Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

«Ασθενής και οδοιπόρος» λοιπόν -και με τις ευλογίες του σεβασμιότατου!

Posted by sarant στο 17 Μαρτίου, 2015


Το σημερινό άρθρο είναι επανάληψη ενός περσινού, που και πέρυσι ήταν αναδημοσίευση παλιότερου. Βλέπετε, το συγκεκριμένο θέμα, σχετικά με την κατεξοχήν παροιμία της νηστείας, εννοώ την παροιμία «ασθενής και οδοιπόρος αμαρτίαν ουκ έχει», αναπόφευκτα έρχεται στην επικαιρότητα κάθε Σαρακοστή. Προβληματιζόμουν αν θα έκανα και φέτος την αναδημοσίευση, και ως τώρα έκλινα στο να την παραλείψω για φέτος, μεταπείστηκα όμως από μια συζήτηση σε ομάδα του Φέισμπουκ, η οποία αφενός μού έδειξε ότι υπάρχει λόγος για επανάληψη του άρθρου, και αφετέρου έθεσε υπόψη μου δυο νέα στοιχεία -κι έτσι το άρθρο δεν θα είναι στεγνή και στυγνή επανάληψη του περσινού.

Το πρώτο νέο στοιχείο είναι ότι ξεφύτρωσε και νέα παραλλαγή του «αντιοδοιπορικού» μύθου, ότι τάχα η… σωστή εκδοχή της παροιμίας δεν είναι «ασθενής και οδοιπόρος» αλλά «ασθενής και ωδειπόρος», λέξη άγνωστης σημασίας και ετυμολογίας, και πολύ λογικά διότι είναι ανύπαρκτη, όπως ανύπαρκτες είναι και οι άλλες «σωστές» λέξεις που έχουν κατά καιρούς προταθεί, δηλ. διπόρος, ωδιπόρος, ωδυπόρος ή διφόρος. Το δεύτερο νέο στοιχείο το αναφέρω στο τέλος του άρθρου.

Την παροιμιώδη φράση «ασθενής και οδοιπόρος αμαρτίαν ουκ έχει» την ξέρουμε όλοι μας. Εδώ και μερικά χρόνια κυκλοφορεί στο Διαδίκτυο η άποψη ότι η φράση αυτή είναι παρεφθαρμένη ή χαλκευμένη, και ότι το σωστό είναι «ασθενής και διπόρος». Άλλοι έχουν προτείνει άλλες λέξεις αντί για τον οδοιπόρο: ωδιπόρος, ωδυπόρος. Υποτίθεται πως όλες αυτές οι λέξεις (διπόρος, ωδιπόρος κτλ.) σημαίνουν την εγκυμονούσα ή τη θηλάζουσα γυναίκα. Εγώ ισχυρίζομαι ότι όλες αυτές οι λέξεις είναι ανύπαρκτες και ότι βρισκόμαστε μπροστά σε έναν ακόμα μύθο.

Η φήμη για την ανύπαρκτη λέξη «διπόρος» προϋπήρχε, αλλά εμφανίστηκε στις στήλες των εφημερίδων πριν από καμιά δεκαριά χρόνια. Συγκεκριμένα, τον Μάρτιο του 2006, η τότε υπουργός εξωτερικών κ. Μπακογιάννη βρισκόταν σε επίσκεψη στην Ουάσινγκτον· σε παραπολιτική στήλη εφημερίδας δημοσιεύτηκε ότι έφαγε φιλέτο σε κάποιο επίσημο γεύμα, αν και ήταν Σαρακοστή· ο σχολιογράφος πρόσθεσε τη γνωστή παροιμιώδη φράση «ασθενής και οδοιπόρος αμαρτίαν ουκ έχει».

Σε επόμενο φύλλο, ο σχολιογράφος της εφημερίδας πληροφόρησε τους αναγνώστες του ότι:

Η κυρία Λυδία Ιωαννίδου-Μουζάκα, δημοτική σύμβουλος Αθηναίων και επίκουρη καθηγήτρια της Ιατρικής Σχολής με πληροφορεί ότι η πραγματική φράση είναι “ασθενής και διπόρος αμαρτίαν ουκ έχει”, όπου “διπόρος” είναι η θηλάζουσα γυνή. Η παραφθορά, γράφει, έχει γίνει από τους παλιούς αγωγιάτες, εμπόρους και ταξιδιώτες που ταξίδευαν ημέρες πολλές με τα καραβάνια και έψαχναν για δικαιολογίες.

Η κυρία Ιωαννίδου-Μουζάκα, αν και καθηγήτρια Ιατρικής, δεν έκρινε αναγκαίο να παραθέσει πηγές που θα τεκμηρίωναν την άποψή της. Βέβαια, η άποψη δεν είναι δική της, κυκλοφορεί εδώ και πολλά χρόνια σε καφενειακό επίπεδο. Κάποιος τη θυμάται από έναν καθηγητή του στο γυμνάσιο, άλλος την έχει ακούσει από τον λοχαγό του στο στρατό, παράλλος από το κατηχητικό. Τώρα με το Διαδίκτυο, την έχω δει σε μερικά ιστολόγια, ενώ πριν από πέντε χρόνια που είχε πρωτοδημοσιευτεό αυτό το άρθρο, ο μακαρίτης πια Γιάννης Καλαμίτσης στον Real FΜ είχε επαναλάβει, με το έμπα της Σαρακοστής, ότι, τάχαμου, το σωστό είναι διπόρος.

Εγώ έχω πολύ σοβαρές αντιρρήσεις και πιστεύω πως πρόκειται για μύθο.

Καταρχήν (ή καταρχάς αν επιμένετε πολύ), λέξη «διπόρος» δεν υπάρχει. Όταν λέμε δεν υπάρχει, εννοούμε βέβαια ότι δεν τη βρίσκουμε στα λεξικά και στα σώματα της ελληνικής γραμματείας. Λέξη «διπόρος» λοιπόν δεν υπάρχει ούτε στα σύγχρονα λεξικά (Τριανταφυλλίδη, Μπαμπινιώτη), ούτε στου Δημητράκου που περιλαμβάνει και τις αρχαίες λέξεις, ούτε στο Λίντελ Σκοτ που είναι το λεξικό της αρχαίας, ούτε στο λεξικό του Λάμπε που έχει αποδελτιώσει πατερικά κείμενα, ούτε στο TLG που έχει όλα τα σωζόμενα κείμενα της αρχαίας γραμματείας. Δεν υπάρχει, τελεία και παύλα. Διότι, αν μια λόγια λέξη δεν βρίσκεται στα λεξικά, ούτε στο σώμα της αρχαίας γραμματείας, ούτε μαρτυρείται έμμεσα από μεταγενέστερους τύπους, πώς μάθαμε την ύπαρξή της; Μας πήρε τηλέφωνο ο Ιωάννης Χρυσόστομος και μας την είπε;

Όχι μόνο αυτό, αλλά δεν μπορεί να υπάρξει λέξη διπόρος, διότι στην ελληνική τα σύνθετα με το δι- ανεβάζουν τον τόνο. Αυτός που έχει δύο πτυχές είναι δίπτυχος, αυτός που έχει δύο πόδια είναι δίποδος, αυτός που έχει δύο χώρους είναι δίχωρος και ούτω καθεξής. Αυτός λοιπόν που έχει δύο πόρους είναι δίπορος, όχι διπόρος. Λέξη «δίπορος» μπορεί να υπάρξει, και υπάρχει.

Μα καλά, δεν θα μπορούσε να κατεβεί ο τόνος χάριν του μέτρου; θα ρωτήσετε. Δεν το βρίσκω τόσο πιθανό, αλλά, έτσι για χάρη της συζήτησης ας υποθέσουμε ότι ο τόνος κατέβηκε για κάποιο λόγο. Όμως, τι σημαίνει δίπορος; Η λέξη «δίπορος» εμφανίζεται μία και μοναδική φορά στο σύνολο της αρχαίας γραμματείας, στις Τρωάδες του Ευριπίδη: δίπορον κορυφάν ίσθμιον (στίχος 1097) και σημαίνει, προφανέστατα, την περιοχή που έχει δυο περάσματα. Πουθενά δεν βρήκα, παρ’ όλο που έψαξα με μεγάλη επιμέλεια, κάποιο χωρίο που να συνδέει τη λέξη δίπορος με τις θηλάζουσες γυναίκες!

Επομένως, η δήθεν σωστή φράση «ασθενής και διπόρος» είναι κατασκευασμένη εκ των υστέρων και έγινε από την επιθυμία να διορθωθεί η γνωστή σε όλους μας παροιμιώδης φράση. Και αφού η φράση είναι παροιμιώδης, ας δούμε τι λέει γι’ αυτήν ο Νικόλαος Πολίτης στο μνημειώδες έργο του. Είμαστε τυχεροί, γιατί τη φράση την έχει καταλογογραφήσει στο λήμμα ‘αμαρτία’ κι έτσι υπάρχει στο εκδομένο τμήμα του έργου του, που φτάνει έως την αρχή του γράμματος Ε, ενώ το υπόλοιπο μένει να σκονίζεται σε κάποια υπόγεια προς δόξαν του ελληνικού κράτους που δεν μπορούσε να διαθέσει για ένα έργο εθνικής σημασίας το ένα εκατοστό απ’ όσα φάγανε οι… επιχειρηματίες της ηλεκτρικής ενέργειας. Λοιπόν, ο Πολίτης (τον μεταφράζω σε νεότερα ελληνικά), αφού χαρακτηρίσει «κοινότατη» τη φράση, λέει:

Η παροιμία σημαίνει ότι επιτρέπεται να καταλύουν τη νηστεία, χωρίς να αμαρτήσουν, ο ασθενής, για θεραπεία της νόσου, και ο οδοιπόρος, λόγω της δυσχέρειας να προμηθευτεί τα αναγκαία.
Και συνεχίζει: Από την αρχαΐζουσα γλώσσα φαίνεται να είναι εκκλησιαστικό ρητό, αγνοώ όμως πόθεν ελήφθη.
Και προσθέτει: Η ορθόδοξη εκκλησία συγχωρεί την κατάλυση της νηστείας στους ασθενείς και στις λεχώνες: «Η νηστεία επενοήθη δια το σώμα ταπεινώσαι. Ει ουν το σώμα εν ταπεινώσει εστί και ασθενεία, οφείλει μεταλαβείν, καθώς βούλεται και δύναται βαστάσαι, τροφής και ποτού (Τιμόθεος Αλεξανδρείας).
Τέλος, παραθέτει μια ρώσικη παροιμία: Τον οδοιπόρο ο Θεός συγχωρεί.

Πράγματι, η φράση «ασθενής και οδοιπόρος αμαρτίαν ουκ έχει» δεν είναι αυθεντικά εκκλησιαστική, δεν υπάρχει σε πατερικό ή άλλο κείμενο. Πρόκειται για μεταγενέστερη παροιμιώδη φράση, απόσταγμα λαϊκής σοφίας παρόμοιο με τη ρώσικη παροιμία που δίνει ο Πολίτης. Άλλη παροιμιώδης φράση με «διπόρο» δεν υπήρξε ποτέ. Η εξαίρεση του οδοιπόρου από την υποχρέωση της νηστείας μπορεί να μην κατοχυρώνεται από την εκκλησία, βρήκε όμως ισχυρότατη απήχηση στη ζωή, αφού μέχρι αρκετά πρόσφατα τα χερσαία ταξίδια ήταν μακρόχρονες και δύσκολες υποθέσεις. Παρεμπιπτόντως, στο Ισλάμ οι ταξιδιώτες εξαιρούνται από την υποχρέωση της νηστείας.

Πάντως, τα εκκλησιαστικά κείμενα που βρήκα για το θέμα της νηστείας εξαιρούν μόνο τους ασθενείς (εκτός ει μη δι’ ασθένειαν σωματικήν εμποδίζοιτο, λέει ο 69ος αποστολικός κανόνας) και δεν κάνουν λόγο για άλλες εξαιρέσιμες κατηγορίες. Μάλιστα, στην πρώτη ομιλία «Περί νηστείας», ο Μέγας Βασίλειος ούτε τους ασθενείς εξαιρεί από την υποχρέωση της νηστείας, την οποία θεωρεί ευεργετική για την υγεία, αφού, όπως λέει, τη διατάζουν και οι γιατροί:  Καὶ μὴν τοῖς ἀσθενοῦσιν οὐχὶ βρωμάτων ποικιλίαν, ἀλλ’ ἀσιτίαν καὶ ἔνδειαν οἶδα τοὺς ἰατροὺς ἐπιτάσσοντας. Αλλά αυτό είναι, ας πούμε, προσωπική του άποψη. Την ίδια εποχή ο Ιωάννης Χρυσόστομος έγραφε λέει ότι κανείς λογικός άνθρωπος δεν θα κατηγορήσει κάποιον που εξαιτίας σωματικής ασθένειας δεν μπορεί να νηστέψει. Δεν ισχυρίζομαι ότι έχω αναδιφήσει το σύνολο των εκκλησιαστικών κειμένων, κάθε άλλο. Ωστόσο, δεν μπόρεσα να βρω κανένα χωρίο που να εξαιρεί ρητά τις θηλάζουσες από την υποχρέωση της νηστείας. Φαντάζομαι πως το θέμα θα ήταν ελαφρώς ταμπού για την εκκλησία και θα περνούσε στο ντούκου. Και το απόσπασμα που δίνει ο Νικόλαος Πολίτης δεν μου φαίνεται να κατονομάζει ρητά τις λεχώνες, εκτός κι αν η λοχεία θεωρείται ταπείνωση.

Αυτά για τον «διπόρο».

Επίσης, πρόσφατα (ξανα)κυκλοφόρησε στο Διαδίκτυο μια άλλη θεωρία, που δεν δέχεται τον «οδοιπόρο» αλλά υποστηρίζει ότι η τάχαμου σωστή λέξη είναι «ωδιπόρος». Η εκδοχή αυτή αναπτύσσεται σε άρθρο του αρχιμανδρίτη Γεωργίου Χρυσοστόμου, και πρόσφατα αναδημοσιεύτηκε σε αρκετούς θρησκευτικούς ιστότοπους και ιστολόγια (π.χ. εδώ). [Στο μεταξύ, ο αρχιμανδρίτης Χρυσοστόμου έχει πλέον γίνει μητροπολίτης Κίτρους και Κατερίνης].

Σύμφωνα με τον αρθρογράφο, όσοι λένε «ασθενής και οδοιπόρος» παρανοούν την έννοια της φράσης από άγνοια της αρχαίας ελληνικής γλώσσας. Ο κ. αρχιμανδρίτης, που ξέρει αρχαία, μας λέει ότι η σωστή λέξη είναι «ωδιπόρος». Το δεύτερο συνθετικό είναι το πράγματι πολύ κοινό -πόρος, ενώ για το α’ συνθετικό μας λέει:

H λέξη όμως «ωδι» προέρχεται από το ρήμα «ωδίνω», που έχει αρκετές σημασίες (κυριολεκτικά): Έχω ωδίνες, κοιλοπονώ, τίκτω, γεννώ, αλλά και (μεταφορικά) επιθυμώ πάρα πολύ να φάω, κάτι όπως η εγκυμονούσα, κάνω κάτι να τρέμει, σαν την ετοιμόγεννη γυναίκα (βλ. Aντιλεξικόν ή Oνομαστικόν της Nεοελληνικής Γλώσσης, εκδ. β’, Aθήναι 1990). Πόσες φορές λοιπόν έχουμε ακούσει ότι η έγκυος γυναίκα ζητά να φάει κάτι, για να μην «ρίξει» το παιδί, να μην αποβάλλει;

Η ανύπαρκτη λέξη «ωδιπόρος» έχει τα ίδια προβλήματα με την ανύπαρκτη λέξη «διπόρος». Πρώτον, δεν υπάρχει, δεν καταγράφεται πουθενά. Σε κανένα λεξικό, σε κανένα σύγγραμμα, σε καμιά επιγραφή. Δεύτερον, δεν θα μπορούσε να υπάρξει τέτοια λέξη. Ακόμα κι αν συνθέταν οι αρχαίοι μια λέξη από το «ωδίνω» και το «πόρος», η λέξη αυτή θα ήταν «ωδινοπόρος» (προσέξτε ότι υπάρχει στα αρχαία λέξη «ωδινολύτης»). Οπότε, και τον ωδιπόρο πρέπει να τον στείλουμε στον κάλαθο των αχρήστων, παρέα με τον διπόρο, καθώς και με τον οιδιπόρο, τον ωδυπόρο, τον ωδοιπόρο, τον ωδειπόρο, τον διφόρο και όλες τις άλλες παραλλαγές που σκαρφίζονται διάφοροι προσπαθώντας να αμφισβητήσουν το ολοφάνερο «οδοιπόρος».

Θα μου πείτε, γιατί να καταφύγει κανείς σε τέτοιες γλωσσικές ακροβασίες για να αμφισβητήσει μια τόσο γνωστή παροιμία; Εδώ υπάρχουν δύο εκδοχές. Η πρώτη, είναι αυτή που είχε εκθέσει ο φίλος Μπουκανιέρος σε σχόλιό του στο παλιότερο άρθρο. Δηλαδή, ότι οι λογιότατοι ενοχλούνται όταν υπάρχουν λόγιες εκφράσεις που τις χρησιμοποιεί ο πολύς λαός και τις καταλαβαίνει, διότι κάτι τέτοιο τούς δημιουργεί υπαρξιακό πρόβλημα. Οπότε, βάζουν τα δυνατά τους να ανακαλύψουν ή να κατασκευάσουν κάποιο λάθος στην κοινόχρηστη λόγια έκφραση, να την αποδείξουν σώνει και καλά λαθεμένη. Κάτι ανάλογο άλλωστε έχει γίνει πολλές φορές, π.χ. στο παν μέτρον άριστον, τους ασκούς του Αιόλου, τις καλένδες κτλ.

Πολύ οξυδερκής παρατήρηση αυτή -πιστεύω πως διατηρεί γενικά την αξία της, όμως στην προκείμενη περίπτωση δεν είναι ανάγκη να πάμε τόσο μακριά. Ο αρχιμανδρίτης αρθρογράφος το λέει καθαρά, υπάρχει σοβαρός λόγος που η φράση «ασθενής και οδοιπόρος» ενοχλεί: Aκόμη και εάν το κείμενο εννοούσε «οδοιπόρο» και όχι «ωδιπόρο», θα δικαιολογούνταν η κατάλυση μόνον στην περίπτωση που αυτός ο (τέλος πάντων) «οδοιπόρος» ήταν κάποιος που περπάτησε επί πολλές ώρες, κατάκοπος και εξαντλημένος από τις κακουχίες του ταξιδιού. Φτάνουμε όμως στο σημείο να απαλλάσσονται από τη νηστεία και όσοι πηγαίνουν μία εκδρομή. Δεν νηστεύουν με τη δικαιολογία ότι ταξίδεψαν. (η έμφαση δική του). Η εκκλησία δηλαδή δεν θέλει να επικαλούνται τη φράση κάποιοι και να «λουφάρουν», που θα λέγαμε στο στρατό, τη νηστεία. Βέβαια, η φράση «ασθενής και οδοιπόρος αμαρτίαν ουκ έχει» είναι έκφραση λαϊκής σοφίας, όχι θρησκευτικός κανόνας.

Σπεύδω να διευκρινίσω πως το δικό μου ενδιαφέρον δεν είναι θρησκευτικό, είναι φιλολογικό. Και φιλολογικά κρίνοντας, ανακεφαλαιώνω: Λέξη διπόρος ή ωδιπόρος δεν υπάρχει, η μόνη μορφή της παροιμίας είναι «ασθενής και οδοιπόρος αμαρτίαν ουκ έχει».

Λίγα ακόμα για την πιθανή προέλευση της φράσης. Είπα πιο πάνω ότι στο Ισλάμ οι ταξιδιώτες εξαιρούνται από την υποχρέωση της νηστείας. Συγκεκριμένα, όπως μου υπέδειξε πρόσφατα φίλος του ιστολογίου, το Κοράνι, στη σούρα 2, εδάφιο 184 λέει: Όποιος από σας είναι άρρωστος ή ταξιδεύει, να νηστέψει ίσο αριθμό ημερών άλλη φορά. Αλλά αν δεν μπορείτε να υπομείνετε τη νηστεία, υπάρχει η αντιστάθμιση να δώσετε τροφή σ’ έναν φτωχό. Θα μπορούσε λοιπόν μέσα στην Τουρκοκρατία, να διαμορφώθηκε η φράση «ασθενής και οδοιπόρος…» υπό την επήρεια της ισλαμικής διδασκαλίας, αν και τίποτα δεν αποκλείει τον ανεξάρτητο σχηματισμό -υπάρχει άλλωστε και η ρώσικη παροιμία που είδαμε πιο πάνω.

Όσο για τη συγκεκριμένη διατύπωση της παροιμίας, η μεν κατάληξη «αμαρτίαν ουκ έχει» είναι συχνή σε εκκλησιαστικά συμφραζόμενα, αλλά και η συνύπαρξη ασθένειας και οδοιπορίας στην ίδια φράση απαντά σε αρκετούς βυζαντινούς. Ας πούμε, στον Ιωάννη Καντακουζηνό διαβάζουμε κάποιοι έκαναν μια επίσκεψη «και γῆρας καὶ σωματικὴν ἀσθένειαν καὶ τοὺς πρὸς τὴν ὁδοιπορίαν πόνους παριδόντες», ενώ σε επιστολή του Νικ. Μυστικού ότι «καὶ οὐ δειλιῶμεν τὸ γῆρας οὔτε τὴν ἀσθένειαν οὔτε τὴν ἐκ τῆς ὁδοιπορίας ταλαιπωρίαν».

Κλείνοντας, παρακαλώ θερμά: Αν κάποιος από τους αγαπητούς αναγνώστες μπορεί να τεκμηριώσει ότι υπάρχει λέξη «διπόρος» ή «ωδιπόρος» ή «οιδιπόρος» ή κάποια παρεμφερής λέξης με τη σημασία της θηλάζουσας γυναίκας, τον παρακαλώ θερμά να με βγάλει από την πλάνη. Έως τότε όμως δικαιούμαι να θεωρώ μύθο τον διπόρο, τον ωδιπόρο και τον οιδιπόρο -και επαναλαμβάνω ότι «ασθενής και οδοιπόρος αμαρτία δεν έχει».

Έτσι τελείωνε το περσινό άρθρο, Το δεύτερο νέο στοιχείο που έχω να παρουσιάσω, που δεν είναι και τόσο νέο αλλά τώρα το πληροφορήθηκα, είναι πως την παροιμία «ασθενής και οδοιπόρος» στην πατροπαράδοτα γνωστή μορφή της την υποστηρίζει και ανώτατος εκκλησιαστικός, ο μητροπολίτης Ηλείας κ. Γερμανός, ο οποίος σε άρθρο του ανσφέρει, μεταξύ άλλων, τα εξής:

Μερικές φορές κάποιοι συνάνθρωποί μας, δια διαφόρους λόγους, δημιουργούν προβλήματα σε θέματα, που είναι σαφή και απλά, ώστε να προκαλείται σύγχυσις στην ζωή μας.

Έτσι τελευταίως εμφανίζονται κάποιοι θεολογικοφιλολογούντες, οι οποίοι ανεκάλυψαν τάχα ότι αυτό που λέει και κατανοεί ο λαός μας αιώνες τώρα δια την νηστείαν, ακολουθώντας την Κανονική παράδοσι των πατέρων μας, ότι δηλαδή «ασθενής και οδοιπόρος αμαρτίαν ουκ έχει», είναι τάχα λανθασμένον και ότι το ορθόν είναι να λέμε και να γράφωμε «ασθενής και ωδει(ι) πόρος (η διπόρος) αμαρτίαν ουκ έχει».

Και συνεχίζοντας ο σεβασμιότατος εκθέτει αναλυτικά και τεκμηριωμένα για ποιο λόγο η λαϊκή παροιμία αναφέρεται όντως στους οδοιπόρους (διαβάστε τα εδώ).

Οπότε, αν δεν πιστεύετε εμένα, πιστέψτε τον μητροπολίτη κ. Γερμανό: το σωστό είναι «Ασθενής και οδοιπόρος αμαρτίαν ουκ έχει»!

Advertisements

106 Σχόλια to “«Ασθενής και οδοιπόρος» λοιπόν -και με τις ευλογίες του σεβασμιότατου!”

  1. Η εκκλησία της «κόκκινης προβιάς» στηρίζει την Καραμανλ»Κουμουνιστική» κυβέρνηση..!..!…

  2. Γιάννης said

    Καλημέρα. Απλώς για την καταγραφή, έχω ακούσει και την εκδοχή «ασθενής και ηδυπόρος…», όπου λέει ηδυπόρος (από το ηδύς πόρος) είναι η θηλάζουσα.

  3. spiral architect said

    Καλημέρα. 🙂
    Μα πού τις βρίσκουν αυτές τις λέξεις οι γλωσσοπλάστες; 🙄

  4. Alexis said

    Πολύ καλό και τεκμηριωμένο άρθρο!
    Η (άνευ λόγου) λαθοθηρία και ο σχολαστικισμός είναι μέσα στο αίμα μας, δυστυχώς, ως λαού.
    Και δεν πολυπιστεύω στην …εκκλησιαστική ερμηνεία της διαστρέβλωσης, ότι δηλαδή την εφηύρε η εκκλησία για να μη …λουφάρουν οι σύγχρονοι ταξιδιώτες.
    Είμαι πολύ πιο κοντά στη θεώρηση του Μπουκανιέρου, ότι κάποιοι προσπαθούν με το στανιό να ανακαλύψουν λάθη παντού, και να δώσουν τη δική τους δήθεν αυθεντική και περισπούδαστη ερμηνεία.

    Και μια και αναφέρθηκε στο κείμενο, ο γιός μου θεωρεί μέγα γλωσσικό ατόπημα να πεί «καταρχήν» γιατί είναι λέει λάθος και το σωστό είναι «καταρχάς».
    Δεν φταίει βέβαια το παιδί, έτσι τους τα ‘χουν περάσει κάποιοι σχολαστικίζοντες δάσκαλοι.
    Το γαρ πολύ της λαθοθηρίας…

  5. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    2: Και που ούτε αυτή η λέξη υπάρχει, βέβαια!

    1: Άρχισαν από τώρα οι ζέστες, ε;

  6. sarant said

    4: Αν του το είπαν έτσι οι δάσκαλοι, θέλουν κρέμασμα. Υπάρχουν χρήσεις όπου μόνο το «καταρχήν» ταιριάζει (π.χ. «αυτό που λες είναι καταρχήν σωστό»).

  7. antpap56 said

    Ας μου επιτραπεί να σχολιάσω υπό ιατρική ιδιότητα, και έχοντας μια σχετική γνώση περί τα εκκλησιαστικά. Σίγουρα η παροιμιώδης φράση δεν είναι αγιογραφική, αλλά (όπως ορθά αναφέρεται) λαϊκή ρήση που πήρε με τους αιώνες χαρακτήρα κανόνος και χρησιμοποιείται πολλές φορές καταχρηστικά για να δικαιολογήσει την καταστρατήγηση της νηστείας. Τον καιρό εκείνο που τα ταξίδια γίνονταν όντως ΙΠ (ιδίοις ποσίν) και όχι με 4χ4 σε αυτοκινητόδρομο με service stations ή σε πτήση οικονομικής θέσης με επιλογή γεύματος, πράγματι δεν ήταν πάντα εύκολο στον οδοιπόρο να βρει νηστίσιμο φαγητό ή να αντέξει την επόμενη μέρα της οδοιπορίας χωρίς να φάει κάτι παραπάνω από το κανονισμένο. Λειτουργούσε ο κανόνας της «οικονομίας» που προβλέπει ότι «το σάββατο έγινε για τον άνθρωπο, όχι ο άνθρωπος για το σάββατο». Δεν χρειάζεται λοιπόν να καταφύγει κανείς σε γλωσσοπλαστικές λύσεις για να εξαιρέσει τους γνησίους οδοιπόρους (για τους… καταχρηστικούς δεν γίνεται λόγος). Όσο για τις έγκυες και τις θηλάζουσες, αυτές μπορούν να υπαχθούν υπό μια ευρεία έννοια στους «ασθενείς», όχι βέβαια διότι είναι ασθένεια η εγκυμοσύνη ή ο θηλασμός, αλλά διότι είναι χρόνιες καταστάσεις με ιδιαίτερες διατροφικές ανάγκες και απαιτήσεις του μητρικού οργανισμού για όσο διάστημα διαρκούν. Και εδώ επομένως δεν χρειάζεται να επινοήσουμε νέους όρους ή νέες ερμηνείες των παλαιών. Για να επισφραγίσω βιβλικά, «το δε περισσόν εκ του πονηρού».

  8. Alexis said

    #6: όχι, μάλλον δεν εκφράστηκα σωστά.
    Εννοώ το «καταρχήν» με τη χρονική σημασία, που εγώ ως παιδί το έλεγα (και εξακολουθώ να το λέω) χωρίς ποτέ κανείς (δάσκαλος ή άλλος) να μου πει ότι είναι λάθος.
    Σήμερα το έχουν εξοβελίσει και αντικαταστήσει παντού με το «καταρχάς».
    ΟΚ ξέρω, αυτό είναι το γραμματικά σωστό, αλλά διάολε, είναι τουλάχιστον αστείο ν’ ακούς 16χρονους να ξεκινάνε κάθε δεύτερη πρότασή τους με το «καταρχάς»…

    Προχθές από το άγχος του μην κάνει λάθος είπε «ανάβαινε» αντί για «ανέβαινε» (προστακτική), και μετά κατάλαβε ότι το «ε» δεν είναι αύξηση.
    Τα ‘χουν τρομοκρατήσει τα παιδιά με κάτι τέτοια, ειδικά κάποιοι φιλόλογοι-φροντιστές της θεωρητικής…

  9. Πολύς Ιωάννης Χρυσόστομος έπεσε στο άρθρο…από τον Γρηγόριο τον Ναζιανζηνό δεν έχουμε τίποτις ίτς ;
    Εγώ είμαι της άποψης πως το ορθόν είναι ασθενής και διαπόρος που προκύπτει από τους ντελάληδες στα πλοία της γραμμής Αργοσαρωνικού » άλλος δια Αίγινα, δια Μέθανα, δια Πόρος » και ως γνωστόν το θαλάσσιο ταξιδάκι ανοίγει την όρεξη.
    Κάπου πήρε το μάτι μου ένα εκδομένο (;), δομένου πως το δομένο βγαίνει από το δίνω, αυτό βγαίνει από το εκδίνω ;

  10. cyrusmonk said

    Καλημέρα.
    Εἶναι γνωστὴ καὶ ἡ παροιμιώδης φράση: Τὴν διπόρον ἐξαμαρτεῖν :Ρ 🙂

  11. cyrusmonk said

    Τὸ άτιμο τὸ ἀνθρωπάκι (σμάιλυ) μὲ τὴ γλώσσα ἔξω πῶς τὸ δίνω;

  12. Παύλος said

    Ο θαλασσοπόρος περιλαμβάνεται στους οδοιπόρους;

  13. Παύλος said

    12
    Ο συνοδοιπόρος;

  14. spiral architect said

    @10: Κύρε Αναβάτη εδώ: –> Using Smilies « WordPress Codex

  15. -> 14 -> 10: Προσέξτε μόνο, τα γράμματα είναι πάντα λατινικά, κεφαλαίο λατινικό πι, όχι κεφαλαίο ελληνικό ρο. Ελληνικά :-Ρ (τζίφος), λατινικά 😛 (σωστό).

    Επίσης, προσέξτε να αφήνετε κενά πριν και μετά τον συνδυασμό.

  16. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    12: Λογικά ναι, ακόμα περισσότερο από τον οδοιπόρο 😉

  17. silia said

    https://silia.wordpress.com/2008/09/06/as8enis-kai-odoiporos/

  18. ptri said

    @ cyrusmonk

    Διαλυτικά και κεφαλαίο P (αγγλικό) υποθέτω. 😛

  19. Δημητρης said

    0. ……. Οπότε, αν δεν πιστεύετε εμένα, πιστέψτε τον μητροπολίτη κ. Γερμανό: το σωστό είναι «Ασθενής και οδοιπόρος αμαρτίαν ουκ έχει»!

    Χωρίς υστεροβουλία, προτιμώ να πιστέψω εσένα παρά 15 μητροπολίτες.

  20. physicist said

    #0. — Οπότε, αν δεν πιστεύετε εμένα, πιστέψτε τον μητροπολίτη κ. Γερμανό

    Έλα, πες ότι το έγραψες επίτηδες, πες ότι απ’ όλους τους μητροπολίτες που το είπαν, εσύ διάλεξες να τσιτάρεις τον συγκεκριμένο. 😉

  21. Μύγα said

    Εκτός της παράληψης νηστείας, ποιες άλλες αμαρτίες καλύπτει το ρητό ;

  22. Γς said

    >θηλάζουσες […]. Φαντάζομαι πως το θέμα θα ήταν ελαφρώς ταμπού για την εκκλησία

    St. Nicholas Refusing His Mother’s Milk
    αγνώστου καλλιτέχνη:

  23. sarant said

    22 Πολύ πρωτότυπη αγιογραφία

    20-21: 😉

    19: Το λέω για τους άλλους 😉

  24. Γς said

    >Όποιος από σας είναι άρρωστος ή ταξιδεύει, να νηστέψει ίσο αριθμό ημερών άλλη φορά.

    Τα ισοδύναμα, που λέμε κι εμείς με τους θεσμούς.

    Και που άκουσα ότι θα μας αυξήσουν και ενοποιήσουν τις ημέρες νηστείας σε μια ετήσια νταρντάνα από την Σαρακοστή μέχρι τη νηστεία των Χριστουγέννων που θα περιλαμβάνει κι αυτήν του δεκαπενταύγουστου.

    Με ισοδύναμα μέτρα: Να φάμε μόλις τελειώσει η συμφωνία γέφυρα της γέφυρας ώ γέφυρα.
    Νηστεία κι όποιος αντέξει.

  25. # 24

    νηστεία και στο ποδοσφαιρικό θέαμα λόγω Κοντονή.

    Τι μου θυμιζει ;

    Οταν κάποιος δάσκαλος δεν ήξερε ποιός έκανε μια αταξία ή δεν ήθελε να τον τιμωρήσει γιατί ήταν γιός του κολητού του τιμωρούσε όλη την τάξη

    Ο άλλος ασχολούμενος με τα αθλητικά μου θυμίζει κάποιον που επί χούντας νόμιζε πως έβγαζε γκόμενες με το μπλα-μπλά του ενώ είχε μια ΑλφαΡομέο πρώτης

  26. EMK said

    Ηθελα να ρωτήσω τονΝικοκύρη,αλλά και όποιον γνωρίζει, εάν ισχύει η ερμηνεία του ρήματος θηλάζω (πηγή: http://el.wiktionary.org/wiki/%CE%B8%CE%B7%CE%BB%CE%AC%CE%B6%CF%89)

    θηλάζω
    1. (μεταβατικό) βάζω ένα βρέφος στο στήθος και του δίνω να πιει το μητρικό γάλα
    οι μαίες ενθαρρύνουν τις μητέρες να θηλάζουν τα μωρά τους
    2. (αμετάβατο) πίνω γάλα από μαστό
    η εικόνα του μωρού που θήλαζε τον συγκίνησε βαθιά

    Μου φαίνεται περισσότερο ακριβές να ονομάζεται γαλουχούσα (και όχι θηλάζουσα) η μητέρα και το θηλάζω να αναφέρεται στο βρέφος. Μου ακούγεται κάπως περίεργα «να θηλάζει η μητέρα», αλλά ας μου πουν οι γνωρίζοντες

  27. LandS said

    @21 Όλες όσες μπορείς όταν είσαι άρωστος ή έχεις ξεκ@λ@θεί στο περπάτημα. Να ανέβεις μια σκάλα με 15 σκαλοπάτια χωρίς να κουραστείς, τέτοια.

  28. sarant said

    26 Χρησιμοποιείται και ως μεταβατικό και ως αμετάβατο το ρήμα. Καλά λέει το λεξικό, παρόλο που όντως δημιουργείται η «περίεργη» αίσθηση που επισημαίνεις. Να φτιάξουμε καινούργιον όρο τώρα (υπάρχει και η γαλακτοτροφούσα) δεν το βρίσκω πρακτικό.

  29. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    «και επαναλαμβάνω ότι «ασθενής και οδοιπόρος αμαρτία δεν έχει».
    Εσύ απ΄ό,τι βλέπω ασθενής δεν είσαι, ούτε οδοιπόρος, άρα είσαι ΑΜΑΡΤΩΛΟΣ (χαμόγελο).

    20 – Το είδες κι εσύ ε; Είναι βαρουφικός τι να κάνουμε.

  30. physicist said

    #29(β). — Μα, μας λέει να πιστέψουμε το Γερμανό! Μερκελιστής είναι, σε λέω. 😛

  31. Γς said

    25:
    >νόμιζε πως έβγαζε γκόμενες με το μπλα-μπλά του

    Σαν τον άλλο που πήρε πρωτάθλημα στο βόλεϊ και νομίζει ότι θα πάρει και στο ξυλίκι.
    [αυτό με την τσαμάκα]

  32. Γς said

    26:
    >και το θηλάζω να αναφέρεται στο βρέφος

    και όχι μόνο
    😉

  33. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    #22-23
    Για στήθη και θηλασμό σε αγιογραφίες, πρώτη διδάξασα η Παναγία! Πρόχειρα μερικά εδώ http://tinyurl.com/muyo6gj

  34. Λ said

    Με την ευκαιρία που αναφέρθηκε η νηστεία θέλω να ρωτήσω για το στερητικό -νη- και γιατί δεν το συναντούμε τόσο συχνά (ενώ στις άλλες ινδοευρωπαϊκές γλώσσες βρίσκεται παντού) και μήπως έχει κάποια σχέση με το ναι; Και ποια είναι η ετυμολογία του ναι και του όχι;

  35. Λ said

    Μετά είναι και το φαινόμενο της διπλής άρνησης: ανήστευτος

  36. Λ said

    33. Και ο θηλασμός στα Σταφίλια της Οργής

  37. Λ said

    Μήπως υπάρχουν πληροφορίες από πότε άρχισε να νηστεύει ο άνθρωπος; Κάπου άκουσα ότι από πολύ παλια οι κυνηγοί νήστευαν πριν το κυνήγι γιατί πίστευαν ότι αν έτρωγαν τη σάρκα κάποιου ζώου και αυτή ήταν ακόμη στο σώμα τους με κάποιο υπερφυσικό τρόπο θα προειδοποιούσε το νέο θήραμα για να φυλαχτεί.

    Επίσης η νηστεία δεν είναι τίποτε άλλο παρά θέμα κοινής λογικής. Αφού την άνοιξη η αναγεννημένη φύση έχει τόσες πολλές έτοιμες τροφές να προσφέρει ένώ οι πόροι που είχαν φυλαχθει για το χειμώνα είναι στο τέλος τους. Εξξάλλου τα περισσότερα ζώα και πουλιά πολλαπλασιάζονταια αυτή την περίοδο και θα ήταν ανόητο να τα καταστρέψει ο άνθρωπος πριν φτάσουν κάποια ηλικία ώστε να αρκέσουν μέχρι την επόμενη άνοιξη.

  38. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    30 – Το σκληραίνεις το πράγμα, μη γίνεσαι Σόϊμπλε, για να μη πώ βαρουφιάνος (χαμόγελο).

  39. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    37 – «Εξξάλλου τα περισσότερα ζώα και πουλιά πολλαπλασιάζονταια αυτή την περίοδο και θα ήταν ανόητο να τα καταστρέψει ο άνθρωπος πριν φτάσουν κάποια ηλικία ώστε να αρκέσουν μέχρι την επόμενη άνοιξη.»
    Δεν ξέρω, αλλά δεν νομίζω οτι στέκει αυτή η άποψη, για δύο κυρίως λόγους. 1) Όταν οι άνθρωποι ήταν κυνηγοί, ήταν ελάχιστοι αριθμητικά και δεν επηρέαζαν καθόλου το φυσικό περιβάλλον, αλλά και πρίν απο μερικούς αιώνες, ήταν λιγότεροι απο 1 δις (7 σήμερα). 2) Νηστεία έχει και τον χειμώνα για τα χριστούγεννα.

  40. Νέο Kid L'errance d'Arabie said

    Και περίπου 1 δις άνθρωποι δεν νηστεύουν ούτε συγκεκριμένη εποχή, και τρώνε και κρέας στη νηστεία οι μπουνταλάδες…

  41. Γς said

    34:
    >Και ποια είναι η ετυμολογία του ναι και του όχι;

    Και την είχε πέσει κανονικά στην γιουγκοσλάβα τότε.
    Κι αυτή όλο ναι και ναι.
    Μέχρι που αρχισε να την χουφτώνει.
    Και εκεί να δεις τα Ναι, ναι, ναι!

    Η δόλια οχι, όχι φώναζε στη γλώσσα της

  42. Υπάρχει όντως ελληνικό επίθετο Μουζάκα;! Και –πόσο τυχαίο– πολιτεύεται με τον Χατζημαρκάκη; Και: έβγαλε ο Χ»Μαρκάκης δημοτικό σύμβουλο στην Αθήνα;

  43. Σωτήρς said

    37 – Έχει μια βάση αυτό αλλά η Μεγάλη Σαρακοστή δεν ήταν πάντα σαράντα μέρες. Τους πρώτους αιώνες μ.Χ. ήταν από μια μέρα μέχρι μια βδομάδα και ανάλογα την περιοχή. Υπήρχε μια άλλη νηστεία που άρχιζε από τα Θεοφάνεια και σχετιζόταν με την περιπλάνηση του Χριστού στην έρημο. Επίσης τους πρώτους αιώνες οι χριστιανοί βαφτίζονταν μια φορά το χρόνο, το Πάσχα. Και η Μεγάλη Σαρακοστή ήταν η περίοδος κατήχησης τους.

    Και επειδή δεν θέλω να αυτομαστιγωθώ θα προτιμήσω την ελληνική σημασία της αμαρτίας, το χάσιμο του στόχου.

  44. Γς said

    36:

  45. sarant said

    42 Γιατί να μην υπάρχει Μουζάκας; Μουζάκης δεν υπάρχει: Και η κυρία Λ.Μ. ήταν δημοτική σύμβουλος το 2006, ίσως με τον Κακλαμάνη.

    34 Πράγματι, από τις λέξεις που είναι σε χρήση σήμερα μόνο δύο έχουν το στερητικό νε-νη, η νηστεία και η νηνεμία. Ίσως και ο νήπιος.

  46. 45α Καλά ντε, μια πλάκα έκανα με το γκρικ μουζάκα, μη βαράς! 🙂

  47. Λ said

    Πόσο αγαθοί ήταν οι αγιογράφοι που έκαναν αυτές τις τοιχογραφίες;
    http://www.archaiologia.gr/wp-content/uploads/2011/06/21-11.pdf

  48. […] […]

  49. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    Ὁ Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος δὲ θὰ ἔπαιρνε τηλέφωνο, θὰ μποροῦσε, ὅμως, νὰ παροσυσιαστῆ στὸ ὄραμα κάποιου καὶ νὰ τοῦ ἑξηγήση τὸ νόημα τῆς παροιμίας κατὰ τὸ θέλημα τοῦ Κυρίου. Κι ἂν ὁ Κύριος θέλει νὰ δημιουργήση καινούριες λέξεις ποιός μπορεῖ νὰ Tὸν ἐμποδίση; Τὰ λεξικὰ καὶ τὸ TLG;
    Θὰ μποροῦσε νὰ εἶναι ἐπίσης κάποιος ἄλλος ἅγιος ποὺ πῆρε τὴ μορφὴ τοῦ Μεγάλου Ἱεράρχου, ὁ Ἅγιος Βάκχος π.χ. γιατὶ ὡς γνωστὸν ὁ Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος ἦταν πολὺ σοβαρὸς γιὰ νὰ ἀσχολεῖται ὁ ἴδιος μὲ τέτοια μικροζητήματα. Καὶ μὴν τολμήσει κανεὶς νὰ πῆ ὅτι τὸ ἐμπνεύστηκα ἀπὸ τὸ μυθιστόρημα τοῦ Καραγάτση. Ὡς γνωστὸν ἡ ζωὴ ἐμπνἐει τὴν τέχνη κι ὄχι ἡ τέχνη τὴ ζωὴ κι ὁ μεγάλος συγγραφέας ἐμπνεύστηκε τὸ ἔργο του ἀπὸ πραγματικὰ γεγονότα ποὺ κατέγραψε ἡ ἱστορία

  50. Λ (34), μάλλον διότι επικράτησε η μεταπτωτική βαθμίδα n̥- (πρβ. λατ. in-, γερμ. un-), που στα ελληνικά (και στα σανσκριτικά) έδωσε το στερητικό α-.
    Το νεότερο ‘ναι’ είναι από το αρχαίο ομοτικό «ναι μα [Δία, π.χ.]», που δεν ξέρω αν έχει διαπιστωμένη ετυμολογία, αλλά πολύ απίθανο μου φαίνεται να σχετίζεται με το ινδοευρωπαϊκό *ne.
    To ‘όχι’, υποθέτω από το ‘ουχί’, παραλλαγή του ‘ουκί’, εκτεταμένου τύπου του ‘ου(κ)’, το οποίο, όπως λέει ο Σολωμός στο Διάλογο για άλλο πράμα, Κάθου γύρευε πόθεν έρχεται…

  51. sarant said

    48: Ποτέ δεν ξέρεις 😉

  52. Λ (47), δες κι εδώ διάσπαρτα σχόλια σχετικά: https://sarantakos.wordpress.com/2013/11/04/kolasis/

  53. Γς said

    48:

    >Ὁ Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος δὲ θὰ ἔπαιρνε τηλέφωνο, θὰ μποροῦσε, ὅμως

    -Hi, John speaking.
    -Pes ta Chrysostome!

  54. Πάνος με πεζά said

    (Μάλλον το έχω ξαναγράψει) Ο σχωρεμένος ο θειος μου, αξιωματικός της Αεροπορίας, βάζοντας χέρι στη μαγειρίτσα και λοιπά κρεατικά, πολλές ώρες πριν από την Ανάσταση, το συμπλήρωνε : «Ασθενής και οδοιπόρος, δάσκαλος κι αεροπόρος» !

  55. Κύρος Μοναχός said

    @45: καὶ τὸ νηπενθές.

  56. Πάνο με Πεζά (–> 54)

    Ειδικά για τους αεροπόρους είχε δίκιο ο μακαρίτης. Διάβαζα πως στον Β’ Π.Π., κατά το τέλος, οι ναζί αεροπόροι είχαν στη διάθεσή τους τα καλύτερα αεροσκάφη, τα Me 262, τα οποία μπορούσαν ταχύτατα να ανεβαίνουν πολύ ψηλά, πάνω απ’ τα συμμαχικά βομβαρδιστικά και, αξιοποιώντας το τακτικό πλεονέκτημα του υψομέτρου, να τα εξολοθρεύουν άνετα. Όμως, οι φουκαράδες οι πιλότοι, έτρωγαν ό,τι και οι υπόλοιποι: φασόλια, πατάτες και άλλα τέτοια. Τα οποία, όπως το υψόμετρο αυξανόταν τάχιστα, παρήγαγαν αέρια με αποτέλεσμα πορδοθύελλες και σκατοπλημμύρες μέσα στο κόκπιτ. Χέσ’τα! 😎

  57. sarant said

    55: Σωστά, έστω και προς τιμήν του Καρυωτάκη.

  58. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Να λεξιλογούμε, Νίκο, αλλά και να θυμηθούμε την εμβληματική γραφίδα μιάς ολόκληρης γενιάς, τον Γ. Θεοτοκά, και το αξιόλογο ομότιτλο μυθιστόρημά του «Ασθενείς και οδοιπόροι»..

  59. Δια
    διπόρον
    δει
    δημόσιον
    δίβατον
    διεξάξαι.

  60. Ο ωδιπόρος
    για την νηστεία χρειάζεται
    ωδική βοήθεια!

  61. (…η γνωστή «μουσική φαγητού»)

  62. ΚΑΒ said

    45. τότε ίσως και το νηφάλιος.

  63. 56,
    Συμβαίνουν και σήμερα παρόμοια φαινόμενα!

  64. Ναι, Μιχάλη, κάτι μυρίστηκα…

  65. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    Θα το χω ξαναγράψει αλλά ας το εμπεδώσουμε (μόλις έλαβα υπενθύμιση να αγοράσω έγκαιρα τον μπακαλιάρο για τη διακοπή της νηστείας της 25ης 🙂 )
    Λοιπόν: «Ο θεός δε σε ρωτά ίντα ΄φαες κι ίντα πχιες μόνο ρωτά ίντα ΄καμες κ ίντα πες»

  66. π.σ said

    Άσχετο με το σημερινό άρθρο, αλλά ό,τι πρέπει για το ερχόμενο σαββατιάτικο.
    Aπ’ τη lifo: «Με έκανε να αισθάνομαι πολύ άρρωστη, ενώ την ίδια ώρα κάποιοι τραβούσαν βίντεο με τα κινητά τους» (http://www.lifo.gr/now/world/62763), πολύ άρρωστη, ακριβής μετάφραση απ’ το «It made me feel quite sick, actually, and then a lot of them were filming it, but to see some grown men filming it…» του βρετανικού ρεπορτάζ: (http://www.bbc.com/news/uk-england-shropshire-31903327)

  67. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα!

    66: Ωχ, δίκιο έχεις!

    59-60: 🙂

    58: Κοκκινίζοντας ομολογώ ότι δεν το έχω διαβάσει. Μόνο Λεωνή και Αργώ.

  68. leonicos said

    Καλά, σήμερα δεν ήρθα και πολύ αργά!

    δίπορος = δίαυλος

    Οπότε, και τον ωδιπόρο πρέπει να τον στείλουμε στον κάλαθο των αχρήστων, παρέα με τον διπόρο
    Απορώ με την πρότασή σου. Ακαδημία στην Νομανσλάνδη δεν υπάρχει; Λεξικογράφοι δεν υπάρχουν; Νομαν-Γς δεν υπάρχει; Νομαντιλιsh ντικσονερις δεν υπάρχουν;

    το Κοράνι, στη σούρα 2, εδάφιο 184 λέει: (κλπ)
    Δεν μπορεί να συγκριθεί η μουσουλμανική (και εβραϊκή) νηστεία διότι δεν είναι επιλεκτικές αλλά απόλυτες. Δεν πίνουν ούτε νερό από το ένα ηλιοβασίλεμα μέχρι το άλλο. [η ημέρα στον Εβραϊσμό αρχίζει με το ηλιοβασίλεμα της (καθ ημάς) προηγουμένης και τελειώνει με το ηλιοβασίλεμα της (καθ’ ημάς) επομένης, εξ ου έρεβ-σαμπάτ = Παρασκευή]

    Η αλήθεια είναι ότι ο Μητρ. Γερμανός λέει το απλό και λογικό. Απορώ από πού τους ήρθε η ανάγκη για παραλλαγή και συμφωνώ με Μπουκανιέρο και Αλέξη (@6)

    @22 Ο Γς έγραψε πάλι!

    @22+22=44 (τα μετράει ο τύπος;) Ο Γς βυζί να δει… θα το δημοσιεύσει!

    @47 Λ Όταν είδα την παραπομπή σου, θυμήθηκα την Ασίνου και τον Άγιο Νικόλαο της Στέγης, και απόρησα που παραπέμπεις σε άρθρο αναφερόμενο στη Κρήτη. Αλλά το άρθρο καλύπτει όλο τον βυζαντινό χώρο.
    Προσωπικά πιστεύω ότι οι εν λόγω αγιογραφίες προσχηματικά μόνο αποσκοπούσαν στην υπόμνηση του ‘τι θα πάθεις αν το κάνεις…’ αλλά πρόκειται για καθαρή πορνογραφία, την οποία απολάμβαναν τόσο οι ζωγράφοι όσο και οι πιστοί. Ειδικά στην Ασίνου πρόκειται για παράθεση ‘όλων των δυνατών στάσεων του σεξ’. Το ίδιο συμβαίνει με ορισμένα αγιογραφικά κείμενα ‘απέκοψαν τον μαστόν της, της ενέβαλον πάλουκα εις…’ κλπ τα οποία συχνά διαβάζουν προς ‘συμμόρφωσιν’ (διάβαζε τέρψιν) των εθωχουμένων μοναχών κατά την Τράπεζα (το μεσημεριανό επίσημο τραπέζι των Κυριακών και των Εορτών, όταν ένας φουκαράς αναγνώστης διαβάζει ενώ οι άλλοι τρώνε).

    Επίσης το περί νηστείας / νηνεμίας (να προσθέσω και το νηπενθές) απαντήθηκε ορθότατα, καθώς και τα περί όχι (@50 Άγγελος). Για το ναι διαφωνώ. Νομίζω πως είναι το λατινικό nae και όχι το ομωτικό νη (όχι ναι).
    Φτου! Συμπλήρωσε το νηπενθές ο ΚΜοναχός στο @55.

  69. 64, 😀

  70. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    60-61-63 – Όπως πάντα ΑΠΑΙΧΤΟΣ.

  71. leonicos said

    Ξαφνικά θυμήθηκα τον νήδυμο ύπνο από τη γνωστή παραβολή του Σόλωνα προς τον Κροίσο, αλλά δεν είναι σαφές τι σημαίνει ετυμολογικά.

    Και για να κάνω τον έξυπνο, δεν είμαι όπως είναι ο Γς, γνήσιος έξυπνος, είμαι fake, άνοιξα το Λ&Σ και βρήκα τον νήγρετο (αξύπνητος) που το ήξερα αλλά και το νηις (προφανώς < νηFις, όπου F δίγαμα) αδαής, που δεν το ήξερα, το, νήκεστος, που το ξέρουμε όλοι με το εμφαντικό α ως ανήκεστο βλάβη (βγαίνουν οι ετοιμοθάνατοι από τη φυλακή) νηκηδής = 'αφροντις (και να μην το ξέρεις το μαντεύεις), νηκουστέω = κωφεύω, νηλεγής / νηλής = ανηλεγής, ανελέητος, νηλιπος, ξυπόλυτος, νηλ(ε)ιτής, αναμάρτητος, νηληφής / ανήλειπτος, που δεν ε΄χει αλειφτεί με λάδι, νήλωπος, γυμνός, νημερτής αναμάρτητος, (αν και θα έλεγα 'αθάνατος'), νηπεκτής & νήπεκτος, αχτένιστος (αλλά ξεκαρφωσιά από τον Ησύχιο), νηπευθής ανεξερεύνητος, νηποινεί / νηποινί, ατιμωρητί, νήριθμος/ νήριτος αναρίθμητος,

    Τέλος, μας ξέφυγαν επειδή είναι δίπλα μας: νηστεία, νήπιον, νήσος (πιθανώς),

    Κοντολογίς… δεν είναι και τόσο λίγα

  72. Γς said

    63, 64:

    -Αυτά.Τα ξαναλέμε.
    -Α, δεν σου είπα…
    -Μμ. μμ. Τι μυρίζει μωρή;
    -Για να δώ. [φεύγει απ το τηλέφωνο και επιστρέφει] Α, να χαθείς τέρας!

  73. Λ said

    Την Ασίνου είχα υπόψη μου αλλά προτίμησα τις Κρητικές τοιχο(αγιο)γραφίες τελικά. Δεν είναι πορνογραφικά νομίζω, είναι απλά φριχτά .

    Κάμα σούτρα ωραία σκηνή έχει στο Κυπριακό Μουσείο, στην αίθουσα των γλυπτών. Είναι στην πίσω πλευρά της κεφαλής του Διόνυσου, προς την έξοδο δεξιά. μετά μπαίνεις στην αίδουσα με το τεράστιο χάλκινο άγαλμα του Σεπτίμιου Σεβήρου. Ο περισσότερος κόσμος δεν το ξέρει και δεν τη βλέπει.

    Έχασαν και οι Αρμένιοι το νη τους. Το όχι είναι βοτς (υπάρχει βέβαια και ο οθωμανικός τρόπος που τον έχουμε και εμείς).
    http://www.littlearmenia.com/html/language/learn.asp?id=basic-words

    http://www.google.com.cy/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=3&cad=rja&uact=8&sqi=2&ved=0CCsQtwIwAg&url=http%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3DFEllaq_rax0&ei=rmsIVfDIOsH_aP-LgsgF&usg=AFQjCNFm42bwsygisA2vpI6ilJVaWfMV3g

  74. Γς said

    Μου έχει τύχει στο τηλέφωνο κι αυτό¨

    -Γράφε!
    -Φτου! έχεις κάνα μολύβι;
    -Για να δω…

  75. Λ said

    71. Λεώ, εντυπωσιακά τα ευρήματα σου. Σκέφτηκα το Νηρέα αλλά μάλλον αυτός έχει να κάνει με τη ναυς < αρχαία ελληνική ναῦς < νάω (πλέω)

  76. Μαρία said

    71
    Στον ομηρικό νήδυμον ( τον μπερδεύεις με τον όνειρον του Κροίσου) το ν είναι εφελκυστικό όπως το ν του νοικοκύρη.

  77. ΚΑΒ said

    68. οὐ μόνον μάζας καὶ ὄσπρια καὶ ἄρτους καὶ πυροὺς καὶ κρέα ζῴων εὐωχουμένων

  78. ΚΑΒ said

    και νώμος<τον ώμο

  79. Λ said

    78 και νήλιος – ήλιος

  80. Λ said

    Επίσης, σκιά – νοσσιός στα Κυπριακά

  81. sarant said

    71 Λεώνικε, λίγες είναι οι λέξεις (με στερητικό νη) που διατηρούνται ως τα σήμερα. Και η ανήκεστος βλάβη δεν έχει καμιά σχέση, ειναι από το αν- στερητικό + άκος (θεραπεία) με έκταση του α σε η λόγω της σύνθεσης (Βακερνάγκελ)

  82. ΚΑΒ said

    ούτε το ανήκουστος ή το ανηλεής

  83. ΚΑΒ said

    68. οὐ μόνον….ἀλλά καί κρέα

  84. Λ said

    Υπάρχει και η νοσσιά που σημαίνει είδωλο στον καθρέφτη. θυμήθηκα την παροιμία «Απ’ έσσιει δέντρο έσσιει σσιός» που ταιριάζει πολύ με το χθεσινό άρθρο γιατί είνα αντίστοιχη του θείου απ την Κορώνη

  85. Λ said

    Εννοείται νοσσιάζουμαι σημαίνει καθρεφτίζουμαι

  86. Παναγιώτης Κ. said

    @74(Γς) 🙂 🙂 🙂

  87. Παναγιώτης Κ. said

    @49 ( Αρχιμήδης…) Θέλεις να πεις ότι οι άνθρωποι έχουμε μείνει ανεπηρέαστοι π.χ από τον κινηματογράφο;
    Νομίζω ότι αυτά τα πράγματα λειτουργούν διαλεκτικά. Ναι η τέχνη εμπνέεται από τη ζωή αλλά και η ζωή σε πολλές περιπτώσεις μιμείται την τέχνη.

  88. Παναγιώτης Κ. said

    @4 ( Alexis). » Η (άνευ λόγου) λαθοθηρία και ο σχολαστικισμός είναι μέσα στο αίμα μας, δυστυχώς,ως λαού»
    Αν αυτό είναι αληθές αξίζει να αναρωτηθούμε γιατί συμβαίνει. Ποιοι είναι οι βαθύτεροι λόγοι.
    Με την ευκαιρία αυτή θα άξιζε νομίζω οι φίλοι στο ιστολόγιο που έχουν ζήσει στο εξωτερικό για μακρύ διάστημα, να ανασκευάσουν ή να επιβεβαιώσουν τα υποτιθέμενα κουσούρια μας.
    Δεν έζησα στο εξωτερικό.Έχω κάνει συζητήσεις με Σέρβους-που μιλούν Ελληνικά- και έχω μείνει έκπληκτος με τα πολλά κοινά χαρακτηριστικά ανάμεσά μας. Να πρόκειται λοιπόν για Βαλκανική νοοτροπία;

    @8. Ίσως αυτή η υπερβολή ως προς την γλωσσική ακρίβεια έχει και κάτι τι θετικό.Κάνει τα παιδιά να δίνουν σημασία στο γλωσσικό φαινόμενο.

  89. Alexis said

    #88: Παναγιώτη δεν είναι μόνο στο θέμα της γλώσσας που συμβαίνει αυτό. Οι ξερόλες, που τα ξέρουν όλα καλύτερα από τον καθένα, υπάρχουν παντού γύρω μας.
    Γράφει π.χ. κάποιος ένα τεχνικό άρθρο, ας πούμε για τα μπετά, μιας και υπάρχουν πολλοί μηχανικοί εδώ μέσα.
    «Ναι αλλά η σωστή αναλογία υλικών δεν είναι 2,8:1 είναι 2,75:1» πετάγεται ο ξερόλας από κάτω, «άρα είσαι μηχανικός για τα μπάζα, άρα κάνε μόκο… κλπ. κλπ.»
    Μία πτυχή του ίδιου φαινομένου είναι αυτό που έχει περιγράψει ευφυώς ο Σαραντάκος ως …λογικό άλμα τριπλούν: «Έκανες ορθογραφικό λάθος στο κείμενό σου- άρα είσαι αγράμματος-άρα είναι για τα σκουπίδια αυτά που γράφεις»

    #88, τέλος: Ναι, κι εγώ χαίρομαι να βλέπω νέα παιδιά να ασχολούνται με τη γλώσσα και να προσπαθούν να είναι ακριβολόγοι. Όμως δεν θα πώ κάποιον αγράμματο ούτε θα τον …μαστιγώσω επειδή είπε «καταρχήν»…

  90. Γς said

    78, 79;

    >και νώμοςκαι νήλιος – ήλιος

    κάτι λέγαμε για την ώρα και κατέρρευσε ο φίλος μας ο Γιάννης που είχε φάει την χυλόπιτα της ζωής του από τη Νόρα, την πιο όμορφη του Βύρωνα

  91. Γς said

    81:
    καταρχήν!
    [κι αγράμματος είσαι και φαίνεσαι 😉 ]

  92. Γς said

    91:
    φΤΟυ! Για τον Αλέξη #88 ήταν.
    [και Χρόνα Πολλά]

  93. Γς said

    για το #89!!!

  94. Γς said

    Στο Mega τώρα,
    Για δεύτερη φορά ο διάλογος, στη συζήτηση Καμπουράκη Οικονομέα με μια Ναυπλιώτισσα.

    -Δεν σας ακούω.
    -Σας ακούμε, σας ακούμε.
    -Δεν σας ακούω όμως εγώ

  95. BLOG_OTI_NANAI said

    Καλημέρα!
    Ψυχολογικό φαινόμενο ή κάποιο σύνδρομο πρέπει να είναι αυτή η μανία του «εξυπνακισμού» διαφόρων ανθρώπων να θεωρούν ότι «μόνοι αυτοί γνωρίζουν την αλήθεια», ανάμικτη με την τάση για ετυμολογίες από την αρχαία γλώσσα.

    22: Είχα αναφέρει και σε παλαιότερο άρθρο για την Παναγία τη Γαλακτοτροφούσα όπου φαίνεται ξεκάθαρα η Θεοτόκος να θηλάζει τον Χριστό (η εικονογραφική αυτή παράδοση είναι σαφώς βυζαντινή και ξεκινά από την Κων/πολη τον 12ο αιώνα), αποδεικνύοντας ότι η Εκκλησιαστική Παράδοση μπορεί σήμερα να μοιάζει «συντηρητική» σε πολλά ζητήματα σε σχέση με την επιτρατούσα ελευθεριότητα, όμως δεν έχει πρόβλημα με το ανθρώπινο σώμα, αλλά, όπως και κάθε κοσμοθεωρία, έχει κάποιες θέσεις για το τι θεωρεί χρήση του σώματος ή του πνεύματος και τι θεωρεί υπερβολή.

  96. Alexis said

    #92: Ευχαριστώ πολύ για τα χρόνια πολλά Γς!

  97. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    88: Υποψιάζομαι κι εγώ πως έχουμε πολλά κοινά με τους Σέρβους.

  98. Κασσάνδρα said

    Στις πασχαλινές μας εκδρομές ,μετα τα παϊδάκια της Μεγ,Παρασκευής , μετά τον Επιτάφειο,για να αποτάξω την αμαρτία επικαλούμαι την παροιμία με την αποδεκτή ορθογραφία βέβαια,και οποιος έχει αντίρρηση ,παραπέμπεται στον Νικοκύρη..

  99. sarant said

    98: Καταλαβαινεις ότι στη μέλλουσα κρίση θα έχω να απολογηθώ όχι μόνο για τα δικά μου αμαρτήματα, αλλά και για αλλονών!

  100. ΚΑΒ said

    99. Γιατί με ο το αλλονών;

  101. Λ said

    88, 97Ένας Ρώσος καθηγητής μου μιλούσε για κοινή βαλκανική λαϊκή ποίηση και παράδοση γενικότερα, 😉

  102. sarant said

    100 Γιατί έκανα λάθος. 🙂

  103. Reblogged this on anastasiakalantzi50.

  104. ΚΑΒ said

    102. Πάντως ο Μπαμπινιώτης το έχει με ο. Δεν ξέρω πού το στηρίζει. Η δική μου ορθογραφία κάπου που το χρησιμοποίησα ήταν με ω και αυτό θεωρώ λογικό.

    Καλημέρα. Να δούμε πώς θα καταλήξει. Ο Τσίπρας χτες στη Βουλή ήταν εξαιρετικός.

  105. sarant said

    104: Ναι, να δούμε.

    Α, με ο ο Μπαμπινιώτης; Τότε μπαμπινιώτισα χωρίς να το ξέρω. Το ΛΚΝ πάντως με ω.

  106. […] το άρθρο εκείνο (που εδώ βλέπετε τ&…) είχε θέμα […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: