Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Ποιο χρώμα είναι το μαβί;

Posted by sarant στο 9 Μαΐου, 2022


Ακόμα ένα άρθρο με ερώτηση προς τους αναγνώστες. Πράγματι, όπως στα άρθρα της προηγούμενης εβδομάδας, όπου σας είχα ρωτήσει αν γράφετε «κλοτσάω» ή «κλωτσάω», και αν γράφετε «Φρανκφούρτη» ή «Φραγκφούρτη», έτσι και τώρα θα σας ρωτήσω ποιο χρώμα είναι κατά τη γνώμη σας το μαβί. Τι σκέφτεστε όταν ακούτε «ένα μαβί πουκάμισο»; Μοβ; Ή μήπως γαλάζιο;

Θα μου πείτε, γιατί δεν κοιτάζουμε τα λεξικά; Στο κάτω κάτω τα λεξικά αποτυπώνουν τη συναίνεση των ομιλητών της γλώσσας, κατά κανόνα έστω. Για να σας ρωτάω, σημαίνει ότι (κατά τη γνώμη μου, τουλάχιστον) δεν αρκούν τα λεξικά -αλλά ας το επιχειρήσουμε.

Στο ΛΚΝ λοιπόν, βρίσκω ότι μαβής (μαβιά, μαβί) είναι αυτός που έχει μοβ χρώμα.

Στο Χρηστικό Λεξικό της Ακαδημίας όμως, τα πράγματα μπλέκονται: αυτός που έχει βαθύ μπλε ή μοβ χρώμα. Τώρα, βαθύ μπλε και μοβ είναι διαφορετικά χρώματα, έστω και κοντινά. Στο φάσμα των χρωμάτων, θυμίζω, έχουμε: κυανούν-βαθύ κυανούν-ιώδες.

Στο ΜΗΛΝΕΓ, μαβής είναι 1. Αυτός που έχει το μοβ χρώμα του μενεξέ, συνών. μενεξεδής, 2. Αυτός που έχει βαθύ μπλε χρώμα, συνών. λουλακής.

(Αν σας ξενίζουν τα αρσενικά των χρωμάτων σε -ής, δεν είναι λάθος, έτσι τα έχει η γραμματική).

Και για να κλείσουμε τον κύκλο των σύγχρονων μεγάλων λεξικών μας, το λεξικό Μπαμπινιώτη, στην τελευταία του έκδοση, έχει: 1. Αυτός που έχει γαλάζιο χρώμα, 2. Αυτός που έχει ιώδη απόχρωση, μενεξεδής.

Θα συμφωνείτε υποθέτω ότι το γαλάζιο είναι αρκετά μακριά από το ιώδες, το μοβ, το μενεξεδί, περισσότερο απ’ όσο απέχει το βαθύ μπλε από το μοβ.

Όπως βλέπετε, η περιήγηση στα λεξικά δεν μας βοήθησε και πολύ. Όλα τα λεξικά δίνουν μαβί = μοβ, αλλά τα τρία από τα τέσσερα αναφέρουν επίσης, σαν πρώτη ή σαν δεύτερη σημασία, και κάποιαν απόχρωση του μπλε, είτε βαθύ μπλε είτε γαλανό.

Ανάφερα πιο πάνω ότι το λήμμα του Μπαμπινιώτη αφορούσε την τελευταία, 5η έκδοση του λεξικού (2019) όπως και καναδυό προηγούμενες. Στην πρώτη έκδοση η σημασία ήταν κάπως διαφορετική: αυτός που έχει το βαθύ γαλάζιο χρώμα του μενεξέ, μοβ, βαθυκύανος, μενεξεδής, βαθυγάλαζος. Αλλά ο μενεξές δεν έχει βαθύ γαλάζιο χρώμα, έχει μοβ -και, τέλος πάντων, άλλο το βαθυκύανο και άλλο το μοβ, έτσι δεν είναι;

Το ετυμολογικό λεξικό του Μπαμπινιώτη, περιέργως, διαφωνεί εν μέρει με το γενικό λεξικό, διότι δίνει σημασία: μαβής = γαλάζιος, μπλε -χωρίς να αναφέρει το μοβ.

Για να πάμε πιο πίσω στα λεξικά, το λεξικό του Δημητράκου κάνει την ίδια περίεργη εξίσωση των δύο χρωμάτων. Στο λήμμα «μαβύς» (συνηθιζόταν παλιότερα αυτή η ορθογραφία) δίνει: ο έχων χρώμα βαθύ κυανούν, ο μενεξεδένιος, άλλως γερανύς ή γεράνιος, όπου γεράνιος (στο σχετικό λήμμα) ο βαθύς κυανούς.

Στο Λεξικό της Πρωίας, πάλι, ο μαβής είναι «βαθύς κυανούς, σκούρος».

Δεν είπαμε για την ετυμολογία της λέξης. Εδώ ο Ανδριώτης είχε κάνει λάθος και είχε δώσει ετυμολογία από το ιταλ. mavi, που είναι λάθος (αμφιβάλλω αν υπάρχει τέτοια ιταλική λέξη). Όπως σωστά διορθώνουν τα επόμενα λεξικά, τόσο του Μπαμπινιώτη όσο και το ΛΚΝ, ο μαβής ετυμολογείται από το τουρκ. mavi, αραβικής αρχής.

Στα τουρκικά, mavi είναι ο γαλάζιος, αποκλειστικά. Όχι ο μοβ.

Οι ισχυρομνήμονες θα θυμούνται το τουρκικό πλοίο Mavi Marmara, που συμμετείχε στον στολίσκο που είχε επιχειρήσει να σπάσει τον αποκλεισμό της Γάζας το 2010. Γαλάζιος Μαρμαράς, ήταν ο τίτλος του σκάφους.

Ξερουμε επίσης ότι ένα δόγμα της τουρκικής ηγεσίας είναι η λεγόμενη Γαλάζια Πατρίδα. Αυτό στα τουρκικά λέγεται Mavi Vatan.

Ο καθηγητής Γιώργος Κεχαγιόγλου έχει γράψει ένα κεφάτο άρθρο του στα Μικροφιλολογικά της Λευκωσίας με μακροσκελή τίτλο: «Μαβής ουρανός, μαβιά θάλασσα, μαβιά μάτια…. Η «ανακάλυψη» του ιώδους ή Περί της αχρωματοψίας σύγχρονων λεξικών στο γαλανό-γαλάζιο» (Μικροφιλολογικά, τεύχος 7, άνοιξη 2000, σελ. 5-9) από το οποίο έχω αντλήσει ασύστολα υλικό για το σημερινό άρθρο.

Εκεί, ο Γ.Κ. μάς λέει ότι δεν ξέρουμε πότε μπήκε η λέξη «μαβής, το μαβί» στην ελληνική γλώσσα, πάντως ο ίδιος έχει βρει, στο ταξιδιωτικό ημερολόγιο (Εφημερίδες) του φαναριώτη Ιω. Καρατζά, μια εγγραφή του 1791, όπου μας λέει ότι οι «κουριέρηδες του καμπινέτου» (οι στρατιωτικοί ταχυδρόμοι) του βασιλιά της Πρωσίας, όταν έρχονται αποστολές στην Κωνσταντινούπολη «ενδύονται μαβιάν και άσπρην ουνιφόρμαν».

Αυτά σε κείμενο, διότι όπως λέει η λέξη υπάρχει και σε πλήθος λεξικών, παλαιότερων και μεταγενέστερων, π.χ. στο λεξικό του Σομαβέρα (1709) όπου μαβύς = γαλάζιος, γερανιός, τουρκύς, μπλάβος. Τουρκύς είναι ο τουρκουάζ έως και το ελληνογαλλικό λεξικό του Άγγ. Βλάχου (1897) όπου μαβύς = bleu.

Ο Κεχαγιόγλου παραθέτει αποσπάσματα από συγγραφείς «ανατολικής-τουρκομερίτικης προέλευσης», όπως οι Ψυχάρης, Καβάφης και Σεφέρης, οπου πράγματι το μαβί χρησιμοποιείται με τη σημασία του γαλάζιου.

Ξέρουμε βέβαια τον πασίγνωστο καβαφικό στίχο, στο «Μακριά»:

Μόλις θυμούμαι πια τα μάτια· ήσαν, θαρρώ, μαβιά…
Α ναι, μαβιά· ένα σαπφείρινο μαβί.

Δεν είναι μοβ βέβαια τα μάτια του λεγάμενου. Το σαπφείρινο μαβί είναι το χρώμα της φωτογραφίας.

Αλλά και η Θάλασσα του πρωιού κι ανέφελου ουρανού, που έχει «λαμπρά μαβιά» ασφαλώς γαλανά χρώματα έχει.

Κι ο Ψυχάρης λέει για τη θάλασσα «που τον τραβούσε με τα νερά της τα μαβιά», γαλανά βεβαίως και όχι μοβ.

Αλλά κι ο Σεφέρης, στην Ύδρα (από το Μυθιστόρημα) μιλάει για:

Το πέλαγο τόσο πικρό για την ψυχή σου κάποτε,
σήκωνε τα πολύχρωμα κι αστραφτερά καράβια λύγιζε,
τα κλυδώνιζε κι όλο μαβί μ’ άσπρα φτερά,

Γαλάζιο ασφαλώς ήταν το πέλαγο.

Ο Κεχαγιόγλου παραθέτει επίσης και πεζά του Σεφέρη (από τις Μέρες), όπου το μαβί χρησιμοποιείται με αναντιρρητη σημασία «μπλε», όπως «τον άσπρο σταυρό σε μαβί φόντο του ελληνικού οίκου» ή «μαβιά οικοδομή … cette maison bleue».

Και συμπεραίνει ο Κεχαγιόγλου: Αλλά, ενώ τα λογοτεχνικά, τουλάχιστον, κείμενα ήταν διαυγή και εύγλωττα, κάτι φαίνεται να χάλασε στη νεοελληνική λεξικογραφία ίσως γύρω στα χρόνια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, και ασφαλώς και αργότερα», και παραθέτει διάφορα λεξικά, που κάποια τα ανέφερα ήδη, που αναφέρουν ότι μαβής = μοβ, είτε αποκλειστικά όπως το ΛΚΝ είτε σε συνδυασμό με το βαθυγάλαζο όπως η πρώτη έκδοση του Μπαμπινιώτη (το άρθρο είναι του 2000, μην ξεχνάμε) ή το Τεγόπουλου-Φυτράκη που δίνει «μαβής = βαθυγάλαζος, μενεξελής».

Κύρια αιτία για την αστοχία αυτή είναι, κατά τον Κ., η «συμπιλητική προχειρότητα και βιασύνη ή συλλογική ανευθυνότητα».

Και τελειώνει καυστικά το άρθρο του ο Κεχαγιόγλου: Δυο απλά πράγματα μονάχα δεν φαίνεται να σκέφτηκαν τα καλά μας λεξικά: πώς γίνεται να ήταν μενεξεδένια-μοβ τα κατά τεκμήριο μη «μαυρισμένα», «μελανιασμένα» ή εκ κατασκευής «παρδαλά» (σαν κι αυτά, ας πούμε, του τραγουδιστή David Bowie) καβαφικά μάτια, και πώς μπορεί να είναι μοβ ένας ανέφελος και καθαρός πρωινός ουρανός σε μεσογειακές παραλίες χωρίς χημικά ή άλλα νέφη.

Θα συμφωνήσω με τον Κεχαγιόγλου εν μέρει, αλλά όχι απόλυτα. Θέλω να πω, ο λόγος που τα λεξικά, μετά τον πόλεμο, άρχισαν να καταχωρούν σημασία «μαβής = μοβ» δεν είναι η ανευθυνότητα και η επιπολαιότητα των λεξικογράφων.

Είναι ότι πολλοί ομιλητές της ελληνικής, που δεν ήξεραν τουρκικά, ακούγοντας να γίνεται αναφορά σε μαβί χρώμα, αλλά σε φράσεις όπου δεν είναι αυτονόητο ότι πρόκειται για μπλε (δηλ. όχι «μαβιά θάλασσα» αλλά, ας πούμε, «μαβί πουκάμισο», «μαβιά γραβάτα»), λόγω της ηχητικής ομοιότητας του «μαβί» με το «μοβ» σκέφτηκαν ότι το «μαβής» είναι εξελληνισμός του «μοβ» (που γράφεται στα γαλλικά mauve, και ετυμολογείται από το λατ. malva = μολόχα).

Έτσι, κάποιοι που ήξεραν τουρκικά ή είχαν ακούσει τη λέξη μαβής στα κατάλληλα συμφραζόμενα θεωρούσαν ότι μαβής = γαλάζιος (η «σωστή» σημασια) ενώ κάποιοι άλλοι θεωρούσαν ότι μαβής = μοβ (η «λάθος» σημασία). Βάζω εισαγωγικά διότι, από ένα σημείο και μετά, δεν μπορούμε να μιλάμε για «λάθος σημασία».

Οπότε, τα μεταπολεμικά λεξικά απλώς κατέγραψαν τη σημασία που είχε η λέξη τουλάχιστον για ένα μέρος των φυσικών ομιλητών της γλώσσας, άρα καλά έκαναν. Και παράλληλα κατέγραφαν και τη σημασία που είχε η λέξη για ένα άλλο μέρος των ομιλητών της γλώσσας, γι’ αυτό και συνήθως βλέπουμε να δίνουν και τη σημασία μοβ αλλά και τη σημασία γαλάζιος ή βαθυγάλαζος.

Εικάζω ότι οι συντάκτες του λεξικού Μπαμπινιώτη, το οποίο ξέρουμε ότι συνεχώς αναθεωρείται (και αυτό είναι καλό), είδαν το άρθρο του Γ. Κεχαγιόγλου και τροποποίησαν το λήμμα στις επόμενες εκδόσεις του λεξικού, προτάσσοντας τη σημασία «γαλάζιος» ώστε να είναι φιλολογικά σωστοί.

Λεξικογραφικά όμως; Ποιο χρώμα είναι σήμερα για τον Έλληνα ομιλητή, το μαβί;

Η Μάρω Δούκα γράφει (στο Έλα να πούμε ψέματα, 2016): Άνοιξε αμέσως την ντουλάπα με τα παλιά, κι είδε το μαύρο ολομέταξο να κρέμεται ανεξίκακο στη θέση του, δίπλα στο άλλο, το πένθιμο μαβί, καθόλου δεν σου πάει το μαβί, είχε αντιδράσει η μάνα της, είσαι μελαχρινή και σ’ αρρωσταίνει…

Εδώ σαφώς πρόκειται για μενεξεδί, δεν συμφωνείτε; Όχι για μπλε, δεν είναι πένθιμο το μπλε.

Δεν θα έλεγα ότι «κάνει λάθος» η Μάρω Δούκα. Χρησιμοποιεί τη λέξη με μια σημασία που έχει πράγματι το 2010, που δεν είναι ίδια με τη σημασία που είχε το 1910, όταν τη χρησιμοποίησε ο Καβάφης.

Εσείς ποια γνώμη έχετε; Ποιο χρώμα είναι για σας το μαβί; Μοβ ή γαλάζιο (σε κάποια απόχρωσή του); Ή και τα δύο;

 

 

137 Σχόλια προς “Ποιο χρώμα είναι το μαβί;”

  1. Κουνελόγατος said

    Είναι το χρώμα που με τρελαίνει,
    που με τρελαίνει.
    Φτιάχνει στεφάνι στο πρόσωπό μου,
    με σημαδεύει.

    Πως το φοβάμαι τέτοιο χρώμα,
    πως με μεθάει, πως το μισώ,
    πως το μισώ!
    Πως νιώθω φόβο με τέτοιο χρώμα,
    πως με μεθάει, πώς το μισώ,
    πως το μισώ!

    Πόθοι κλεισμένοι, φυλακισμένοι,
    φυλακισμένοι.
    Στο αίμα με πάθος μου φέρνουν δίψα,
    μόνος καίγομαι.

    Πως νιώθω φόβο με τέτοιο χρώμα,
    πως με μεθάει, πως το μισώ,
    πως το μισώ!

    Το χρώμα σπάζει πάνω στην πέτρα,
    μέσα στην άμμο.
    Πάει στη μάνα, στο πένθος πάει,
    με όλα ταιριάζει.

    Πως το φοβάμαι τέτοιο χρώμα,
    πως με μεθάει, πως το μισώ,
    πως το μισώ!
    Πως νιώθω φόβο με τέτοιο χρώμα,
    πως με μεθάει, πως το μισώ!
    Πως το αγαπώ αυτό το μωβ!

  2. Κουνελόγατος said

    Καλημέρα σας.

  3. Νέο Kid said

    Εγώ θα έλεγα ότι το μαβί είναι το indigo του ουρανίου τόξου!
    (Το οποίο προέρχεται λέει απ τα Λατινικά μέσω του ελληνικού «Ινδικόν» . Από τας Ινδίας…)

  4. Νέο Kid said

    3. Κι αφού κοτζαμάν Σερ Άιζακ Νιούτον το είπε ίνδικό ,ποιοι είμαστε εμείς για να το πούμε μαβί; 😊

  5. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Μᾶλλον εἶναι κάπως ξινός ὀ πολύ ἀγαπητός μου Κεχαγιόγλου. Ὁ οἴνωψ πόντος ΔΕΝ εἶναι γαλάζιος. καί ἔχω δεῖ μαβιά (ὄχι γαλάζια) μάτια. Μαβί =μώβ, μενεξεδένιος.
    Καλημέρα σας!

  6. loukretia50 said

    Καλημέρα κι από δω!
    Το άλλο μου μισό σας τραγουδάει απ΄τη μαρμάγκα !
    Πάντα είχα την εντύπωση ότι είναι το μενεξεδένιο χρώμα.
    Ορίστε και τα μελωδικά μαβιά που αναφέρθηκαν

  7. 5 Πάντα φημίζεται για το ξινό της γραφής του ο Κεχαγιόγλου – αυτό του στοίχισε και τη θέση στην Ακαδημία. Ο οίνωψ πόντος έχει προκαλέσει πάρα πολλές συζητήσεις, και εδώ (ίσως βάλω λινκ αργότερα).
    Το αραβικό mavî βγαίνει από το νερό, mâ’, νερουλί δηλαδή (κάτι μου μας ξαναφέρνει στον ομηρικό πόντο). Βλέπω ότι λεξικό τουρκοϊταλικό του 16ου αιώνα το ορίζει turchino chiaro, δηλ. ανοιχτό τυρκουάζ (;). https://www.nisanyansozluk.com/kelime/mavi

  8. loukretia50 said

    Kαι αυτά τα μάτια ήταν βιολετιά .

  9. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    5-7 Ακριβώς, ο οίνωψ πόντος δεν είναι τεκμήριο για το χρώμα της θάλασσας. Χρωστάμε άρθρο; Φυσικά.

  10. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Νῖκο, δέν μπορῶ νά περιμένω μέχρι τό Σάββατο. Καλά εἶναι νά μάθουν κάποιοι Ἀθηναῖοι ὅτι ΚΑΙ τά Γιάννενα εἶναι πόλις! 🙂
    https://www.iefimerida.gr/stories/istoria-elenis-afise-zoi-poli-metakomise-ipeiro

  11. Πέπε said

    Καλημέρα.

    Δε χρησιμοποιώ αυτή τη λέξη. Πρώτον, έχω πλήρη επίγνωση της ασάφειάς της, και δεύτερον τη θεωρώ πολύ ποιητική για να την πω σε καθημερινό λόγο.

    Όταν την ακούω/διαβάζω, ενεργοποιώ το σύστημα «ευάριθμος»: τι άραγε εννοεί αυτός εδώ, μοβ ή μπλε; Πιθανότερο μπλε αν είναι παλιός, πιθανότερο μοβ αν είναι σύγχρονος.

    Πάντως με τα ονόματα των χρωμάτων υπάρχουν διάφορες ασάφειες. Το γερανιό στην Κάρπαθο (γερανέο) είναι θαλασσί – το «άσπρο και γερανέο» της κυματισμένης θάλασσας συσχετίζεται στερεοτυπικά με το γαλανόλευκο της σημαίας. Γαλανό σε πολλά νησιά είναι το άσπρο, μάλλον παρετυμολογικά από το γάλα: γαλανή κότα, γαλανή ζούλα (κατσίκα). Βέβαια στο κοινό λεξιλόγιο γενικά δε λέμε γαλανό, μόνο για τη σημαία, ειδάλλως λέμε γαλάζιο. Στην Κάλυμνο το «γαλανό» (ως γαλάζιο) είναι σε πλήρη χρήση, και στο περίπτερο λένε π.χ. «ένα Ρίζλα γαλανό», τσιγαρόχαρτο δηλαδή, που ακούγεται κάπως αταίριαστο με το πομπώδες εθνικό μας χρώμα…

    Παρετυμολογική συχέτιση με το γάλα πρέπει να υπόκειται και στην αντίληψη ότι το γαλάζιο χρώμα που έχουν τα μάτια των μωρών, πριν κατασταλάξουν στο τελικό χρώμα που θα έχουν στη ζωή τους, κρατάει όσο κρατάει ο θηλασμός.

    Στη Σαντορίνη, όπου οι μελιτζάνες είναι έτσι,

    …οι νύφες φοράνε μελιτζανί και ο ξένος απορεί που το ακούει, μα πένθιμο χρώμα πήγε κι έβαλε στον γάμο της;

    > πολλοί ομιλητές της ελληνικής, που δεν ήξεραν τουρκικά, ακούγοντας να γίνεται αναφορά σε μαβί χρώμα, αλλά σε φράσεις όπου δεν είναι αυτονόητο ότι πρόκειται για μπλε […], σκέφτηκαν ότι το «μαβής» είναι εξελληνισμός του «μοβ»

    Το θέμα δεν είναι αν ήξεραν τουρκικά. Σάμπως ήξεραν υποχρεωτικά γαλλικά; Ως ελληνική λέξη είναι που δεν το ήξεραν το μαβί.

    Γενικότερα, πέρα από το αντικειμενικό γεγονός ότι δεν αντιλαμβάνονται όλοι ίδια ούτε τα όρια της κάθε απόχρωσης, ούτε την υπαγωγή κάθε απόχρωσης σε κάποιο ευρύτερο χρώμα-ομπρέλα, είναι αξιοπρόσεχτο το γεγονός ότι στα ελληνικά πολλά «βασικά» χρώματα έχουν γαλλικές ονομασίες: δε λέω το γκρι-σουρί κι αυτά τα εξειδικευμένα, αλλά τα κοινότατα μπλε, ροζ, γκρι/γκρίζο, μοβ, καφέ!

    Να σημειώσω επίσης ότι στο Γυμνάσιο συναντώ συχνά παιδιά που δεν ξέρουν ότι δεν υπάρχουν καφέ μάτια και μαλλιά αλλά καστανά. (Σα να λέγαμε «κίτρινα μαλλιά» για τα ξανθά!)

  12. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @8. Ναί!

  13. ΓΤ said

    Στον Βοσταντζόγλου, βαθυκύανος, βαθιογάλαζος, μπλάβος, μπλε σκούρος, γεράνιος, γερανιός, γερανής, μαβής, λουλακής, λουλακάτος, (μπλε) σαξ, μπλερουά, μπλεμαρέν
    (@787, κυανούν χρώμα)

  14. Αιμ. Παν. said

    Εδώ ο, ίσως, μοναδικός επιστημονικός τρόπος να ξέρουμε για ποιό χρώμα μιλάμε…

    https://www.pantone-colours.com

    🙂

  15. ΓΤ said

    10@

    Εντάξει, διπλάσια απ’ τα Γιαννιτσά, τι να λέμε… 🙂

  16. Κιγκέρι said

    Το μαβί είναι το μπλε-μωβ. 🙂

  17. defterin said

    Δεν έχω το «μαβί» στο ενεργό λεξιλόγιο μου αλλά όποτε το συναντούσα το ερμήνευα σαν συνώνυμο του μπλε.

  18. Κιγκέρι said

    Θάλασσα μαβιά…

  19. spyridos said

    16
    Το μαβί ήταν για μένα το μενεξεδί.
    Πριν 20 χρόνια περίπου πρόσεξα τη μάρκα mavi.
    Νρ 1 στη Τουρκία στα τζηνοειδή. Και μου μπήκε μια υποψία.

  20. Andrianopoulos Babis said

    «Κι όπως γαλανίζει το βραδάκι
    το μαβί το βιολετί
    να κι η Παναγιά στη δημοσιά
    πλάι στα κάρα στα βουδούνια στα σταμνιά
    και στα κλαδωτά μαντήλια
    να τη η Παναγιά
    να κρατά στην ασημένια της ποδιά
    πέντε οκάδες κόκκινα σταφύλια…»

  21. basmag said

    Οι Κωνσταντινουπολίτες χρησιμοποιούσαν το «μαβί» για να περιγράψουν το μπλε χρώμα στις περισσότερο παλ αποχρώσεις του (σε αντίθεση με το «μπλε ελεκτρίκ»)

  22. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @13. Ἐκεῖνο τό «μπλέ μαραίν»!
    Παλαιότερος ὅρος παλληκαριᾶς τῆς γειτονιᾶς: «Φῦγε! Θά σέ κάνω μπλέ μαραίν»- καί ξέραμε ὅλοι τό πῶς γίνεται τό σῶμα (καί τό μάτι) ἀπό τίς μπουνιές. 🙂 Γι αὐτό καί δέν μᾶς πέρασε ποτέ ἀπό τό μυαλό ἡ ἐκδοχή «θά σέ κάνω γαλάζιο»

  23. Από την έκφραση «τον έκανε μαβή από το ξύλο’ συνάαγρται είκολα πως το μαβή είναι το (κάπως ασαφές) χρώμα που παρουσιάζουν τα αιματώματα, που ο κόσμος τα λέει απλά μελανιές.Από μπλε μελάνι φυσιικά, όχι από σινική.

    Για κάποιους λόγους έχω τρελλά κέφια ( ο ΓΤ-γατόνι, μάλλον θα έπιασε το υπονοούμενο) οπότε ας το ρίξω στα τρελλά τυράκια… νωρίς ξύπνησε η…queen without a crown !

  24. sarant said

    13\6-18 Αν μιλάμε για τα τουρκικά, mavi είναι θαρρώ το οποιοδήποτε μπλε, όπως στην παλέτα του σχ 18

    13 Άρα ο Θεολόγος Βοστ. (γεννημένος στην Πόλη) εντάσσει το μαβί στις αποχρώσεις του μπλε και όχι του μοβ.

  25. Aghapi D said

    Πάντα έβλεπα το μωβ ως μίξη (;) ροζ, μπλε, γαλάζιο, κόκκινο – περίπου σαν τα λουλούδια εδώ.
    Μήν ξεχνάμε πως εδώ και πολλάαααα χρόνια το μωβ είναι το χρώμα τού φεμινισμού

  26. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @24. Νικοκύρη, οἱ μισές λέξεις ἀπό τό ἑρμήνευμα τοῦ Βοσταντζόγλου γέρνουν πρός τό μενεξεδί! 🙂

    (Ἄσε πού τό μώβ δέν εἶναι ἄσχετο, ἀλλά προέρχεται ἀπό άναμίξεις τοῦ μπλέ.. 🙂

  27. sarant said

    26 Σημασία έχει ότι βάζει το μαβί στο σημασιακό φάσμα του μπλε και όχι του ιώδους.

  28. Βασίλης Φίλιππας said

    Καλημέρα και καλή εβδομάδα.
    Το ιταλικό mavì του Ανδριώτη προέρχεται από το τουρκικό και σημαίνει κι εκεί το γαλάζιο. Βλ. ενδεικτικά το ανάλογο λήμμα του Τrecani: mavì agg. e s. m. [dal turco mavi], ant. – Di colore azzurro chiaro: Un abito m. di mezzalana (L. Lippi); il mare avea … il color m. d’una turchina liquefatta (D’Annunzio).

  29. Costas Papathanasiou said

    Καλημέρα.
    Σχετική με την διαχρονική, ηχοχρωματική παλέτα του ελληνικού απέραντου γαλάζιου ήταν και η συναυλία «Οι μαβί χορδές της Λύρας» που έγινε στην Καλαμάτα , την 26η Μαΐου 2017, από το τρίο Αλίκη Μαρκαντωνάτου(:αρχαιοελληνική λύρα-τραγούδι), Βασιλική Παπαγεωργίου(: μαντολίνο-τραγούδι), Αντώνης Σκαμνάκης(: κοντραμπάσο), για την οποία το σχετικό φυλλάδιο ανέφερε:
    «Τα τραγούδια ξετυλίγονται μέσα από τις μαβί χορδές της λύρας, περνώντας από την αρχαία μουσική στην παραδοσιακή και σύγχρονη, από τα ηχοχρώματα της αρχαίας και νέας ελληνικής στην μελωδία της τούρκικης γλώσσας πλέκοντας ένα πολύτιμο υφαντό, χαρακτηριστικό του Aιγαίου και της Mικρασίας» (βλ. και http://galeriedimiourgon.gr/site1/%CE%B2%CE%B1%CF%83%CE%B9%CE%BB%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CF%80%CE%B1%CF%80%CE%B1%CE%B3%CE%B5%CF%89%CF%81%CE%B3%CE%AF%CE%BF%CF%85-%CE%B1%CE%BB%CE%AF%CE%BA%CE%B7-%CE%BC%CE%B1%CF%81%CE%BA%CE%B1%CE%BD%CF%84/ )
    Σχετικά χρωματικώς άσματα και το πρόσφατο “Σε σύννεφο μαβί -βαλσάκι μαβί”( στίχοι: Μαίρη Γραμματικάκη, σύνθεση: Ανδρέας Αρτέμης, ερμηνεία: Δημήτρης Σαμαρτζής- άλμπουμ: “σώματι και ψυχή”, 2017, βλ.https://www.youtube.com/watch?v=OPjZDl1HXjM ), το δροσερό “17, Amaryllidos Str. Blues”( Στίχοι/ Μουσική/ερμηνεία: Λουκιανός Κηλαηδόνης, άλμπουμ: «Ψυχραιμία παιδιά», 1979) και το εξαίρετο “Ένα μπλουζ”( στίχοι: Κώστας Τριπολίτης/ σύνθεση: Θάνος Μικρούτσικος/ ερμηνεία: Βασίλης Παπακωνσταντίνου- άλμπουμ: «Ολα απο χέρι καμένα», 1988).

  30. ΓΤ said

    27@

    Ακριβώς. Το δε ιώδες (@785) δεν το συνδέει καν με το μαβί.

  31. Πέπε said

    Βαθύ μπλε, μαθύ μοβ, γαλάζιο μπλε, γαλάζιο μοβ. Μοβ ροζ, μοβ μπλε…

    Μπλου μαρέν

    23: > ο κόσμος τα λέει απλά μελανιές.Από μπλε μελάνι φυσιικά

    Υπήρχε και το μελανί μολύβι, που νομίζω ότι μέσα στο μίγμα που έφτιαχνε το χρώμα είχε και μόλυβδο, κι έμεινε το όνομα και στα μολύβια γραφίτη… Δεν τα έχω προφτάσει αυτά τα πράγματα, διορθώστε με αν τα λέω λάθος.

  32. Πουλ-πουλ said

    26, 27
    Βοσταντζόγλου: Ιώδες χρώμα, ιώδης- απόχρωσις, -χροιά, κ. βιολέ, λιλά, μενεξεδί, μοβ (mauve), ίον κ. βιολέτα, μενεξές… (785)

  33. Νέο Kid said

    Ούτως ή άλλως, τα τρία βασικά (πρωτεύοντα) χρώματα είναι το κόκκινο ,το κίτρινο και το μπλε. Από «ποσοστώσεις» στην ανάμιξη αυτών προέρχονται όλα τα αλλά χρώματα.

  34. Georgios Bartzoudis said

    # γεράνιος (ο) [πρφ γιράνιους], λέγεται Μακεδονιστί ο γαλάζιος (ως και εν τω Μεσαιωνικώ Λεξικώ Κριαρά).
    # Μελανί λέγαμε το σκούρο ιώδες χρώμα, που ταιριάζει με τη ρήση «ήταν μενεξεδένια-μοβ τα κατά τεκμήριο μη μαυρισμένα, μελανιασμένα». Νομίζω όμως ότι η λέξη είναι νεότερος «μακεδονισμός»: Ήταν το χρώμα που είχε η αλήστου μνήμης μελάνη των μελανοδοχείων, με τις πέννες κλπ. Είναι βέβαια το χρώμα που έχουν οι βιολέτες [Viola odorata, τουτέστιν η εύοσμος, σε αντιπαραβολή με τον τρίχρωμο πανσέ, λατινιστί Viola tricolor]. Που βέβαια, οι βιολέτες λέγονται μενεξέδες, τουρκοχαμουτζιστί, ενώ Μακεδονιστί λέγονται συμπογιές [πρφ συμπουϊές], όθεν και η τουρκ sebboy (ή ίσως και αντίστροφα).

  35. ΓΤ said

    Όμως μόνο στην παλέτα Σαραντάκου μπορείς να συνδυάσεις Λιζ Τέιλορ με Βοσταντζόγλου, hexadecimal rgb φάση, καθαρίζεις λευκή μελιτζάνα ακούγοντας μαντινάδες Κάσου, σκας να ψωνίσεις στα Mavi με Ντίλαν στο ηχείο, και, βγαίνοντας, σκέφτεσαι ότι, αφού κάποιος θα ήθελε να μελανιάσει το μάτι τσιπροπροδοτών, τότε είναι «όλα από χέρι καμένα», οπότε σκέφτεσαι να ηρεμήσεις με μπλουζ Μικρούτσικου…

  36. loukretia50 said

    Ma vie https://youtu.be/Fvl8G71059o Πειράζει?

    Αν προτιμάτε όμως , ας μείνουμε στις γνώριμες αποχρώσεις

  37. sarant said

    28 Α, ευχαριστώ!

    35 🙂

  38. loukretia50 said

    Η Μενεξεδένια πολιτεία του Τερζάκη άναψε δρόμους της φωτιάς.
    Ε, κανένας προφήτης στον τόπο του, δε λένε?

    Stavros Logarides-City Of Violets-Μενεξεδένια Πολιτεία

  39. atheofobos said

    …ή εκ κατασκευής «παρδαλά» (σαν κι αυτά, ας πούμε, του τραγουδιστή David Bowie) καβαφικά μάτια,….

    Μάτια με διαφορετικό χρώμα!

    Στην λέξη μοβ στο μυαλό μου έρχονται τα ράσα σε αυτό το χρώμα

  40. Πέπε said

    35
    > σκας να ψωνίσεις στα Mavi με Ντίλαν στο ηχείο

    Μ’ ένα πιασάρικο ρεφρέν (όχι 15σύλλαβο, εδώ ν’ αλλάζει) και καμιά δεκαπενταριά στίχους ακόμα, έτοιμο τραγούδι. Ένα καλό ριφάκι μόνο μάς λείπει. Όσο για τον ερμηνευτή, θα διώχνουμε και υποψηφίους, τόσο πολλοί είναι που ειδικεύονται σε ερμηνεία τέτοιων στίχων.

  41. Νομίζω δεν είπαμε τίποτα για το Μαβί Τζαμί (Μπλε τζαμί).

  42. zgrisp said

    #35 ΓΤ 👍Ωραίο!
    ———————–
    Κι εγώ για να είμαι ειλικρινής στο μυαλό μου συνδύαζα το μαβί με απόχρωση του μωβ (το μωβ με ω είναι κόλλημά μου καθόσον «παλαιάς κοπής»!!!). Γι΄αυτό και με παραξένευαν οι στίχοι «τα μάτια σου, πράσινα νάναι ή μαβιά, όνειρο και αποθυμιά, αχ τα μάτια σου….» γιατί δεν μπορούσα να φανταστώ ότι υπάρχουν μωβ μάτια!

  43. ΓΤ said

    39@

    και ο Αναστάσιος ο Δίκορος

  44. Alexis said

    Δεν με είχε απασχολήσει ποτέ το θέμα. Όταν ήθελα να πω μοβ έλεγα μοβ και όταν ήθελα να πω μπλε έλεγα μπλε 🙂

  45. Η μόνη μου ένσταση σε όλα τα προηγούμενα (εκτός κι αν κάτι μου ξέφυγε) είναι πως (α) δε μπορούμε να μιλάμε για το χρώμα της θάλασσας μονοδιάσταστα, λες και δεν έχουμε δει νυχτερινές θάλασσες μαύρες σαν καλιακούδα ή πάλι θάλασσες δειλινές όπου ανακατώνονται όλες οι αποχρώσεις του θεού και (β) ξεχνούμε πως η γέννηση του χρώματος γίνεται μέσα στον εγκέφαλό μας, όπου σε κάθε άνθρωπο αλλοιώνεται (ή αν το θέλετε εμπλουτίζεται) όχι μόνο από τη βιολογία του (το ήσσον), αλλά πολύ περισσότερο από τα βιώματα, τις προκαταλήψεις, τα συναισθήματα του (μείζον). Κατά τη γνώμη μου, το χρώμα του μενεξέ είναι ένα πολύ συνηθισμένο θαλασσινό ένδυμα, κάποιες ώρες της ημέρας κι αναλόγα με τις ατμοσφαιρικές συνθήκες. Να πω τη θάλασσα απλά μπλε μου φαίνεται σα να με γυρίζουν να ζωγραφίσω πίσω στο νηπιαγωγείο. Νομίζω πως η λογοτεχνική (ή ακόμα κι η «λαϊκή») ψυχή είναι πολύ πιο πλούσια από αυτό. Και στο κάτω-κάτω γνωρίζομε τι ώρα ξυπνούσε ο Καβάφης;;

  46. ΓΤ said

    @39, 43

    και ασφαλώς η Βίκυ Φλέσσα

    Έχω ψυχή αψίκορη,
    και ποια τη γαληνεύει;
    H Βίκυ μου η δίκορη,
    που όλο γλυκά μού νεύει…

    Γιατί τη γλώσσα προσκυνώ
    με λήμμα αγιοκέρι
    μα ελάτε στον Κοκκιναρά,
    φιλήστε μου το χέρι!

  47. sarant said

    40 🙂

    45 Γνωρίζουμε το ζαφείρι τι χρώμα έχει, πάντως

  48. ΓΤ said

    @45
    «Και στο κάτω-κάτω γνωρίζομε τι ώρα ξυπνούσε ο Καβάφης;»

    Πρωί θαρρούμε, αφού εργαζόταν στην Εταιρεία Ύδρευσης.

  49. Παναγιώτης K. said

    Από τα όσα διάβασα πριν μου γεννήθηκε η ερώτηση: το μαβί από το μπλαβί απέχουν πολύ;
    Το μαβί δεν το χρησιμοποιώ γιατί δεν το ξέρω.

  50. loukretia50 said

    Eίναι πολλές οι μαγικές αποχρώσεις , δεν μπορείς να περιγράψεις έναν ονειρικό κόσμο.
    Μόνο να προσπαθήσεις να τον εκφράσεις

    Water Lilies Paintings by Claude Monet

    https://www.widewalls.ch/magazine/claude-monet-water-lilies-paintings

  51. ΣΠ said

    Εγώ ξέρω καμιά δεκαριά χρώματα, κόκκινο, μπλε, κίτρινο, πράσινο κλπ. Βασικά πράγματα. Κι έρχονται κάποιες (sic) και με ζαλίζουν με βεραμάν, γκρενά, σομόν, τιρκουάζ και… ντεμπραγιάζ. Οχουουού, αφήστε με!

  52. ΓιώργοςΜ said

    Καλημέρα!
    Κι εγώ μαζί θεωρούσα ποιητική εκδοχή του μοβ, αλλά με ξένιζε αραιά και που. Τώρα ξέρω γιατί.
    Σχετικά με τα ονόματα των χρωμάτων, έχει ασχοληθεί πολύς κόσμος και φαίνεται να υπάρχει κάποιο μοτίβο

  53. ΣΠ said

    Της εξοχής (Γιώργος Κοτζιούλας)

    Μπορεί να τα στερώ από τίποτα αλεπούδες
    αλλά μου αρέσουνε τα κούμαρα πολύ
    και σκύβοντας μαζώνω σύριζα στις φλούδες
    που σκάσαν από τον κορμό τον κανελή.

    Μόνο ζουλάπια εδώ τρυπώνουν ή πουλάκι
    που τουʼ λειψε η καλοκαιριάτικη τροφή.
    Πήρε να βρέχει τώρα, δρόσισε λιγάκι
    – το ζώδιο άλλαξε, που λένε κι οι σοφοί.

    Χωρίς να με σκοτίζει εμένα για το γένι
    που το ʼευχαριστώ αφήσει μια βδομάδα, τριγυρνώ
    στην εξοχή μου πάλι την αγαπημένη
    με το μαβί κατά το σούρουπο βουνό.

    Τι να ζηλέψω απʼ τις σπουδαίες μεγαλοπόλεις
    όπου πληρώνεις αρμυρά το καθετί;
    Δεν ήμουν έμπορας εκεί ούτε καπνοπώλης
    με τον αέρα ζούσα, τύπος ποιητή.

  54. nikiplos said

    Καλημέρα. Αυτονόητα για μένα, χωρίς να κοιτάξω λεξικό, Μαβής είναι ο μωβ, ο μενεξεδής, ο βιολετής. Δεν θα έμπαινα καν στον κόπο να το σκεφτώ. Για μας τους άνδρες είναι μωβ. Για τις γυναίκες είναι βιολετί, μελιτζανί, μωβ, φούξια, λιλά κι αν πεταγόταν και η Μοιραράκη από καμία γωνία, θα έριχνε και κανένα παντζαρολεβαντομελιτζανοβιολετί να πούμε.

    Για τα μαβιά μάτια?. Κι αν υπάρχουν όμορφα μωβ μάτια. Εγώ πάντως θυμάμαι ακόμη κάποια εφηβικά μωβ μάτια ενός κοριτσιού…

    23@ Ένα μπαρμπούδι μου, έλεγε στον γιό του: «θα σε κάνω μπλε στο ξύλο». Γελούσαμε γιατί ξέραμε την έκφραση με μαύρο, «μαύρο στο ξύλο» έλεγαν οι δικοί μας πατεράδες. Οι επιφανειακές εσωτερικές πληγές, μώλωπες κλπ, έχουν στάδια αποχρώσεων: ξεκινάν ως κοκκινίλες, γίνονται μπλε και μετά σκουραίνουν / μαυρίζουν. Επομένως είναι και ζήτημα χρόνου παρατήρησης. Πάντως την επόμενη μέρα μαυρισμένο μάτι είχα μετά από μια μπουνιά συμμαθητή στο Γυμνάσιο.

  55. Νέο Kid said

    51.Μαθ Κουίζ: ¨Εχετε τα 10 χρώματα που ξέρει ο Σταύρος. 🙂 Πόσα διαφορετικά χρώματα μπορείτε να φτιάξετε συνδυάζοντας κάθε φορά 3 από αυτά τα χρώματα;

  56. ΓΤ said

    53@ ΣΠ

    Και με αράδες του Κοτζιούλα
    τάιζέ μας, ρε ΣουΠου,
    και ας έρθει, αραιά και πού,
    ο Μπλογκ
    με αράδες του Ζηζιούλα

    Για να μην περνούν στη ζούλα,
    οι ωραίες οι ιδέες
    στέρεες κάνουν παρέες,
    και γι’ αυτό έχουμε γραμμένo
    τo ERTflix, ρε μαν, του Ζούλα

  57. ΣΠ said

    Σαν με κρατάς
    είναι τα μπράτσα σου μια θάλασσα πλατιά
    που μέσα χάνομαι και πνίγομαι βαθιά
    μες στα μαβιά της τα νερά σαν με κρατάς.

  58. nikiplos said

    55@ Οι συνδυασμοί των 10 ανά 3 δεν είναι?

  59. Πέπε said

    Όταν ανακαίνιζα το σπίτι, μιλούσαμε με τον αρχιτέκτονα-εργολάβο και μου πρότεινε διάφορα χρώματα. Σ’ αυτά τα επαγγέλματα υποτίθεται ότι τα χρώματα ορίζονται μ’ έναν αντικειμενικό τρόπο, ως μίξεις σε συγκεκριμένα ποσοστά ανάμεσα σε ορισμένα βασικά χρώματα που είναι στάνταρ. Μου έστελνε λοιπόν διάφορους κωδιούς χρωμάτων, και αν έβλεπα στον υπολογιστή δείγματα του ίδιου χρώματος από την ίδια εταιρεία σε διαφορετικά σάιτ, οι διαφορές ήταν μεγάλες! Άντε τώρα να φανταστείς πώς θα φαίνεται αυτό σ’ έναν τοίχο συγκεκριμένης υφής, με τους διάφορους τυχόν φωτισμούς κάθε στιγμή της ημέρας…

    Πολύ παρόμοια, έχω ακούσει ότι ένα από τα δυσκολότερα είδη φωτογραφίας είναι η φωτογράφιση ζωγραφικών πινάκων.

  60. Πέπε said

    55
    Έτσι πως το θέτεις, άπειρα βέβαια. Και με δύο χρώματα άπειρες μίξεις βγαίνουν. Αν εννοείς σε ίσα ποσοστά, 1/3, τότε να το σκεφτούμε…

  61. ΓΤ said

    57@

    Βρήκε ο Λάκης τη Ναθαναήλ

  62. 51 Εγώ έμαθα και το εκρου (το χρώμα του νεκρού) στα φοιτητικάτα μου, όταν έδινα προκηρύξεις για τυπωμα.

  63. ΓΤ said

    Πέθανε ο Γκουσκούνης

    (Κυριάκο, τον κιλλίβαντα!)

  64. nikiplos said

    Άσματα:

    «Πρώτη ημέρα» Αρλέτα 1970
    Κι ανθίσανε τα χρώματα
    το πράσινο και το μαβί
    το γαλανό της ερημιάς
    του θάνατου το κίτρινο
    το κόκκινο που ράγισε
    μέσα στης μνήμης το βυθό
    σπίθισε χάλκινη φωνή»

    «Κόκκινο τριαντάφυλλο» Γιώργος Νταλάρας / Μίκης Θεοδωράκης
    Μέσα στο Μάη σκοτώθηκες, το αίμα σου μαβί
    Έβαψε μαύρο τον ουρανό, κόκκινο τον καιρό
    Κόκκινο τριαντάφυλλο, κόκκινο το δειλινό

    «Ο Τρύγος» Γιάννης Πουλόπουλος (Νίκος Μαμαγκάκης, Γιάννης Ρίτσος)
    Κι όπως γαλανίζει το βραδάκι
    το μαβί το βιολετί
    να κι η Παναγιά στη δημοσιά
    πλάι στα κάρα στα βουδούνια στα σταμνιά

    Και βέβαια να μην ξεχάσουμε και τα «φάλτσα μενεξεδιά» του Λάκη με τα ψηλά ρεβέρ.

  65. nikiplos said

    63@ είχαν εξηγήσει εδώ τι σημαίνει το όνομά του, αλλά δεν το θυμάμαι πλέον.

  66. ΓΤ said

    64@

    βλ. #20

  67. ΣΠ said

    56
    Τι σκάρωσες, ρε μπρο! Είσαι απίστευτος!

  68. Αγγελος said

    Το «μαβί» δεν ανήκει στο ενεργό μου λεξιλόγιο. Το ξέρω μόνο από τους στίχους του Καβάφη, όπου μου εξήγησαν, όταν τους έμαθα, πως θα πει γαλάζια και όχι μοβ, «όπως θα μπορούσε να νομίσει κανείς». Εύλογο είναι να μπερδεύεται ο μέσος ομιλητής, αν δεν είναι τουρκομερίτης 🙂
    Κάποτε κουβεντιάσαμε εδώ τη λέξη «ρουφιάνος», που αρχικά βέβαια σήμαινε «μαστρωπός», σήμερα όμως για τον περισσότερο κόσμο σημαίνει «καταδότης». Κάπως ανάλογη είναι και η περίπτωση του «μαβί», μόνο που λέγεται πολύ λιγότερο.

  69. nikiplos said

    66@ ω ναι! μου διέφυγε. Και είναι πολύ ωραίο έργο…

  70. ΓΤ said

    63@

    Γκουσγκούνης

  71. Το φάσμα του λευκού φωτός γιατί έχει εφτά χρώματα;

  72. loukretia50 said

    Κι ένα χρώμα μοναδικό για το Δημήτρη Λάγιο

    «…Το χρώμα σπάζει πάνω στην πέτρα,
    μέσα στην άμμο.
    Πάει στη μάνα, στο πένθος πάει,
    με όλα ταιριάζει.
    Πώς νιώθω φόβο με τέτοιο χρώμα,
    πώς με μεθάει, πώς το μισώ!
    Πώς το αγαπώ αυτό το μωβ!»

    Εδώ τρελαίνει Κατσιμίχα

    Hi Stazy! έκανα κατάχρηση, θα μαζευτώ!

  73. sarant said

    56 Πολύ καλό!

    63-65 Κρίμα… Βεβαια στα 92. Και δεν θυμάμαι πώς είχαμε εξηγήσει το όνομα.

  74. Spiridione said

    73.
    https://sarantakos.wordpress.com/2015/09/15/mortu/#comment-309728

  75. aerosol said

    Το μαβί πάντα το θεωρούσα ιώδες, πρώτη φορά εδώ συναντώ την μπλε (και, από μια άποψη, ορθότερη) έννοιά του.

    #39
    Ο Δαυίδ δεν είχε διαφορετικό χρώμα μάτια, όπως λανθασμένα πιστεύαμε. Δεν είχε ετεροχρωμία αλλά ανισοκορία: η κόρη του ενός ματιού ήταν πολύ μεγαλύτερη από την άλλη, δίνοντας από μακριά αίσθηση άλλου συνολικού χρώματος. Αυτό προήλθε από τραυματισμό σε καυγά όταν ήταν νέος -νομίζω για μια γυναίκα. Το μάτι γύρω από την κόρη είναι ίδιου χρώματος αριστερά και δεξιά, όπως φαίνεται και στην φωτογραφία που έβαλες!

    #56
    Ωραίος

  76. Costas Papathanasiou said

    35.36,45,50,53,63, 75 κ.ά.: Συμπληρωματικά και η εύγευστη πολυχρωμία στο τρυβλίο του ηλιοβασιλέματος (όπου μονοιάζουν και χωρίζουνε μαβί και σμαραγδί), ειδικώς αφιερωμένη για κάθε άπληστο κεραστή νοικοκύρη(ονόματα δε λέμε):
    «Απληστος να προσφέρει — και κάποτε μάλιστα πράγματα//που δεν του ανήκαν, — όπως εκείνο τό βουνό, λόγου χάρη,/ μαβί στο λυκόφως με σμαράγδινα δέντρα, γραμμένο/ σε ατμούς χρυσούς, ή τη σκιά της χελιδόνας στα στάχυα,/ή τη φουρκέτα πού χε πέσει, νύχτα, μπρος στα κάγκελα του κήπου,/απ’ τα μαλλιά της όμορφης γυναίκας καθώς έλεγε “όχι”./Όσο για τα δικά του, — ποια δικά του; — τίποτα δεν κρατούσε∙/ μ’ εκείνα που έδινε τρεφόταν αυτός. Κι όταν, κάποτε,/δεν είχε τίποτα πια, σφαλούσε τα μάτια περιμένοντας/ κάτι πολύ πιο μεγάλο απ’τον ίδιον να εφεύρει, να δώσει./Τότε ακριβώς αισθανότανε πως ήταν ε κ ε ί ν ο ς .» 22.V.69 (Γιάννης Ρίτσος: “Ο άπληστος” «Κιγγκλίδωμα», 1987-1969)
    …Μια σχετική παραίνεση για τους λαίμαργους των λεκτικών αποχρώσεων: «Έπρεπε, λέει, ν’ αποφεύγει τα χρώματα. Σ’ έσχατη ανάγκη, / μόνο το καστανό και το σταχτί με υπόλευκα διάκενα. / Δοκιμασμένοι τόνοι. Σοβαρότητα. Το στόμα του, όμως,/ ήτανε κόκκινο βαθύ, και μια σκιά μαβιά-γαλάζια / έμενε ανάμεσα στο κάτω χείλος του και στο σαγόνι.»(Γ.Ρ. “Περί χρωμάτων”- « Μαρτυρίες-Σειρά Δεύτερη», 1964-1965).
    …Και ένα καταγάλανο μαβί, θαλασσινό, για ηλιόφωτους, ονειροπόλους αειναύτες, δραπέτες απ’τις στάχτες και την καταχνιά, που βάζουν ρότα και έρωτα για ειρηνικές ακτογραμμές: «Δελφίνια φλάμπουρα και κανονιές. / Το πέλαγο τόσο πικρό για την ψυχή σου κάποτε,/ σήκωνε τα πολύχρωμα κι αστραφτερά καράβια/ λύγιζε, τα κλυδώνιζε κι όλο μαβί μ’ άσπρα φτερά/ τόσο πικρό για την ψυχή σου κάποτε/ τώρα γεμάτο χρώματα στον ήλιο. (…)» (Γ.Σεφέρης, “Ύδρα”, ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ:Si j’ai du goût, ce n’est guères/ Que pour la terre et les pierres.-ARTHUR RIMBAUD)
    υγ: Η ώρα η καλή στον στεριανόν αρμενιστή, του αθώου πο(υ)ρνο-πο(υ)ρνό συνουσιαστή.

  77. Alexis said

    Παρακαλείται ο ρέκτης κ. Σαραντάκος να σταματήσει να ασχολείται με τα περί μαβί χρώματος και να μας πει αν γνωρίζει ποιο χρώμα είναι το κρεμεζί
    Εδώ σε θέλω κάβουρα…

    Εάν προκληθώ θα προβώ σε περαιτέρω αποκαλύψεις.

  78. BLOG_OTI_NANAI said

    Τυπωμένο, τουλάχιστον από το 1802:

  79. ΓιώργοςΜ said

    71 δεν έχει επτά, τα έχει… όλα. Για τα επτά έχουμε (εύκολο) όνομα.

    77 Έξελθε από τον Αλέξη πνεύμα πονηρόν…

  80. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Μόλις θυμούμαι πια τα μάτια· ήσαν, θαρρώ, μαβιά…
    Α ναι, μαβιά· ένα σαπφείρινο μαβί.

    -Ώστε ήταν αυτό το ξενερουά χρώμα είχαν τα μαβιά μάτια του εραστή!;
    Σήμερα ξεμέθυσα το στίχο. 😦

    Στη καθημερινότητα λέω μωβέ, βιολέ, λιλά . Μαβί, ποιητικά αλλά πάντα το μενεξελί εννοώντας

    13>>Στον Βοσταντζόγλου, βαθυκύανος, βαθιογάλαζος, μπλάβος, μπλε σκούρος, γεράνιος, γερανιός, γερανής, μαβής, λουλακής, λουλακάτος, (μπλε) σαξ, μπλερουά, μπλεμαρέν
    λείπει το μπλε -νουάρ και μπλε-ελεκτρίκ, ου μην αλλά και το ραφ 🙂

    Να πάμε στα φιλοσοφικά του μπλε να ξεχάσω τη συντριβή μου για το μαβί.Πρόλαβαν (δις) και το στίχο απ το τραγούδι που μ΄αρέσει πολύ κι αυτόν σκέφτηκα απ τον τίτλο ακόμη:
    κι όταν γαλανίζει το βραδάκι, το μαβί , το βιολετί… :
    YInMn: Το πρώτο νέο μπλε χρώμα που δημιουργείται μετά από δύο αιώνες
    ΜΠΛΕ ΤΟΥ ΚΟΒΑΛΤΙΟΥ, σερούλιαν, γαλάζιο, ναυτικό, βασιλικό, τιρκουάζ…. Πολλά έχουν γραφτεί για το μπλε χρώμα, την πρώτη χρωστική ουσία που δημιούργησε ο άνθρωπος. «Το μπλε είναι το χρώμα της υπέρβασης, μας οδηγεί μακριά, στην αναζήτηση του άπειρου» έγραψε ο William Gass στο βιβλίο του On Being Blue: A Philosophical Inquiry, ενώ σύμφωνα με τον Wassily Kandinsky «η δύναμη της βαθιάς έννοιας βρίσκεται στο μπλε […] Το μπλε είναι το τυπικό ουράνιο χρώμα».
    https://www.lifo.gr/now/tech-science/yinmn-proto-neo-mple-hroma-poy-dimioyrgeitai-meta-apo-dyo-aiones
    Κάπου αλλού μπλαβίζει και το ωκεάνιον /ωκεανί-βαστάτε με ουρανοί (ουρανί)

  81. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Γειά σας.

    Συμφωνῶ μὲ τὴν ἄποψη τοῦ Νεοκιδίου (#3) ὅτι πρόκειται γιὰ τὸ indigo:

    Modern sources place indigo in the electromagnetic spectrum between 420 and 450 nanometers,[1][13][14] which lies on the short-wave side of color wheel (RGB) blue, towards (spectral) violet.

    Δηλαδὴ εἶναι ἀνάμεσα στὸ κυανὸ καὶ στὸ ἰῶδες.

    Γι᾿ αὐτὸ ἄλλοι τὸ βλέπουν μπλὲ καὶ ἄλλοι μώβ. 🙂

    Στὰ καθ᾿ ἡμᾶς εἶναι τὸ λουλακί. Στὰ Θερμιὰ τὸ ἔλεγαν γερανιό. Ἔβαφαν μὲ λουλάκι βαμβακερὰ νήματα, τὰ ὕφαιναν στὸν ἀργαλειὸ κι ἔφτιαχναν πουκάμισα μὲ τραχηλιὰ (χωρίς γιακά). Μὲ τὸ πλύσιμο ξέβαφαν ὅπως τὰ μπλουτζήν.

  82. loukretia50 said

    ΕΦΗ – ΕΦΗ : Α, όχι ! Αν εσύ δεν υπνωτίζεσαι από μενεξελιά μάτια, ας μη βυθιστούμε όλοι σε deep blue !
    Υπάρχει και σχετικό νήμα.

    Τα μονόχρωμα αριστουργήματα του Αλφόνς Αλέ
    https://sarantakos.wordpress.com/2018/10/25/allais/

    Και το purple ταλαιπωρεί τους μεταφραστές.
    Όπως θάλεγε ένας πρίγκηπας – χωρίς στέμμα – https://youtu.be/TvnYmWpD_T8?list=RDEM_0ItSElzQ0VS4lssmoXyeg&t=115 σε αλιείς μαργαριταριών και γητευτές σειρήνων,

  83. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    82 Μενεξελιά τα ονειρεμένα, τα μαβιά (μπλε-ζαφειρένια) με χάλασαν 🙂 :

    Μαβιά είχεν μάτια ο εραστής
    αυτά ετραγούδει ο ποιητής
    Μα εγώ το χρώμα τους αλλοίωνα
    βαθύ λιλά τα εφαντασίωνα 🙂

  84. sarant said

    74 Μπράβο, κι όπως είχες πει: Μόρτης και ο Γκουζγκούνης!

    77 Κάτι έχουμε πει στο άρθρο για το σκαρλάτο και σε ένα άλλο άρθρο για τις αποχρώσεις του κόκκινου 🙂

  85. LandS said

    Για να διαβαστεί σωστά το άρθρο (και τα σχόλια) απαιτείται η κατάλληλη μουσική υπόκρουση.
    Δοκιμάστε: https://www.youtube.com/watch?v=jtA4x9Aa4ew

  86. Και στα αγγλικά ρευστοί οι ορισμοί του μωβ, με purple το γενικό

    Το μωβ για το οποίο είμαστε αρκετά σίγουροι τι ήταν είναι της μωβεΐνης του Πέρκιν, ευκαιριακά παράπλευρη ανακάλυψη στην προσπάθεια σύνθεσης κινίνου (για την ελονοσία) τον καιρό της βιομηχανικής επανάστασης.
    Βασισμένο σε ανιλίνες (από την πίσσα που περίσσευε για πέταμα στην εξόρυξη και χρήση γαινθράκων — στο φορτε τους τότε) αποτέλεσε την βάση πετυχημένης εταιρείας του Πέρκιν, μέχρι που αυτή εκτοπίστηκε από την ανερχόμενη BASF — την Badische Anilin und Soda Fabrik, μεγαλύτερη εταιρεία παραγωγής χημικών (ουδέτερο) σήμερα.

  87. Triant said

    Το χρώμα της θάλασσας!

  88. Triant said

    Το πιό ωραίο χρώμα που έχω δει στη θάλασσα είναι μολυβί με χρυσά νησιά να επιπλέουν (χειμωνιάτικη μπουνάτσα στο Αιγαίο).

  89. ΓΤ said

    83@ Εφουλίνι

    Τον νου είχες στον εραστή
    τα μαβιά ποθούσες μάτια του
    μα όταν τον παράτησες,
    μάζευε τα κομμάτια του…

    Μετά, ίριδες γαλαζόχαντρες
    μου ‘θελες, περουζέδες,
    όλο αυτό σκεφτόσουνα
    σαν έφτιανες μεζέδες

    Κι όταν αλλαξογνώμησες
    για σπάνιο τιρκουάζ
    — δεν το βρες
    πήρες τον δρόμο, κίνησες
    να μάσεις φραμπουάζ

    Μα στο ιστολόι σού ‘πανε
    ελληνιστί είναι «σμέουρα»,
    κι εσύ, απ’ την κατάθλιψη,
    έφαγες τον αγλέουρα…

    Κι όλα τούτα σ’ τα σκαρώνω
    απ’ της ζήσης το ρημάδι,
    με Amaretto Disaronno
    σιάζω την γκλάβα μου αλφάδι

  90. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    89.
    Όπως τα ΄πες κι άλλα τόσα,
    αχ βρε φαντασία γκιόσα.
    μάτια χρώματα παιχνίδια
    του μυαλού μου ροκανίδια.
    Disaronno Amaretto
    να το κατεβάζω σκέτο
    να τα βλέπω όλα μπλε
    μπλε μαβί κομ ιλ με πλε
    🙂

    81 >>Ἔβαφαν μὲ λουλάκι βαμβακερὰ νήματα, τὰ ὕφαιναν στὸν ἀργαλειὸ κι ἔφτιαχναν πουκάμισα μὲ τραχηλιὰ (χωρίς γιακά). Μὲ τὸ πλύσιμο ξέβαφαν ὅπως τὰ μπλουτζήν.
    Στα μονοπάτια του χρώματος – Η βαφική παραδοσιακή τέχνη στην Κρήτη
    3.1.5 ΜΠΛΕ
    1. Λουλάκι. Στις αρχές του 20ου αιώνα έβαφαν με Μισιργιώτικο λουλάκι , το λουλάκι των βαφέων, χωρίς πρόστυψη, επειδή το φυσικό λουλάκι βάφει μάλλινα απευθείας και σταθερά. Διαθέτονταν σε σκληρά και στιλπνα πλακίδια. Η ποσότητα του λουλακίου επηρέαζε το βάθος της απόχρωσης. «Από το φυτό ίντιγκο (λουλάκι) το οποίο είναι λουλούδι, παίρνουμε ένα μπλε του τζιν. Εξαρτάται από το βράσιμο και την ποσότητα του λουλακιού, μπορεί να μας δώσει και βαθύ μπλε.»
    2 Καρποί ελιάς. Μάζευαν τους πεσμένους καρπούς της ελιάς που δεν προορίζονταν για φάγωμα. «Απ’τσι χαμολιές ναι έπαιρναν ετσά…προς το μπλε. Εκειεσές που ξέρανε βγάζανε ετσά προς το μπλε χρώμα από κειεσές. Ε, τσι βράζανε τσε μέσα στο ζουμί ντος εδά βάφτανε τα νήματα…όλα τα νήματα, ό,τι θέλανε.»
    http://www.texeng.gr/index.php/en/sector-articles/57-fysikes-vafes1

  91. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Κατ. Φλας στα πρόσωπα
    Τριάντα χρόνια μας λείπει ο Γκάτσος
    και πέντε μέρες εδώ ο Κουβάτσος

    Ξέρουμε κάτι;

    Και το Κουτρούφι περίμενα να φανεί στο χθεσινό άρθρο.

  92. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    Denizin üstünde ala bulut
    Yüzünde gümüş gemi
    İçinde sarı balık
    Dibinde mavi yosun

    Πάνω απ’ τη θάλασσα παρδαλό το σύννεφο
    Πάνω της αργυρό το καράβι
    Μέσα της κίτρινο το ψάρι
    Στο βυθό της γαλάζιο το φύκι

  93. sarant said

    86 Τόσο ανοιχτό είναι το mauve, ε;

  94. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    93# Αμ το plum τι σου λέει? Έτσι είναι τα δαμάσκηνα?

  95. Τώρα γιατί να πούμε μαβί αν δεν έχει μέσα και μπλε και κόκκινο;
    Από την άλλη οι γείτονες θα εννοούν το μπλέ και εμείς το ιώδες, ούτε αυτό μ΄αρέσει.
    Λοιπόν το βρήκα! Για μη λογοτεχνική χρήση θα σημαίνει μπλέ. Για λογοτεχνική χρήση θα σημαίνει διάφορα με προεξέχων το ιώδες.
    Παρακαλώ τον Νικοκύρη να κλείσει τα σχόλια και να ορίσει επιτροπή η οποία θα καταθέσει την πρότασή μου στην Ακαδημία.

  96. Μαρία said

    Το μπλε του ζαφειριού, γιατί το έμαθα απ’ τον Καβάφη, χωρίς να χρησιμοποιώ τη λέξη.

  97. dryhammer said

    Ως «ανατολικής-τουρκομερίτικης προέλευσης», μαβί ήξερα το βαθύ μπλε…

    Όσο για «τα μάτια της τα μενεξιά»,

    [από την καλύτερη -μακράν- μουσική εκπομπή της τηλοψίας με πάρα πολύ καλούς παίχτες συν τοις άλλοις]

    Α ναι! Κι όσο δε φεύγεις, μένεις…

  98. Αγγελος said

    (71) Ο Νεύτων μάλλον ήθελε να βγάλει εφτά τα χρώματα κατ´αναλογία προς τις εφτά νότες της μουσικής κλίμακας. Αλλιώς δεν είχε σοβαρό λόγο να ξεχωρίσει το μπλε από το λουλακί, ή καν να αριθμήσει ξεχωριστά το πορτοκαλί.

  99. Πουλ-πουλ said

    Το αιγυπτιακό μπλε (η παλαιότερη συνθετική χρωστική ουσία)

    και το ουλτραμαρίν του Βερμεέρ (αληθινό μπλε)

  100. Γιάννης Κυριακόπουλος said

    Ο Γιάννης Ρίτσος και τα μαβιά νερά:

  101. 97 Μουσικό κουτί και ξερό σφυρί! (Δηλώνω φαν του κουτιού!)

    Ο Γκουσγκούνης έφτασε τα 92! Ρε λέτε να έχει δίκιο ο Λάμπρος;

  102. Μπλε μπλε καραμπλέ (🙂)

  103. Πέπε said

    95
    Κάτσε γιατί είναι διαθεματικό κι εσύ βιάζεσαι. Πρέπει πρώτα να έρθουν σε συμφωνία οι εκπρόσωποι όλων των εμπλεκόμενων κλάδων: ποιητές, ζωγράφοι, μπογιατζήδες, σχεδιαστές ρούχων, αυτοκινήτων… Πού αλλού βάζουμε χρώματα; Πλακάδες, κηπουροί-γεωπόνοι, νυχούδες, μακιγιέρ…

  104. Πέπε said

    101
    Ο Λάμπρος, λίγο πριν το μοιραίο ατύχημα, τα 92άχρονα θα τα στέλνει για θελήματα…

  105. Costas Papathanasiou said

    …”Κι ὅπως γαλανίζει τὸ βραδάκι, τὸ μαβί, τὸ βιολετί”, παλιμπλεδίζει κατά κόρον κι ο κυανόλευκος Ελύτης με “Φα και ρε και μι και ντο / μες στο μπλε το ξάγναντο” (:Το μαγισσάκι —Τα ρω του Έρωτα).
    Βλέπει του κόσμου το πρωτόγραμμα ως κορφοβούνι χιονισμένο ή και ως άδυτο για ήλιο κοιμισμένο “Α  – Λευκό ή κυανό, ανάλογα με τις ώρες και τη θέση των άστρων”(: “και με φώς και με θάνατον” —Ο μικρός Ναυτίλος).
    Θαυμάζει:Θε μου τι μπλε ξοδεύεις για να μη σε βλέπουμε! (Λόγος περί κάλλους, Μαρία Νεφέλη)
    Φρονεί πως “Μες στον βαθύ ουρανό/ Κάθε βουνό κι ή υπογραφή του.”, πως “Από την άκρα σοφία του Henri Matisse ως την άκρα αφέλεια του/ Θεόφιλου Χατζημιχαήλ απέκτησε το πρώτο της μπλε η Μεσογειακή/ θάλασσα.”, ότι “στα κλεφτά υπνάκου το καταμεσήμερο οι πέτρες της Ολυμπίας, με λίγο χρυσομώβ στις τελειώσεις τους τείνουν να πάρουν κάτι από την καλύπτρα της Μεγαλόχαρης”, καθώς και ότι “Φθόγγοι Πομπηίας υποχθόνιοι μαζί με κατά καιρούς καταρρέουσες λέξεις από τον Δάντη έως τον Ungaretti σ’ ένα εικοσιτετραώρου διαρκείας ηλιοβασίλεμα, παρισταμένης πάντοτε και της σελήνης, γίνονται τα προσκόμματα στην απόφαση της ανθρωπότητας να θέσει τέρμα στην ιστορία της.” Γι΄αυτό ίσως πρέπει “Να ταΐζεις την άνοιξη με απόσταγμα κυτίσου και βαθύ μπλε Veronese.”(Εκ του Πλησίον) αφού “με κάτι τέτοια πιάνεται/ Ο κισσός και μεγαλώνει το φεγγάρι να βλέπουν οι ερωτευμένοι/ Σε τι μπλε Ιουλίτας γίνεται το αραχνοΰφαντο του πεπρωμένου//να διαβάζεις” (Σε μπλε Ιουλίτας—Δυτικά της Λύπης).
    Αναλύει φασματογραφικώς:
    “ΑΝΟΙΧΤΟ ΓΑΛΑΖΙΟ/ Εύκολα που περνώ απ’ τα μάτια σου στον ουρανό/ απ’ το μανίκι του νερού στο πρόσωπο της θάλασσας/ απ’ το μικρό σου δάχτυλο στου ζαφειριού το αστέρι/ Έλπιση φήμη του Φώτος έχταση απέραντη/ Ό,τι κοιτάω με τη ματιά με θρέφει.
    ΒΑΘΥ ΓΑΛΑΖΙΟ/ Σε μάτιασαν οι νύφες του βυθού/ Οι λευκές του μαΐστρου ερινύες/ Ανάβοντας τη ζήλια του κορμιού/
    Μα όταν γέλασαν οι ανυφάντρες του ήλιου/ Που φιλοδόξησαν ένα καμάρι επίγειο/ Άξαφνα πήρες τη βαφή του απείρου.
    ΜΕΝΕΞΕΛΙ/ Σαν φέρετρο που προχωρεί ενώ κρυφά ο νεκρός/ Αφήνει ένα ρυάκι μενεξέδες πίσω του/ Κι η Αττική του σιγοψιθυρίζει καλησπέρα.”(Παραλλαγές πάνω σε μια αχτίδα— Ήλιος ο Πρώτος)
    Θυμάται πως:«Την αφρούρητη νυχτιά πήρανε θύμησες// Μαβιές/Κόκκινες/Κίτρινες// Τʹ ανοιχτά μπράτσα της γεμίσανε ύπνο/ Τα ξεκούραστα μαλλιά της άνεμο/ Τα μάτια της σιωπή.»(Επτά νυχτερινά επτάστιχα—Προσανατολισμοί).
    Ξέρει για αντίδοτο « Στα μαβιά κρόσσια της οδύνης/ Στʹ αγάλματα της αγωνίας/ Στις υγρές σιωπές/ Υπάρχει ένα πρόσωπο/ Τόσο πολύ βγαλμένο από τα δάκρυα // Η θητεία του καλοκαιριού/ Στα πεύκα και στα κύματα/ Ένας έρωτας άσπρος και γλαυκός/ Με γυμνές ώρες/ Που κρατάν στα δάχτυλα την ύπαρξη »(Ελιγμός- Προσανατολισμοί)
    Πτοσεύχεται εν κατακλείδι ανιδεολήπτως: «Επειδή το κόκκινο δεν είναι πάντοτε η προτεραία του μαύρου./ Επειδή ως και η ευλάβεια σε ρευστή κατάσταση μπορεί να προκαλέσει ανίατα εγκαύματα./ Επειδή το μωβ περιλαμβάνει όλα τα χρώματα πλην ενός, που καλείσαι να το βρεις και δεν το βρίσκεις ποτέ σου.// Ε, τι! Συμπληγάδες όλοι μας περνούμε/ Άλλες του κίτρινου στενές κι όλες του κόκκινου κατάμαυρες/ Στηθήτω μία Παρθένος κατάστικτη φιλιών η αμώμητος.//
    Τι εύκρατη που γίνεται η σκέψη όταν τα μπλε σου βγαίνουν περίπατο!» (Oil Sardinen—Εκ του Πλησίον)

  106. Καλησπέρα,
    Σιγά μην έχω διαβάσει όλα τα σχόλια. Αλλά, να.

    Ώστε δεν είναι μωβ το μαβί; (Γιατί εγώ μωβ το ξέρω, όχι μοβ – τι ξενέρα, δεν θα μείνει ω για ω). Κι επειδή έμπλεξε και το γερανί, χρώμα, αυτό είναι στο έντονο μπλε, σκούρο αρκετά (για το χωριό μου μιλάω). Οι γερανιές οι πετσέτες ήταν οι συνηθισμένες πετσέτες για το φαγητό (είτε στο τραπέζι, είτε για τα χέρια, είτε για να τυλιχτεί το φαγητό για το βουνό). Με νερατζί κεφάλι. Ήταν τα δυο χρώματα που μπορούσαν να βάψουν παλιά (μαζί με τη σκοτεινή – το σχεδόν μαύρο δηλαδή).

    10 Διάλογος κάποιας εποχής:
    – Από πού είσαι;
    – Απ’ τα Γιάννενα.
    – Μέσ’ απ’ τα Γιάννενα; Από ποια γειτονιά; (είχα κάνει κάτι χρόνια φοιτητής στην συγκεκριμένη πόλη, άρα ήξερα κάποια πράγματα).
    – Όχι, δεν είμαι μέσ’ απ’ τα Γιάννενα. Απ’ την Ηγουμενίτσα είμαι.
    – Α, Μέσ’ απ’ την Ηγουμενίτσα; (Αφού καήκαμε στα Γιάννενα κάτσε να κρατάμε μικρό καλάθι και για την Ηγουμενίτσα).
    – Όχι. Απ’ το Φιλιάτι.
    Παραπέρα δεν ρώτησα αν ήταν μέσ’ απ’ το Φιλιάτι ή από κάποιο χωριό εκεί γύρω 🙂

    11 Γαλανομάτα δεν έχεις ακούσει; (δηλαδή το γαλανό σε άλλη χρήση απ’ τη σημαία).

  107. dryhammer said

    ΑΣΧΕΤΟ

    Πήγα στο ΆΤιΜο να δω αν βάλανε τα λεφτά για τη βενζίνα. [Ελλείψει εξυπνόφωνου έδωσα λογαριασμό.] Τα αιδοία της ιλύος στην τράπεζα κράτησαν 6 ευρώ (από τα 50 – λόγο νησιωτικότητας) για προμήθεια.

  108. Ριβαλντίνιο said

    Αυτό το τραγούδι θα είχε πράβλημα σήμερα με την πολιτική ορθότητα λόγω του «αράπα» ( μπλε μαρέν αράπα ).

  109. Τόσο απλό το θέμα και όμως τι ωραία σχόλια!

    Για μένα το μαβί σήμαινε το μελιτζανί, το σκούρο μπλε που μωβίζει. Το λένε κι οι νυχούδες σ’ αυτές που θέλουν να βάψουν τα νύχια τους με κάτι σκούρο όμως όχι μαύρο.

    Είναι και το συγκρότημα Βερτζί Μαβί που έχουν ενδιαφέροντα ήχο και τραγούδια

  110. Μαρία said

    102
    Ακολουθεί κι η ελληνική βερσιόν.

    107
    Πάλι καλά. Εμένα την αίτησή μου την απέρριψαν.

  111. Georgios Bartzoudis said

    35, ΓΤ said: «Όμως μόνο στην παλέτα Σαραντάκου μπορείς να συνδυάσεις Λιζ Τέιλορ με Βοσταντζόγλου, hexadecimal rgb φάση, καθαρίζεις λευκή μελιτζάνα ακούγοντας μαντινάδες Κάσου, σκας να ψωνίσεις στα Mavi με Ντίλαν στο ηχείο, και, βγαίνοντας, σκέφτεσαι ότι, αφού κάποιος θα ήθελε να μελανιάσει το μάτι τσιπροπροδοτών, τότε είναι «όλα από χέρι καμένα», οπότε σκέφτεσαι να ηρεμήσεις με μπλουζ Μικρούτσικου…»

    # Στην παλέτα των ΓΤ, ΔΤ και όλων των …στρουθοκαμηλοειδών, το τσιπροξεπούλημα της Μακεδονικής Γλώσσας και Ταυτότητας είναι δίδυμος αδερφός της στιχοπλοκής και …άλλα λόγια ν’ αγαπιόμαστε!

  112. Nestanaios said

    Tο μαβί είναι χρώμα η μήπως είναι κάτι άλλο; «Μαβής ουρανός, μαβιά θάλασσα, μαβιά μάτια, μαβιά οικοδομή» και η οικοδομή δεν έχει χρωματιστεί ακόμα. Μια οικοδομή χωρίς χρώμα αλλά μαβιά. Μπορούμε επίσης να έχουμε ένα μαβί σκύλο και ένα μαβί άλογο και μια μαβιά γυναίκα και ας μην είναι έγχρωμη.
    Το μαβί δεν είναι χρώμα αλλά ένα χρώμα μπορεί να είναι μαβί σε ορισμένες περιπτώσεις. Και επειδή ο ουρανός και η θάλασσα έχουν το χρώμα που έχουν το «μαβί» έγινε χρώμα.
    Ένα σχήμα μπορεί να είναι μαβί.
    Ένα ρούχο όλων των χρωμάτων μπορεί να είναι μαβί.
    Μ-Α-Β είναι η ετυμολογία.

  113. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    106 – 😂😂😂

    107 – Ρε φίλε γιατί βρίζεις, ξέρεις πόσο έχει φτάσει το πετρέλαιο; Άϊντε παλιοκολλήγοι που τα θέλετε όλα τζάμπα.😂

    Να δείς τι σούχω για μετά!👌🤔

  114. Ριβαλντίνιο said

    Υπήρχε και το ΜΑΒΗ ( Μέτωπο απελευθερώσεως Βορείου Ηπείρου ) το 1942 – 44.

  115. dryhammer said

    113 β.
    Ακριβό παραπροϊόν του πετρελαίου

  116. sarant said

    104 🙂

    107 Σοβαρά λες; Κοράκια!

  117. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    115 – Άκρως απαραίτητο για το μετά.
    Παραφράζοντας τον ποιητή – πάρτε μαζί σας βαζελίνη, το μέλλον μας έχει πολύ τσούξιμο.
    Ήταν το ατύχημα Τραμπ που καθυστέρησε το μέλλον. Τώρα μπήκαν τα πράγματα σε μια δημοκρατική σειρά.😊

  118. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Τα μελιτζανιά τα μάτια

    Από ταξιδιωτικούς οδηγούς : στη Σμύρνη η σύγχρονη «Μπλε Πόλη» (Mavi Sehir)
    (κι αλλού μπλε πόλεις πχ στο Μαρόκο)

    106 >>(μαζί με τη σκοτεινή – το σχεδόν μαύρο δηλαδή).
    «Μπλε βαθύ σχεδόν μαύρο», ένα βιβλίο του Θαν.Βαλτινού. Τοχα διαβάσει στην εποχή του, τίποτα δεν θυμάμαι.

    Αντιγράφω από το διήγημα του Βικέλα , Ο κακός δρόμος/Επαρχιακά Διηγήματα
    …η δασκάλα είχε γράψη με χάρτινα ψαλιδισμένα γράμματα μαβιά, καρφωμένα ’ς τον ασβεστωμένο τοίχο:»Στενή η πύλη και τεθλιμμένη η οδός…» …» …το μεταξωτό φόρεμα το ευγενικό, σκοτεινό και σκοτωμένο μαβί με ασημένια νερά…»

    ΜΑΒΗ, παλιά αντιστασιακή οργάνωση και μετά παραστρατιωτική/παρακρατική.

  119. Πέπε said

    106 τέλος:

    Σωστά, γαλανομάτα. Γαλανά μάτια όμως λέμε; Ή λέμε γαλάζια; Ξαφνικά δεν μπορώ να θυμηθώ… Σίγουρα πάντως δε λέμε γαλανό πουκάμισο ξερωγώ, παρά πολύ σπάνια.

  120. @ 98 Αγγελος

    Σωστό. Εξάλλου το εφτά είναι κάπως μαγικό.

  121. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    63 Ο Γκουσγκούνης-σεϊζης (Ο Χριστός ξανασταυρώνεται)

  122. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    119 >>Γαλανά μάτια όμως λέμε;
    Πώς λέει , ο Χριστάκης νομίζω, ότι αγάπησε μια γάτα «που ΄χε γαλανά τα μάτια».
    Στην Κρήτη, μέχρι και τον πατέρα μου, γαλανό λέ(γα)νε το άσπρο, ‘οπως προείπες Πέπε.
    …από τη μαύρη όρνιθα κιανένα αυγουλάκι
    κι αν το ΄καμε κι η γαλανή ας είναι ζευγαράκι,
    τραγουδούσαμε/κλείναμε κι εμείς τα παλιά κάλαντα.

  123. ΚΩΣΤΑΣ said

    119
    Από ακούσματα αλλά και στον προσωπικό μου γλωσσικό κώδικα το γαλανός ακούγεται και λέγεται, κυρίως, σε τρεις περιπτώσεις: γαλανά μάτια, γαλανός ουρανός και γαλανόλευκη σημαία.
    Παρεμπιπτόντως είμαι γαλανομάτης.

  124. Πέπε said

    41:
    > Νομίζω δεν είπαμε τίποτα για το Μαβί Τζαμί (Μπλε τζαμί).

    Ε λοιπόν, πάντα πίστευα ότι αυτή είναι η τούρκικη ονομασία και ότι «μπλε» δε σημαίνει μπλε αλλά είναι κάποια συμπτωματική ομωνυμία. Δεν είναι και πολύ μπλε άλλωστε. Στα ελληνικά η λέξη μπλε δε μου ταιριάζει καθόλου ως κοσμητικό επίθετο. Όταν κάτι είναι μπλε, μπλε θα το πούμε βέβαια, όχι όμως (στην προσωπική μου αίσθηση τουλάχιστον) για να επαινέσουμε την ομορφιά του. Ακόμη και στο τραγούδι «μάτια μπλε καλοκαιρινά», το μπλε μού κακοφαίνεται. Οπότε δεν είχα φανταστεί ότι θα υπήρχε ελληνική ονομασία «μπλε τζαμί».

    Θα μου πεις, και τι άλλη επιλογή έχεις, άμα δεν είναι γαλάζιο/γαλανό/θαλασσί, δηλαδή ανοιχτό μπλε, αλλά σκούρο; Όχι βέβαια κυανό. Ναι, δεν ξέρω… Νομίζω ότι αν είχα να περιγράψω κάτι μπλε και ωραίο, ακόμη και οξύμωρα όπως σκουρογάλανο, βαθυγάλανο (που τυπικά σημαίνουν «σκούρο ανοιχτό μπλε»!) θα τα προτιμούσα.

    Είναι και άγονη λέξη. Δεν μπορείς να πεις ούτε μπλέχρωμος, ούτε μπλεδωπός, ούτε καταμπλέ, ούτε μπλεντυμένος ή μπλεμάτης… Αυτά τα κενά θα μπορούσε να τα καλύψει το μαβί, αν δεν είχε αλλάξει χρώμα προς το μοβ.

  125. Πέπε said

    122, 123
    Από τραγούδια έχουμε και «τη θάλασσα τη γαλανή», αλλά κάτι τέτοια είναι που με μπερδεύουνε: το λέω εγώ για τη θάλασσα, ή δεν το λέω; Το ακούω συχνά, ή απλώς αυτή τη μία φορά του τραγουδιού τη θυμάμαι πολύ καλά; Σαν τον παπά με τα γένια (που τον ρώτησαν αν στον ύπνο τα βάζει πάνω ή κάτω από την κουβέρτα, δεν είχε πρόχειρη απάντηση, και το βράδυ δεν κατάφερε να κοιμηθεί γιατί δεν του πήγαινε ούτε έτσι ούτε αλλιώς).

    Σίγουρο είναι ότι και για τα μάτια, και για τη θάλασσα, και για τον ουρανό λέμε και γαλάζιο. Για τη σημαία όχι. Άλλωστε και της σημαίας η απόχρωση δεν είναι πολύ στάνταρ, συχνά τη ζωγραφίζουμε γαλανή ενώ οι ραφτές (αλλά και τα πλαστικά σημαιάκια ακόμα) είναι αρκετά πιο σκούρες. Θα μπορούσαμε να τη λέμε και μπλέλευκη.

  126. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Πρωινή φλασιά: Γκούγκλαρα «μαβιές ανταύγειες»
    και το πετυχαίνω(εκτός από νύχια και μαλιά) σε μερικές κριτικές για κρασιά, σε χρώματα δειλινού και αυγής, στο χρώμα του λουλουδιού στο διήγημα του Γιώργου Ιωάννου «Το Λειρί τοῦ Πετεινοῦ » σε νεκρική χλωμάδα ως και στη ρουτίνα του έγγαμου βίου (μαβιές ανταύγεις, ξαναλέω)

    Βρίσκω και «γαλάζιες ανταύγειες» μαζί με «μωβ μπουκανβίλλιες»,
    «μαβιά παρουσία στον κόσμο των σιωπηλών νεκρών» /Οι αγάπανθοι του Γιώργου Σεφέρη

  127. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    125 >>Το ακούω συχνά, ή απλώς αυτή τη μία φορά του τραγουδιού τη θυμάμαι πολύ καλά; Σαν τον παπά με τα γένια…
    Πώς σε καταλαβαίνω… Προσωπικά, με τόσα χρόνια στο Σαραντακέικο, όλες μου οι βεβαιότητες τρίζουν. Κι όσο γερνάω, τόσο χειρότερα. Τί το σωστό, τί το λάθος και τί τ΄αναμεσός τους 🙂 . Μεταβλήθη εντός μου κι ο ρυθμός του κόσμου. Και τη χαίρομαι τη σύγχυ(ι)ση 🙂 αυτή, μαθαίνω, ξεχνώ, ξαναμαθαίνω 🙂 (βλέπεις δεν διδάσκω να έχω διαρκώς την αγωνία του σωστού)

  128. Μαβί τζαμί μόνο για τους τουρίστες, ως μετάφραση του Blue mosque. Οι Τούρκοι το λένε Sultanahmet camii, τζαμί του σουλτάν Αχμέτ (Α΄).

  129. Pedis said

    Δεν συμβαίνει επειδή έχουν γίνει συνώνυμα, αλλά το λευκό και το άσπρο θα έπρεπε να θεωρούνται δύο διαφορετικές χρωματικές καταστάσεις. 🤓

    Και γμώ τα μαβιά στο ντεκόρ … 😎

  130. sarant said

    124 Λοιπόν, κι εμένα μου είχε χτυπήσει ο στίχος «μάτια μπλε» τότε που είχε βγει. Πολύ αφύσικο.

  131. Πέπε said

    128:
    Δεν το ‘γραψα πολύ ξεκάθαρα: «πάντα πίστευα ότι αυτή είναι η τούρκικη ονομασία» εννοούσα «πάντα πίστευα ότι Μπλε Τζαμί είναι η τούρκικη ονομασία». Την όντως τούρκικη Μαβί Τζαμί την έμαθα από το σχόλιο του Δ. Χώρου, και από το λινκ του κατάλαβα και αυτό που εξηγείς.

  132. gbaloglou said

    Πιθανολογώ ότι, κάπου εκεί στον Μεσοπόλεμο, που άρχισε να ακούγεται το μωβ και να ξεχνιέται το μαβί, έγινε το ατόπημα 🙂 [Για το μωβ σημειώνω και το «μελιτζανί», Μικρασιατικής πιθανώς προέλευσης — αλήθεια στα Τούρκικα τι λένε; — και το «τα μελιτζανιά να μην τα βάλεις πια» που ‘κολλάει’ σε διάφορα άσματα, όπως εδώ πχ]

  133. Ριβαλντίνιο said

    Υπήρχε και μια Αράβισσα βασίλισσα των Τανουκιδών που λεγόταν Μαβία. Ήταν ορθόδοξη και παρόλο που στην Πόλη βασίλευε ο αρειανιστής Βάλης , έστειλε αραβικό σωμα να την υπερασπισθεί από τους Βησιγότθους μετά την ήττα των Βυζαντινών στην Αδριανούπολη. Οι Γότθοι δεν είχαν τα μέσα να καταλάβουν την Πόλη , αλλά τους αποθάρρυνε πολύ και ένας Άραβας πολεμιστής που έδειξε μεγάλη γενναιότητα σκοτώνοντας έναν Γότθο αντίπαλο και πίνοντάς του το αίμα σαν δράκουλας.

    https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9C%CE%B1%CE%B2%CE%AF%CE%B1_(%CE%B2%CE%B1%CF%83%CE%AF%CE%BB%CE%B9%CF%83%CF%83%CE%B1)

    Οι Τανουκίδες ήταν σύμμαχοι των Βυζαντινών μαζί με τους Γασσανίδες Άραβες και στην μάχη στο Γιαρμούκ , εναντίον των ισλαμιστών Αράβων.

  134. nikiplos said

    124@ μπλεδίζω ή μπλεδίζει σε κάποιο ποίημα… δεν θυμάμαι τώρα που και πότε και από ποιόν.
    για ιατρικά, μπλαβίζω, μπλαβινιά… αλλά και ο μπλαβής ουρανός…

  135. ΓΤ said

    134@

    Μάρκος Μέσκος

  136. Άνοιξα μόλις σήμερα την προχθεσινή (10 Μαΐου 2022) Evening Standard που δίνουν στο μετρό του Λονδίνου. Έχει αφιέρωμα στη νέα …μαβιά γραμμή Elizabeth Line, το Crossrail, που θα αρχίσει να λειτουργεί από τις 24 Μαΐου. Αλήθεια ποιο είναι μαβί; Η γραμμή στο όνομα ή ο κύκλος; Φοβεροί αυτοί οι Εγγλέζοι…

  137. Όλα στο μωβ και η βασίλισσα παρών (σικ, βέβαια).

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: