Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Το φρούτο από την Περσία

Posted by sarant στο 14 Ιουνίου, 2011


Καιρό έχουμε να μιλήσουμε για φρούτα εποχής και τον Ιούνη γίνεται κοσμογονία από πρωτοφανήσιμα φρούτα. Βέβαια, για το κεράσι και για το βερίκοκο έχουμε συζητήσει από πέρυσι και πρόπερσι, να μην τα ξαναλέμε, αλλά δεν εξαντλήσαμε τα οπωρικά της εποχής. Σήμερα λοιπόν θα δούμε το ροδάκινο.

Γιατί το χαρακτηρίζω, στον τίτλο «φρούτο από την Περσία»;

Όπως έχουμε ξαναπεί, οι αρχαίοι Έλληνες, αλλά και οι Ρωμαίοι, χρησιμοποιούσαν σε πολλές περιπτώσεις το μήλο (malum) σαν γενικό όρο για τα οπωρικά, προσθέτοντας ένα προσδιοριστικό επίθετο για να δηλώσουν άλλα φρούτα.

Έτσι, για παράδειγμα, το βερίκοκο το ονόμασαν αρμενιακόν μήλον, αν και η ονομασία δεν έπιασε. Το χρυσό ροδάκινο το είπαν περσικόν μήλον, και η ονομασία έπιασε στα λατινικά, όπως θα δούμε παρακάτω, όχι όμως στα ελληνικά. Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά. Η ροδακινιά είναι ιθαγενής της Κίνας, στα μέρη μας όμως τα ροδάκινα ήρθαν από την Περσία, πιθανότατα με τις εκστρατείες του Αλέξανδρου.

Ο Θεόφραστος, στο σύγγραμμά του για την ιστορία των φυτών,  αναφέρει την περσική μηλέα, ενώ ο Αθήναιος παραθέτει άφθονες αναφορές που ασφαλώς ή πιθανώς εννοούν τα ροδάκινα, μεταξύ των οποίων και ένα απόσπασμα από έργο του Αντιφάνη, όπου ένας νέος προσφέρει σε μια κόρη να δοκιμάσει «χρυσά μήλα», και της λέει πως «νεωστί γαρ το σπέρμα τούτ’ αφιγμένον εις τας Αθήνας παρά του βασιλέως» (δηλαδή πρόσφατα ήρθε από την Περσία), και η κοπέλα τα παινεύει λέγοντας πως τα νόμισε μήλα των Εσπερίδων. Πρέπει βέβαια να πούμε πως ο Αθήναιος θεωρεί ότι ο διάλογος αφορά τα κίτρα, που και αυτά, όπως έχουμε πει  στο σχετικό άρθρο τα έλεγαν «μηδικά μήλα», αλλά είναι πολύ πιθανότερο να νοούνται τα ροδάκινα γιατί προσφέρονται ως εκλεκτό έδεσμα –κάτι που αποκλείει τα (σχεδόν μη φαγώσιμα) κίτρα.

Περσικά μήλα λοιπόν τα ροδάκινα, και όπως πολύ συχνά συμβαίνει το ουσιαστικό έπεσε και ονομάστηκαν σκέτα περσικά. Αλλά και στα λατινικά, malum persicum το είπαν το ροδάκινο κι εκεί το επίθετο ουσιαστικοποιήθηκε και το φρούτο έμεινε να λέγεται persicum, στον πληθυντικό persica. Κι απ’ αυτόν τον πληθυντικό, που θεωρήθηκε ενικός θηλυκού γένους, ονομάστηκε, με τις ανάλογες αλλοιώσεις, το ροδάκινο σε όλες σχεδόν τις ευρωπαϊκές γλώσσες: peach στα αγγλικά, pêche στα γαλλικά, Pfirsisch στα γερμανικά, pesca στα ιταλικά· κι αν στις παραπάνω λέξεις μόνο ο ετυμολόγος μπορεί να αναγνωρίσει την περσική αρχή, τα ολλανδικά (Perzik) ή τα ρώσικα (πέρσικι) ή μερικές ιταλικές διάλεκτοι (persica) διατηρούν ολοζώντανη την ανάμνηση.

Στα ελληνικά όμως λέμε ροδάκινο, λέξη που δεν έχει σχέση ούτε με τα ρόδα ούτε με την… Κίνα, την πραγματική πατρίδα του καρπού. Όσο κι αν δεν φαίνεται διά γυμνού οφθαλμού, η λέξη είναι δάνειο από τα λατινικά, και μάλιστα από μια συγκεκριμένη ποικιλία ροδάκινα, όψιμα, μεγάλα και  σκληρόσαρκα, που ονομάζονταν duracina (ίσως επειδή καλλιεργούνταν στο Δυρράχιο, αν και αμέσως παρετυμολογήθηκαν από το λατινικό durus, σκληρός), και πέρασαν στα ελληνικά ως δωράκινα ή δοράκινα (και οι δυο ορθογραφίες παραδίδονται σε κείμενα της ελληνιστικής εποχής).

Η ονομασία αυτή όμως δεν ρίζωσε, ίσως διότι δεν σήμαινε τίποτε στα ελληνικά, και πολύ γρήγορα τα δοράκινα με αντιμετάθεση, και ασφαλώς με την παρετυμολογική επίδραση από τα ρόδα, έγιναν ροδάκινα, λέξη που εμφανίζεται  πρώτα στο γλωσσάριο Λέξεις βοτανών, που ψευδώς αποδίδεται στον Γαληνό, όπου διαβάζουμε ότι: «μήλα περσικά ήτοι τα ροδάκινα». Ο Ιερόφιλος, ένας «διαιτολόγος» της πρώιμης βυζαντινής εποχής (τον τοποθετούν μεταξύ 4ου και 7ου αιώνα), στο σύγγραμμα «Πώς οφείλει διαιτάσθαι άνθρωπος εφ’ εκάστω μηνί», που εξετάζει τι πρέπει να τρώμε κάθε μήνα, λέει ότι τον Ιούλιο είναι ωφέλιμα τα υγρά οπωρικά, δηλαδή σταφύλια εκτός από τα μαύρα, καθώς και «άπιον, μήλον, δαμάσκηνον, ροδάκινον». Τα ροδάκινα τα συστήνει και για τον Σεπτέμβριο. Αλλά και ο Αλέξανδρος ο Τραλλιανός, που σίγουρα έγραψε τον 6ο αιώνα, αναφέρεται πολλές φορές σε «ροδάκινα».

Από τότε ως σήμερα, ροδάκινα λέμε και γράφουμε, επί 1500 ή 1800 χρόνια –ωστόσο, και εδώ θα γκρινιάξω λίγο και σας παρακαλώ να με συγχωρήσετε, το λεξικό Μπαμπινιώτη πριν από μερικά χρόνια άρχισε να λανσάρει την ορθογραφία ρωδάκινο, την οποία θεωρεί «συνεπέστερη και ετυμολογικά ορθότερη» διότι ο τύπος «δωράκινον» μαρτυρείται από την ελληνιστική εποχή. Θεωρώ τερατώδη τη λογική αυτή, τόσο γενικά, διότι δίνει δικτατορικά δικαιώματα στην ετυμολογία περιφρονώντας βάναυσα τη χρήση, όσο και, πολύ περισσότερο, στην προκειμένη περίπτωση, όπου αφενός ο τύπος δωράκινον συνυπήρχε με τον τύπο δοράκινον (είναι βέβαια συχνότερος: στο TLG μετράω 18 δωράκινα και μόνο 4 δοράκινα) και αφετέρου οι ίδιοι οι συγγραφείς της ελληνιστικής και βυζαντινής εποχής μόνο ροδάκινα και ροδακινέα έγραψαν και καθόλου *ρωδάκινα, τουλάχιστον σύμφωνα με το TLG! Δηλαδή, για να διαφυλάξουμε το «ετυμολογικό ίνδαλμα» του ωμέγα από το δωράκινον (που, στο κάτω της γραφής, είναι λαθεμένος σχηματισμός), περιφρονούμε 18 αιώνες χρήσης, περιφρονούμε την ωραία οπτική ομοιότητα με τα ρόδα, φτιάχνουμε μια λέξη-Φρανκενστάιν που δεν έχει καμιά εσωτερική λογική, και μετά παραπονιόμαστε που τα παιδιά γράφουν με γκρίκλις και προειδοποιούμε πως θα το πληρώσουν ακριβά! Για να μην είμαι μονομερής, πρέπει να αναγνωρίσω ότι και ο άγιος Κριαράς, στο δικό του λεξικό *ρωδάκινο γράφει, αλλά το λεξικό του Κριαρά δεν έχει ανακηρυχτεί πέμπτο ευαγγέλιο σαν του Μπαμπινιώτη. Τέλος της γκρίνιας.

Στη βυζαντινή εποχή λοιπόν τα ροδάκινα αναφέρονται ανάμεσα στα άλλα οπωρικά, π.χ. στον Πτωχοπρόδρομο που μακαρίζει τους κηπουρούς που καλλιεργούν «συκίτζια και ροδάκινα, ροδίτζια, μυγδαλίτζια», στον Πωρικολόγο ο Ροδάκινος βρίσκεται σχετικά ψηλά στην ιεραρχία των πωρικών με το αξίωμα του πρωτοστάτορα, ενώ τον 18ο αιώνα ο Καισάριος Δαπόντες, στον Κανόνα περιεκτικόν πολλών εξαιρέτων πραγμάτων θεωρεί εκλεκτότερα τα ροδάκινα της Πόλης.

Το ροδάκινο έχει παρουσία στη δημοτική ποίηση, μαζί όμως με άλλα οπωρικά και σε δεύτερη μοίρα, ενώ στη φρασεολογία μας σχεδόν απουσιάζει· δεν υπάρχει καμιά πολύ γνωστή παροιμία ή ιδιωματική φράση με το ροδάκινο, εκτός από την στερεότυπη παρομοίωση για το νεανικό δέρμα ή «το μάγουλο (σαν) ροδάκινο», για φρέσκο, κρουστό, νεανικό μάγουλο, αλλά κι αυτή η έκφραση λέγεται επίσης για το βερίκοκο. Στο slang.gr βρίσκω ότι ροδακινάκι λέγεται στην ερωτική λογοτεχνία το αιδοίο ή τα οπίσθια, αλλά αυτό μου φαίνεται πρόσφατο δάνειο από τα αγγλικά. Σε δυο-τρεις παλιές συλλογές παροιμιών βρίσκω την ξεχασμένη  παροιμία Εβγήκε το ροδάκινο, άρχισε το νυχτέρι, επειδή, λέει, από τον Αύγουστο οι ράφτες και οι λοιποί τεχνίτες άρχιζαν να δουλεύουν και τις πρώτες ώρες της νύχτας.

Ροδάκινα υπάρχουν σε πολλές ποικιλίες, αν και πολλές έχουν εκλείψει, όπως τα λεμονάτα ή οι μαστοί της Αφροδίτης. Ίσως έχουν εκλείψει από την αγορά και οι μαλακοί και νοστιμότατοι γιαρμάδες, όπως διαβάζω σε άρθρο εφημερίδας, πάντως, πολλοί αποκαλούν «γιαρμάδες» όλα αδιακρίτως τα ροδάκινα. Η λέξη γιαρμάς προέρχεται από τα τούρκικα, από το ρήμα yarmak που θα πει σχίζω. Yarma şeftali είναι λοιπόν στα τούρκικα το ροδάκινο που σχίζεται εύκολα, που ο πυρήνας του αφαιρείται εύκολα, το εκπύρηνο. Το ροδάκινο γενικώς στα τούρκικα είναι şeftali, κι αν προσέξατε την ομοιότητα με την κυπριακή σεφταλιά, δεν είναι τυχαία, παρόλο που η σεφταλιά δεν περιέχει ροδάκινα!  Όπως έχει δείξει ο Θ. Μωυσιάδης, η λέξη προέρχεται από το Chef Ali kebab, το κεμπάπ του σεφ Αλή, από κάποιον ονομαστό τουρκοκύπριο μάγειρα, αλλά όταν ο Αλή ξεχάστηκε ήταν εύκολο να συνδεθεί παρετυμολογικά η λέξη με το πανταχού παρόν «σεφταλί», το ροδάκινο.

Στην Άπω Ανατολή, που είναι η γενέθλια γη του, το ροδάκινο θεωρείται ότι συμβολίζει τη μακροζωία, ή ακόμα και την αθανασία, και έχει άφθονες πολιτισμικές αναφορές. Υπάρχουν άλλωστε και κινέζικες ποικιλίες που τώρα τελευταία καταφθάνουν στις ευρωπαϊκές αγορές, όπως τα πλακουτσά ροδάκινα.

Το ροδάκινο χρησιμοποιείται πολύ και στη ζαχαροπλαστική. Θα αναφέρω το πες Μελμπά (pêche Melba), το παγωτό που φτιάχτηκε προς τιμή της μεγάλης ντίβας της όπερας Νέλι Μέλμπα. Θα την τονίσουμε στην παραλήγουσα εφόσον ήταν Αυστραλή, αλλά το παγωτό στη λήγουσα, αφού το έφτιαξε ο Γάλλος σεφ Εσκοφιέ (ο οποίος εμπνεύστηκε κι άλλες τρεις συνταγές από την αυστραλέζα σοπράνο και τους έδωσε το όνομά της).

Από βοτανολογική άποψη, ποικιλία του ροδάκινου είναι και τα νεκταρίνια, δεν πρόκειται δηλαδή για διαφορετικό καρπό, ούτε για διασταύρωση ροδάκινου με άλλο φρούτο, παρόλο που, όπως θυμάμαι, παλιότερα τα έλεγαν και μηλοροδάκινα, ενώ στα αγγλικά τα λένε και plum peaches, δαμασκηνοροδάκινα. Διαβάζω στο Διαδίκτυο ότι η νεκταρινιά είναι γνωστή στην Ελλάδα από την αρχαιότητα, πράγμα που ασφαλώς δεν ισχύει. Το νεκταρίνι πάντως υπάρχει εδώ και κάμποσους αιώνες. Η λέξη nectarine στα αγγλικά καταγράφεται από το 1616, γλυκό σαν νέκταρ λοιπόν το νεκταρίνι που επομένως στα ελληνικά είναι αντιδάνειο. Στο Φυτολογικό λεξικό του (έκδοση 1914) ο Γεννάδιος αναφέρει την μηλοροδακινέα ανάμεσα στις ποικιλίες της ροδακινιάς, αλλά η εντύπωσή μου είναι ότι στο εμπόριο τα νεκταρίνια εμφανίστηκαν μετά το 1970. Σήμερα η ονομασία «μηλοροδάκινο» έχει υποχωρήσει πολύ, νομίζω. Πάντως, βρίσκω ποίημα του Μαλακάση (δημοσιευμένο στον Νουμά το 1901) που αρχίζει με το εξής τετράστιχο:

Πώς μαραγκιάζουνε τα γιαλιστερά μηλοροδάκινα
σαν πέφτουν κάτ΄ απ΄ τη ροδακινιά,
και να μην έχουν – κρίμα! – για σημάδι απάνω τους
και να μην έχουν μια δαγκαματιά..

Μια και μπήκαμε στην ποίηση, να πω ότι βρίσκω ένα νεανικό ποίημα του Παλαμά, με τίτλο «Αύγουστος».

Μέσ’ από μια ροδακινιά ξανθή
ο Αύγουστος τις χάρες του σκορπίζει
Σαν το χλωρό ροδάκινο μυρίζει
σαν το χλωρό ροδάκινο ανθεί.

Φαίνεται πως αναφέρεται σε ροδάκινο όψιμης ποικιλίας, σαν αυτό της φωτογραφίας  (είναι βέβαια και η αλλαγή του ημερολογίου στη μέση, σχεδόν μισός μήνας). Έχει γράψει για το ροδάκινο και ο Σεφέρης: Κι όμως τ’ αγάλματα λυγίζουν κάποτε, μοιράζοντας τον πόθο στα δυο, σαν το ροδάκινο αλλά και ο Σικελιανός:

ο καλός μου Λόγος
ποτισμένος τη δροσιά,
που ωσά βαρύ ροδάκινο μες στο νερό
αστράφτει όμοια ασημένια σφαίρα,

Βαρύ ροδάκινο, ευωδιαστό, όμοια ασημένια σφαίρα –καλημέρα!

Advertisements

145 Σχόλια to “Το φρούτο από την Περσία”

  1. ppan said

    Καλημέρα, πολύ ωραίο
    Για τον γιαρμά μπερδεύτηκα: για μένα γιαρμάς είναι μια ποικιλία ροδάκινο, το πολύ ζουμερο, γενικά πιο μεγάλο, αλλά αντίθετα δεν θυμάμαι το κουκούτσι να βγαίνει εύκολα, το αντίθετο μάλιστα

  2. Ηρώ Διαμαντούρου said

    Οι J.M.Pelt – M. Mazoyer – T.Monod – J. Girardon στο «Η ωραιότερη ιστορία των φυτών» (εκδ. Κριτική), λένε ότι το ροδάκινο το έφεραν οι Ρωμαίοι από την Περσία τον 1ο αιώνα, δεν αναφέρουν τον Αλέξανδρο. Τώρα αυτό μπορεί να γράφτηκε
    α. από άγνοια,
    β. από σνομπαρία (έχω ξανασυναντήσει συγγράμματα όπου τα πάντα αρχίζουν από τους Ρωμαίους -και καλά),
    γ. να ισχύει πραγματικά, οπότε τα του Αθήναιου περσικά μήλα να είναι όντως τα κίτρα ή κάτι άλλο.

    (Σημ: για τα κίτρα μου βγήκαν τα μάτια να ψάχνω, δεν βρήκα να λέει κάτι, δεν υπάρχει ευρετήριο. Να πω ότι το βιβλιαράκι αυτό δεν το αναφέρω ως ευαγγέλιο, απλώς … είναι το μόνο που έχω στη βιβλιοθήκη μου σχετικό με φυτά και είναι συνοπτικό και ευανάγνωστο, αλλά βιβλιογραφία ούτε για δείγμα. Οι συγγραφείς όμως δείχνουν έμπειροι στο είδος τους, τι να πω)

  3. Νέο kid στο block said

    Στην Κύπρο τα βερίκοκα τα λένε χρυσόμηλα.

  4. Νέο kid στο block said

    …και τα νεράντζια κιτρόμηλα.

  5. π2 said

    Ζουμερό το σημερινό σημείωμα. Εγώ γερμάδες (συχνότερα, παρά γιαρμάδες) ξέρω τα ροδάκινα με πιο λείο φλούδι, τους οποίους συμπαθούσα μικρός γιατί μπορούσα να τους πιάσω, σε αντίθεση με τα κανονικά ροδάκινα, τα οποία με το που τα άγγιζα πάθαινα αναφυλαξία και γέμιζα σπυριά (κι ας έτρωγα με μεγάλη ευχαρίστηση το καθαρισμένο φρούτο). Τώρα πια η αλλεργία αυτή έχει υποχωρήσει, αλλά ακόμη μου είναι πολύ δυσάρεστο να πιάνω ροδάκινα και έχω γίνει πολλές φορές ρεζίλι επειδή ζητάω να μου τα καθαρίσουν.

  6. Η φαφούτα τρώει φρούτα
    και για ‘μας ούτε γιερμάς

    Παλιό γκράφιτι στην Αρχιτεκτονική Ε.Μ.Π., που δυστυχώς ξανάρχεται στην επικαιρότητα.

  7. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    6: Δεν το θυμάμαι το σύνθημα, όμως γκουγκλίζεται
    2: Θα το κοιτάξω το βιβλίο αυτό, μερσί.

    1-5: Για να πω την αμαρτία μου, δεν θυμάμαι καλά τους γιαρμάδες της παιδικής μου ηλικίας, πέρα από το ότι ήταν πολύ ζουμεροί και νόστιμοι. Έτσι, δεν μπορώ να γνωμοδοτήσω για το κουκούτσι -απλώς ανέφερα ότι το τούρκικο λεξικό λέει πως yarma seftali είναι το εκπύρηνο ροδάκινο.

    Γιαρμάς υπάρχει βέβαια και στη μαστόρικη ορολογία αλλά δεν τρώγεται:
    Βιδώνονται γιαρμάδες 4×3 εκ. στο μπετόν, και κάτω από τους γιαρμάδες, τοποθετείται η ψευδοροφή (ταβάνι) από ξύλο ραμποτέ ή γυψοσανίδα

  8. O Κιτρομηλίδης δηλαδή Νεραντζάκης είναι;

  9. LandS said

    Γιαρμάδες. Χνουδωτοί, πιο μεγάλοι, πιο νόστιμοι, πιο ζουμεροί και στο χρώμα πιο ροδακινί από τα ροδάκινα.

    Τα νεκταρίνια είναι στα ροδάκινα, ότι οι βανίλιες στα δαμάσκηνα.

  10. Akyla said

    Τα λεμονάτα, ευτυχώς, δεν έχουν εκλείψει ακόμη. Η παραγωγή τους πάντως είναι πολύ μικρή, γι’ αυτό και δεν βρίσκονται εύκολα στην αγορά. Απ’ όσο γνωρίζω καλλιεργούνται μόνο στο Πήλιο, και μάλιστα σε μια συγκεκριμένη περιοχή γύρω απ’ το χωριό Καραμπάσι (Άγ. Βλάσιος). Είναι, για μένα, τα πιο νόστιμα και ευωδιαστά ροδάκινα.

  11. @8: Μάλλον Νεραντζίδης.

    @10: Κοίτα να δεις τι μαθαίνω. Επειδή στο Βόλο τα βρίσκαμε παντού τα λεμονάτα, νόμιζα ότι είναι πανελλήνια ποικιλία.

  12. Εκτός απ’ το φρούτο, υπάρχει και το παπόρι:

  13. ΣοφίαΟικ said

    ΓΙαρμάδες δεν είναι τα μεγάλα κίτρινα ζουμερά (και λίγο άνοστα) ροδάκινα, που κάποια εποχή έιχαν κατακλίσει την αγορά εξαιτίας των επιδοτήσεων της ΕΕ; Ενώ τα «καλά» ροδάκινα ήταν για μας πάντα τα λευκόσαρκα,
    Θυμάμαι επίσης ότι κάποια χρονιά που ήμουνα γυμνάσιο, δεκαετία ’80, είχαν μοιραστεί στα σχολεία κάτι πεντάλιτροι τενεκέδες χυμός ροδάκινο, γιατί ειχαμε μεγάλη παραγωγη και πηγαιναν για θάψιμο κλπκλπ. δε θυμάμαι λεπτομερειες, θυμάμαι πάντως ότι οι συμμαθητές μου που ήταν απο πιο λαικές οκογένεις είχαν παρει ένα- δυο κουτιά για το σπίτι ο καθενας (όσο μπορούσαν να κουβαλήσουν), αλλά οι υπόλοιποι το σνομπάραμε γιατί φυσικά πράγμα που στο δίνουν τσάμπα και που είναι σε συσκευασία σαν κονσέρβα πεντε λίτρων με μια σκέτη ασπρη ετικέτα, πως είναι δυνατό να είναι καλό; Κια θυμάμαι που μας έλεγανκα΄ποιοι ότι αυτά ειναι για πέταμα και τα μοιράζουν στα παιδιά κλπκλπ. Μάλιστα με είχαν τρομάξει τόσο πολύ ότ είναι για πέταμα που δεν δοκίμασα καν, παρόλο που μας το μοίραζαν και με το ποτήρι σταδιαλλέιματα.
    Αλλά πιο πολύ θυμάμαιπου κάποοι μεγαλύτεροι μαθητές έπαιζαν με το χυμό ροδάκινο και είχε γίνει το γυμναστηριο μαντάρα. Καθόταν μετά ο επιστατης με το λάστιχο κι έριχνε νερά, μπας και ξεφορτωθεί τις μύγες

  14. Παραδόξως (για την εγγύτητα με την Τουρκία) ροδάκινα τα ήξερα πάντα, μέχρι που τάκουσα γιαρμάδες σε διακοπές στην Κρήτη -έβγαλα το συμπέρασμα τότε ότι σήμαινε όλα τα ροδάκινα. Νεκταρίνια θα πρωτοέφαγα αφού μπήκαμε στην ΕΟΚ, μπορεί και φοιτητής… Γενικώς με τα φρούτα είναι είναι (άλλο ένα) μπέρδεμα βορρά-νότου· καΐσια-βερύκοκα, ερίκια/ιρίκια-κορόμηλα ,κ.λ.π.

    Να πάτε στην παραλία Κόρακα στο Ροδάκινο Ρεθύμνου.

  15. sarant said

    Ναι, ξέχασα να αναφερθώ στο Ροδάκινο Ρεθύμνου -που το έκαψαν κι οι Γερμανοί…

  16. π2 said

    Ναι, Σοφία, τα θυμάμαι κι εγώ τα πεντάλιτρα με χυμό ροδάκινου. Αποτέλεσαν τη χαριστική βολή στον αντικληρικαλισμό μου, γιατί είχαμε έναν αντιπαθέστατο παπά στα θρησκευτικά, κοιλιόδουλο, εξηνταβελόνη και τρακαδόρο, ο οποίος μας έβαλε να μεταφέρουμε στο αυτοκίνητό του τα πεντάλιτρα που περίσσεψαν επειδή κάποιοι δεν τα ήθελαν. Δεν είχε καν τη στοιχειώδη κουτοπονηριά να ισχυριστεί ότι τα ήθελε για την ενορία.

    Μια χαρά ήταν ο χυμός πάντως, σε αντίθεση με τις φετινές σταφίδες.

  17. BobLoopas said

    Κι ένα ροδάκινο Δημήτρη Κοσμόπουλου:

    Το Γενέσιον του Προδρόμου

    Χρυσὸ τὸ χρῶμα νὰ γεμίσει μάτι καὶ ψυχή.
    Ἐρέβια, μαύρη πεταλούδα, δῶσ᾿ μου τὸν ὕπνο νήδυμο
    σκαμμένο ἀπὸ τῶν τζιτζικιῶν τὰ λεπιδόπτερα τραγούδια.
    Ροδάκινο, μαλαματένιο μεσημέρι, μὲ κουκούτσι μαῦρο χῶμα.

    Κατρακυλᾶνε οἱ τενεκέδες ἄδειες σημασίες.

    «Τώρα νὰ ζήσεις σὰν θαμμένος στὴν δική μου γῆ»,
    μοῦ εἶπε μὲ τὰ μάτια τοῦ τὰ περιστέρια, ὁ Πρόδρομος ὁ Στάφυλος,
    «τὴν μέρα ποὺ γεννήθηκα ν᾿ ἀνακατώνεις μὲ τὰ δάχτυλα
    τὶς ἅγιές μου φωτιές».

    Τὰ στάχυα ἐξανεμίζονται στὰ πέτρινα ἁλώνια
    κι οἱ φαλκονέρες τοῦ ἕλους, οἱ νερόβραστοι μουλιάπες
    δίχως ποτέ τους νὰ νηστέψουν, ψάχνουν περιστέρια ψηφιακά.

  18. BobLoopas said

  19. Y N said

    Ενδιαφέρουσες οι πληροφορίες του σημερινού άρθρου. Στην περιοχή Κοζάνης τα ροδάκινα λέγονται, στην τοπική διάλεκτο, «δρόκινα» και αναρωτιέμαι αν είναι επιβίωση της αρχικής ονομασίας που αναφέρετε ή αντιμετάθεση της αντιμετάθεσης….

  20. BobLoopas said

    Κι ένα στον Καρούζο (Ίκαρος, Βου τόμος), αλλά δεν το αντιγράφω ολόκληρο με τίποτα.

    ΩΔΙΚΗ SEMPER ΑΝΤΙ-ΜΗΔΕΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΜΗΔΕΝΟΣ
    …..
    «διαταράχτηκα. στο χνουδωτό ροδάκινο μέσα
    τι γίνεται»;
    …..

  21. Immortalité said

    Διάβαζα την ανάρτηση τρώγοντας ένα νεκταρίνι 🙂

    Μπραβό κομ τουζούρ Νίκο! Έτσι σιγά σιγά θα συμπληρωθεί η φρουτοοικογένεια.

    @5 Π2, εντύπωση μου κάνει διατί εδώ λέμε γιαρμάδες τα φρούτα που έχουν λίγο χνουδωτή φλούδα, η οποία αποχωρίζεται εύκολα από τη σάρκα καμιά φορά και χωρίς μαχαίρι. Είναι το κατάλληλο φρούτο (μαζί με το καρπούζι) για να κάνεις την μπλούζα σου χάλια άμα το δαγκώσεις απρόσεκτα διότι είναι πολύ ζουμερό. Ροδάκινο λέμε το άλλο το ζουμερό, αλλά όχι τόσο, που η φλούδα του λεία (αλλά όχι όπως του νεκταρινιού) και τρώγεται και ακαθάριστο.

    Όντως τα λεμονάτα δεν έχουν εκλείψει, (ούτε φυσικά οι γιαρμάδες) και κάθε φορά που πάω στο Βόλο τα τσακίζω!

    Όσο για τα «πρωτοφανήσιμα» εμείς εδώ τα λέμε πρωιμάκια και τα τελευταία της σαιζόν οψιμάκια.
    (Αυτά τα οψιμάκια μου στοίχησαν κάποτε ένα σκραμπλ με το ψ σε τριπλή αξία και διπλή αξία λέξης. Και τι να πεις; ότι δεν πιάνονται γιατί δε τα έχει ο Μπάμπι;)

  22. Μπουκανιέρος said

    16 Αναφέρεσαι στις σταφίδες που μοίρασαν (μαζί με πορτοκάλια, πράσινα μήλα και αγγουράκια) φέτος στα σκολειά, προφανώς.
    Ξέρει κανείς τι λογής «Ευρωπαϊκό πρόγραμμα» είναι τούτο, κι αν μεταφέρει κάποιο κρυφό νόημα; 🙂

  23. π2 said

    #19: γκουγκλίζεται το δρόκινο, απ’ ό,τι βλέπω, σε ευφάνταστο τοπικό μενού.

  24. π2 said

    Μπουκανιέρε, ναι. Ευρωπαϊκό πρόγραμμα προώθησης των φρούτων. Εκ των υστέρων διαψεύσθηκε από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης το δημοσίευμα της Καθημερινής σύμφωνα με το οποίο ανιχνεύτηκαν επικίνδυνα φυτοφάρμακα στις σταφίδες, που ήταν, λέει και ΠΟΠ, τρομάρα τους. Κρίνοντας από τα μισόλογα της διάψευσης, μάλλον ανιχνεύθηκαν όντως ίχνη φυτοφαρμάκων, απλώς εντός των επιτρεπτών ορίων. Αυτό που ξέρω είναι ότι οι σταφίδες που μοίρασαν ήταν άθλιες, κι αν υπολογίζουν να προωθήσουν με άνοστες αποξηραμένες σταφίδες την κατανάλωση φρούτων, είναι μεγάλα φρούτα.

  25. Μα και το ροδάκινο από την παλιό Ασία έχει έρθει;
    Τι θα γίνει τελικά με όλα αυτά τα ανθελληνικά φρούτα..
    Υπάρχει κάποιο γνήσιο αρχαίο Ελληνικό φρούτο για να τρώμε εμείς οι εθνικιστές;

    Τέλος πάντων, και εγώ θυμάμαι τους γερμάδες –γιαρμάδες ζουμερούς και χνουδωτούς.
    Εκπληκτικό φρούτο, δεν το πιστεύω ότι δεν υπάρχει πιά!
    Ώστε για αυτό τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει τα ροδάκινα σαν τούβλα, στεγνά λες και είναι μήλα.

    Που θα πάει αυτή η ιστορία δεν ξέρω.
    Οι ντομάτες είναι πλέον χωρίς γεύση, άνοστες, αλλά ανθεκτικές υποτίθεται στα παράσιτα.
    Τα καρπούζια επίσης,
    Τα αγγούρια τα τρως και πας στον άλλο κόσμο.
    Εντάξει, να εξυπηρετηθούν οι αγρότες αλλά να τρώγεται και το ρημάδι το φρούτο..

  26. bernardina said

    Η γιαγιά μου τους έλεγε γερμάδες…

    Θυμάμαι κι εγώ τις κονσέρβες με το χυμό (αν και πιο πολύ με πούλπα έμοιαζε…) που ξεχεριαζόμασταν να κουβαλάμε μετά το σχόλασμα.
    Όπως και την περιπέτεια κάποιων φίλων, που φοιτητές στη Σαλονίκη, αποφάσισαν να μαζέψουν ροδάκινα για χαρτζιλίκι -και κατάλαβαν τι εστί… βερίκοκο 😆 , αφού τους έπιασε τρελή φαγούρα από το χνούδι και τα παράτησαν στο δεκάλεπτο, τα κακομαθημένα παιδιά της πόλης.

    Αχ, και να ΄χα ένα λεμονάτο τώρα…

  27. Immortalité said

    Θα ορκιζόμουν ότι το πάτησα

  28. LandS said

    #13.
    Αντιθέτως, ο γιαρμάς είναι πολύ νοστιμότερος (άντε πιο γλυκός, γιατί per gustibus…) από το ροδάκινο.

    Τα ροδάκινα προτιμούνται στο εμπόριο, και συνεπώς στις επιδοτήσεις και στις «αποσύρσεις» της δεκαετίας το ’80, των γιαρμάδων γιατί δεν είναι ζουμερά και διατηρούνται περισσότερο. Στα ψυγεία (του έμπορα, όχι του καταναλωτή) δεν «σπάει» η σάρκα τους. Επίσης, είναι σκληρά και δεν «χτυπάνε» στην συσκευασία, κλπ.
    Παλιά, όταν έρχονταν φίλοι από την Αγγλία τους έδινα γιαρμά και επέμενα ότι είναι greek peach διαφορετικό από το ξυνό με υφή ροκανιδιού (δεν πρόκειται για λάθος ή …αντιμετάθεση) που ήξεραν στην πατρίδα τους.

  29. μόνο εμένα ανατριχιάζει το χνούδι του ροδάκινου/γιαρμά;

  30. Immortalité said

    και τον Π2 αφού 🙂
    (το ροδάκινο δεν έχει χνούδι)

  31. LandS said

    Περισσότερα για τα ροδάκινα και τον γιαρμά εδώ: http://www.noikokyra.gr/modules.php?name=News&file=article&sid=470

    Προσοχή: Νοικοκυρά και όχι Νικοκυρά!

  32. gbaloglou said

    Καθόλου δεν με πείθει ο ισχυρισμός του Dr. Moshe για την «σεφταλιά», καθώς δεν υπάρχει καμμία απολύτως μαρτυρία για Τουρκοκύπριο ‘σεφ’ ονομαζόμενο «Αλί»! Πιο πιθανή μου φαίνεται η εκδοχή κάποιου Τουρκοκύπριου ψητά που κατέβασε κάποια ιδέα και είπε «θα σας φτιάξω ένα κεμπάπ πιο νόστιμο/ζουμερό και από σεφταλί (ροδάκινο)» ή κάποιου Ελληνοκύπριου ψητά για τα κεμπάπια του οποίου κάποιος Τουρκοκύπριος είπε «αυτό είναι νόστιμο/ζουμερό σαν σεφταλί (ροδάκινο)», ή ή ή… [Ας μας ετυμολογήσουν το «σεφταλί» οι Τουρκομαθείς για επιπλέον πιθανές ετυμολογήσεις της «σεφταλιάς»!]

  33. π2 said

    Πάνω που πείστηκα ότι λάθος τα θυμόμουν και ότι είχα μπερδέψει τους γερμάδες με τα νεκταρίνια, ήρθε το λινκ του 31 με τα γερμαδοροδάκινα και μπερδεύτηκα πλέον τελείως.

  34. sarant said

    Ευχαριστώ για τα επόμενα σχόλια!

    Μπομπ, ευχαριστώ για τα ποιήματα!

    YN-π2, πολύ γέλιο ο κατάλογος στα σουρδαγγλικά.

    Στάζιμπε, κι εμένα μ’ ανατρίχιαζαν παλιά τα ροδάκινα, τώρα τελευταία όχι, αλλά είναι λιγότερο χνουδωτά τα καινούργια.

  35. @32 Gbal, πάντως η άποψη του Dr. Moshe φαίνεται να είναι διαδεδομένη στην Τουρκία μια και στο συγκεκριμένο σάιτ που λινκάρω, πριν τη συνταγή, εξηγεί το πως πήρε το συγκεκριμένο κεμπάπ το όνομά του (ελεύθερη μετάφραση, οι πιο τουρκομαθείς ας με διορθώσουν):
    «Φυσικά δεν έχει καμία σχέση με ροδάκινα, απλά όταν κάποιος ρώτησε πως λέγεται το συγκεκριμένο κεμπάπ, επειδή ο μάστορα που το έφτιαχνε λεγόταλ Αλί, του απάντησε πως λέγεται «Σεφ Αλί Κεμπάπ!» και το σεφ-αλί, έγινε σεφταλί με τα χρόνια.»

  36. Παροράματα: *μάστορας, *λεγόταν

  37. gbaloglou said

    35

    Εμένα μου φαίνεται παραετυμολόγηση καραμπινάτη (εκ Τουρκίας εισαγόμενη, δεν φταίμε για όλα εμείς). [Αλήθεια πόσο παλιά είναι, πόσο παλιός είναι ο όρος «σεφταλιά», και από πότε αποκαλούσαν οι Τούρκοι, Έλληνες και λοιποί γείτονες «σεφ» τους δημιουργικούς ψητάδες;!]

  38. sarant said

    32: Γιώργο Μπαλόγλου, ίσως το δει ο Δρ Μόσε και παραθέσει επιχειρήματα, διότι ομολογώ ότι κι εγώ έχω ενδοιασμούς για τον Σεφ Αλί. Όμως δεν το έχω ψάξει, μπορεί να υπάρχει κάποιος φημισμένος σεφ. Το αστείο είναι πως από εκείνη την «ονοματολογική» ετυμολογική ανάρτηση έχει ήδη ανασκευαστεί η ετυμολόγηση της λ. τεφαρίκι, ενώ και για την λ. τρελοκαμπέρω, ενώ είχα κι εγώ πειστεί ότι παράγεται από τον Καμπέρο, βρήκα πρόσφατα μια πολύ ισχυρή ένδειξη ότι δεν είναι έτσι (όταν αξιωθώ θα γράψω κάτι).

  39. @37-38, τι να πω ιδέα δεν έχω. Προσωπικά μ’αρέσει να πιστεύω στις ονοματολογικές ετυμολογίες, έτσι απλά επειδή έχουν πλάκα! 🙂 (και στεναχωριέμαι αντίστοιχα όταν καταρίπτονται!)

    Πάντως κοιτάξτε ένα ωραίο που βρήκα ψάχνοντας για τις σεφταλιές: Το μεγάλο σκάνδαλο της σεφταλιάς, 1998

  40. voulagx said

    #33 Π2, μη μερδευεσαι, ο Σαραντ καλα τα λεει σε γενικες γραμμες. Τα νεκταρινια δεν εχουν χνουδι, οσο για τον γιαρμα, να ενα ενδιαφερον αρθρo της Livepedia : http://www.livepedia.gr/index.php?title=%CE%93%CE%B9%CE%B1%CF%81%CE%BC%CE%AC%CF%82
    Εδω
    http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A1%CE%BF%CE%B4%CE%AC%CE%BA%CE%B9%CE%BD%CE%BF
    βλεπω οτι η βικι κατατασσει τα σανγκουΐνια στα ροδακινα!!!!
    Θυμαμαι παντως απ’ τα παιδικα μου χρονια οτι τριβαμε τα ροδακινα (εννοειται πως δεν τα αγοραζαμε) στα ρουχα μας για να τα καθαρισουμε καπως απο το χνουδι και να τα φαμε.

  41. Ηλεφούφουτος said

    Με τους γΕρμάδες συμφιλιώθηκα μεγάλος. Παλιά τους μισούσα, γιατί με έβαζαν να τους τρώω με τη φλούδα επειδή και καλά έχει βιταμίνες και ανατρίχιαζα από το χνούδι.
    Επομένως όχι, Στάζυμπε, δεν είσαι καθόλου μόνος.
    Δεν το είχα προσέξει πάντως ότι αποσύρονται από την αγορά. Πολύ θα στεναχωρηθώ, γιατί ανακάλυψα εκ των υστέρων τις ζουμερές τους χάρες.
    Τα θυμάμαι τα πεντόλιτρα που μας δίνανε στο σχολείο. Διαφημίζονταν όμως για κοινωνικό έργο του ΠΑΣΟΚ, αυτό με την ΕΟΚ δεν το είχα αντιληφθεί. Θυμάμαι ότι κάποιοι συμμαθητές τα σνομπάρανε, ίσως λόγω δεξιών γονιών, και κατέληγα καμιά φορά με διπλή δόση.
    Τα πρώτα χρόνια μετά την ένταξη στην ΕΟΚ το ροδάκινο ήταν εμβληματικό στην αντιεοκική ρητορική, με την εικόνα χιλιάδων ώριμων ζουμερών ροδάκινων να θάβονται στη χωματερή. Το είχε αξιοποιήσει και ο Μαραγκός στην ταινία «Τι Έχουν να Δουν τα Μάτια μου». Σύμβολο και καμάρι της Ελλάδας που έμπαινε στη «γερασμένη Ευρώπη», αενώ αποδεικνύεται ότι η Ευρώπη ήταν μία χωματερή

    Εντυπωσιακή η πληροφορία για τα δρόκινα.

    Η ιστορία που μετέφρασε ο Στέλιος, με κάποιον Τούρκο που κάποιος τον ρώτησε κλπ. μου θυμίζει Νατσούλη.

    Όντως πολύ ζουμερό αυτό το άρθρο! Αγαπητέ Νικοκύρη, μια διόρθωση μόνο τόνου: πέρσικι τα ροδάκινα στα Ρώσικα και όχι περσικί.

  42. Σπύρος said

    Απο ηλικιωμένους κερκυραίους άκουσα πολλές φορές το »δοράκινο» αλλά και το »πέρσουκο», ειδικά στη φράση: »Πέρσι ήτανε πέρσουκα» (Πέρυσι ήταν διαφορετικά, κάτι σαν το »last year…» της γνωστής διαφήμισης)

  43. Νέο kid στο block said

    Η σιεφταλιά -ως γνωστόν -είναι από 100% χοιρινό κρέας ,μπαχάρια και μυρωδικά τυλιγμένα σε χοιρινή πάνα (μπόλια ή σκέπη όπως λέγεται στη Ρούμελη). Πιστεύω λοιπόν ότι είναι κομματάκι δύσκολο ο περίφημος σέφης Αλί να καταδέχτηκε να πιάσει τα ‘βρωμερά’ χοιρινά. Βέβαια δεν είναι και απίθανο (αν συνυπολογιστεί ότι οι Τουρκοκύπριοι δεν είναι και οι φανατικότεροι των μουσουλμάνων ή για να το πω σωστότερα, δεν είναι φανατικά θρησκευόμενοι) αλλά γενικά διαισθητικά δεν πολυκολλάει.
    Πάντως η λέξη σεφ χρησιμοποιείται ευρέως από τους τούρκους (τώρα από πότε, θα σας γελάσω) και τους Έλληνες στην Κύπρο, μάλιστα την έχω ακούσει εξελληνισμένη ως ‘Ο σέφης τάδε…’

  44. Για τη σεφταλιά τείνω να συμφωνήσω, σε γενικές γραμμές, με όσα γράφει ο Μπαλό. Μπορεί το σχήμα της σεφταλιάς να μη μοιάζει με ροδάκινο, αλλά γιατί να μείνουμε στο σχήμα; Στο κάτω κάτω, η σεφταλιά, όπως και το ροδάκινο, είναι ζουμερή και περιβάλλεται από λεπτό περίβλημα (τη λεγόμενη πάννα στα κουμπαρικά ή μπόλια στα καλαμαρίστικα).

  45. BobLoopas said

    34: Και στο «υστερόγραφο της δόξας» ροδάκινα…

    κι ο Μάρκος Μέσκος (Ίσκιος της γης):

    Χώμα στα μάτια, χώμα στα μάτια.
    Το άλογο δεν μιλάει πάρεξ τη γλώσσα του.
    Κακοποιό πουλί ο σπουργίτης.
    -Γκρίζο σινιάλο της μέρας-
    και ο βρώμικος πελαργός περπατεί καμαρωτά
    δίπλα στα θερισμένα χωράφια,
    ροδάκινα φίλτατε που θα ταφούν
    στο λαρύγγι της γης,
    λεύκες ψιλόλιγνες σημάδια για πού
    βάλε με το νού σου.
    Το γαλάζιο πεύκο αμετακίνητο
    κοντά στη γρανιτένια γροθιά της τζένας
    και τα σύννεφα μόνο λευκό καϊμάκι
    τώρα και στ’ άλλο βουνό
    του Καρατάς ο μύθος
    κάτω απ’ τη φτέρνα του.
    Πόσα χιλιόμετρα θα πας ψηλά
    πόσα κατά τη θάλασσα

    κι η Λένα Παππά (να ‘ναι καλά οι Κατσιμίχες, από ‘κει την έμαθα κάαααποτε)

    Στιγμιότυπο

    Κάθησε ἐκεῖ πρόσεχε μή χύσεις τό γάλα σου.

    Μαμά γιατί τό γάλα εἶναι ἄσπρο
    πότε θά μοῦ πάρεις ἕνα ποδήλατο
    ποῦ πάει ὁ ἥλιος ὅταν δύσει
    ποιός ἀνάβει τά ἄστρα
    πεθαίνουν οἱ κοῦκλες;

    Τί θά πεῖ φωτόνια
    ὑπάρχει στ’ἀλήθεια ἡ φεγγαρόλουστη
    τί εἶναι τά χάπια τῆς εὐτυχίας
    ποῦ εἶναι τό τόπι μου
    ποιός ἔμαθε τά πουλιά νά τραγουδοῦν
    πότε παντρεύονται τά μερμήγκια
    γιατί μετά τό καλοκαίρι ἔρχεται ὁ χειμώνας
    τί θά πεῖ κρίσιμη ἡλικία
    ποιός γέννησε τό Θεό
    γιατί πεθαίνουμε
    μιλᾶνε τά ψάρια;
    Γιατί ἡ Κοκκινοσκουφίτσα πῆγε στό δάσος
    ἀφοῦ ἤξερε πώς ἦταν ἐκεῖ ὁ λύκος
    τί θά πεῖ βόμβα μεγατόννων
    γερνᾶνε οἱ ἄγγελοι;
    Γιατί νά μήν έχουμε καί μεῖς φτερά
    πῶς γίνεται ἡ πλύση ἐγκεφάλου
    τί χρειάζονται οἱ μῦγες
    θά μέ ξεχάσεις ὅταν πεθάνεις;
    Πότε θά πᾶμε ταξίδι στό φεγγάρι
    σ’ ἀρέσουν τά ροδάκινα
    ποῦ βρίσκεται τό ἀθάνατο νερό
    Γιατί ἔκανες «ἄχ»
    κάθε πότε γίνονται οἱ πόλεμοι
    τίς φοβᾶσαι τίς κατσαρίδες
    οἱ κουτοί πᾶνε στόν Παράδεισο
    ποῦ εἶναι ὁ Παράδεισος
    – γιατί δεν μοῦ ἀπαντᾶς;

    Μαμά ὅταν μιλάει κανείς πολύ
    τελειώνει κάποτε ἡ φωνή του;

  46. Μπουκανιέρος said

    Ως προς το νατσουλισμό (το χαραχτηρισμό, εννοώ), με πρόλαβε ο Ηλεφού.
    Νομίζω πάντως ότι ο Δρ Μοσέ δεν τους συνηθίζει – όμως σ’ αυτή την περίπτωση μάλλον έκανε τρίλιζα.
    Χαίρομαι για το 38 γιατί ο Καμπέρος μου είχε κάτσει κάπως.

  47. ppan said

    Αγαπητοί μου φίλοι, συγχωρεστε με που το βάζω εδώ, είναι πολύ επείγον και φοβάμαι μην δεν το δείτε στο καταλληλο σημείο.
    Στο νημα «Το εθνος , το γενςο και δυο φίλοι, κάποιος είχε δώσει ένα τσιτατο του Συνεχιστή του Θεοφάνη, κάποια λόγια που αποδίδονται στον Θεόφιλο “άλογον το οικείον δούναι ετέροις καλόν και την των όντων γνώσιν έκδοτον ποιήσαι τοις έθνεσι, δι ης το Ρωμαίων γένος θαυμάζεται…”, σε απαντηση στον Χαλίφη που ήθελε να εξαγοράσει τον Ιωάννη τον Γραμματικό ή κάπως έτσι. Το ψάχνω στο κείμενο του Συνεχιστή του Θεοφάνη και δεν το βρίσκω αν και τοχω ξεψαχνίσει και το γκουγκλισμα με παει όλο σε κάποια ελλαδολατρικα πυ φαίνεται ναχουν την ιδια ακριβώς πηγη κι όλα παραπέμπουν σε παραπομπή στο «Η παιδεία στο Βυζαντιο» του Τσαμπή.
    Έχει καποιος ιδέα πού βρίσκεται στο πρωτότυπο κείμενο και να βρίκεται όντως;
    Ευχαριστώ, θα σας είμαι υπόχρεη

  48. Μπουκανιέρος said

    42 Σωστά.
    Η παροιμία ολόκληρη: «Επέρσι ήτανε πέρσουκα και φέτο είναι βερύκουκα».

  49. Ηλεφούφουτος said

    σχ. 44 κάτι αντίστοιχο με τη λογική του ονόματος arancini για τη σικελική σπεσιαλίτε που πέρασε και στην αστυνομική λογοτεχνία μέσω Μονταλμπάνο, δηλαδή.

  50. BobLoopas said

    34 και στη «σονάτα» επίσης:
    …»κρατημένη απ’ το χέρι μιας μικρής φίλης μου ροδακινιάς όλο φως και ροζ λουλούδια»…

  51. Γειά σου Νίκο, όπως πάντα εντυπωσιακός (και ζουμερός).

    Και μένα δε μου φαίνεται πιστευτός ο Σεφ αλής.

    Θυμάμαι, όταν ήμουνα πολύ μικρός, πήγαινα με τους γονείς μου και την παρέα τους στον Καρέα για πεζοπορία και καταλήγαμε σε κάτι εστιατόρια, που τα είχαν προφανώς κάτοικοι της περιοχής, που ήταν τότε πρόσφυγες, Έλληνες από τη Ρουμανία.

    Εκεί παράγγελναν μιτιτέι και σιφταλί,(ή τσιφταλί, πάνε χρόνια και δε θυμάμαι,και η λέξη μου έχει μπλεχτεί και με το τσιφτελί, το όργανο). Σπεσιαλιτέ ρουμάνικες με κιμά, κεφτέδες.

    Έψαξα τώρα στη ρουμάνικη κουζίνα, και βρήκα :

    http://www.gustos.ro/retete-culinare/chiftele-din-carne.html

    Chiftele, στον ενικό Chiftea

    Γιατί όχι λοιπόν, από το κεφτές, κοπτόν, κλπ, με κάποιο τσιτακισμό;

  52. sarant said

    48: Και τι θα πει η παροιμία;

    50: Μπομπ, θα πάρεις μέιλ αν ισχύει η αντρέσα που δίνεις όταν μπαίνεις στο ιστολόγιο.

    51: Καπετάνιε, η χρήση στα ρουμάνικα είναι σημαντικό επιχείρημα εναντίον του Σεφ Αλή (διότι θα σημαίνει ότι δεν είναι μόνο κυπριωτισμός), αλλά αυτό με το κοπτόν δεν ισχύει, ο κεφτές είναι αναντάμ μπαμπαντάμ τουρκοπέρσικος.

  53. Α, να λοιπόν, όλοι κρύβουμε μέσα μας έναν Πορτοκάλο. Έχεις γράψει κάπου για τον κεφτέ;

  54. BobLoopas said

    52: και βέβαια ισχύει.
    Την καληνύχτα μου σε όλους…
    (ώρα Συδνεϊάδος 11:50)

  55. @51: Ναι, φυσικά το «Chiftele» πράγματι μοιάζει πολύ με τη «σεφταλιά». Βέβαια αυτά δεν είναι σεφταλιές, απλοί κεφτέδες είναι. Δηλαδή, θέλω να πω, η σεφταλιά δεν υπάρχει στη Ρουμάνικη κουζίνα, υπάρχει; Οπότε από πού κι ως πού να δανείστηκαν οι Κύπριοι την ονομασία;

    @43: Στην αποκείθε μεριά της πράσινης γραμμής τις φτιάχνουν με αρνίσιο, μοσχαρίσιο, ή ανάμικτο κιμά, και αρνίσια μπόλια. 🙂

  56. sarant said

    Καπετάνιε, ξέχασα να βάλω τον λίκνο:
    https://sarantakos.wordpress.com/2009/03/08/keftedes/

  57. ti zoe sauto to blog said

    52
    Υπάρχει σουβλατζίδικο στου Ψυρρή , που λέγεται «και φταις» (αυτοπορτοκαλισμός )!

    Α, το ιστορικό Ροδάκινο Ρεθύμνου ! κάναμε κάτι γλέντια εκεί … ας μη συνεχίσω καλύτερα .

  58. 56
    Νίκο, σ΄ευχαριστώ.

    55,
    δε λέω, ότι ο ένας το πήρε από τον άλλον, απλά, το αναφέρω.Το ρουμάνικο βγαίνει μάλλον από τον τούρκικο κεφτέ. Ίσως και το Κυπριακό.

  59. π2 said

    Ppan (#47), πρωτότυπο εδώ. Προσοχή, πρόκειται για pdf 50 GB ενός τόμου χιλίων σελίδων.

  60. π2 said

    50 ΜΒ εννοούσα.

  61. ppan said

    Φχαριστώ Π2 αλλα εχω και το πρωτότυπο, την Πατρολογία δηλαδή σε χάρτινη μορφή, ανατυπωση δηλαδή τηςν εκδοσης του 1863, δίπλα μου. Απλά δεν βρίσκω την φράση αυτή, τουλάχιστον στον «Λόγο Γ: Περί της βασιλείας Θεοφίλου υιου Μιχαήλ» όπου λογικά θα βρισκόταν. Αυτόν τον ξεψάχνισα και δεν , εκτός αν ταχω χάσει, το πιθανότερο δηλαδή. Έλεγα μήπως υπάρχει πουθενα ο στίχος, μηπως τον έχει αυτος ο «Παιδεία στο ΒΥζαντιο»

  62. ppan said

    Και το λικνο δεν μου ανοίγει, όχι ότι έχει σημασία.

  63. ti zoe sauto to blog said

    Παρεμπιπτόντως στην Κρήτη γνώρισα και τον Μαμαλάκη (που λέγατε στους κεφτέδες ) και μόνο συμπαθή δεν τον βρήκα.
    Καθόταν ολόκληρο το βράδυ δίπλα μου , σε ένα πολύωρο κρητικό γλέντι , και παρά τις ευγενικές μου προσπάθειες δεν καταδέχτηκε ούτε μία φορά να μου μιλήσει.
    Σχεδόν προσβλητικά σνομπ , λαίμαργος και γενικά καμία σχέση με την τηλεοπτική του εικόνα , κι εγώ που μέχρι τότε τον συμπαθούσα , .ένιωσα ότι την πάτησα.

  64. @62: Παρότι λες ότι δεν έχει σημασία, δεν μπορώ να αντισταθώ στον πειρασμό να βοηθήσω μία «damsel in distress», αυτός έιναι ο λίκνος του Π2 διορθωμένος (είχε ένα περισευούμενο εισαγωγικό στο τέλος).

  65. π2 said

    Μερσί Στέλιο. PPan, το κείμενο υπάρχει, στη σελ. 190 της Πατρολογίας. Είναι βιβλίο Δ΄ και όχι Γ΄.

  66. sarant said

    47: Τπ βρήκα στο ΤΛΓ, αλλά από αυτό το μηχάνημα θα πάρεις τετραγωνάκια όπου είναι τα σκουληκάκια:

    ἡ αἴτησις
    λήψεται παρὰ φίλοις ἐπιεικέσι τε καὶ χρηστοῖς. χάρις δέ σοι κα- (15)
    ταβληθήσεται ὑπὲρ τούτου χρυσίου μὲν εἴκοσι κεντηνάρια, εἰρήνη
    δὲ καὶ σπονδαὶ ἀΐδιοί τε καὶ ἀτελεύτητοι. τοσούτοις μὲν ἐκεῖνος
    τὴν αὐτοῦ ἐξωνεῖτο παρουσίαν καὶ ἄφιξιν· ἀλλ’ ὁ Θεόφιλος ἀντα-
    ποκρίνας καὶ ἄλογον τὸ οἰκεῖον δοῦναι ἑτέροις καλὸν καὶ τὴν τῶν
    ὄντων γνῶσιν ἔκδοτον ποιῆσαι τοῖς ἔθνεσι, δι’ ἧς τὸ τῶν Ῥω- (20)
    μαίων γένος θαυμάζεταί τε καὶ τιμᾶται παρὰ πᾶσιν, ἐκείνῳ μὲν
    οὐκ ἐπένευσε, τοῦτον δὲ διὰ τιμῆς πλείονος σχὼν τὸν Ἰωάννην τοῦ @1
    (191.) πατριαρχικοῦ τότε θρόνου ἀντιποιούμενον κατὰ τὴν Θεσσαλονι-
    κέων μητρόπολιν, καὶ ὡς πλήρη σοφίας ὄντα καὶ ὡς οἰκειούμενον
    τούτῳ κατὰ συγγένειαν, χειροτονεῖν ἐγκελεύεται. (28) ὃς ἐπεὶ
    μετὰ τὴν χειροτονίαν κατὰ τὴν Θεσσαλονίκην ἐγένετο, εἶχε μὲν
    ἅπαντας τὴν αὐτοῦ εὐλαβουμένους τε καὶ τιμῶντας ἀρετήν, εἶχε (5)
    δὲ μᾶλλον τιμῶντας τοῦτον λαμπρότερον ἔκ τινος αἰτίας ἣν ὁ λόγος
    δηλοῖ. περὶ τὰς τῶν καρπῶν γονὰς στεῖρά πως τοσοῦτον ὡρᾶτο
    ἡ γῆ καὶ ἄτεκνος κατ’ ἐκεῖνο καιροῦ ὡς καὶ θάνατον κατεπείγε-
    σθαι. οὓς ἰδὼν τῷ τῆς συμπαθείας οἴκτῳ βληθεὶς μήτ’ ἀθυμεῖν
    παρῄνει μήτε μὴν συμφοραῖς ἐπαπόλλυσθαι, εἴγε δὴ βούλοιντο (10)
    τῆς τοῦ θεοῦ ἐπικουρίας

  67. sarant said

    Αργότερα, θα στείλω μέιλ αν δεν το έχεις βρει.

  68. Για τη σεφταλιά δεν έχω ιδέα, αλλά το şeftali/ροδάκινο προέρχεται φαίνεται από τα περσικά, και σημαίνει κάτι σαν «χοντρό δαμάσκηνο».

  69. gbaloglou said

    47 & 66:

    I. Bekker, Theophanes Continuatus, Ioannes Cameniata, Symeon Magister, Georgius Monachus [Corpus scriptorum historiae Byzantinae. Bonn: Weber, 1838], *σελίδα 190*

  70. @44: περιβάλλεται από λεπτό περίβλημα

    Κοίτα να δεις τι πήγα κι έγραψα ο άθρωπας. (Πβ. «το πτώμα του νεκρού Γολιάθ, ο οποίος απεβίωσε από θάνατο που απέβη μοιραίος».)

  71. Μαρία said

    68
    Το i μετά το a πώς εξηγείται; Λόγω του δανεισμού;

  72. Μαρία said

    44, 70 Πώς κάνεις έτσι!
    σκέπη στα βορειοκαλαμαρίστικα.

  73. gbaloglou said

    Ζουμερές Περσίδες*

    *Μαλτέζες μάλλον, δεν είναι μόνον τα ροδάκινα που απατούν 🙂

  74. Μπουκανιέρος said

    52α
    Άλλο πέρσι, άλλο φέτος (το είπε ήδη κι ο Σπύρος παραπάνω, νομίζω).

  75. Μαρία said

    74 Ναι το είπε. Το άλλο ουδέτερο ή για δυσάρεστη αλλαγή;

  76. ppan said

    Παιδιά, ευχαριστώ ΠΑΡΑ ΠΑΡΑ ΠΟΛΥ! συγνώμη για τις κραυγές, αλλά πραγματικά με σώζετε!
    Έψαχνα ώρες, και θα έψαχνα κι άλλες.
    Ευχαριστώ, είστε καταπληκτικοί!

  77. #44 #72 κι ἐγὼ σκέπη τὴν ξέρω.

    Κάτω ἀπ’τὸν ἥλιο ψήνονταν τῆς Κύπρου οἱ σεφταλιές
    καὶ φύτρωναν ῥοδακινιὲς μικρὲς στὰ περιβόλια,
    τὶς νύχτες μένανε οἱ πάννες καθαρές,
    τότε ποὺ σ΄ἔφερναν Τιπούκειτε στὴν μπόλια.

  78. Μπουκανιέρος said

    75 Οτιδήποτε. Αλλάξανε τα πράματα.
    (Στην πράξη βέβαια, πιο συχνά σου διαμαρτύρεται ο άλλος για κάποια αλλαγή που δεν τον βολεύει!)

  79. 71 Έτσι υποθέτω.

  80. Μαρία said

    79 Να υποθέσω οτι κάποιοι Τούρκοι θα το προφέρουν «λάθος»;

  81. To chi στα ρουμάνικα προφέρεται κι, όπως στα ιταλικά. Οπότε οι chiftele είναι απλώς κεφτέδες, είτε απευθείας από τα ελληνικά είτε από την ίδια ασιατική προέλευση όπως και οι ελληνικοί κεφτέδες, και δεν λύνουν το μυστήριο της σεφταλιάς.

    Τωρα κάποιος ρουμανομαθής γαστρονόμος να μας εξηγήσει τη διαφορά των chiftele από τα metitei… Ίσως ό,τι τα κεφτεδάκια από τα σουτζουκάκια;

  82. νέο kid στο block said

    80 Ναι, να το υποθέσετε.

  83. Μαρία said

    82
    Ευχαριστούμε 🙂

  84. sarant said

    74: Μερσί

    81: Άρα, η υπόθεση για τον Σεφ Αλή δεν δέχεται ρουμανικό πλήγμα. Άσε που έχω ένα ντεζαβουδάκι ότι την έχουμε ξανακάνει αυτή τη συζήτηση 🙂

  85. νέο kid στο block said

    83 Παρακαλούμε! 🙂

  86. χαχά, ἄκου ντεζαβουδάκι! κυκλοφορεῖ καὶ σὲ καραμελίτσα σὰν τὸ ῥαντεβουδάκι;

  87. @77: Κορνήλιε, οι πάνες είναι κάθε άλλο παρά καθαρές!

    @86: Κορνήλιε iterum, είσαι πολύ νέος για να ξέρεις τα ραντεβουδάκια. Αυτά είναι από την εποχή της θειας μου.

  88. #87 εἴπαμε, γράφω πολυτονικὸ σὲ περγαμηνὴ μὲ κάλαμο, τρώω ῥαντεβουδάκια, φοράω περούκα μὲ τρίκωχο καὶ φωτίζω τὸ δωμάτιό μου μὲ σπαρματσέτα.

  89. sarant said

    87: Μου φαίνεται ότι έξυσε πληγή η αναφορά σε πάνες 🙂

  90. Όσον αφορά στην πολύκροτη υπόθεση του şef Ali, να επισημάνω εδώ ότι στο λίκνο του Δύτη (#68) βλέπουμε ότι το şef λημματογραφείται σε τουρκικό λεξικό ήδη από το 1924.
    Άρα, εάν η σεφταλιά είναι σχετικά πρόσφατη ανακάλυψη, και δεν υπήρχε ξέρω γω έναν αιώνα πριν, τότε ο Ali παραμένει στον αγώνα της διεκδίκησης της ετυμολογίας της!

    @88: Και στο ιστολόγιο πώς σχολιάζεις; Έχεις κάποιον να σου σκανάρει τις περγαμηνές; 😀

  91. Μαρία said

    89 Καλά, βαλτός είναι;

  92. gbaloglou said

    90

    Μετά από σύντομη περιήγηση στο διαδίκτυο μαθαίνω ότι η σεφταλιά ανάγεται στην εποχή της Φραγκοκρατίας! Ακόμη περισσότερο γέλιο προσφέρει το παρακάτω:

    Η σεφταλιά η όπως λέγεται το «έδεσμα του παραδείσου» προέρχεται από τις αρχαίες κυπριακές λέξεις σεφτ (μάγειρας) και τταλιά (το τούλι που καλύπτει τον κιμά). Είναι παραδοσιακό κυπριακό φαγητό.

  93. @89, 91: Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι πρόκειται για εγκάθετο, που μου κάνει ψυχολογικό πόλεμο. (Αν είχα ένα ευρώ για κάθε πάνα που αλλάζω, θα ήμανε εκατομμυριούχος τώρα.) 🙂

  94. @90: Μπαλό, ανακάλυψες το επόμενο βραβείο Γκας Πορτοκάλος! Γιά δώσε λίκνο.

  95. Τιπούκειτε ἡ ἐποχὴ ποὺ τὰ πεντοχίλιαρα ἔμπαιναν σὲ κοῦτες μὲ πάμπρερς πέρασε ἀνεπιστρεπτί!

  96. Επιστολή αναγνώστη στη Μακεδονία το 70 για την ελληνικότητα της κυπριακής διαλέκτου αποτελεί την παλιότερη εύρεση σεφταλιάς στο προσπελάσιμο ευρετηριασμένο σώμα εφημερίδων της Εθνικής Βιβλιοθήκης. Εντάξει, δεν είναι και λέξη που θα χρησιμοποιούσαν συχνά οι δημοσιογράφοι περασμένων αιώνων. Σημειωτέον, επίσης, ότι κάποιος Σεφταλίδης αναγγέλλει στην ίδια εφημερίδα το 78 τον επικείμενο γάμο του.

  97. gbaloglou said

    94

    http://www.lovecooking.gr/index.php?catid=58:foods&id=420:seftalia&option=com_content&view=article

  98. Μαρία said

    97 Χα, χα, εξαιρετικό!
    Τυγχάνει της ίδιας μεταχείρισης με τα σουβλάκια…

  99. gbaloglou said

    Εγώ πάντως επηρεάστηκα από την όλη συζήτηση και πριν κάτι ώρες κατέβηκα μέχρι το «Έτση» για σεφταλιές!

  100. @97: Μπαλό, εξαιρετικός ο λίκνος! Δεν τολμώ να φανταστώ ποιας μεταχείρισης έτυχαν οι σεφταλιές…

  101. sarant said

    Σεφτέ με τις σεφταλιές!

  102. Μπουκανιέρος said

    90 Στέλιο, το πρόβλημα δεν είναι στο αν (κι από πότε) υπήρχε η λέξη σεφ στα τούρκικα, ή στην Κύπρο, ή…
    Το πρόβλημα δημιουργείται όταν η παρετυμολογία υποβάλλει και σκηνοθετεί ολόκληρα σενάρια με γνωστά ιστορικά ή φανταστικά πρόσωπα – εφόσον δεν παρουσιάζεται κάποια τεκμηρίωση (αυτό ονομάζουμε «νατσουλισμό», νομίζω).
    Στη συγκεκριμένη περίπτωση, πρόσεξε ότι ο υποθετικός σεφ Αλής πρέπει να ήταν, πρώτον «τουρκοκύπριος μάγειρας» (μα τι άλλο;), δεύτερον «ονομαστός», και τρίτον «να ξεχάστηκε», αμέσως μετά – ώστε να εξηγήσουμε κι εκείνο το άτιμο το τ. Δηλ. να είχε ακριβώς εκείνες τις ιδιότητες που θα θέλαμε να είχε – αν θεωρούσαμε δεδομένη την προτεινόμενη παρετυμολογία.
    Δευτερεύον πρόβλημα είναι το αν θα μπορούσε (σε ποια ακριβώς εποχή;) να υπάρχει τουρκοκύπριος σεφ (που θα δούλευε πού, και θα απευθυνόταν σε ποιους;), ο οποίος θα δημιουργούσε ένα έδεσμα που είναι, ωστόσο, λαϊκό (όπως δείχνουν τα πράγματα, σήμερα τουλάχιστον). Όμως, η απόλυτη αδιαφορία για τέτοιες ιστορικές-πολιτισμικές πλευρές, αναχρονισμούς κλπ. είναι βασικό συστατικό του κλασικού νατσουλισμού (ο οποίος μπορεί π.χ. να θεωρήσει τα αυγά πολύτιμα εμπορεύματα, τον ελληνοχριστιανικό πατριωτισμό των μυλωνάδων δεδομένο κοκ.).

    93 Τιπού κουράγιο, υπάρχουν και χειρότερα (ακόμα και στον τομέα της πάνας).

  103. ὁ σέφτελος πόθεν;

  104. ὑπῆρχε καὶ μιὰ ταινία γιὰ τὰ ῥοδάκινα, μάθε γιὰ τὴν ΕΟΚ, κάπως ἔτσι ἀπ’ὅ,τι θυμᾶμαι.

  105. Μαρία said

    http://www.chef-dali.gr/

  106. sarant said

    103 Ποιος είναι πάλι ο σέφτελος;
    102: Νατσουλισμός ασφαλώς δεν είναι, για διάφορους λόγους -αλλά φοβάμαι ότι δεν είχε ψάξει ο ΘΜ όσο έπρεπε την τουρκική πλευρά των λέξεων, συν τοις άλλοις επειδή βρίσκω ότι το seftali στα τούρκικα (έχει κι ένα τσιγγελάκι κάτω από το s) δεν θα πει μόνο ροδάκινο, αλλά θα πει επίσης φιλί. Και τι μ’ αυτό, θα μου πεις -δεν ξέρω, αλλά θαρρώ πως αδυνατίζει λίγο ακόμα τον Αλί.

  107. Μαρία said

    106 α, Γουγλίζεται.
    β. Φιλί; Μήπως ειδικού τύπου πολύ ζουμερού;

  108. ppan said

    Αλήθεια δεν ξέρετε τον σέφτελο; γώ όλα αυτα τα ιδιωματικά που γράφετε πρώτη φορά εδώ τα διαβάζω, σε σημείο να ανησυχώ που δεν ξέρω τίποτε, αλλά τον σέφτελο τον άκουγα από μικρή, έδινε κι έπαιρνε, είναι και πιο συμπαθητικό από το «βλάκα» πχ.

  109. ἀκόμη κι ἐγὼ ποὺ δὲν σκαμπάζω ποντιακὰ τὸν σέφτελο τὸν ξέρω, μᾶλλον ἀπὸ τὸ «ἐμεῖς κι ἐμεῖς» τώρα ποὺ τὸ σκέπτομαι.

  110. ti zoe sauto to blog said

    Α , τον σέφτελο τον ήξερα από μια πόντια γριά ασθενή (είχα και αυτό το χαβά να μαθαίνω και λέξεις από τους ασθενείς).

    Θυμήθηκα κάποια νέα παιδιά από την Συρία (ασθενής και φίλοι του ) που μιλούσαν μια παράξενη γλώσσα που δεν ήταν αραβικά . Τους ρώτησα και μου είπαν ότι είναι αραμαϊκά .
    Η ιστορία των Ασσύριων είναι βέβαια γνωστή , αλλά εκείνο που μου έκανε εντύπωση ήταν η προφορά τους που μου φάνηκε πολύ κοντά στην ελληνική .
    Έχω δίκιο ; Ξέρει κανείς σχετικά ; Κανένα βιβλίο ίσως ;

  111. σίγουρα ὁ ἀραμαιόφωος ἦταν ἀσθενής; μπὰς κι ἦταν τίποτις δαιμονισμένος; 😛

  112. Μαρία said

    Γιατρέ, γιά ξανάκουσέ τα. Μήπως οι δικοί σου τα μιλούσαν με …ελληνική προφορά; 😉

  113. ti zoe sauto to blog said

    111
    και δεν ήταν και Πεντηκοστή !

    112
    αυτοί στο βίντεο θα πίστευα ότι μιλάνε αραβικά , δεν μπόρεσα να διακρίνω την διαφορά . Όμως ο ασθενής δεν ήξερε καθόλου ελληνικά και φίλοι του με το ζόρι τα μιλάγανε.

  114. Μαρία said

    113 Γι’ αυτό δηλώνεται ρητά στο ντοκιμαντέρ οτι αυτά που ακούμε δεν είναι αραβικά αλλά αραμαϊκά.
    Οι δικοί σου μπορεί να έκαναν παρέα με Τουρκοκρητικούς 🙂

  115. ti zoe sauto to blog said

    Εκείνο που θυμάμαι είναι ότι ήταν από κάποια ορεινά , πολύ απομονωμένα χωριά της Συρίας .
    Η εγγλέζικη Βίκι λέει ότι υπάρχουν πολλές διάλεκτοι.
    Ίσως και να μπορούν να θεωρηθούν και γλώσσες αφού δεν υπάρχει πάντα αμοιβαία κατανόηση.

  116. ti zoe sauto to blog said

    Το λινκ : Aramaic languages and dialects

  117. Μαρία said

    Πρόκειται για τα τρία χωριά στα οποία αναφέρεται στο ντοκυμαντέρ, στον Αντιλίβανο. Στο βίντεο βλέπουμε τη Μάλουλα.
    Παρόλο που βαριόμουν:-), το κοίταξα. Δες εδώ για τα αραμαϊκά που μιλιούνται σ’ αυτά τα χωριά.
    http://en.wikipedia.org/wiki/Western_Neo-Aramaic
    Έτσι κι αλλιώς ως σημιτική γλώσσα συγγενεύουν με τα αραβικά και τα εβραϊκά.

  118. Μπουκανιέρος said

    Αν δεν κάνω λάθος, τα αραμαϊκά δεν είναι κάτι διαφορετικό από τα συριακά – εννοώ τη γλώσσα στην οποία γράφτηκε ένα μέρος της πρώιμης χριστιανικής φιλολογίας (αυτή που συγκεντρώνεται στην Ανατολική Πατρολογία) και η οποία χρησίμεψε ίσως σαν πέρασμα (ενδιάμεση μετάφραση) προς τα αραβικά για κάποια αρχαιοελληνικά κείμενα.
    (Βέβαια πρέπει να υπήρχαν παραλλαγές/διάλεκτοι κλπ.)

  119. Μαρία said

    118 Το άρθρο της βίκι τα κατατάσσει στα μέσα αραμαϊκά και τα σημερινά στα νεοαραμαϊκά.

  120. Κασσάνδρα said

    Ανάποδα τα ξέρω, από πείρα.
    Στην λαϊκή, τουλάχιστον, πολύ σπάνια βρίσκω ροδάκινα ,που μου αρέσουν ,όλοι οι πάγκοι ειναι γεμάτοι γιαρμάδες.
    Η κύρια διαφορά γιαρμα\ροδάκινου είναι η φλούδα.Οταν ωριμάσουν οι καρποί ,ο γιαρμάς ξεφλουδίζεται ευκολα ενώ το ροδάκινο όχι.
    Και ακόμα το ροδάκινο έχει σφιχτή και τραγανή σάρκα που δεν έχει ο γιαρμάς.

  121. Zazula said

    Κι εγώ τους άκουγα συχνότερα γερμάδες παρά γιαρμάδες (και το google, με τις γνωστές υπερβολές του στον συνολικό αριθμό των ευρημάτων, το γερμάδες δίνει συχνότερα απαντώμενο — γεγονός όμως που δεν επιβεβαιώνεται από τα bing και altavista). Και μην ξεχνούμε ότι στην αιτιαστική λέγεται συχνά «τις γιαρμάδες». 🙂

    Τη σημασία γιαρμάς «δοκάρι εγκάρσιο συνδετικό άλλων δοκαριών, τραβέρσα» την αγνοούσα, αλλά η χαρακτηριστικότερη άλλη σημασία της λέξης (και η οποία με μπέρδευε όταν ήμουν παιδί και ταΐζαμε τα ζώα με τον παππού μου, μιας και δεν έβλεπα πουθενά ροδάκινα) είναι η «ζωοτροφή από αλεσμένο καλαμπόκι, πίτουρο σταριού και αλάτι» (που ευτυχώς λημματογραφείται στη livepedia).

    Κι εγώ πρόλαβα τους χυμούς ροδάκινο στο σχολείο, και κάποιο φεγγάρι θυμάμαι μας έδιναν και τενεκέδια κομπόστας. Εννοείται, φυσικά, ότι η κομπόστα ροδάκινο είναι η εμβληματικότερη μορφή κομπόστας λόγω του πολύ μεγάλου βαθμού βιομηχανοποίησής της (τη βρίσκεις παντού).

    Για τη λευκή σάρκα, τώρα, παρατηρώ πλέον ότι τα ίδια εξωτερικώς ροδάκινα ή νεκταρίνια είναι εν πολλοίς διαθέσιμα και σε λευκόσαρκη έκδοση.

  122. sarant said

    Καλημέρα!

    Να πω ότι εγώ ως παλιότερος αυτό το σοσιαλιστικό μέτρο της διανομής χυμού κτλ.. από ροδάκινα δεν το πρόλαβα.

    Γιαρμάς με την έννοια του 121 υπάρχει και στον χαρταετό, λέει κάμποσα ο Πολίτης στο Στου Χατζηφράγκου.

  123. espectador said

    Πάντα, όταν μιλάμε για ροδάκινα, θυμάμαι την περιγραφή του Στάινμπεκ από τα «Σταφύλια της οργής».

  124. espectador said

    Αυτοί που πουλάνε ροδάκινα θα μπορούσαν να θεωρηθούν και έμποροι «λευκής σαρκός»? 🙂

  125. Μπουκανιέρος said

    Καλημέρα.
    («Όσοι το χάλκεον χέρι κλπ.»)

    119 Ε, ναι, αυτό εννοούσα. Με την έννοια που είναι ενιαία τα ελληνικά.

  126. […] Το φρούτο από την Περσία […]

  127. outis said

    Ποικιλίες ροδάκινων, γνωστών στη Βέροια, όπως τις θυμάμαι από τον πατέρα μου:
    – Συμπύρηνα (σκληρά και μεγάλα, κατάλληλα για κονσέρβα,η σάρκα ποτέ δεν ξεκολλάει από το κουκούτσι)
    – Γιερμάδες (μαλακά, ξεφλουδίζονται εύκολα, χωρίζεται στα δύο το κουκούτσι και η σάρκα ξεκολλάει εύκολα)
    – Red Haven (ξενόφερτη ποικιλία, μεγάλα και όπως λέει το όνομά τους κόκκινα)
    – Νεκταρίνια

  128. outis said

    … και φυσικά
    – Λευκόσαρκα (σαν τους γιερμάδες ακριβώς, αλλά με άλλο άρωμα και άσπρη σάρκα, όνομα και πράμα)

  129. ti zoe sauto to blog said

    117 Μαρία μου
    ξέρεις δεν είναι μόνο τα 3 χωριά της Μάλουλα που μιλάνε αραμαϊκά στη Συρία .
    Ο συνολικός αριθμός των Ασσυρίων στη Συρία υπολογίζεται περίπου στο ένα εκατομμύριο Assyrian people , πολύς κόσμος και πολλές διάλεκτοι ή γλώσσες όπως είπαμε.

    Εδώ έχουμε 20 χωριά που μιλάνε μία ανατολίτικη μεν γλώσσα αλλά που ( κατά τη γνώμη μου) εύκολα διακρίνεται από τα αραβικά http://www.youtube.com/watch?v=AR2KHoghytI&feature=player_detailpage

    Συγνώμη από τους υπόλοιπους για το εκτός θέματος.

  130. Άσχετο αλλά επίκαιρο: δείτε εδώ http://www.skai.gr/news/politics/article/172289/ekklisi-anthropon-tou-politismou-ston-k-papoulia-/ την έκκληση 35 ανθρώπων του πνεύματος προς τον ΠτΔ. Μόνο εμένα μου φαίνεται πως τον ψιλοδουλεύουνε λιγάκι με το τσιτάτο του Καβάφη;

  131. τυφλός said

    130, Σίγουρα του τη λένε. Είναι σαφές, όχι μόνο από το απόσπασμα του Καβάφη αλλά, από πολλά σημεία.

    να θυμηθείτε την ενεργό συμμετοχή σας στις μεταπολιτευτικές κυβερνήσεις
    μείωση που και ο ίδιος υπερψηφίσατε ως βουλευτής του ΠΑΣΟΚ

    Επειδή, όπως αναφέρουν κι οι ίδιοι, έχουν αφαιρεθεί αρμοδιότητες από το αξίωμα του ΠτΔ είναι αδικαιολόγητο να του απευθύνουν το λόγο με τέτοιο τρόπο. Και φυσικά είναι ο ΠτΔ, είτε έχει αρμοδιότητες είτε όχι, είναι ξανά αδικαιολόγητο να του απευθύνουν το λόγο μ’αυτό τον τρόπο.

  132. Άλλο εννοούσα: πως αυτό που γράφει ο Καβάφης, νομίζω, παριστάνει έναν άρχοντα κενόδοξο, διψασμένο για τιμές. Κάτι που μάλλον δεν είναι ο καλύτερος τρόπος να απευθυνθείς άμεσα στον ΠτΔ, ακόμα και αν ισχύει…

  133. τυφλός said

    132, Συμφωνώ με όσα γράφεις. Νομίζω, καταλήξαμε στο ίδιο συμπέρασμα από διαφορετικό δρόμο.

  134. Mιχαλιός said

    ppan (#47), υπάρχει και σε σοβαρές παραπομπές:
    helios-eie.ekt.gr/EIE/bitstream/10442/3909/1/B06.001.0.pdf

  135. BobLoopas said

    Και στο Ρουμελιωτάκη (Ξένος ειμί), ροδακινιές:

    «Από του Βάρναλη τις μέρες ώς τα μερόνυχτα του Γκόρπα πολλά αλλάξανε της γης οι κολασμένοι δεν βρυχώνται, η καβαλίνα κι η ροδακινιά εξοστρακίσθηκαν και το κρασί δεν είναι άρωμα και πτήσις και αφρός μόνο οι γυναίκες, α, οι γυναίκες, δύστυχε Θωμά, όσο περνούν τα χρόνια γίνονται πιο όμορφες και πιο φασίστρες και πράμα φυσικό μάς βασανίζουν περισσότερο».

  136. sarant said

    Ωραίο, δεν το ήξερα.

    Βέβαια, αυτό το άρωμα και πτήσις και αφρός για το ωραίο ρετσινάτο, θαρρώ πως είναι του Παπαδιαμάντη τελικά και ο Βάρναλης απλώς το αναπάραξε.

  137. Κώστας Καραποτόσογλου said

    ΚΩΣΤΑ ΚΑΡΑΠΟΤΟΣΟΓΛΟΥ

    ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΚΑ: ΣΕΦΤΑΛΙΑ – ΣΕΦΤΑΛΙΕΣ

    Ἡ περσικὴ λ. شفتالو šaftālū, šaftālūd, šaftālūdž = a peach; a lover’s kiss, σημαίνει ἀκριβῶς: rough plum, καὶ προέρχεται ἀπὸ τὶς λ. شفت šaft = coarse, thick; unshaved, untrimmed, καὶ آلود ālū = plum, λ. ποὺ βρίσκεται καὶ στὸ τουρκοπερσικὸ zerd-alu, zerdeli = κίτρινον δαμάσκηνον, ἢ εἶδος βερυκόκκου μικροῦ, κοινῶς ζερταλοῦδες, ζαρταλοῦδες. Ἡ τουρκικὴ λ. şeftali = ροδάκινο· φίλημα, καὶ διακρίνει: yarma şeftali[si] = ροδάκινον σχιζόμενον (γιαρμά), ἤτοι ὁ πυρὴν ἀποχωρίζεται εὐκόλως τοῦ καρποῦ, καὶ et şeftalisi = ροδάκινον, οὗ ὁ πυρὴν δὲν ἀποχωρίζεται τῆς σαρκὸς (ἔτ = κρέας, σὰρξ ζώου ἢ ὀπωρικοῦ) τοῦ καρποῦ (F. Steingass, Persian-English, σ. 748β. Ι. Χλωροῦ 1.191, 967-968).
    Ὁ J. W. Redhouse, A Turkish and English Dictionary, London 1857, σ. 760, ἔχει ἀποθησαυρίσει τὴ λ. şeftali = a peach; a kiss; et-şeftalisi = kebad şeftalisi = a clingstone peach (= συμπύρηνο ροδάκινο), ἐνῶ ἡ λ. كباد kebad = εἶδος μεγάλου λεμονίου μαλακοῦ ὁμοίου κίτρῳ, φράπα (Ι. Χλωροῦ 2. 1363), προέρχεται ἀπὸ τὸ ἀραβικὸ kabbād = cédrat, espèce de citronnier, son fruit odorant, poncire, sorte de gros citron; les kebbads, qui sont des oranges qui portent des oranges d’une extraordinaire grosseur (Dozy, Supplément aux dictionnaires arabes 2.455), ἀπὸ τὸ kabid, kabd, kibd = liver; interior; middle, center, καὶ προφανῶς ἀναφερόμαστε στὰ λεμονάτα ροδάκινα.
    Ἡ φράση kebad şeftali[si] ὑπερκαλύφθηκε ἀπὸ τὸ şeftali kebabı ποὺ κατέληξε στὴ σεφταλιά, σεφταλιές, πιθανόν ἀπὸ τὸ γεγονὸς ὅτι ὁ πυρήνας τοῦ ροδάκινου διατηρεῖ στέρεους δεσμούς στὸ ἐσωτερικὸ τοῦ καρποῦ καὶ τὸ ἴδιο συμβαίνει καὶ μὲ τὴ γέμιση τῆς σεφταλιᾶς ποὺ εἶναι τυλιγμένη σφικτὰ μὲ τὴ μπόλια.

    Νίκαια 20/6/2011 Κώστας Καραποτόσογλου

  138. sarant said

    Ευχαριστούμε πολύ!

  139. Dr Moshe said

    Ευχαριστώ θερμά τον κ. Καραποτόσογλου, που μου υπέδειξε και κατ’ ιδίαν το λάθος μου, φέρνοντας στην επιφάνεια στοιχεία που δεν είχα λάβει υπ’ όψιν. Μου δίνεται η ευκαιρία να προσθέσω ότι ένα λάθος είναι μεγάλος δάσκαλος και ζητώ συγγνώμη από τους αναγνώστες τού κειμένου μου, οι οποίοι δεν αποκόμισαν από αυτό τη σωστή πληροφορία.

    Ευχαριστώ.

  140. «Σεφταλί», σκεφθήκατε την εμπορική ανάδειξη του είδους στον κατάλογο του εστιατορίου επειδή έκανε περισσότερο.. σεφτέ, πωλούσε ως νοστιμότερον και καλύτερα;

  141. Μια ιδέα, το σιεφταλιά, ερωτικο φιλί, ροδάκινο, να έχει καμμιά σχέση με το λατινικό ‘swavium’, ερωτικό, περιπαθές, ζουμερό σαν ροδάκινο φιλί;

  142. […] για το παρόν άρθρο είναι ένα παλαιότερο άρθρο στο ιστολόγιο του κ. Σαραντάκου, στο οποίο δεν […]

  143. […] για το παρόν άρθρο είναι ένα παλαιότερο άρθρο στο ιστολόγιο του κ. Σαραντάκου, στο οποίο δεν […]

  144. Γς said

    Δοράκινα:

    Σχολιάζει ο dimipo στον Κάκτο:

    » Δορακινα τα ελεγαν στον Κολινδρο Πιεριας οι εξηνταρηδες την δεκαετια του ογδοντα .Τωρα δεν ξερω οι νεωτεροι απο τοτε ελεγαν ροδακινα »

    http://caktos.blogspot.gr/2014/08/rhode-island.html

  145. sarant said

    144: Και στην Κέρκυρα, λέει ο Σπύρος σ’ ένα σχόλιο πιο πάνω.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: