματιστώ για τις λεπτές διαφορές των σημασιών.

Αργότερα, βρέθηκα στο εξωτερικό, σε πολυγλωσσικό περιβάλλον, και εκεί συνειδητοποίησα με μεγαλύτερη ενάργεια τις ομοιότητες και τις διαφορές των γλωσσών, όπως και το σαγηνευτικό φαινόμενο του γλωσσικού δανεισμού και αντιδανεισμού, αλλά και τους ποικίλους τρόπους με τους οποίους μπορεί η γλώσσα να εκφράζει καταστάσεις. Έτσι γεννήθηκε η αγάπη προς τη γλώσσα, που συντηρείται πλέον με την καθημερινή ενασχόληση».

Ποια είναι η αγαπημένη σας λέξη;

»Καλή ερώτηση. Κάποτε, στον μεσοπόλεμο, ένα περιοδικό ποικίλης ύλης, ρώτησε διάφορους γνωστούς λογοτέχνες, αλλά και πολιτικούς, ποια είναι κατά τη γνώμη τους η ‘ωραιότερη’ λέξη της ελληνικής γλώσσας: ο Παλαμάς είχε αναφέρει τη λέξη ‘δημοτικισμός’, ο Ξενόπουλος την ‘αισιοδοξία’, κάποιος άλλος τη ‘μάνα’.

Ωστόσο, εσείς ρωτάτε κάτι διαφορετικό, την δική μου αγαπημένη λέξη. Πριν από λίγα χρόνια, ένας φίλος του ιστολογίου έφτιαξε ένα ‘λεξοσύννεφο’ απεικονίζοντας τις λέξεις που χρησιμοποιούνται συχνότερα στα άρθρα μου. Σε αυτό, περίοπτη θέση είχε ο αντιθετικός σύνδεσμος ‘αλλά’, που πράγματι είναι αγαπημένη μου λέξη. Φαίνεται ότι προσπαθώ να βρω πάντοτε το καλό μέσα στο κακό, την άλλη πλευρά του ζητήματος, ότι δεν μου αρέσει να δεχτώ αμέσως και άκριτα κάποιαν άποψη –’νάφε και μέμνασο απιστείν’ έλεγαν οι αρχαίοι, και είναι το αγαπημένο μου γνωμικό».

Πολλές φορές ακούω ανθρώπους να μιλούν για την ανωτερότητα της ελληνικής απέναντι στις άλλες γλώσσες (π.χ. όσον αφορά τον αριθμό των λημμάτων ή την ακρίβειά της). Τελικά πόσο σημαντική είναι η ελληνική σε σχέση με τις υπόλοιπες γλώσσες;

»Καταρχάς, ο καθένας αγαπάει τη γλώσσα του και επειδή την γνωρίζει σε μεγάλο βάθος, πολύ καλύτερα από τις άλλες γλώσσες που ξέρει, μπορεί να νομίσει ότι οι άλλες γλώσσες δεν διαθέτουν κάποια χαρίσματα που διακρίνει στη δική του γλώσσα. Συνήθως αυτό είναι πλάνη που οφείλεται στη λειψή γνώση των άλλων γλωσσών. Γενικότερα, όταν κάποιος ισχυρίζεται ότι η ελληνική (ή όποια άλλη) γλώσσα υπερτερεί (ή υστερεί) σε σχέση με όλες τις άλλες γλώσσες του κόσμου σε κάτι, στην πραγματικότητα εννοεί απλώς τις 2-3 άλλες γλώσσες τις οποίες γνωρίζει.

Είναι αλήθεια ότι η αρχαία ελληνική γλώσσα ήταν η γλώσσα ενός μεγάλου πολιτισμού και χρησιμοποιήθηκε για να γραφτούν μεγάλα έργα. Επίσης, μέσω της λατινικής συνήθως, τροφοδότησε τις νεότερες ευρωπαϊκές (και όχι μόνο) γλώσσες με άφθονα γλωσσικά δάνεια, ενώ προθήματα και επιθήματα από το αχανές ελληνολατινικό γλωσσικό ταμείο χρησιμοποιούνται και σήμερα σαν δομικά στοιχεία για επιστημονικούς νεολογισμούς.

Εμείς οι νεοέλληνες είναι θεμιτό να αισθανόμαστε περήφανοι όταν αναγνωρίζουμε ελληνογενείς λέξεις στις ξένες γλώσσες, καθώς και ευχάριστη έκπληξη όταν συνειδητοποιούμε ότι κάποιες ξένες λέξεις έχουν ελληνική προέλευση που δεν φαίνεται με το γυμνό μάτι (ας πούμε, πόσο φανερό είναι ότι η αγγλ. λέξη surgeon προέρχεται από την ελληνική ‘χειρουργός’;). Είναι απορίας άξιο γιατί κάποιοι συμπατριώτες μας δεν περιορίζονται σε αυτή τη γνήσια συγκίνηση, παρά αναζητούν ελληνικές ρίζες σε όλες τις λέξεις όλων των γλωσσών του κόσμου ή γενικότερα χρησιμοποιούν τα περασμένα μεγαλεία σαν βιάγκρα για το πληγωμένο τους φρόνημα.

Ως προς τη δική μου θέση, νομίζω ότι τη συνοψίζει καλά μια παράγραφος από το βιβλίο μου ‘Γλώσσα μετ’ εμποδίων’: ‘Ωστόσο, η ελληνική γλώσσα είναι πράγματι μια πολύ όμορφη και πολύ ενδιαφέρουσα γλώσσα με μακρότατη ιστορία, και η μεγαλύτερη τιμή που θα μπορούσαμε να της κάνουμε θα ήταν να τη χρησιμοποιούμε με καλαισθησία, ακρίβεια και φαντασία, χωρίς συμπλέγματα κατωτερότητας, νεοαττικισμούς και αμερικανιές, χωρίς εκζήτηση και διάθεση να ξεχωρίσουμε από την πλέμπα. Αυτό άλλωστε προσπαθεί να κάνει και ο υπογράφων μέσα από τα γραφτά του».

[Προσθήκη, ως προς την ετυμολογία του surgeon: το ελληνικό χειρουργία περνάει στα λατινικά ως chirurgia και από εκεί στα γαλλικά, cirurgie,και cirurgien, surgien είναι ο χειρουργός. Η λέξη περνάει στα αγγλικά και γίνεται surgeon. Αρχικά, χειρουργός ήταν αυτός που δούλευε με το χέρι, ενώ η λέξη ‘χειρουργώ’ είχε και την προφανή άσεμνη σημασία]

Μπορείτε να μου αναφέρετε τα πέντε συχνότερα λάθη που κάνουμε στον προφορικό και στον γραπτό μας λόγο;

»Δεν έχω κάνει ποσοτική καταγραφή, και δεν έχει νόημα άλλωστε. Και δεν έχουν όλα τα ‘λάθη’ την ίδια βαρύτητα, με την έννοια ότι προσωπικά ενοχλούμαι περισσότερο από τα λάθη που δυσκολεύουν την κατανόηση. Έτσι, θα κρίνω πιο αυστηρά εκείνον ο οποίος, από αφροντισιά, δεν βάζει τόνο στο ερωτηματικό πού/πώς ή παραλείπει το κόμμα στο αναφορικό ‘ό,τι’ (*’κάνει ότι θέλει’) παρά, ας πούμε, εκείνον που γράφει ‘ανταπεξέρχομαι’, έστω κι αν το ‘ανταπεξέρχομαι’ (αντί ‘αντεπεξέρχομαι’) θεωρείται έγκλημα από τους λαθολόγους. Πάντως, αν το βρω σε κείμενο που επιμελούμαι, θα το διορθώσω και αυτό.

Από την άλλη, πρέπει να επισημάνω ότι πολλά από τα ‘λάθη’ που βλέπουμε να τα στιγματίζουν τα διάφορα λαθολόγια, όπως π.χ. το ‘παν μέτρον άριστον’ ή το ‘ευχαριστώ όλους όσους με ψήφισαν’ εγώ δεν τα θεωρώ καν λάθη –αλλά για να υποστηρίξω τη θέση μου θα πρέπει να εξετάσω αναλυτικά την κάθε περίπτωση, οπότε σάς παραπέμπω στα άρθρα μου».

[Προσθήκη, μια γουστόζικη ‘απάντηση’ που την είδα σε ένα σχόλιο:

«Θα μπορούσαμε να συζητάμε ώρες τα ποιο συχνά ορθογραφικά και συντακτικά λάθη, αλλά, όσον αφορά στο πρώτο τουλάχιστον, τα γνωρίζεται ήδη.»]

Ποιος γλωσσικός μύθος αξίζει το πρώτο βραβείο Γκας Πορτόκαλος;

»Αν θέλουμε να χρησιμοποιήσουμε αυστηρά την ορολογία, τα βραβεία Γκας Πορτοκάλος δεν απονέμονται γενικά σε γλωσσικούς μύθους, αλλά ειδικά σε ετυμολογικούς μύθους.

Ο συναγωνισμός και στον τομέα αυτό είναι σκληρός, αλλά υπάρχουν ορισμένα φαβορί, όπως ας πούμε το βιβλίο που έγραψε πριν από αρκετά χρόνια ένας καθηγητής της Παντείου (οικονομολόγος, βέβαια, όχι γλωσσολόγος!) ο οποίος υποστήριζε πολύ σοβαρά ότι όλες οι αγγλικές λέξεις, ακόμα και οι πιο απλές, είναι δάνεια από την ελληνική (π.χ. το I can από το κάνω, το I do από το τίθημι/θου ή το I go από το άγω!), τα οποία μεταλαμπαδεύτηκαν στους άγλωσσους (!) έως τότε ιθαγενείς των αγγλικών νησιών από προκατακλυσμιαίους Έλληνες ναυτικούς.

Αν πάλι εξετάσουμε γενικά όλους τους γλωσσικούς μύθους, θα πρέπει να εξάρω τον μακροβιότερο και πιο ανθεκτικό απ’ όλους, το ‘Λερναίο κείμενο’ όπως το αποκαλώ, το οποίο ξεκινάει από το (ανύπαρκτο) πρόγραμμα Hellenic quest για την εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας, που τάχα το συστήνουν οι διευθυντές μεγάλων πολυεθνικών εταιρειών στα στελέχη τους διότι τάχα η γνώση της αρχαίας ελληνικής ωφελεί τις διευθυντικές δεξιότητες, συνεχίζει με την άποψη για τη δήθεν πρωτογένεια της ελληνικής γλώσσας που εξαιτίας της τη χρησιμοποιούν οι (ανύπαρκτοι) προηγμένοι υπολογιστές της τελευταίας τεχνολογίας, προχωράει στα  6 εκατομμύρια λέξεις που δήθεν έχει η ελληνική γλώσσα (άλλοι λένε 75 εκατομμύρια, τζάμπα είναι) και καταλήγει στους Ισπανούς ευρωβουλευτές, που πρότειναν τάχα να ανακηρυχθεί η αρχαία ελληνική σε επίσημη γλώσσα της Ε.Ε. Εμπνευστής του κειμένου αυτού, σύμφωνα με την έρευνα που έχω κάνει, φαίνεται να είναι ο Γ. Γεωργαλάς, ο διανοούμενος της χούντας που μάς άφησε χρόνους πρόσφατα».

Εδώ και κάμποσα χρόνια χρησιμοποιούμε greeklish. Έχει μέχρι στιγμής η χρήση τους κάποια επίπτωση στην ελληνική γλώσσα; Πιστεύετε ότι θα έχει στο μέλλον;

»Καταρχάς, ό,τι και να σας πω για το μέλλον, πρέπει να επισημάνω ότι οι προβλέψεις για τη γλώσσα είναι πολύ παρακινδυνευμένες και ότι κορυφαίοι γλωσσολόγοι έχουν στο παρελθόν διαψευστεί όταν θέλησαν να προβλέψουν την εξέλιξη της γλώσσας.

Ως προς τα γκρίκλις, από την εικόνα που έχω από τα παιδιά μου και από τον κύκλο τους, η εντύπωσή μου είναι πως πρόκειται για φαινόμενο στενά συνδεδεμένο με ορισμένα τεχνικά μέσα, δηλαδή κινητές συσκευές όπως σμαρτόφωνα και ταμπλέτες, όπου η χρήση του ελληνικού πληκτρολογίου είναι πολλές φορές δυσκολότερη τεχνικά ή και πιο δαπανηρή. Κατά συνέπεια, δεν συμμερίζομαι τις κραυγές αγωνίας άλλων, είτε είναι καλοπροαίρετες είτε υποκριτικές.

Πάντως, αναρωτιέμαι γιατί γράφετε (και όχι μόνο εσείς) «greeklish», χρησιμοποιώντας λατινικό αλφάβητο. Υποθέτω πως αν μιλούσαμε, θα προφέρατε τη λέξη ελληνότροπα και όχι αγγλοπρεπώς, δηλαδή όχι με μακρό ι και παχύ σ. Αν έτσι είναι, ποιος ο λόγος, ενώ γράφετε ελληνικά, να χρησιμοποιείτε παραπλανητικά το λατινικό αλφάβητο; Θυμίζει κάποιους που, σαν τη μαντάμ Σουσού, γράφουν, π.χ. ‘Έκανε show στη Βουλή ο τάδε».

Το γεγονός ότι τα παιδιά που γεννιούνται σήμερα μαθαίνουν σχεδόν ταυτόχρονα να γράφουν με το χέρι και μέσω κάποιας μορφής πληκτρολογίου, μπορεί να επηρεάσει με κάποιο τρόπο την επαφή του ανθρώπου με τη γλώσσα;

»Απεναντίας, εδώ θα συμφωνήσω ότι δεν αποκλείεται η τεχνολογική επανάσταση να επηρεάσει την επαφή μας με τη γλώσσα ή με τον λόγο. Με ποιον τρόπο δεν μπορώ να το πω, πάντως είναι γεγονός ότι σε πολλές χώρες, μαζί και στη δική μας, τα παιδιά μαθαίνουν να χρησιμοποιούν πληκτρολόγιο και να χειρίζονται κινητά και ταμπλέτες όχι απλώς πριν μάθουν να γράφουν αλλά καμιά φορά ακόμα και πριν αρχίσουν να μιλούν. Να προσθέσουμε εδώ και τον έντονο ανταγωνισμό που δέχεται ο γραπτός λόγος από την εικόνα, ήδη εδώ και δεκαετίες όπως και το ότι στο λεωφορείο όλοι χαρχαλεύουμε το κινητό μας πια, ακόμα και όσοι διαβάζαμε.

Παρόλο που δεν είμαι ειδικός σε θέματα εκπαίδευσης σκέφτομαι πως πρέπει η επανάσταση αυτή να αντικατοπτριστεί και στη διδακτέα ύλη ή στη ζωή του σχολείου. Παλιότερα, ας πούμε, μάθαιναν να γράφουν με πλάκα και κοντύλι ή με μελανοδοχείο και πένα (που το πρόλαβα στο δημοτικό), ύστερα με χαρτί και μολύβι. Ωστόσο, το σημερινό παιδί κατά πάσα πιθανότητα όταν αποφοιτήσει μπορεί να μη χρησιμοποιεί παρά πολύ σπάνια χαρτί και μολύβι για εκτενή κείμενα –θα τα πληκτρολογεί ή ίσως θα τα εκφωνεί. Δεν πρέπει κι αυτές οι δεξιότητες να διδαχτούν; Εγώ πάντως ομολογώ ότι έχω ξεμάθει να γράφω με το χέρι, μου είναι πολύ κουραστικό να γράψω πάνω από πέντε αράδες».

Σε παλιότερη συνέντευξη σας έχετε πει »στη γλώσσα το σημερινό ‘λάθος’ είναι το αυριανό σωστό». Ποιος και με ποιο τρόπο είναι αυτός που προσδιορίζει αυτή την αλλαγή;

»Πάντως δεν είναι η Βουλή, ούτε η Ακαδημία, ούτε κάποια επιτροπή σοφών που αποφασίζει πότε μια αλλαγή θεωρείται ότι έχει συντελεστεί και ότι έχει πια μπει στον κανόνα της γλώσσας. Για τον λόγο αυτό, είναι κάπως κωμικές οι εκφράσεις, που διαβάζουμε συχνά σε κείμενα ‘ανησυχούντων πολιτών’ ότι, τάχα, καταργήθηκε η δοτική ή το απαρέμφατο. Το μόνο που μπορεί να αποφασίζει η Βουλή είναι ο τρόπος γραφής, όπως π.χ. όταν το 1982 ο άγιος Βερυβάκης καθιέρωσε το μονοτονικό.

Η γλώσσα είναι πράγμα κομμουνιστικό, με την έννοια ότι ανήκει σε όλους τους ομιλητές της και διαμορφώνεται από κοινού από όλους, με τρόπους που δεν μπορείς εκ των προτέρων να τους προβλέψεις παρά μόνο εκ των υστέρων να τους εξηγήσεις. Στα αρχαία ελληνικά έλεγαν ‘ο πατήρ, του πατρός’ με αιτιατική ‘τον πατέρα’. Κάποια στιγμή, στα μεσαιωνικά χρόνια ή ίσως νωρίτερα, εμφανίστηκε η ονομαστική ‘ο πατέρας’, μεταπλασμένη κατ’ αναλογία προς την αιτιατική. Αυτός ο τύπος αρχικά συνιστούσε απόκλιση και δεν αμφιβάλλω πως οι γραμματικοί και οι δάσκαλοι της εποχής θα τον θεωρούσαν λαθεμένο. Σήμερα ωστόσο τον θεωρούμε σωστόν και η αλλαγή δεν μας ενοχλεί διότι τη βρήκαμε συντελεσμένη, ενώ μας ενοχλούν άλλες αλλαγές που γίνονται αυτή τη στιγμή, μπροστά στα μάτια μας.

Πάντως, δεν υποστηρίζω ότι οποιοδήποτε ‘λάθος’ θα γίνει αύριο ‘σωστό’: δεν έχουν όλα τα ‘λάθη’ τη δυνατότητα να αποτελέσουν έναν νέο κανόνα. Επίσης πρέπει να πάρουμε υπόψη μας ότι στην εποχή μας, για πρώτη φορά στην ιστορία της ελληνικής γλώσσας, έχουμε γενικευμένη εκπαίδευση και πολύ μικρό αναλφαβητισμό, οπότε έχουμε έναν παράγοντα που λειτουργεί αντίρροπα προς τη γλωσσική αλλαγή. Έτσι, κάποιοι τύποι όπως π.χ. ο ‘ΟκτώΜβριος’, παρόλο που χρησιμοποιούνται εδώ και χίλια χρόνια, δεν νομίζω να καθιερωθούν ποτέ, θα μείνουν πάντοτε λαϊκοί τύποι μειωμένου κύρους».

Ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος για κάποιον που αγαπά την ελληνική γλώσσα να εντρυφήσει σ’ αυτήν;

»Να διαβάζει. Να διαβάζει λογοτεχνία, να διαβάζει παλιότερα κείμενα, όχι μόνο της καθαρεύουσας αλλά και της παλιότερης δημοτικής ή μνημεία της ανώνυμης λαϊκής δημιουργίας. Να μη φοβάται ιδιωματικούς και διαλεκτικούς τύπους, να προβληματίζεται για την προέλευση των λέξεων, να προσπαθεί να εξηγεί την αποκλίνουσα χρήση και όχι να έχει μοναδικό του μέλημα να αποφύγει το λάθος.

Και βέβαια να συμβουλεύεται έργα αναφοράς, κυρίως λεξικά. Εγώ ανατρέχω σε λεξικά πολλές φορές τη μέρα και θεωρώ αδιανόητο ότι υπάρχουν επαγγελματίες της γλώσσας που δεν καταδέχονται να ανοίξουν λεξικό, επειδή τάχα ‘ξέρουν’. Αμ δε! Κανείς δεν ξέρει τα πάντα. Εγώ βέβαια τυχαίνει να διαβάζω και λεξικά όπως τα μυθιστορήματα, αλλά αυτό δεν το θεωρώ απαραίτητο· αρκεί κανείς να έχει ένα έγκυρο λεξικό δίπλα του ή στον υπολογιστή του –ας πούμε το Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής που είναι δωρεάν διαθέσιμο ονλάιν».

Μέχρι πρόσφατα άκουγα ανθρώπους να χρησιμοποιούν ως επιχείρημα για τη σωστή χρήση κάποιας λέξη ή για τη σωστή ορθογραφία, παραπομπές στο λεξικό του κυρίου Μπαμπινιώτη. Τα τελευταία χρόνια σε τέτοιου είδους αντιπαραθέσεις άνθρωποι που ήθελαν να στηρίξουν την άποψή τους μου έχουν στείλει κείμενα από το ιστολόγιο σας. Σας αγχώνει τέτοιου είδους αναγνώριση των γνώσεων σας;

»Αυτή η αναγνώριση του έργου μου είναι για μένα πολύ μεγάλη τιμή και δεν σας κρύβω ότι πράγματι αποτελεί και μεγάλη ευθύνη. Χαίρομαι πολύ που με τα κείμενά μου και με τα βιβλία μου έχω συμβάλει, όσο μπορώ, στην ανασκευή κάποιων επίμονων γλωσσικών μύθων (που βέβαια διαρκώς επανέρχονται, γι’ αυτό και μίλησα για ‘λερναίο’) αλλά και στην απενοχοποίηση κάποιων τύπων που έχουν μπει στο στόχαστρο των λαθολόγων, οι οποίοι έχουν την ολέθρια συνήθεια να χαρακτηρίζουν ‘αμόρφωτο’ όποιον δεν συμμερίζεται τις, πολύ συζητήσιμες κάποτε, γλωσσικές επιλογές τους.

Από την άλλη, και ενώ αναγνωρίζω και σέβομαι το πολυσχιδές έργο του καθηγητή Γ. Μπαμπινιώτη, με κανένα τρόπο δεν θα ενθάρρυνα κάποιον να χρησιμοποιήσει τα λεξικά του ως οδηγό σε θέματα ορθογραφίας. Ο λόγος είναι ότι ο Γ. Μπαμπινιώτης επέλεξε να ακολουθήσει μια ακραία ετυμολογική προσέγγιση στο θέμα της ορθογραφίας, ανατρέποντας χωρίς λόγο γραφές που είχαν καθιερωθεί από τη σχολική ορθογραφία και από τη χρήση δεκαετιών ή και αιώνων. Όταν οι προκλητικές αυτές ορθογραφήσεις προκάλεσαν κατακραυγή και χλευασμό, συνειδητοποίησε το αδιέξοδο στο οποίο είχε περιέλθει και ανέκρουσε πρύμναν και σε επόμενες εκδόσεις των έργων του αναθεώρησε κάποιες από τις πιο ακραίες προτάσεις του, αν και όχι όλες. Αποτέλεσμα είναι ότι σήμερα μπορεί κανείς να βρει την ίδια λέξη να γράφεται διαφορετικά σε μια έκδοση ενός λεξικού του Μπαμπινιώτη και αλλιώς σε άλλη έκδοση του ίδιου λεξικού ή σε άλλο λεξικό του. Όμως η ορθογραφία θέλει συνέπεια, οπότε είναι χίλιες φορές προτιμότερο να ακολουθεί κανείς ένα έργο αναφοράς όπως το Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής, που υπάρχει και δωρεάν στο Διαδίκτυο».

Αν είχα ένα ιστολόγιο που ασχολείται με τη γλώσσα και είχε την αναγνωρισιμότητα του δικού σας, θα έμπαινα στον πειρασμό να δημιουργήσω και να διαδώσω έναν αυτοσχέδιο γλωσσικό μύθο προκειμένου να δω πώς θα αντιδρούσαν οι αναγνώστες. Έχετε σκεφτεί ποτέ κάτι τέτοιο;

»Χα χα, κι εγώ έχω δοκιμάσει κάμποσες φορές αυτόν τον πειρασμό. Ωστόσο, μέχρι στιγμής έχω αντισταθεί, και αυτό για δύο λόγους.

Καταρχάς, υπάρχει έστω και με μικρή πιθανότητα το ενδεχόμενο ο κατασκευασμένος μύθος να γνωρίσει πολύ μεγαλύτερη επιτυχία από τις προσδοκίες μου, και να την πάθω σαν τον ήρωα στο τραγούδι ‘Το αστείο‘ του Βασίλη Νικολαΐδη, που ομολόγησε ότι τάχα σκότωσε την κοπέλα του και την πέρασε από τη μηχανή του κιμά και την έκανε σαλάμι –κι όταν στη συνέχεια θέλησε να πει την αλήθεια, κανείς δεν τον πίστευε.

Ο δεύτερος λόγος είναι πως είναι πολύ δύσκολο να μιμηθείς το ύφος της γνήσιας μπαρούφας. Υπάρχει σχετική πείρα. Κάποιος γλωσσολόγος κατασκεύασε έναν περίπλοκο ετυμολογικό μύθο, για την υποτιθέμενη ελληνική προέλευση μιας αγγλικής λέξης, και επιχείρησε να τον πλασάρει στο Διαδίκτυο υπογράφοντας μάλιστα ως Σοφοκλής Καλλιμάνης, που ήταν φόρος τιμής στον Άλαν Σόκαλ και τη φάρσα του. Κι όμως, ο μύθος του ελάχιστη απήχηση είχε. Όση μαστοριά κι αν έβαλε στο παραμύθι του, δεν μπόρεσε να πλησιάσει την πηγαία σαχλαμάρα του Hellenic Quest, όπως θα αποτύχει παταγωδώς ένας σκηνοθέτης του ποιοτικού κινηματογράφου που θα επιχειρήσει να σκηνοθετήσει σαπουνόπερα. Το φιλοθεάμον κοινό θα προτιμήσει, και με το δίκιο του, το γνήσιο προϊόν».

 

 

 

Advertisements

133 Σχόλια to “Έντεκα ερωτήσεις για τη γλώσσα”

  1. Πέπε said

    Καλημέρα.

    (Αν ξημέρωσε δηλαδή…)

    Πολύ ωραία η συνέντευξη, αλλά μου κάνει εντύπωση ένα τόσο σοβαρό κείμενο σ’ ένα σάιτ σαν το Ουάν μαν.

  2. spiral architect 🇰🇵 said

  3. Παναγιώτης Κ. said

    @Sarant. Να μας τα θυμίζεις.
    Εξ΄άλλου, «επανάληψις μήτηρ μαθήσεως».

  4. spiral architect 🇰🇵 said

    Σπαστικό σάιτ, να πεις στον admin του oneman, γιατί μέχρι να διαβάσω την ανάρτηση πετάχτηκαν τρεις αναδυόμενες διαφημίσεις. Τελικά την διάβασα μαζί με τα σχόλια από το κινητό με τον Via με τον ενσωματωμένο adblocker. 👿

  5. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Ωραίες οι ερωτήσεις κι ακόμη καλύτερες οι απαντήσεις: ακομπλεξάριστες, με χιούμορ, με γνώση, … Πού τα βρίσκει αυτά κανείς, με τόση καθαρότητα, στην σύγχρονη Ελλάδα;

  6. voulagx said

    @Σαραντ:«Κάποτε, στον μεσοπόλεμο, ένα περιοδικό ποικίλης ύλης, ρώτησε [από] διάφορους γνωστούς λογοτέχνες, αλλά και πολιτικούς,…»
    Το «από» περισσεύει.

  7. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    Κάποιος γλωσσολόγος κατασκεύασε έναν περίπλοκο ετυμολογικό μύθο, για την υποτιθέμενη ελληνική προέλευση μιας αγγλικής λέξης, και επιχείρησε να τον πλασάρει στο Διαδίκτυο υπογράφοντας μάλιστα ως Σοφοκλής Καλλιμάνης, που ήταν φόρος τιμής στον Άλαν Σόκαλ και τη φάρσα του

    Δὲν μπορῶ νὰ ἀντισταθῶ στὸν πειρασμὸ νὰ μὴν ὁμολογήσω ὅτι ἔχω προασπαθήσει κι ἐγὼ μὲ σκοπὸ νὰ δῶ ἐδῶ τὴ διάψευση τοῦ μύθου μου. Ἀλλὰ δὲν ἔχω καταφέρει νὰ τον διαδώσω ἂν καὶ ὑπάρχει σὲ ἕνα δύο ἑλληναράδικα ἱστολόγια

  8. > Θα μπορούσαμε να συζητάμε ώρες τα ποιο συχνά ορθογραφικά και συντακτικά λάθη, αλλά, όσον αφορά στο πρώτο τουλάχιστον, τα γνωρίζεται ήδη.

    Το ίδιο και όσον αφορά το δεύτερο.

  9. spiral architect 🇰🇵 said

    @7: Για λέγε, για λέγε …

  10. Με δαιμονίζει η εκτεταμένη, πλέον, χρήση στο διαδίκτυο (και όχι μόνο) του ξενικού ερωτηματικού ? αντί του ελληνικού ;
    Εσύ πώς την σχολιάζεις;

  11. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    9. Πρίτς. Νὰ τὸ βρῆτε μόνοι σας

  12. leonicos said

    Τι άλλο ήθελες;

    Φυσικά, ο Γς τα κάνει όλα.

    Χτίζει, γκρεμίζει, @@@@, λογοτεχνίζει, φιλολογεί, γλωττολογεί και καίει θέατρα.

    Μου άρεσε που είπες για τους λαθολόγους που θεωρούν αγράμματους εκείνους που δεν συμφωνούν….

    Αλλά δεν είπες ότι κάποιοι αναγνωρίζουν το έωλον των εμμονών τους και αλλάζουν… για το κτή/ιριο μιλάω.

    Θα ένιωθα πολύ αμήχανα ομολογουμένως.

  13. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια και ζητώ συγνώμη που η ανάρτηση καθυστέρησε λίγο -από αβλεψία.

    10 Δεν μου αρέσει, αλλά πάρε υπόψη σου ότι τεχνικά το ? είναι πιο εύκολο να μπει (π.χ. στο κινητό) από το ;, ενώ επίσης είναι πιο ευδιάκριτο. Το ; εύκολα μπερδεύεται με τη διπλή τελεία.

    6 Φυσικά. Ήταν «ζήτησε από…» Θα το διορθώσω.

    1 Καλό είναι να μιλάμε και εκτός των τειχών όμως.

  14. leonicos said

    Κάτι που μου κάνει εντύπωση στον κ. Μπαμπινιώτη

    Κοίταζα το έτυμον της Σειρήνας.

    Αναφέρει διάφορα, όχι καλά συνδεδεμένα, σάμπως να ξεχάστηκε κάποια αράδα στην αντιγραφή, αλλά ενώ μιλάει για πιθανή θρακο-φρυγική προέλευση, αποσιωπά εντελώς το ενδεχόμενο να είναι σημιτικό, μια παρα-θεοποίηση, διότι αποκλείεται να μην ξέρει ότι στην εβραϊκή shir είναι το τραγούδι, λέξη και πάλι σουμερικής αρχής.

    Το ίδιο κάνουν και οι εβραίοι. αν μιλήσεις για σουμερική ή ακκαδική αρχή τύπο ανάλογο του ελληναρά, χάθηκες

  15. Λ said

    Στη δεύτερη παράγραφο της απάντησης στην πρώτη ερώτηση έχει ένα τυπογραφικό λαθάκι στη λ. ενέργεια

  16. LandS said

    Και μετά το ; δεν μπαίνει κεφαλαίο αυτόματα ενώ μετά το? Μπαίνει.

  17. Την πρώτη απάντησή σου, μείον τις λέξεις «έγραφα κιόλας κι εγώ», θα μπορούσα να την είχα γράψει (όχι τόσο όμορφα) κι εγώ. Άμα γράψω την αυτοβιογραφία μου 🙂 θα την ενσωματώσω.
    Η τελευταία σου απάντηση μου θύμισε πόσο συχνά καλύπτεις τα νώτα σου (και καλά κάνεις), λέγοντας «άσε, μην τους δίνω ιδέες!»

  18. Παναγιώτης Κ. said

    @10. Τι σύμπτωση; Το ίδιο συμβαίνει και σε μένα.Νομίζω ότι αυτός που το κάνει, περιφρονεί τη γλώσσα ή είναι … μιμητικό ον. Εντάξει, γίνομαι υπερβολικός αλλά, κάπως έτσι νιώθω!

  19. Λ said

    Φυσικά βλέπω πόσο άσχετη είμαι!

  20. sarant said

    15 Ενάργεια είναι, είναι σωστό. Πιο καθαρά, σαφέστερα.

    17 Νάσαι καλά.

  21. Αγγελική said

    Συγχαρητήρια για τη συνέντευξή σου, σχετικά με τη γλώσσα!
    Νάσαι πάντα ο εαυτός σου, γιατί τ αξίζεις…..
    ΑΣ

  22. «Κάποια στιγμή …. εμφανίστηκε η ονομαστική ‘ο πατέρας’…. Αυτός ο τύπος αρχικά συνιστούσε απόκλιση και δεν αμφιβάλλω πως οι γραμματικοί και οι δάσκαλοι της εποχής θα τον θεωρούσαν λαθεμένο. Σήμερα ωστόσο τον θεωρούμε σωστόν και η αλλαγή δεν μας ενοχλεί διότι τη βρήκαμε συντελεσμένη, ενώ μας ενοχλούν άλλες αλλαγές που γίνονται αυτή τη στιγμή, μπροστά στα μάτια μας»

    Η «σύγχρονη» εξέλιξη της λέξης πατήρ-πατέρας αποδίδεται αρκετά συχνά με εκφράσεις όπως, ο «πάτερ» μου είπε αυτό, πήγα στον «πάτερ» κλπ, κλπ. Βλέπετε, πολλοί θέλουν ανοήτως να «καθαρευουσιανίζουν» (αυτό …δικό μου), οπότε οι λέξεις πατέρας και παπάς τους πέφτουν πολύ μπανάλ!
    Δυστυχώς, ανάμεσα στους παραπάνω «πολλούς», δεν είναι μόνο η …κυρά-Μαρίκα του απέναντι μπαλκονιού αλλά …μέχρι και δημοσιογραφάρες καναλιών πανελλήνιας εμβέλειας! (Να μια καλή δουλειά για το ταλαιπωρημένο Ε-Σου-Ρου!).

  23. gpoint said

    Πολύ ωραία συνέντευξη…

    Εμένα δεν με ρώτησε κανένας βέβαια αλλά (η δική σου αγαπημένη λέξη) η δική μου αγαπημένη λέξη είναι το …αλλού !! (τόσο κοντά στη δική σου)

  24. ChrisMaGR said

    «Θα μπορούσαμε να συζητάμε ώρες τα ποιο συχνά ορθογραφικά και συντακτικά λάθη, αλλά, όσον αφορά στο πρώτο τουλάχιστον, τα γνωρίζεται ήδη.»
    Είναι και το πιο εκνευριστικό λάθος που βλέπω.
    Ωραία συνέντευξη, ευχαριστούμε που τη δημοσιεύσατε κι εδώ γιατί εδώ και πάνω από έναν χρόνο όταν πρόκειται για το Oneman προτιμώ να μη διαβάσω κάτι παρά να δώσω κλικ στο άθλιο σάιτ τους.

  25. καλημέρες said

    Πολύ νόστιμη συνέντευξη! Εμείς το φιλοθέαμον (ή φιλοθεάμον; κάτι εξηγούσες παλιότερα, νομίζω ) κοινόν, ηδυπαθώς εζαβλακώθημεν, δεν το γράφω ειρωνικά, το γράφω ειλικρινώς! Να είσαι καλά Νικο-κύρη, να είσαι πάντα καλά!

  26. ΣΠ said

    Καλημέρα.

    …είναι γνωστά και έχουν ξανά συζητηθεί.

    Νομίζω ότι είναι καλύτερα είτε «ξανασυζητηθεί» είτε «συζητηθεί ξανά».

  27. Πέπε said

    Το ? αντί ; χρησιμοποιείται και χειρόγραφα. Μπορεί να έχει προέλθει από το πληκτρολόγιο και άρα από τη σχετική δυσκολία να πληκτρολογηθεί το ελληνικό ερωτηματικό, αλλά μπορεί και να είναι απλώς ξενισμός χωρίς ειδικότερη ερμηνεία.

    Στην Α’ Γυμνασίου έχω δει και παιδί να υποστηρίζει, όταν του επεσήμανα το λάθος, ότι το «;» το βλέπει πρώτη φορά στη ζωή του. Δε νομίζω να ισχύει, αλλά με έπεισε ότι πίστευε ότι δεν το έχει ξαναδεί.

  28. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    Ἔχω τὴν αἴσθηση ὅτι στὰ σχολεῖα δὲ διδάσκουν πιὰ στὰ παιδιὰ τὰ καλλιγραφικὰ γράμματα. Π.χ τὸ καλλιγραφικὸ π ποὺ μοιάζει με ω καὶ καπελλάκι ἀπὸ πάνω ἢ τὸ κ ποὺ μοιάζει μὲ τ u. Ἔχετε κι ἄλλοι τὴν ἴδια αἴσθηση;

  29. ΚΑΒ said

    27. από τη σχετική δυσκολία να πληκτρολογηθεί το ελληνικό ερωτηματικό,

    Δε βλέπω καμιά δυσκολία αντί να πατήσεις shift και ? για το αγγλικό ερωτ. πατάς Caps Lock και Q για το ελληνικό, δηλ. 2 κινήσεις και στις 2 περιπτώσεις.

  30. Πέπε said

    29:
    Ούτε εγώ βλέπω, άλλος το είπε. (Ίσως επειδή το ? που είναι πάνω στο πλήκτρο φαίνεται καλύτερα;)

    28:
    Προ δεκαετίας πάντως θυμάμαι ένα κορίτσι, πάλι στην Α’ Γυμνασίου, στην έκθεση για τις πρώτες εντυπώσεις από το Γυμνάσιο, να αναφέρει ότι διαφέρει από το Δημοτικό, μεταξύ άλλων, και στο σχήμα του π. 🙂 Προφανώς τής είχαν διδάξει το καλλιγραφικό, αλλά δεν ξέρω αν αυτό είναι θέμα ύλης -και αν άλλαξε έκτοτε- ή δασκάλου.

    Πιο πρόσφατα, πέρσι, μια μαθήτρια Γ’ Γυμνασίου (όχι κακή μαθήτρια) αδυνατούσε πλήρως να διαβάσει μια λέξη μου στον πίνακα με εκείνο το θ που είναι σαν ανάποδο βήτα αλλά ανοιχτό – αν καταλαβαίνεται ποιο εννοώ, το έπαιρνε για λ. Επίσης έχω δει παιδιά που γράφουν τα γράμματα σωστά μεν αλλα΄με λάθος φορά στην κίνηση (το δ να κρέμεται από το ταβάνι με το τσιγκελάκι του, αντί να ξενινάει από το πάτωμα και να σηκώνεται σαν κόμπρα).

    Άρα, και να διδάσκονται, νομίζω ότι δε δίνεται μεγάλη έμφαση.

  31. NM said

    Τη διάβασα χτες βράδυ τη συνέντευξη από το πρωτότυπο γιατί την είχε η google-news στα προτεινόμενα. Οταν είδα τον τίτλο σκέφτηκα: «Ωχ! Τον σκυλέψανε οι μπαγάσες τον Σαραντάκο» αλλά ευτυχώς το περιεχόμενο με διέψευσε.
    Στο τέλος όμως που αναφέρετε τον Σοκολ, λίγο λειψή μου φαίνεται η αναφορά. Αναρωτιέμαι αν έπεσε δημοσιογραφικό ψαλίδι λόγω έλλειψης χώρου ή είχατε εσείς λόγους να είστε τόσο λακωνικός ?

  32. sarant said

    26 Γενικά συμφωνώ. Απορώ γιατί το έγραψα έτσι.

    29 Σε πολλά κινητά κτλ. το ; είναι στη δεύτερη οθόνη ενώ το ? στην πρώτη

    31 Ίσως βιαζόμουν να τελειώσω, τι να πω. Τώρα που το ξαναβλέπω, δεν μου φαίνεται λειψό, αλλά αν θέλεις όλη την ιστορία είναι εδώ:
    https://sarantakos.wordpress.com/2014/04/11/sokal/

  33. Reblogged στις anastasiakalantzi50.

  34. ap8938 said

    όσον αφορά το «αλλά» έχω να παρατηρήσω ό,τι αυτό που προηγείται, συνήθως, λέγεται για να λέγεται και μόνο ό,τι έπεται εννοείται. π.χ. σκεφτείτε φράση «καλό παιδί αλλά…….»

  35. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    @32γ. Μοὶ προξενεῖ ἀλγεινὴν ἐντύπωσιν πὼς δὲν ἀναφέρεται (εἰς τὸ ἐν παραπομπῇ ἄρθρον) ὅτι ὁ Ἁλάνιος Σόκαλης (βαρβαριστὶ Alan Sokal) εἶναι ἑλληνικῆς καταγωγῆς. Εἶναι ἐξάδελφος τῆς ἠθοποιοῦ Μαρίας Σόκαλη, ἀντιζήλου τῆς Τζένης Καρέζη εἰς τὴν ταινίαν Τζένη-Τζένη καὶ πρώην συζύγου τοῦ Γιωργάκη Γεωργίου Παπανδρέου. 🙂

  36. Αρκετά παιδιά γράφουν συστηματικά στα γραπτά τους το ψηφίο οκτώ αντί για το γράμμα θήτα -έχω πιάσει κι εγώ τον εαυτό μου μερικές φορές.

    Αρκετοί σχεδιαστές γραμματοσειρών έχουν κόψει τα πόδια στο πεζό χι, μετατρέποντάς το σε εγγλέζικο πεζό x. Είπαμε άδεια στον καλλιτέχνη, αλλά παρατραβάει…

  37. Γιάννης Ιατρού said

    …Το φιλοθεάμον κοινό θα προτιμήσει, και με το δίκιο του, το γνήσιο προϊόν….

    Άσε που έχει εκπΕδευτεί <) κόσμος και κοσμάκης εδώ μέσα στον τομέα των και είναι δύσπιστο και ψάχνει πηγές κλπ.
    Βλέπεις με τα τόσα …."φαινόμενα των καιρών" 🙂 που κυκλοφορούν.

  38. Mπούφος said

    28 κ. Αρχιμήδα μου

    τι είναι αυτό το καλλιγραφικό π; ούτε στον ύπνο τους δεν το έχουν ακούσει τα δόλια τα μαθητούδια, αν κρίνω από τα παιδιά μου που γράφουν άθλιαααα!

    10 Αρη Γαβριηλίδη

    Και αυτό με το ερωτηματικό που το κοτσάρουνε οι νεολαίοι πάντα αγγλικό, με κάνει να θέλω να πέσω με τα μούτρα στα… σκληρά για να ξεχάσω!
    ;-(

  39. Γιάννης Ιατρού said

    37: Ωχ, κάτι παρέλειψα .. τομέα των πλαστών δημοσιευμάτων… κλπ.

  40. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    Νομίζω πάντως ὅτι σήμερα οι νέοι γράφουν λιγότερο γκρήκλις ἀπ’ὅ,τι οἱ νέοι πέντε καὶ δέκα χρόνια πριν.

  41. Πέπε (27β), εκτός αν το παιδί είχε πρόσφατα έρθει από το εξωτερικό, θα του έδειχνα, ή θα του έλεγα να φέρει, το αναγνωστικό της προηγούμενης τάξης — έτσι, για να μην του μείνει η ιδέα πως το ελληνικό ερωτηματικό είναι… ιδιοτροπία του καθηγητή του ή έστω κάτι που μόνο στο Γυμνάσιο το μαθαίνουν 🙂
    Αλλά υποθέτω ότι για τους άσχετους, αυτά που ακούει ο εκπαιδευτικός από τα παιδιά — καλόπιστα, όχι για καζούρα — πρέπει να περιλαμβάνουν και πράματα εντελώς απίστευτα!

  42. Dacazman said

    Πάντως αυτό το πυριβιώδες είναι όλα τα λεφτά

  43. Γιάννης Ιατρού said

    38α: Καρδερίνα, δώσε τους κι ένα παράδειγμα 🙂

  44. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    38. Σκέψου ὅτι ἐγὼ θυμᾶμαι τὸ μαθηματικὸ νὰ μᾶς τονίζει ὅτι τὸ μαθηματικὸ π δὲν πρέπει νὰ τὸ κάνουμε καλλιγραφικό


  45. Με τα καλλιγραφικά ϖ kai ϑ μου θυμίσατε το καλλιγραφικό ξ (βλ. εικόνα) και τον συχωρεμένο μαθηματικό μου Αθ. Κουτσόγιωργο, που έλεγε πως «το ξ είναι διεθνές σύμβολο και πρέπει να γράφεται σωστά και όχι σα σκουλήκι», και έφτασε στο σημείο να κατεβάσει δυό φορές από τον πίνακα ένα συμμαθητή μου, σήμερα καθηγητή μαθηματικών στο Πανεπιστήμιο, διότι δεν έγραφε σωστά το ξ στο «τοξεφ»!

  46. ΓιώργοςΜ said

    > καλλιγραφικό π
    Δυστυχώς ή ευτυχώς, σήμερα καλλιγράφος είναι όποιος γράφει με τέτοιον τρόπο ώστε να μπορεί κι ένας άλλος (μη φαρμακοποιός ή τυπογράφος) να διαβάσει τα γραπτά του. Κακογράφος, αντίστοιχα, όποιος δε μπορεί να διαβάσει τα δικά του γραπτά μετά από μισή ώρα 😛

    Έχω την εντύπωση (ας με διορθώσουν οι δάσκαλοι της παρέας), πως η επιμονή στην καλλιγραφία σκοπίμως είναι λιγότερο έντονη τελευταία, ώστε να μη νιώθουν μειονεκτικά τα παιδιά που έχουν διάφορους βαθμούς δυσλεξίας ή δυσγραφίας (και που όσο και να προσπαθήσουν δε θα καταφέρουν ποτέ να γίνουν καλλιγράφοι).
    Κρίνοντας από τα παιδιά μου, που θεωρώ πως έχουν διανύσει όλα τα στάδια όσον αφορά την εξέλιξη του γραφικού χαρακτήρα, πιστεύω πως πήγαν χαμένες οι φωνές και οι γκρίνιες (και οι απόπειρες χρήσης τετραδίου καλλιγραφίας για μια στοιχειώδη βελτίωση της αρχικής κατάστασης). Κάποια στιγμή, στις τελευταίες τάξεις του δημοτικού, ο γραφικός χαρακτήρας διορθώθηκε αισθητά και στη συνέχεια παγιώθηκε. Έχω την εντύπωση πως έχει να κάνει με τη γενική ψυχολογική ωρίμανση η εξέλιξη αυτή.
    Άλλωστε, λόγων των σύγχρονων τεχνικών μέσων, η τέχνη της καλλιγραφίας είναι πια τέχνη και μόνο τέχνη: Καλή για όποιον την κατέχει, αλλά χωρίς ιδιαίτερη πρακτική σημασία πλέον.

    (Εν παρόδω, θυμήθηκα ένα βιβλίο (βοήθημα μαθηματικών), που δε στοιχειοθετήθηκε, αλλά γράφτηκε ολόκληρο με το χέρι, είτε από τον ίδιο τον συγγραφέα είτε από έναν καλλιγράφο φίλο του, και εκτυπώθηκε με φωτογραφική μέθοδο (τσιγκογραφία ή όφσετ, δε θυμάμαι). Είχε ΑΠΙΣΤΕΥΤΑ όμορφο και σταθερό γραφικό χαρακτήρα-θα άξιζε να φωτογραφηθούν τα γράμματα και να τα κάνει κάποιος γραμματοσειρά. Θα ήταν αρχές της δεκαετίας του ’80).

  47. alexisphoto said

    «….πολύ μεγαλύτερη επιτυχία από τις προσδοκίες μου, και να την πάθω….»
    κάποιος την έπαθε πάντως 🙂
    https://sarantakos.wordpress.com/2009/03/09/melesmpampiniotis/#comment-561

  48. sarant said

    47 Σωστά!

    Ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα!

  49. Γς said

    35:

    Πλάκα κάνεις. Καμία σχέση το Sokal με Σόκαλη και τέτοια

  50. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Διαβασα γρήγορα και τρέχω αλλά δε βαστιέμαι να μην πω πόσο μ΄άρεσε
    Θαυμάσια! Και μέσα στη σκόνη, τα διαμάντια λάμπουν! Εξαιρετικός Νικοκύρη,ακριβής χωρίς φρουφρου και μ΄αυτό το αιφνίδιο χιούμορ που τινάζει υπέροχα τις φράσεις κι ανασαίνουν τα νοήματα.Και δημοκράτης!Δεν περιφρονείς κανέναν.Μέσον και άνθρώπους. Ανοίγεις μυαλά θέλω να πιστεύω (όχι κεφάλια-χαχα μέρες που είναι…).

    >>κάποιοι τύποι όπως π.χ. ο ‘ΟκτώΜβριος’, παρόλο που χρησιμοποιούνται εδώ και χίλια χρόνια, δεν νομίζω να καθιερωθούν ποτέ, θα μείνουν πάντοτε λαϊκοί τύποι μειωμένου κύρους».
    Για τον ΣεΜτέβριο όμως δεν ορκιζόμαστε θαρρώ 🙂

    Κοίτα που η αγαπημένη μου λέξη είναι εναργής! Απ΄όταν τη συνάντησα(κάτι με όνειρο είχε να κάνει) τη χρησιμοποιώ (εναργής εναργώς,ενάργεια) και γραπτά και προφορικά και νιώθω κάτι φορές ότι με νομίζουν (;) 🙂 Σουσού!

  51. Γιάννης Ιατρού said

    49: Γς, την πάτησες την μπανανόφλουδα 🙂

  52. Γς said

    51:

    Σώπα ρε! Λες να μην κατάλαβα;

    Απλά την πάτησα ηθελημένα. Δεν έπεσα όμως!

    Δεν με βλέπεις που κάνω σλάλομ, όρθιος

  53. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    Από την ωραία συνέντευξη του Νικοκύρη, παίρνω την ερώτηση της ημέρας για να κάνουμε την σχετική ιστολογική έρευνα και για να ξεκουνήσει λίγο και το νήμα.☺

    ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΑΓΑΠΗΜΕΝΗ ΣΑΣ ΛΕΞΗ;
    Του Νικοκύρη είναι το ΑΛΛΑ, του. Gee το ΑΛΛΟΥ, η δική μου είναι ΟΡΓΑΣΜΟΣ,
    η δική σας;

  54. Γιάννης Ιατρού said

    53: ΛΑΜΠΡΟΣ
    καλά είπα εγώ πως …αντί να δουλεύεις, τριγυρνάς με την ταμπλέτα στο χέρι στα καφενεία που διαθέτουν αφιλοκερδώς πρόσβαση στο διαδίκτυο..

  55. ΣΠ said

    Άρχισα να γράφω στον υπολογιστή πριν από καμιά τριανταριά χρόνια. Τότε αισθανόμουν πιο άνετα να γράφω με το χέρι και πληκτρολογούσα μόνο όταν ήταν απαραίτητο. Με το καιρό όμως άρχισα να αισθάνομαι πιο οικεία με το πληκτρολόγιο και ξεσυνήθισα το γράψιμο με το χέρι. Τώρα γράφω με το χέρι μόνο όταν χρειάζεται να κρατήσω κάποια σημείωση. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να χειροτερεύσει ο γραφικός μου χαρακτήρας. Σήμερα η πληκτρολόγηση είναι μέρος της καθημερινότητας για τους περισσότερους και είναι πολύ καίρια η παρατήρηση του Νικοκύρη ότι οι μαθητές θα πρέπει με κάποιο τρόπο να διδάσκονται τέτοιου είδους δεξιότητες.

  56. Μαρία said

    41
    Εγώ θα καλούσα τους γονείς του και θα τους συμβούλευα να το πάνε το παιδί να κοιταχτεί.

  57. Γιάννης Ιατρού said

    56:

  58. Λεύκιππος said

    Όντως, σε λίγα χρόνια χειρόγραφη «γραφή» δεν θα υπάρχει, εννοώ θα έχουμε ξεχάσει, ξεσυνηθίσει να γράφουμε.

  59. 15, … τυπογραφικό λαθάκι στη λ. ενέργεια …
    20, … 15 Ενάργεια είναι, είναι σωστό. Πιο καθαρά, …

    Σε αντίθεση με το εναργό πετρέλαιο,
    που έχει σχέση με ενέργεια αλλά όχι με ενάργεια.

  60. Ακόμα και οι γιατροί!

  61. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    54 – Μένω στα Τρόπαια Αρκαδίας από προχθές και έχει σήμα κόπακαμπάνα.☺
    Την αγαπημένη σου λέξη δεν την έγραψες, γιατί, θέλεις να σου επιβληθούν οι ανάλογες κυρώσεις;☺

  62. 61 Το πέρασες τ΄Αυλάκι μόνιμα;

  63. 61,
    Μη μού πεις ότι γράφεις από Τρόπαια! 🙂

  64. Γιάννης Ιατρού said

    61: Εσύ παιδί μου ψάχνεις πρόφαση για να γράψεις κανένα σεντόνι με ανατρεπτικό περιεχόμενο. Μου φαίνεται πως έχεις φριάξει τρεις ‘βδομάδες άσκηση και προσευχή ολούθε 🙂 🙂 🙂 Και δεν γλιέπεις και τους λίκνους!

    Λάμπρο, ξενερώνουμε αν οι τοποθετήσεις σου κρατάνε λίγα δευτερόλεπτα περισσότερο από δευτερολογία του Ευάγγελου (τι εννοείς «ποιος Ευάγγελος»;). Το λακωνίζειν εστί φιλοσοφείν, λένε.

  65. Γιάννης Ιατρού said

    63: Είναι σε αποστολή, για να εξαγνιστεί, Έχει πάει να χαιρετίσει την συχωρεμένη την γιαγιά μου εκεί !

  66. 63

  67. ΓιώργοςΜ said

    61 Λάμπρο, ένας δάσκαλός μου στο Δημοτικό (Αντωνόπουλος) ήταν από εκεί, αν ζει θα κοντεύει τα εκατό. Είσαι απο κει, τον ξέρεις;

  68. Της μηχανής ραψίματα said

    28. Τα παιδιά μου πηγαίνουν στην Γ΄και Ε΄τάξη αντίστοιχα και μετά λύπης μου αναφέρω ότι δεν θυμάμαι να έχει ασχοληθεί κάποιος απ΄τους εκπαιδευτικούς τους σοβαρά, ούτε με την ορθογραφία, πόσο μάλλον με την καλλιγραφία. Στις πρώτες δυο τάξεις έχουν τετράδιο ορθογραφίας άντε και στην τρίτη τάξη και κάτι μαθαίνουν, τα βασικά πάντα. Αν ένα παιδί κάνει ορθογραφικά λάθη το πολύ πολύ να του πουν γράψε τρεις φορές τις λέξεις επανάληψη και μέχρι εκεί. Μετά απ΄αυτές τις τρεις τάξεις το μόνο που ενδιαφέρει τους δασκάλους είναι τα παιδιά να κατανοούν ότι εργασία τους βάζουν. Και φυσικά οι περισσότερες εργασίες αφορούν τα μαθηματικά και λιγότερο τη γλώσσα. Με την έκθεση σχεδόν δεν ασχολούνται καθόλου. Αν τους ρωτήσεις γιατί γίνεται αυτό σου απαντούν ότι δεν υπάρχει αρκετός χρόνος γιατί τα βιβλία είναι κακογραμμένα (ειδικά των μαθηματικών) και προσπαθούν να κάνουν το καλύτερο που μπορούν και μπλα μπλα μπλα. Δυστυχώς στα περισσότερα δημοτικά σχολεία συμβαίνουν τα ίδια και χειρότερα.

  69. sarant said

    61 Τροπαιούχος ο Λάμπρος!

  70. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    62 – Φάε τη γλώσσα σου ρε σκύλε.☺ Κακά τα ψέματα φίλε, δεν βγαίνουν τυχαία οι ρήσεις, δύσκολοι άνθρωποι οι πελοποννήσιοι😣 (οι εξαιρέσεις εξαιρούνται😂).

    63 – Εγώ δεν γράφω αποτρόπαια, εσύ όμως να δούμε πότε θα κάτσεις να γράψεις, τεμπελόσκυλο. Έτσι κι έρθεις το καλοκαίρι χωρίς ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ να έχεις ξεκινήσει, θα μας γράψουν οι εφημερίδες για το από Τρόπαιο συμβάν.☺

    64 – ☺☺☺

    67 – Όχι Γιώργο δεν είμαι από εδώ, η καταγωγή μου είναι από τον Έβρο, έχω έρθει για να αποπερατώσω το χτίσιμο του σπιτιού ενός φίλου, που οι ντόπιοι συγγενείς και γνωστοί του ήπιανε το αίμα και το έκαναν σαν την μούρη τους.
    Δυστυχώς δεν μπορώ να σε πληροφορήσω για τον αιωνόβιο δάσκαλό σου αν ζεί ή όχι, πάντως Αντωνόπουλους έχει αρκετούς η ευρύτερη περιοχή.

  71. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    68 – Να πάρετε να διαβάσετε το βιβλιαράκι (132 σελίδες νομίζω) του Ζάν Κλώντ Μισεά, Η εκπαίδευση της αμάθειας, και θα κατανοήσετε πως μόνο τυχαία δεν συμβαίνει αυτό και πως δεν είναι ελληνικό φαινόμενο αλλά παγκόσμιο.
    Για κοιτάξτε λίγο αποστασιοποιημένα και αντικειμενικά τον κόσμο και θα ανακαλύψετε πως όσο πιο «μορφωμένοι» είναι οι λαοί, τόσο πιο χειραγωγημένοι είναι, τυχαίο;
    Όλες οι χώρες του κόσμου έχουν ΕΝΑ κοινό, την εκπαίδευση, κι όλες στοχεύουν στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση ενώ παράλληλα οι άνθρωποι δεν ασχολούνται κάν μ’ αυτήν κι ας είναι αυτή που καθορίζει το μέλλον τους.

  72. ΚΑΒ said

    69.Ωραίο. Τροπαιούχος και αποτρόπαιος (με την αρχαιοελληνική σημασία) να είναι ο Λάμπρος.

    70.Μετὰ τῶν καλῶν κἀγαθῶν ἀνδρῶν συνεύχομαι: Οὖλέ τε καὶ μέγα χαῖρε, θεοὶ δέ τοι ὄλβια δοῖεν, νοστῆσαι οἶκόνδε φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν θᾶσσον.

    Οὖλε:να είσαι καλά.

  73. Γιάννης Ιατρού said

    72β ΚΑΒ
    Στην Πελοπόννησο πήρε ρε συ, όχι στην Τροία 🙂 🙂

  74. Πέπε said

    @46:
    > > … πιστεύω πως πήγαν χαμένες οι φωνές και οι γκρίνιες (και οι απόπειρες χρήσης τετραδίου καλλιγραφίας για μια στοιχειώδη βελτίωση της αρχικής κατάστασης). Κάποια στιγμή, στις τελευταίες τάξεις του δημοτικού, ο γραφικός χαρακτήρας διορθώθηκε αισθητά και στη συνέχεια παγιώθηκε.

    Ο γραφικός χαρακτήρας, ή απλώς τα γράμματα;

    Γιατί είναι όλο και πιο σπάνιοι, και όλο και μεγαλύτεροι σε ηλικία, οι άνθρωποι που συναντώ που τα γράμματά τους να έχουν όντως χαρακτήρα.

    Νομίζω δε ότι αυτό δεν είναι άσχετο με το αν διδάσκεται ή όχι, στις μικρές τάξεις, η καλλιγραφία. Εγώ δεν πρόλαβα Καλλιγραφία ως κανονικό μάθημα (με το ειδικό τετράδιο κλπ.), απλώς θυμάμαι κάποιες δασκάλες να μας λένε «τώρα που έχετε μάθει καλά τα γράμματα, ας δούμε και 2-3 διαφορετικούς τρόπους να γράφετε ορισμένα από αυτά». Λίγο από αυτό, λίγο βλέποντας τα ίδια τα δικά τους γράμματα -που σαφώς είχαν χαρακτήρα- κάτι πήραμε, παρόλο που από το Δημοτικό θυμάμαι να παρατηρώ ότι οι συνομήλικοί μου γράφουν σχεδόν ίδια όλοι μεταξύ τους, και σχεδόν σαν τυπογραφικά στοιχεία, αντίθετα από τους μεγάλους.

    Φυσικά, με το να μάθεις καλλιγραφία με την αυστηρή έννοια δεν αποκτάς γραφικό χαρακτήρα. Αποκτάς όμως χέρι. Όποιος έχει κάτι να εκφράσει μέσω του τρόπου που σχηματίζει τα γράμματα, και έχει το μεράκι να χρησιμοποιήσει το συγκεκριμένο μέσο για να το εκφράσει, μπορεί να καλλιεργήσει γραφικό χαρακτήρα αν αποκτήσει και μια έμπρακτη εξοικείωση μ’ αυτή την τεχνική, ή έστω με το να μάθει ότι υπάρχει κάτι τέτοιο (ότι τα χειρόγραφα δεν είναι απλώς μια φτωχή απομίμηση των τυπωμένων). Αλλιώς, έχει πολύ λιγότερες ευκαιρίες.

    Πράγματα χωρίς καμία πρακτική αξία πλέον.

    Άλλωστε, σε ακόμη παλιότερες γενιές δίνεται η εντύπωση πως όλοι όχι απλώς είχαν γραφικό χαρακτήρα αλλά ήσαν και καλλιγράφοι (όλοι όσοι ήξεραν γράμματα, δηλαδή αναλογικά πολύ λιγότεροι από σήμερα). Αυτά αλλάζουν.

  75. Mπούφος said

    43, 44, 45, τι πάτε και ξεθάβετε! Τι εικόνες! Μεγάλοι καζαμίες μου φαίνεστε!
    😉

  76. ΚΑΒ said

    73. Την εικόνα σου δεν την κατάλαβα, ίσως γιατί ήταν ιατρική καλλιγραφία! όσο για την Τροία εννοούσα την επιστροφή του στην Αθήνα.

  77. Γιάννης Ιατρού said

    76: ΚΑΒ
    Το 71 το διάβασες, ε;

  78. Pedis said

    σαν να μοθ φαινεται ότι αύριο στα μεζεδάκια ο «προπηλακισμός» θα έχει την τιμητική του …

  79. nikiplos said

    Καλησπέρα… πράγματι ενδιαφέροντες και η συνέντευξη και ο ακόλουθος σχολιασμός από τους φίλτατους συν-σχολιαστές… Η λαθολογία, λαθοθηρία και η επίπληξη σαφώς και θα προήλθαν από τις εποχές που οι ελληνικούρες ήταν στατιστικά περισσότερες… Θυμάμαι στην Καρδίτσα, σε μία κατά τεκμήριο σοβαρή χοροεσπερίδα τον παρουσιαστή να προσπαθεί να μην του ξεφύγει: «παρακαλείται ο οδηγός του υπ’ αρίθμ. ΧΧΧΧ ΙΧ αυτοκινήτου, να το μετακινήσει γιατί μποδάει»… στο τέλος το έχασε… 🙂

    Ένας μπάρμπας μου, πριν πολλά χρόνια, ενωπίον του χειρουργού Ιατρού και του πατέρα μου στο κρεβάτι μετά από χειρουργείο κήλης (μιλάμε για 70ς, ήταν σοβαρή εγχείρηση τότε στην ελληνική επαρχία τουλάχιστον), θέλοντας να μιλήσει σοβαρά και να λύσει μια διακαή απορία που είχε ρώτησε τον Ιατρό: «Και γιατρέ μου πέστε μου, πότε ο ασθενής μπορεί να κοπρίσει?» Η κατάληξη ήταν ο Γιατρός να κρατάει την κοιλιά του πατέρα μου μην σπάσουν τα ράμματα καθώς αυτός είχε σκάσει στα τρανταχτά γέλια, και από την άλλη να ρίχνει γνήσιες χριστοπαναγίες σε όλους τους επισκέπτες να εξαφανιστούν… 🙂

    Άλλωστε ο ελληνικός κινηματογράφος ανέπτυξε εκτενώς το ζήτημα… 🙂

  80. Μαρία said

    74
    Θα σκίσουν τα πτυχία τους οι γραφολόγοι μ’ αυτά που γράφεις και πρώτοι και καλύτεροι οι δικαστικοί γραφολόγοι.

  81. ΚΑΒ said

    77. Το είχα διαβάσει, αλλά μεσολάβησαν πολλά. Η απουσία παραπομπής δημιούργησε την ασάφεια. Vale.

  82. Νίκος Κ. said

    Η επίδραση της τεχνολογικής επανάστασης στη ζωή του σχολείου είναι ένα μεγάλο θέμα. Εκτός από το πιο φανερό κομάτι (δηλ. τη χρήση πληκτρολογίου αντί για μολύβι και χαρτί), σκέφτομαι την υποχώρηση (που θα έπρεπε να υπάρχει) της αποστήθισης απέναντι στη δημιουργική αφομοίωση. Παλιότερα ο νομικός που θα θυμόταν μια παλιά διάταξη ή ο χημικός που θα γνώριζε όλες τις ιδιότητες των χημικών ενώσεων είχαν ένα πολύ σοβαρό πλεονέκτημα. Σήμερα πολλά από αυτά βρίσκονται (σχετικά) εύκολα στο διαδίκτυο.

    Από την άλλη μεριά κάποιες σύγχρονες επιδράσεις της τεχνολογίας στην εκπαίδευση έχουν ήδη αρχίσει να απαξιώνονται. Κάποτε η αναζήτηση πληροφοριών για να γίνουν εκπαιδευτικές εργασίες φάνταζε σαν μια ενδιαφέρουσα πρόκληση. Σήμερα τείνει να εκφυλιστεί σε ένα ανούσιο copy-paste. (Ή μήπως κόπι-πέιστ :))

  83. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Άτσα ευρωπαϊκή Γορτυνία ο Λάμπρος μας! Κεράσια φανήκανε ρε συ;

  84. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Ο Βαρουφάκης στο Ρίαλ στη Σεμ.Διγενή λέει τώρα κάτι για τη θεωρία των Παιγνίων το θέατρο και τους Πτολεμαίους, για όποιον ενδιαφέρεται. Κίνγκ είσαι δω;

  85. Πέπε said

    @80:
    Τίποτε δε χρειάζεται να σκίσουν οι γραφολόγοι. Δε μίλησα καν για γραφολογία.

  86. Μαρία said

    85
    Να σκίσουμε τότε οι υπόλοιποι τα δικά μας, όταν ισχυρίζεσαι οτι όλο και λιγότεροι άνθρωποι έχουν γραφικό χαρακτήρα.

  87. ΓιώργοςΜ said

    85,86 κλπ Ειρήνη υμίν! Νομίζω πως μιλάτε για διαφορετικά πράγματα.

    Ο κάθε άνθρωπος γράφει με διαφορετικό τρόπο. Ακόμη κι αν δεν καλοξέρει να γράφει. Άρα οι δικαστικοί γραφολόγοι έχουν αντικείμενο, αν και σχετικά περιορισμένο-η σύγχρονη εποχή απαιτεί ανάλυση σέλφι κλπ οπτικού υλικού (ναι, έχω υπόψη μου και το εδώ σχετικό τμήμα).

    Είναι αλήθεια επίσης πως δε μπορεί να πει κανείς, όπως παλιότερα, πολλά πράγματα για κάποιον από το γραφικό του χαρακτήρα, καθώς δεν είναι πια τόσο μεγάλα και πολλά τα κείμενα που γράφουμε ώστε να αναπτύξουμε έναν αναγνωρίσιμο. Ίσως κι όταν έχουμε το ρόλο του αναγνώστη, δεν έχουμε πλέον, ελλείψει γραπτών, το κριτήριο που ακονίζεται βλέποντας εκατοντάδες γραπτά από διαφορετικούς ανθρώπους. Θυμάμαι πως κάποτε ζητούσαν τα βιογραφικά χειρόγραφα, ώστε να κρίνουν και από εκεί τον υποψήφιο για μια θέση.

    Δε νομίζω πάντως πως είναι και τραγικά τα πράγματα. Αν προκύψει ανάγκη για κάποιο λόγο να γράφουμε μόνο με το χέρι για ένα διάστημα μερικών εβδομάδων, θα επανέλθουμε στιν προ λίγων δεκαετιών κατάσταση, και οι παλιοί που ήξεραν, και οι νέοι που θ’ αναγκαστούν να μάθουν.
    Το μόνο που βρίσκω κάπως δυσάρεστο είναι πως η γραφή, αν τη δούμε σα μορφή έκφρασης ή τέχνης (εικαστικά, ανεξάρτητα από το περιεχόμενο) φθίνει, κι έτσι υπάρχει ένα μέσο λιγότερο για να εκφραστεί κανείς.

  88. Πέπε said

    Μαρία, εντάξει τώρα. Μια χαρά κατάλαβες σε τι αναφέρομαι. Δεν έκανα και καμιά πρωτότυπη διαπίστωση. Αν έχεις κάποια καλύτερη περιγραφή, σε ακούμε.

  89. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

  90. Γιάννης Ιατρού said

    89: ΕΦΗ
    Ποιά ανορθόγραφη ΟδύΣεια ;;;; αυτήν του Καζαντζάκη παρέδωσε, όχι αυτή του Ομήρου. Και του Καζαντζάκη γράφεται με ένα Σ !!! Μην τσιμπάτε ρε σεις!

  91. ΠΟΛΥΔΕΥΚΗΣ said

    Μπουόνα σεράτα, απ’ τη Μπολόνια!

    Πολύ εμπεριστατωμένη η συνέντευξή σου, Νικοκύρη. ΜΠΡΑΒΟ !

    Η δική μου λέξη, εδώ και πολλά χρόνια, είναι «αντί».

    61 – 71
    Στα Τρόπαια; Εγώ από εκεί δίπλα είμαι! Ενα τσιγάρο δρόμος…
    Στης κυρά-Πανωραίας μένεις;
    Το βιβλιαράκι που προτείνεις είναι όντως ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ, αλλά… «εις ώτα μη ακουόντων» πάει χαράμι.
    Για όσους δεν τό ‘χουνε διαβάσει, υπάρχει στο Σκριμπ:
    https://www.scrib.com/document/200068791/152532808-MICHEA-JEAN-CLAUD-Η-εκπαίδευση-της-αμάθειας-ΒΙΒΛΙΟΡΑΜΑ-pdf

  92. Μαρία said

    88
    Καλύτερη περιγραφή τίνος πράγματος;

  93. Μαρία said

    90
    Δεν τσιμπάει, ρε συ. Τον κράζει. Απλώς ο τύπος ανακάλυψε και νεότερη έκδοση πολύτομη μάλιστα … επιδιορθωμένη, με 2 σ, και καμαρώνει.

  94. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    90. Ο μάπας που το ανάρτησε και είναι και νδ-στελεχάρα λέμε, τσιμπάει!

  95. Μαρία said

  96. Πέπε said

    @92:
    Άσ’ το. Βρέθηκε (στο 87).

    ______________

    (Άσχετο από τη Μαρία:

    Μιλάμε, κουράζει πολύ αυτό που πρέπει να ανεβοκατεβαίνεις συνέχεια για να βρεις το νούμερο του μηνύματος που θες να παραπέμψεις ή να ξαναδιαβάσεις…)

  97. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

  98. Γιάννης Ιατρού said

    97: 🙂
    93: Μαρία, για τους άλλους που θα το δούν το είπα. Αυτή που χάρισε είναι η ομότυπη του 1938

  99. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

  100. Γς said

    98, 99:

    Βλέπετε καμιά διαφορά της Οδυσσειας στα σπλοποιημένα και παραδοσιακά Κινέζικα;

    奥德赛

    奧德賽

    Ναι υπάρχει αλλά ουφ, είναι κινέζικα που λέμε, για μας.

    Το ίδιο και μεταξύ Οδυσειας κι Οδυσσειας. Είναι ελληνικά γι αυτούς.

    Ωραίο ε;

    Δικό μου είναι. Μόνος μου το σκέφτηκα

  101. Η Οδύσεια του Καζαντζάκη γράφεται με ένα σ; Γηράσκω αεί διδασκόμενος! Και τον Οδυσσέα, μέσα στο κείμενο, με ένα σ τον έγραφε; Και τις άλλες λέξεις, όπως γλώσσα, αρχόντισσα, θάλασσα; Τώρα βλέπω ότι η έκδοση του 1938 το έγραφε με ένα σ, αλλά η έκδοση του 2011 το γράφει με δύο, και στο εξώφυλλο και μέσα στο κείμενο.

  102. Γιάννης Ιατρού said

    101: Πάντως, αυτήν του 1938 χάρισε, τι να κάνουμε τώρα ρε Άγγελε; (#98) 🙂

    91γ: ΠΟΛΥΔΕΥΚΗ

    Η κυρά-Πανωραία μένει στον Λάμπρο, μην τα μπερδεύεις.
    Α, και πρόσεξε τον 3ο στ. στο ΙΙΙ αζμα, ε; 🙂

  103. Γς said

    Τελικά ο Μεγαλέξανδρος έφτασε στα σύνορα της Κίνας, αλλά με Κινέζους δεν είχε παρτίδες.

    Ο Οδυσσέας όμως, έτσι και ζούσε ο Χότζα θα είχε συναντηθεί με τους Κινέζους που είχε φέρει στην Αλβανία. Απέναντι απ το νησί των Φαιάκων.

    Και τι ωραίος τίτλος για το τραγούδι του Σταμάτη Σπανουδάκη για τους Ολυμπιακούς του Πεκίνου.

    Αλέξανδρος ΙΙ. Δρόμοι Που Δεν Περπάτησες

    Για τον Οδυσσέα θα ταίριαζε:

    Οδυσσέας ΙΙ. Η Κινέζα που δεν πήδηξες

    Ειναι κι εκείνος ο δρόμος προς της αγορές που περνάει απ την Cosco, ουπς, από την οδό του μεταξιού…

  104. ΠΟΛΥΔΕΥΚΗΣ said

    102
    Είμαι σίγουρος ότι κάτι χαριτωμένο θα εννοείς κ. Ιατρού, αλλά μάλλον παραείναι έξυπνο για τις διανοητικές μου δυνατότητες και με ξεπερνάει!…
    Δυστυχώς δεν καταλαβαίνω τι θες να πεις: ποιές είναι οι χαμένες ψυχές (ή, μήπως εννοείς τα «χαμένα κορμιά»;), και τι υπονοείς μ’ αυτό που έγραψες; ότι απ’ την Μπολόνια για να ξαναβγω στα Τρόπαια πρέπει να περάσω μέσα από την Κόλαση; Ειλικρινά δεν καταλαβαίνω… Βέβαια, το άλλο καλαμπούρι με τον Λάμπρο και την πανδοχέα τό ‘πιασα εύκολα.
    Καληνύχτα

  105. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!
    Είχα δίωρη μετά δημοσίων θεαμάτων και πήγα να ακούσω τους Μάλε βράσε, ,ενα συγκρότημα από την Ολλανδία που έπαιζε ρεμπέτικα -δυο παιδιά από την Ελλάδα, ο ένας φίλος, δυο Κρητικολλανδοί γεννημένοι στην Ολλανδία.

    Τα της Οδύσειας, αύριο.

  106. Γς said

    >για να ξαναβγω στα Τρόπαια πρέπει να περάσω μέσα από την Κόλαση

    Ο Πολυδεύκης τρίτος απ το τέλος

  107. Γιάννης Ιατρού said

    104: Δεν είχε σχέση με την καταγωγή, αλλά με τον Λάμπρο 🙂

  108. Γιάννης Ιατρού said

    Ρε Γς, σου στέλνω σε λίγο μάνιουαλ για να μικραίνεις τις φωτό 🙂

  109. Γς said

    107:

    Βάλε κάτι παρα πάνω να μπορώ να σχολιάσω:

    Με δυσκολεύεις Ντοcteur!

  110. Γς said

    108:

    Στείλε και το άλλο που τις μεγαλώνει.
    [Οχι τις φωτό βρε]

  111. 60: https://www.facebook.com/Kouraphelkythra/photos/a.201916936632184.1073741827.201912876632590/802894329867772/?type=3&theater

  112. Γιάννης Ιατρού said

    111: 🙂

    110: Γς

    το μανιουαλ 🙂 εστάλη !

  113. Μαρία said

    111
    Τα πορίσματα των αξονικών τα γράφουν ακόμα με τα χεράκια τους. Καλά που διορθώσαμε στη ζωή μας χιλιάδες γραπτά, κάναμε και παλαιογραφία κι έτσι μπορούμε να τα αποκρυπτογραφήσουμε 🙂

  114. Γιάννης Ιατρού said

    113: Μαρία
    τα γραπτά των γιατρών τα αποκρυπτογραφούν και οι φαρμακοποιοί 🙂

  115. Γς said

    114:

    ΒΑΣΙΛΕΥΟΝΤΟΣ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΚΑΙ ΠΑΡΑΛΑΒΟΝΤΟΣ ΤΗΝ ΒΑΣΙΛΕΙΑΝ ΠΑΡΑ ΤΟΥ ΠΑΤΡΟΣ ΚΥΡΙΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΩΝ ΜΕΓΑΛΟΔΟΞΟΥ

    Και από τι ωραία πέτρα γρανοδιορίτη είναι η στήλη της Ροζέττας στο Βρετανικό Μουσείο του Λονδίνου. Τόσο ωραία που θα έπρεπε να απαγορεύουν τις φωτό [όπως αυτή του 1993 με την αγριομουτσονάρα μου. Λαθραία θα ήταν. Σαν αυτή του Υπερσυντέλικου -έτσι έλεγε τον Πραξιτέλη – του Ερμή στην Αρχαία Ολυμπία]

  116. Γς said

    Κι απάνω στην αναμπουμπούλα ήρθε και το μαμούνι, που λέγαμε, στην οθόνη μου να μου πει καλημέρα

  117. gpoint said

    # 101

    Για τον Οδυσσέα δενξέρω αλλά εκείνον τον Αχιλ(λ)έα τον είχε ταράξει στα μονά-ζυγά

  118. Γς said

    Cédric Villani: What’s so sexy about math?

  119. gpoint said

    Je prefere…

  120. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    72 – ☺☺☺

    83 – Άσε ρε ΕΦΗ οι κερασιές δεν άνθισαν φέτος εδώ τον κερασάρη μου μέσα, κι έλεγα ότι θα τα τσακίσω.☺ Είναι ψηλά τα μέρη εδώ και φαίνεται πως αργούν να ωριμάσουν.

    91 – Λέγοντας ένα τσιγάρο δρόμο, τι τσιγάρο εννοείς, γιατί όλα τα χωριά τόσο απέχουν, την διαφορά την κάνει το «τσιγάρο».☺

    Σε σπίτι φίλου του φίλου μου μένω δεν την ξέρω την Πανωραία κι αν είναι όντως τόσο ωραία.☺
    Η δουλειά, είναι στο Καστράκι, ένα τσιγάρο (απ’τα καλά☺) δρόμο από δώ.☺

  121. sarant said

    Καμιά 15 χιλιόμετρα, μισή ώρα -μεγάλο τσιγάρο 🙂

  122. ΠΟΛΥΔΕΥΚΗΣ said

    120(γ)
    Καλημέρα!
    Εγώ είμαι από την πάνω μεριά, κοντά στη λίμνη του Λάδωνα.
    Εσύ τι φκιάνεις εκεί κάτω; αναστηλώνεις κανα Κολοκοτρωναίικο ερείπιο;

  123. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    121 – Βλέπω είσαι γνώστης της απόστασης, με τι τσιγάρο την έχεις κάνει σε μισή ώρα, με «καλό»;☺

    122 – Γράφω πιο πάνω, αποπερατώνω το σπίτι του φίλου μου που εμπιστεύθηκε τους συγγενείς του και τους ντόπιους μαστόρους και του φάγανε ένα σκασμό λεφτά και το σπίτι ΧΑΟΣ.☺
    Όταν του έλεγα πρόπερσι να το αναλάβω, «έχει η γυναίκα μου γνωστό μηχανικό και τα ξαδέρφια της είναι οικοδόμοι» καλά Γιώργο, πρόσεξε μόνο μη σε σκίσουν.
    Τελικά έπεσα έξω, δεν τον έσκισαν τον ξέσκισαν.☺

  124. 123β, … το σπίτι ΧΑΟΣ …

    Εικόνες HOUSE!

  125. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    @ΛΑΜΠΡΟΣ (123). Γειά σου φίλε. Τελικὰ κάτι ξέρει ὁ λαὸς ποὺ λέει:
    Μὲ δικό σου φάε, πιὲς κι ἀλισβερίσι μὴν κάνεις

  126. sarant said

    123 Με το αυτοκίνητο εννοώ

  127. Γιάννης Ιατρού said

    125: Δημήτρη, αυό είναι η HOUSE THEORY 🙂

  128. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    124 – ☺☺☺

    125 – Σοφή κουβέντα Δημήτρη, τα έχει παίξει ο άνθρωπος, θα στα πώ από κοντά το άλλο Σαββατοκύριακο, φιλιά στην Δέσποινα.

    126 – Ε όχι και μισή ώρα με το αυτοκίνητο, τι τσιγάρα καπνίζει;☺

  129. Μύρωνας said

    Γιατί & ως πότε θα ταυτίζεται η γλωσσολογία με την ετυμολογία στην Ελλάδα? Υπάρχουν τόσοι άλλοι κλάδοι που παραμένουν terra incognita

  130. sarant said

    129 Καλωσόρισες. Ποιος την ταυτίζει; Όχι πάντως οι γλωσσολόγοι, που οι περισσότεροι ελάχιστα ασχολούνται με την ετυμολογία. Από την άλλη, είναι αλήθεια ότι για το ευρύ κοινό η ετυμολογία έχει μεγαλύτερο ενδιαφέρον απ’ό,τι άλλοι κλάδοι της γλωσσολογίας που φαίνονται κάπως ξεροί. Και επειδή η ετυμολογια είναι προνομιακό πεδίο δράσης και των παραγλωσσολόγων, γι’ αυτό χρειάζεται και η ενασχόληση των γλωσσολόγων.

  131. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    @ΛΑΜΠΡΟΣ (128γ)
    « – Ε όχι και μισή ώρα με το αυτοκίνητο, τι τσιγάρα καπνίζει;☺

    Κάπνιζε ἀλλὰ μετὰ τὸ τελευταῖο ΚΤΕΟ ἀναγκάστηκε νὰ τὸ κόψει.

  132. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    131 – Έκανε γκούχου γκούχου και δεν το περάσανε ε; ☺

  133. Γιάννης Ιατρού said

    132: Κάρτα καυσαερίων το λένε 🙂

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: