Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Το Φύλλο μηδέν του Ουμπέρτο Έκο

Posted by sarant στο 20 Αύγουστος, 2015


eko-fillo-midenΤον περασμένο μήνα, στο άρθρο μου για τα «βιβλία για το καλοκαίρι», είχα αναφερθεί στο τελευταίο βιβλίο του  Ουμπέρτο Έκο Φύλλο μηδέν.  Στα σχόλια, ο φίλος μας ο Pedis με κάλεσε να πω τη γνώμη μου για το βιβλίο, ενώ ένας άλλος φίλος σχολίασε ότι δεν είναι βιβλίο «για το καλοκαίρι», αφού μπορείς να το βγάλεις σε μια καθισιά, σ’ ένα απόγευμα. Ο Pedis, πρέπει να πω, σε ένα παλιότερο σχόλιό του είχε κάνει μια εκτενή, αν και όχι πολύ επαινετική, αναφορά στο βιβλίο του Έκο.

Και οι δυο έχουν δίκιο: και ο φίλος που είπε ότι μπορείς να το τελειώσεις γρήγορα, και ο Pedis που δεν ενθουσιάστηκε. Το «Φύλλο μηδέν» δεν είναι σαν τα μυθιστορήματα του Έκο που διαβάσαμε με ενδιαφέρον ή και με απληστία, έργα ογκώδη και πλούσια από το Όνομα του Ρόδου ίσαμε το πιο πρόσφατο Κοιμητήριο της Πράγας (που το παρουσιάσαμε κι εδώ), περνώντας από τον Μπαουντολίνο ή το Εκκρεμές του Φουκώ. Είναι πιο μικρό, από πολλές απόψεις, πιο ρηχό, αν και πιο ευκολοδιάβαστο, τουλάχιστον σε σύγκριση με κάποια παλιότερα, μια και δεν είναι καθόλου μπερδεμένο.

Βέβαια, το βιβλίο εκδόθηκε στα ελληνικά (και, υποθέτω σε άλλες γλώσσες) με πολλές τυμπανοκρουσίες, και, όπως διαφημίστηκε, σε τιράζ 50.000 αντιτύπων -δεν είναι η πρώτη φορά που το αναξιόλογο έργο ενός ηλικιωμένου μεγάλου συγγραφέα προβάλλεται δυσανάλογα και δέχεται κριτικούς επαίνους που ουσιαστικά αντανακλούν την εκτίμηση προς το σύνολο του έργου του δημιουργού του.

Ο τίτλος εννοεί το δοκιμαστικό φύλλο μιας εφημερίδας, που έχει καθιερωθεί να παίρνει τον αριθμό μηδέν -έτσι ονομάζονται τα φύλλα που ετοιμάζουν οι συντάκτες μιας υπό έκδοση εφημερίδας για να πάρουν το κολάι της δουλειάς, να ρονταριστούν σαν ομάδα, να δουν τι τεχνικά και άλλα προβλήματα υπάρχουν, φύλλα που δεν κυκλοφορούν στα περίπτερα και δεν τα βλέπει το μάτι του αναγνώστη.

Στο μυθιστόρημα, ο κεντρικός ήρωας είναι ένας αποτυχημένος γραφιάς, ο Κολόνα, που τον πλησιάζει ένας γνωστός του δημοσιογράφος, ο Σιμέι, και του προτείνει να συμμετάσχει στο επιτελείο μιας καινούργιας εφημερίδας, που θα βγάλει κάμποσα δοκιμαστικά φύλλα, όχι όμως σαν προετοιμασία για την κανονική της έκδοση αλλά για να τα χρησιμοποιήσει ο ανώνυμος χρηματοδότης για να εκβιάσει υψηλά ιστάμενους και να πετύχει άλλους επιχειρηματικούς σκοπούς του: εφημερίδα δεν πρόκειται να βγει, και αυτό το μυστικό δεν το ξέρουν οι άλλοι δημοσιογράφοι, που όλοι τους είναι τρίτης και τέταρτης διαλογής. Ο Κολόνα τυπικά θα έχει το ρόλο του συμβούλου σε θέματα σωστού χειρισμού της γλώσσας, αλλά στην πραγματικότητα δουλειά του θα είναι να συγγράψει για λογαριασμό του Σιμέι ένα μυθιστόρημα στο οποίο θα αφηγείται την ιστορία της έκδοσης (που πρόκειται να ματαιωθεί) -ο Κολόνα θα πληρωθεί για να το γράψει, αλλά ο Σιμέι θα το υπογράψει.

Από τους υπόλοιπους συντάκτες ξεχωρίζουν η Μάια, μια νεαρή παραλίγο φιλόλογος, που τα φτιάχνει με τον Κολόνα, και ο Μπραγκαντότσο, που συνεχώς ερευνά θεωρίες συνωμοσίας και παρουσιάζει κομματιαστά στον Κολόνα μια φοβερή αποκάλυψη: ο Ντούτσε δεν είχε εκτελεστεί από παρτιζάνους τις τελευταίες μέρες της κατάρρευσης του Άξονα, ένας σωσίας πήρε τη θέση του -ο αληθινός Μουσολίνι φυγαδεύτηκε στο εξωτερικό, οι δε ακροδεξιοί προετοίμαζαν μεθοδικά την επάνοδό του. Ωστόσο, πριν ο Μπραγκαντότσο αποφασίσει πώς θα χειριστεί το φοβερό του εύρημα, πέφτει θύμα δολοφονίας -με αποτέλεσμα ο ανώνυμος χρηματοδότης να φοβηθεί και να διακόψει την (υποτιθέμενη) έκδοση κι έτσι να ματαιωθεί και το βιβλίο που θα έγραφε ο Κολόνα.

Παρόλα όσα είπα πιο πάνω, το βιβλίο διαβάζεται πολύ ευχάριστα και ίσως ο μη Ιταλός αναγνώστης να είναι εδώ σε πλεονεκτική θέση μια και θα μάθει πολλά για τη σύγχρονη ιστορία της Ιταλίας, ενώ ο Ιταλός μπορεί και να βαρεθεί όταν θα διαβάζει σελίδες επί σελίδων για πράγματα που, λογικά, του είναι αρκετά γνωστά (η εξιστόρηση των τελευταίων ημερών του Μουσολίνι πιάνει πάνω από 16 σελίδες, που δεν είναι και λίγες για ενα βιβλίο των 248 σελίδων). Ωστόσο, ο φίλος μας ο Pedis προειδοποιεί ότι ο Έκο παίζει με αστικούς (πολιτικούς, υποθέτω) μύθους, που ένας μη Ιταλός δεν ξέρει και δεν μπορεί να αξιολογήσει. Περισσότερα, φαντάζομαι, θα μας πει ο ίδιος, αν βρει ευκαιρία.

Πάντως, ο Έκο δεν έχει χάσει το χάρισμα του αφηγητή, επιβεβαιώνοντας την παροιμία που λέει πως και γερασμένος ο Χριστός βάζει κάτω πεντέξι Αποστόλους. Παρ’ όλ΄αυτά, αρκετές φορές έχεις την αίσθηση πως αυτά που διαβάζεις γράφτηκαν για παραγέμισμα, για να γεμίσουν σελίδες -όπως, ας πούμε, στους «διαγωνισμούς χαζών αστείων» που διοργανώνουν οι συντάκτες της εφημερίδας (θα πω περισσότερα λίγο παρακάτω). Από την άλλη, είναι φανερό ότι ο Έκο θα γλέντησε το γράψιμο του βιβλίου, αφού κινείται σε χώρους πάρα πολύ οικείους του, και ιδίως στον μικρόκοσμο των γραφιάδων. Αλλά και οι γραφιάδες θα χαρούν το βιβλίο, που είναι γεμάτο με γλωσσικές λιχουδιές -για παράδειγμα, το όνομα του Μπραγκαντότσο (Bragadoccio), που είναι λέξη της αγγλικής γλώσσας.

Κανονικά θα τελείωνα εδώ, αλλά θα αναφερθώ στη μετάφραση του βιβλίου, κάτι που έχω κάνει και με άλλα βιβλία του Έκο. Η Έφη Καλλιφατίδη, η μόνιμη μεταφράστρια του Έκο στα ελληνικά, χειρίστηκε με άνεση ένα κείμενο σαφώς ευκολότερο από τα προηγούμενα μυθιστορήματα του Έκο, και αντιμετώπισε με επιτυχία τις μεταφραστικές του προκλήσεις. Μια πολύ καλή μετάφραση, λοιπόν -αλλά θα εξαντλήσω την αυστηρότητά μου για να επισημάνω ένα σημείο.

Στη σελίδα 21, ο Κολόνα κάνει αναδρομή στην όχι και λαμπρή σταδιοδρομία του: «Για να μάθω πώς γίνεσαι μεγάλος συγγραφέας, έκανα ακόμα και τον μαύρο (ή ghost writer, όπως λέγονται σήμερα, αν θέλουμε να είμαστε πολιτικά ορθοί), για ένα συγγραφέα αστυνομικών βιβλίων…» Per imparare come si faceva a diventare un grande scrittore ho fatto persino il negro (o ghost writer come si dice oggi, per essere politicamente corretti) per un autore di libri gialli…

Ωστόσο, ο negro, αυτός που γράφει βιβλίο για λογαριασμό άλλου χωρίς να φαίνεται πουθενά, νομίζω πως δεν πρέπει να αποδοθεί «μαύρος» αλλά «νέγρος» -εφόσον ο αφηγητής το δηλώνει ότι ο ιταλικός όρος il negro μπορεί να θεωρηθεί επιλήψιμος, πρέπει και στα ελληνικά να χρησιμοποιηθεί επιλήψιμη απόδοση.

Οι άλλες ενστάσεις που έχω δεν αφορούν τη μετάφραση καθαυτή όσο τον υπομνηματισμό του έργου με υποσημειώσεις, ένα θέμα που με απασχολεί πάντοτε στα βιβλία που διαβάζω, ίσως δυσανάλογα με τη σημασία του. Υπάρχουν πολλοί που δεν θέλουν καθόλου υποσημειώσεις σε ένα λογοτεχνικό έργο, άλλοι τις ανέχονται, άλλοι, όπως εγώ, τις χαίρονται. Αντίστοιχα, υπάρχουν μεταφραστές που αποφεύγουν να δίνουν μασημένη τροφή στον αναγνώστη, κι έτσι είναι πολύ φειδωλοί με τις υποσημειώσεις, κι άλλοι που τους αρέσει να επεξηγούν -ή και να υπερεπεξηγούν, κάνοντας κάποτε επίδειξη γνώσεων ή φιλέρευνου πνεύματος. Τώρα με το γκουγκλ, πάντως, η ανάγκη για πολλές υποσημειώσεις έχει κάπως μειωθεί (αλλά δεν έχει καταργηθεί).

Σε προηγούμενες εκδόσεις των κλασικών έργων του Έκο, η Έφη Καλλιφατίδη ήταν πολύ φειδωλή με τις υποσημειώσεις -και όχι άδικα, διότι με την πανδαισία εγκυκλοπαιδικών αναφορών και διακειμενικότητας που χαρακτήριζε τα έργα εκείνα του Έκο θα έφταναν σε τετραψήφιο νούμερο οι υποσημειώσεις. Εδώ έχει κάπως ρίξει νερό στο κρασί της και επεξηγεί αρκετά πράγματα.

Βέβαια, όταν επεξηγείς το τάδε, δίνεις στον αναγνώστη το δικαίωμα να αναρωτηθεί γιατί δεν επεξηγείς το δείνα. Για παράδειγμα, στη σελ. 54, όπου γίνεται παρεμπιπτόντως αναφορά στη δολοφονία του Ματέι, γιατί να αναλώσει εφτά αράδες για ένα όχι λακωνικό βιογραφικό του Ματέι την ίδια στιγμή που δεν εξηγεί τι σημαίνει η φράση «Κανείς από αυτούς … δεν είχε πίσω του λαμπρές εμπειρίες. Ένα γεφύρι του Σαν Λουίς Ρέι» (υπαινιγμός στο ομώνυμο, αλλά όχι πολύ γνωστό, μυθιστόρημα: δηλαδή, ένα ετερόκλιτο πλήθος, κάθε καρυδιάς καρύδι θα λέγαμε. Κι έτσι, πολλές αναφορές του Έκο μένουν σκοτεινές, όπως π.χ. στη σελ. 114 όπου διαβάζουμε: «πού τις βρίσκετε αυτές τις ασυναρτησίες, ρώτησε ο Μπραγκαντότσο, λες κι ήταν ο καρδινάλιος Ιππόλυτος με τον Αριόστο» και αναρωτιόμαστε ποιοι να ήταν αυτοί ή τουλάχιστον με τι ύφος ρώτησε ο Μπραγκαντότσο.

Στη σελ. 76, οι συντάκτες της υπό έκδοση εφημερίδας σε ένα μπρέιν-στόρμινγκ το έχουν ρίξει σε ανόητες ερωτήσεις-απαντήσεις, του τύπου «Γιατί οι μπανάνες φυτρώνουν στα δέντρα; Διότι αν φύτρωναν στο έδαφος, θα τις έτρωγαν αμέσως οι κροκόδειλοι». Ο Έκο σπαταλάει χαλαρά τέσσερις σελίδες σε αυτό τον διαγωνισμό κρυάδας, και η μετάφραση είναι πιο ευρηματική από το πρωτότυπο κάποιες φορές, π.χ. το μάλλον άνοστο Perché un angolo retto misura novanta gradi? Domanda mal posta: lui non misura niente, sono gli altri che misurano lui που δεν μεταφράζεται κιόλας, το αποδίδει: Γιατί μια ορθή γωνία έχει ενενήντα μοίρες; Διότι αν είχε τρεις, θα ήταν η Κλωθώ, η Λάχεσις και η Άτροπος.

Ωστόσο, κάπου η μεταφράστρια παρασύρεται από τον οίστρο της. Στην ερωταπάντηση Perché centocinquanta la gallina canta? Perché se la gallina cantasse a trentatré sarebbe il Gran Maestro della Massoneria.” Κατά λέξη: Γιατί στα 150 η κότα κράζει; Γιατί αν έκραζε στα 33 θα ήταν Μέγας Μάγιστρος της Μασονίας (είπαμε, είναι κρύα αστεία). Η ερώτηση με την κότα που κράει στα 150 είναι υπαινιγμός σε παιδικό τραγουδάκι, και η μεταφράστρια βάζει υποσημείωση δώδεκα αράδων, στην οποία παραθέτει ολόκληρο το τραγουδάκι και στη συνέχεια το αποδίδει εξαιρετικά πετυχημένα (όχι κατά λέξη, αλλά με μέτρο και ρίμα) –αυτό μοιάζει με ανώφελη επίδειξη όχι γνώσεων παρά μεταφραστικής ευχέρειας, αλλά καλύτερα θα ήταν αν αυτές οι δώδεκα αράδες αφιερώνονταν σε πεντέξι υποσημειώσεις χρήσιμες για τον αναγνώστη, σαν κι αυτές που αναφέραμε. Εγώ θα έβαζα μια υποσημείωση δυο αράδων, λέγοντας «στίχος από παιδικό τραγουδάκι».  Κάποιος άλλος μπορεί να έβαζε έναν στίχο από ελληνικό τραγουδάκι αλλάζοντας εντελώς το κείμενο σε αυτό το σημείο.

Για να συνεχίσω τις γκρίνιες μου, σε ένα σημείο με ενόχλησε η άστοχη χρήση της γενικής πτώσης. Τι εννοώ; Η Μάια παλιότερα δούλευε σε ένα περιοδικό για «διασημότητες», και έχει εκμυστηρευτεί στους συναδέλφους της ότι στις συνεντεύξεις που έπαιρνε από μικροδιασημότητες, τους προέτρεπε να κάνουν λόγο για μια «τρυφερή φιλία» τους ώστε να αυξάνεται το αναγνωστικό ενδιαφέρον.

Καμιά σαρανταριά σελίδες πιο κάτω (σελ. 79), ο αρχισυντάκτης τής λέει: «…εσείς έχετε μεγάλη εμπειρία στη δημιουργία τρυφερών φιλιών». Και εκείνη λίγες αράδες πιο κάτω αναφωνεί «δεν θα απαλλαγώ ποτέ μου από την κατάρα των τρυφερών φιλιών».

Αν όμως δεν θυμάται ο αναγνώστης την πρώτη αναφορά, που δεν είναι και κομβικής σημασίας στην πλοκή του έργου, όταν δει «των τρυφερών φιλιών» θα σκεφτεί τα «τρυφερά φιλιά», είμαι βέβαιος. Πολύ καλύτερη θα ήταν η απόδοση:  «Να δημιουργείτε τρυφερές φιλίες» «από την κατάρα της τρυφερής φιλίας».

Αλλά αυτά είναι παρωνυχίδες, το αναγνωρίζω. Προσωπικά, χάρηκα το έργο και τη μετάφραση και για έναν άλλο λόγο, ότι ο Έκο εστιάζει κατ’ επανάληψη σε παροιμιακές και στερεότυπες εκφράσεις και σε κλισέ της δημοσιογραφίας, δηλαδή θέματα που πολύ με ενδιαφέρουν. Και σε σχέση με τις ευφάνταστες θεωρίες για την προέλευση των εκφράσεων, πολύ χάρηκα όταν είδα στη σελ. 165 μια (δικαιολογημένη) εκτενή υποσημείωση της μεταφράστριας, που έχοντας να μεταφράσει μια συζήτηση για δυο ιταλικές εκφράσεις, ανάμεσα στους δυο ήρωες του έργου (είπαμε, είναι γραφιάδες, τέτοια θα συζητάνε) που εξετάζουν διάφορες θεωρίες για τη γέννησή τους, προτιμάει να πάρει δυο ελληνικές εκφράσεις (έχασε τ’ αυγά και τα καλάθια / έφαγε τον άμπακο) και να παραθέσει θεωρίες για τη γέννησή τους, αναφέροντας και το όνομά μου.

Χάρηκα, τέλος, όταν είδα ότι ο ήρωας του βιβλίου, πιθανώς και ο ίδιος ο Έκο, έχει απόψεις αρκετά παρόμοιες με τις δικές μου σχετικά με την έκφραση «στο μάτι του κυκλώνα», που μερικοί θεωρούν ότι είναι «λάθος» επειδή, τάχα, στο μάτι του κυκλώνα επικρατεί απόλυτη νηνεμία –εδώ μπορείτε να δείτε γιατί διαφωνώ και θεωρώ την έκφραση εύστοχη. Οπότε ίσως έχω και δικούς μου λόγους που, τελικά, δεν μετάνιωσα που διάβασα το Φύλλο μηδέν.

 

Advertisements

110 Σχόλια to “Το Φύλλο μηδέν του Ουμπέρτο Έκο”

  1. TAK said

    Νίκο, αυτούς που κάνουν τα χαμαλίκια «μαύρους» τους λέμε στα ελληνικά (και είναι επιλήψιμο φυσικά…). Θερμούς χαιρετισμούς. ΤΑΚ

  2. spiral architect said

    Αν και κάνεις σπόιλερ το βιβλίο και ακούγεται ενδιαφέρον, ελπίζω να μην διαβάσει την ανάρτηση η σύντροφος και ανεμιστηράκι του Έκο. 🙄

    Καλημέρα. 🙂

  3. Ρούλης said

    «Η πτώση της Ιεριχώ»
    http://www.huffingtonpost.gr/2015/08/19/-viral-istories-vivlos-eksigisi_n_8009936.html

  4. Μαύρους λέμε τους ανασφάλιστους, αλλά στο σινάφι των μεταφραστών τουλάχιστον νέγροι λέγονται (αν δεν κάνω λάθος).

  5. marulaki said

    Ο Έκο είναι από τους αγαπημένους μου, είναι από τους συγγραφείς που όποτε βγάζουν κάτι, θα το διαβάσω, αλλά το Κοιμητήριο της Πράγας με κούρασε λίγο, όπως και η Πριγκήπισσα Λοάννα. Ίσως δεν τα διάβασα σε κατάλληλη περίοδο, αυτό γενικά ισχύει για τα βιβλία. Αυτό που παρουσιάζετε σήμερα όμως, μου φαίνεται πολύ ενδιαφέρον!

  6. Avonidas said

    Καλημέρα.

    Κάτι ακόμα που δεν είδα κάπου να σχολιάζεται (και για το οποίο δεν είμαι κι εντελώς σίγουρος):

    Οι συντάκτες της εφημερίδας έχουν οι περισσότεροι (αν όχι όλοι) ονόματα που παραπέμπουν σε τυπογραφικές γραμματοσειρές, π.χ., Κολόνα, Μπραγκαντότσο, Λούτσιντι, Παλατίνο.

    Φαντάζομαι λοιπόν ότι, αν και αυτά είναι λογικά ονόματα για Ιταλούς (στο κάτω κάτω κι οι γραμματοσειρές από τους κατά βάση Ιταλούς σχεδιαστές τους ονομάστηκαν) το μοτίβο είναι σκόπιμο.

  7. Κλείνε πάντως τις παρενθέσεις, Νίκο. Τουλάχιστον εκεί με το νέγρο, ο αναγνώστης μπερδεύεται στο πρώτο διάβασμα,

  8. Avonidas said

    Και μια ερώτηση/παράκληση:

    Έχοντας διαβάσει όλα τα μυθιστορήματα του Έκο (Το Όνομα του Ρόδου, Το Εκκρεμές του Φουκώ, Μπαουντολίνο, Κοιμητήριο της Πράγας, Λοάνα) εκτός από το Νησί της Προηγούμενης Μέρας, βγήκα στη γύρα για να το αγοράσω.

    Διαπίστωσα ότι η μετάφραση που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός είναι εκτός κυκλοφορίας και έχουν εξαντληθεί και τα αντίτυπα. Υπάρχει μια περίπτωση να βρω την παλιότερη έκδοση από τα Ελληνικά Γράμματα, ωστόσο διάβασα κριτικές ότι η μετάφραση και η επιμέλεια της έκδοσης είναι κακής ποιότητας, με πολλά λάθη.

    Έχει κάποιος διαβάσει το Νησί της Προηγούμενης Μέρας σε ελληνική μετάφραση; Τι γνώμη έχετε για την ποιότητα της απόδοσης;

  9. Κουνελόγατος said

    Μπορεί να σας έχω ξαναρωτήσει, όμως: πότε κοιμάστε;;; Το ίδιο ισχύει και γι άλλους εδώ και αλλού…
    Καλημέρα σας.

  10. cronopiusa said

    Καλή σας μέρα

    μου άρεσε Το Φύλλο μηδέν του Ουμπέρτο Έκο

    είναι σα να βλέπεις μέσα απ’ την κλειδαρότρυπα τον PerioDista και τον κουράδειον τύπον

    το απελπισμένο πνευματικό προλεταριάτο

    που γράφει για το κέντρο φιλοξενίας μεταναστών στο Βοτανικό και δεν βλέπει

  11. Αβονίδα, το Νησί της προηγούμενης μέρας το έχω διαβάσει εγώ, αλλά πάνε πολλά χρόνια. Θυμάμαι ότι μου είχε φανεί πολύ κουραστικό: και φταίει ότι είναι γραμμένο σε στυλ 17ου ή πρώιμου 18ου αιώνα, με ένα σωρό ουσιαστικά να αρχίζουν με κεφαλαία κλπ. Δεν ξέρω δηλαδή αν φταίει η απόδοση ή το γενικότερο ύφος.

  12. Avonidas said

    #11. Ευχαριστώ, Δύτη. Σκέφτηκα να σου πω την αλήθεια ότι εφόσον δεν επανακυκλοφόρησε μάλλον δεν είχε ζήτηση. Αλλά πάλι, με την κρίση δεν μπορείς και να σαι σίγουρος.

  13. Προσωπικά προτιμώ να μείνω στην αγία τριάδα Το Όνομα του Ρόδου, Το Εκκρεμές του Φουκώ, Μπαουντολίνο. Γούστα! (είπε ο πίθηκος, κι έφαγε το σαπούνι)

  14. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια και τις διορθωσούλες.

    2-4: Κάτι τέτοιο λέω κι εγώ, ότι στα συγγραφικά-μεταφραστικά λέγεται ‘νέγρος’

    6: Έχεις δίκιο, δεν μπορεί να είναι τυχαία τα ονόματα και δεν το είχα προσέξει, εύγε! (δεν ήξερα ότι υπάρχει γρμτοσειρά Μπραγκαντότσο, ούτε Λούτσιντι)

    8κε: Νομίζω ότι μία μόνο μετάφραση έχει γίνει, της Έφης Καλλιφατίδη, αλλά μπορεί να κάνω λάθος. Πάντως, στην παλιά έκδοση ο πατέρας μου είχε βρει ένα χοντρό λάθος -εγώ δεν το έχω διαβάσει, αλλά έγραψα γι’ αυτό το στιγμιότυπο. Δυστυχώς ο παλιός μου ιστότοπος είναι πεσμένος κι έτσι δεν μπορώ να σου πω περισσότερα

  15. Avonidas said

    Κάτι άλλο που δεν σχετίζεται άμεσα με το Φύλλο Μηδέν, αλλά με την ελληνική του έκδοση: στα περιθώρια του εξωφύλλου παρατίθενται αποσπάσματα κάποιας συνέντευξης του Ουμπέρτο Έκο σχετικά με την Ευρωπαϊκή κρίση.

    Βρήκα την ανάλυσή του εξαιρετικά ρηχή και αφελή σε σχέση με όσα μας έχει συνηθίσει. Η θέση του, ότι παρά τα προβλήματα η παγκοσμιοποίηση και η οικονομική ενοποίηση έχει κάνει λιγότερο πιθανούς τους πολέμους, απλά δεν αντέχει σε μισού λεπτού κριτική σκέψη. Εκτός αν αγνοήσουμε όλους τους «μίνι-πολέμους» που ξεσπούν σε κάθε γωνιά του πλανήτη, και βαφτίσουμε πολέμους μόνο τις παγκόσμιες συρράξεις.

    Λέει ακόμα (παραθέτω από μνήμης, αν κάποιος έχει πρόχειρο το βιβλίο ας με διορθώσει): «σήμερα, η ιδέα ενός πολέμου μεταξύ Ιταλίας και Γερμανίας, ή Γαλλίας και Ισπανίας, φαίνεται γελοία». Δεν ξέρω πόσο γελοία φαίνεται η ιδέα ενός πολέμου στη Δυτική Ευρώπη, αλλά ένας νέος Βαλκανικός Πόλεμος δεν μου μοιάζει πλέον διόλου αδιανόητος. Δεν πάνε είκοσι χρόνια που η Γιουγκοσλαβία έγινε λαμπόγυαλο, με προεξάρχουσα συμμετοχή και της Γερμανίας, ενώ η Ουκρανία ήταν μόλις χτες και είναι και σήμερα.

  16. Ναι, και τον Αύγουστο δεν υπάρχουν ειδήσεις. 🙂 Έχει μείνει λίγο πίσω ο Ουμπέρτο στην πολιτική ανάλυση!

  17. Avonidas said

    #16. «τον Αύγουστο δεν υπάρχουν ειδήσεις»

    ο Ιούλιος, πάντως, φέτος, μας γ***σε το κέρατο 😮 😦

  18. marulaki said

    #13 Συμφωνώ απόλυτα, αλλά μου άρεσε και το Νησί.

  19. spiral architect said

    Σε αναφορά με το σχόλιο του Αβονίδα παραπάνω, οι πολιτικές απόψεις των κάθε λογής και εθνικότητας διανοουμένων (χμμ!) ειδικά από την τελευταία πενταετία και μετά δεν αντέχουν σε καμία κριτική.
    (πλην ελαχίστων εξαιρέσεων -που όπως πάντα- επιβεβαιώνουν τον κανόνα)

  20. Avonidas said

    #18. Αλλά, ρε γαμώτο, το έψαχνα στον Ιανό, στον Ελευθερουδάκη, στα Public… Ε, κι όταν μου είπαν τελικά στα Public:

    -Είναι εξαντλημένο, αλλά αν θέλετε ξαναπεράστε…

    Ε, δεν κρατήθηκα κι εγώ:

    -Να ξανάρθω την προηγούμενη μέρα;

    Physicist joke κι έτσι. Με κοίταξε λίγο περίεργα η κοπελιά. Σου λέει, ένας τρελός πάνω, ένας τρελός κάτω, δε χάλασε ο κόσμος 😛

  21. sarant said

    19 Πενταετία; Το πατερνάκι αυτό υπάρχει από τη Γιουγκοσλαβία.

  22. Avonidas said

    #19. Spiral, ο Eco δεν είναι «οι κάθε λογής διανοούμενοι». Και δεν θα σχολίαζα καν, αν δεν θεωρούσα τον τωρινό Έκο σκιά του αλλοτινού εαυτού του.

    Άσχετο: σε κάποια φάση στο βιβλίο, σχολιάζει ο Σιμέι: «δεν υπάρχει μεγαλύτερη βρισιά για τον Ιταλό από το να τον πεις «κύριο»» (υπονοώντας το φετίχ των Ιταλών με τους ακαδημαϊκούς και άλλους τίτλους).

    Ως δόκτωρ, 🙂 🙂 🙂 έχω να πω ότι βρίσκω τεράστια διαφορά ανάμεσα στο σνομπισμό, π.χ. των Άγγλων με τους τίτλους ευγενείας (που για να τους αποκτήσουν απλά γεννήθηκαν στη σωστή οικογένεια), και στην εμμονή των Ιταλών να αναφέρεται ο ακαδημαϊκός τους τίτλος πλάι στο όνομά τους (για τον οποίο, πλην κατακριτέων εξαιρέσεων, κοπανήθηκαν στο διάβασμα για χρόνια).

  23. spiral architect said

    @21, 22: Όταν τα σχόλιά τους ήταν σε κοινωνικό επίπεδο, ίσως να μπορούσες να τ’ ακούσεις με κάποιο ενδιαφέρον. Όταν άρχισαν τα ζόρια (σωστός ο Νοικοκύρης) άρχισαν τα ακατάληπτα.

  24. http://www.sarantakos.com/language/baudolino.html
    ή
    https://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:http://www.sarantakos.com/language/baudolino.html

  25. Νέο Kid L'errance d'Arabie said

    22. «στην εμμονή των Ιταλών να αναφέρεται ο ακαδημαϊκός τους τίτλος πλάι στο όνομά τους»
    Tην ίδια εμμονή έχουν και οι Γερμανοί. Ξέρεις πόσοι και πόσοι τελωνιακοί νομίζουν ότι ο Physicist είναι τρελογιατρός! Ρώτα τον να δείς. 😆

  26. Avonidas said

    #25. Habe nun, ach! Philosophie,
    Juristerei und Medizin
    ? :rofl:

  27. Avonidas said

    #25. Τουλάχιστον δεν είναι δόκτωρ της Νομικής. Με ερπύστριες 😉

  28. cronopiusa said

    Αυτός, αυτές και το Τέρας

    Πέντε δυσκολίες για να γράψει κανείς την αλήθεια – Μπέρτολτ Μπρέχτ

  29. alexisphoto said

    καλημέρα,
    να φανταστώ ότι στο φύλλο μηδεν έγινε και το σελιδοποιητικό λάθος της «Εστίας» και από τότε δενότανε ανάποδα;
    ή ήταν απόψη; ή και τα δύο;
    καλημέρα και πάλι.

  30. sarant said

    22 Ναι, διότι στην Ιταλία κι έναν μηχανικό τον αποκαλούν ιντζενιέρε κτλ. Οπότε αν δεν έχεις κανέναν τίτλο… 🙂

    24 Προς το παρόν το σάιτ μου δεν ανοίγει, αλλά μάλλον είναι του παρόχου το πρόβλημα.

    29 Θα αφιερώσω άρθρο, όταν γυρίσω (σε κανα μήνα και βάλε) στα κιτάπια μου. (Μόλις αυξήθηκε κι άλλο το χρέος μου….!)

  31. Κουνελόγατος said

    «@21, 22: Όταν τα σχόλιά τους ήταν σε κοινωνικό επίπεδο, ίσως να μπορούσες να τ’ ακούσεις με κάποιο ενδιαφέρον. Όταν άρχισαν τα ζόρια (σωστός ο Νοικοκύρης) άρχισαν τα ακατάληπτα.».

    Σωστός 100%. Όταν έχει να κάνει με την εξαφάνιση της λαχανί πεταλούδας (αν υπάρχει αυτή, δεν έχω κάτι εναντίον της), έχουν όλοι ευαισθησίες, όταν όμως έχει να κάνει με οικονομικά συμφέροντα και το σύστημα (που κάποιους ταϊζει), κάνει τζιζ, ΠΟΛΥ τζιζζζζζ.

  32. alexisphoto said

    @30c
    Ευχαριστώ

  33. Alexis said

    #2: Κι αναρωτιόμουνα τις τελευταίες μέρες τις έχεις πάθει και παραπέμπεις συνέχεια στο άρθρο με τους ανεμιστήρες! ΤΩΡΑ κατάλαβα 🙂

    #10: Μα γιατί το λές αυτό; Αν κάτι διακρίνει τον Κουρή και τις εφημερίδες του είναι η συνέπεια των πολιτικών τους απόψεων 😀

    #15: Σωστές οι επισημάνσεις σου περί πολέμων. Απλώς τώρα δεν σφάζονται οι «μεγάλοι» μεταξύ τους. Αφήνουν να το κάνουν για λογαριασμό τους οι πιο «παρακατιανοί» (ξέρεις, εκεί που η ανθρώπινη ζωή κοστίζει λιγότερο… 😦 )

    #30β: Προχθές το άνοιξα και λειτουργούσε κανονικά.

  34. Alexis said

    τις έχεις πάθει=τι έχεις πάθει, βεβαίως…

  35. Avonidas said

    #31. Θυμάμαι έγραφε ο Τσόμσκυ σε κάποιο βιβλίο του για την «ομερτά» της διανόησης. Ένας νεαρός ερευνητής είχε κάνει μια εργασία, ουσιαστικά καταρρίπτοντας ένα-ένα τα επιχειρήματα ενός φιλοϊσραηλινού δοκιμίου της μοδας. Ο Τσόμσκυ του είπε, «μπορείς να προχωρήσεις, αν θέλεις, να ξέρεις όμως ότι θα σε λιώσουν».

    Ο τύπος τελικά προχώρησε (γιατί ήταν νέος, αφελής και δικαιολογημένα σίγουρος για την τεκμηρίωση του έργου του). Αμέσως μεταβλήθηκε σε ακαδημαϊκό παρία: ως δια μαγείας, ήταν αδύνατο να βρεί δουλειά ή να δημοσιεύσει τις απόψεις του. Ο Τσόμσκυ σχολιάζει με πικρία ότι δεν ήταν κάποια συνωμοσία ή άνωθεν λογοκρισία που κινούσε τους διώκτες του, αλλά απλά η σιωπηρή συναίνεση, η «γραμμή» που έπαιρναν από το περιβάλλον τους.

    Πολλά χρόνια μετά, το δοκίμιο που κριτικάριζε ο νεαρός δημοσιεύτηκε και στην Ευρώπη, όπου το έκαναν γρήγορα σουρωτήρι πολλοί διανοούμενοι (άλλες εποχές, πιο αθώες). Σιγά σιγά, «έπεσε» κι η Αμερική, και το ίδιο ξαφνικά ο (όχι πλέον) νεαρός κατάφερε να βγει από το περιθώριο. Φυσικά, κανείς δεν εξέφρασε μεταμέλεια ή αναθεώρησε τις θέσεις του, γιατί απλούστατα και κανείς δεν είχε ανοιχτά παραδεχτεί ότι υπήρξε λογοκρισία…

  36. spiral architect said

    @35: Ατυχώς κάτι τέτοιες θέσεις κάνουν τζιζ. :/
    (κάτι ήξερε και ο Τσόμσκι καθότι αμερικανοεβραίος)

  37. Avonidas said

    #14. Είναι αλήθεια ότι και σε προηγούμενα βιβλία του ο Έκο χρησιμοποιεί ονόματα που παραπέμπουν στην ιστορία της τυπογραφίας, κι έτσι ήμουν υποψιασμένος.

    π.χ., στο «Εκκρεμές του Φουκώ» έχουμε τον σοβαρό εκδοτικό οίκο Γκάραμοντ και τον ομώνυμο εκδότη του, καθώς και τον Μανούτιο, που ασχολείται με ΣΙΑ (Συγγραφείς Ιδίοις Αναλώμασι, κοινώς ψώνια που πληρώνουν για να εκδοθούν 😉 )

    Στη Μυστηριώδη Φλόγα της Βασίλισσας Λοάνα, ο πρωταγωνιστής λέγεται Yambo στο φιλικό και Giambattista Bodoni κανονικά, όπως ο τυπογράφος.

    Ωστόσο, στο Φύλλο Μηδέν έχω την αίσθηση ότι είναι η πρώτη φορά που η ονοματολογία ξεπερνάει τα πλαίσια του ιστορικού αστείου και παίρνει χαρακτήρα «συμβολικού δράματος»: οι συντάκτες μιας εφημερίδας ταυτίζονται με την τυπωμένη σελίδα.

    Γνωρίζοντας τον Έκο, αν ψάξει κανένας ίσως βρει και βαθύτερες αναλογίες ανάμεσα στα χαρακτηριστικά κάθε γραμματοσειράς και στον αντίστοιχο χαρακτήρα (η Braggadocio είναι μια bold, ογκώδης γραμματοσειρά, και ο Μπραγκαντότσιο είναι ένας πομπώδης συνωμοσιολόγος). Ή ίσως δεν υπάρχουν τέτοιες αναλογίες, κι ο Έκο απολαμβάνει να βάζει τον αναγνώστη στο τριπάκι 😉

  38. Παναγιώτης Κ. said

    Οι υπομνηματισμοί είναι ευχάριστοι σε μένα και κάνουν αξιόπιστο τον μεταφραστή στα μάτια μου.

  39. Παναγιώτης Κ. said

    @5. Εσύ μπόρεσες και το τελείωσες έστω και αν σε κούρασε.
    Άρχισα λοιπόν να διαβάζω το Κοιμητήριο της Πράγας. Διεύρυνα το όριο των σελίδων που δίνω πίστωση στο συγγραφέα ( από πενήντα τις πήγα στις εβδομήντα) για να τον διαβάσω μέχρι το τέλος, το βρήκα τελικά κουραστικό και το παράτησα.
    Να αποφεύγουμε τον ψυχαναγκασμό στο διάβασμα.Δεν χρειάζεται οπωσδήποτε να τελειώσουμε ένα βιβλίο που μας δημιουργεί…δυσανεξία. Κάποια βιβλία μας ταιριάζουν περισσότερο από κάποια άλλα.

  40. Κουνελόγατος said

    Τελικά 20/9/2015;;; What’s up doc? Ωχ αμάν-αμάν…

  41. Καλημέρα,

    Κρύα ιταλικά αστεία και λογοπαίγνια: Sapete qual è la verdura più vecchia? La melanziana!

    (Από τη σελίδα με τα ανέκδοτα του ιταλικού Μίκυ Μάους, όπου όμως έχω βρει και το πολύ καλό «Τι είπε η μαμά στην Κοκκινοσκουφίτσα, όταν την έστειλε να πάει στο σπίτι της γιαγιάς στο δάσος; In bocca al lupo!»)

    Και ένα αγγλικό που μου άρεσε, νομίζω ότι είναι από ελληνική ταινία. «What shakes and rattles in the bottom of the ocean? A nervous wreck!».

  42. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    39.>>Να αποφεύγουμε τον ψυχαναγκασμό στο διάβασμα
    Στο διάβασμα χάριν ψυχαγωγίας.Πόσο συμφωνώ και πόσο «στο καναβάτσο» ένοιωσα όταν ο μαθητής γιος μου είπε ότι ξεκίνησε να το διαβάζει μα δεν τ΄άρεσε, ούτε το δεύτερο από τα βιβλία που του πρότεινα,της συγγραφέα που θα επισκεπτόταν την τάξη του.
    Στο τέλος, (όντας βέβαιη δεν το έκανε από φυγοπονία),σε μια ύψιστη δική μου ακροβασία, του είπα, αν πάει η συνομιλία πέρα από το απόσπασμα που είχανε στο βιβλίο τους- και που με αφορμή αυτό την κάλεσε η δασκάλα- και ρωτήσει, αυτόν,αν διάβασε κάτι άλλο δικό της, να της πει την αλήθεια, ότι δηλ ξεκίνησε τα τάδε δυο βιβλία της μέχρι την τάδε σελίδα, αλλά δεν του πολυάρεσαν και σταμάτησε.
    ‘Ηλπιζα μ΄αυτό ότι θα ζοριστεί και θα τελειώσει κάποιο από τα δυο,αλλά αυτός χάρηκε με τη «λύση» και την αβγάτισε κιόλας: «κι αν θέλετε να μου προτείνετε κάποιο άλλο σας που να μ΄αρέσει !»
    Είπα μέσα μου «εκατό η αλεπού,διακόσα τ΄αλεπόπουλα».
    (Το απέφυγε τελικά και γλίτωσα τα σχόλια της δασκάλας μετά)
    «Η σημειολογία στην καθημερινή ζωή», που μ΄άρεσε είναι πασέ ε; 🙂
    Μια φράση του -για το Νικοκύρη μας με αγάπη- :ο εργάτης ξέρει εκατό λέξεις, τ΄αφεντικό ξέρει χίλιες, γι αυτό είναι αφεντικό!
    Φημολογείται ότι το επώνυμο «Έκο» είναι το αρκτικόλεξο των λέξεων «Ex Caelis Oblatus», που σημαίνει «θεϊκό δώρο».
    28. Κρόνη, πάνω που σκεφτόμουνα τί να γίνεται με την πατέντα «σχολών δημοσιογραφίας» που λάνσαραν κάποια κανάλια π.χ. Αντένα,τώρα ενόψει της διαδικασία αδειοδότησης-αναδιάταξης…

  43. sarant said

    37 τέλος: Μερικοί χαρακτήρες ελάχιστα διαγράφονται πάντως -οπότε ας μην προσπαθήσουμε να βρούμε και εκεί αντιστοιχίες.

    40: Τι εννοείς;

  44. Pedis said

    Νικοκύριε, είπαμε ότι το ρομάντζο αποτελεί σάτιρα (καυστική όπως θα έλαγαν και οι δημοσιογράφοι) της μπερλουσκονικής δημοσιογραφίας; Η ιστορία ξεκινά με το ξέσπασμα του σκανδάλου της Ταντζεντόπολι (Μιζούπολη) το 1992 και ο «μεγάλος» θέλει να φυλάξει τον κώλο του από τη μια, να εκβιάσει παράλληλα άλλους που θα τον έδιναν, ενόσω σκέφτεται να κατέβει στο γήπεδο (η προσφιλής έκφραση του Μπ.) της πολιτικής παίρνοντας μαζί του κομμάτι της χριστιανοδημοκρατίας και των σοσιαλιστών κομματαρχών. Γι αυτό και στήνει την «Αυριανή» του και περιμένει να δει αν οι άλλοι θα κάνουν πίσω, μόνο και μόνο με το φόβο και την απειλή ότι η εφημερίδα θα εκδοθεί.

    Στην πραγματικότητα ο Μπ. έπαιξε χοντρό παιχνίδι με τα ιδιόκτητα κανάλια που επέτρεπε να μεταδίδουν σε εθνική κλίμακα ο Κράξι και υστερα ο Ντ’Αλέμα. Στην πορεία εξαγόρασε ένα σωρό εκδοτικούς οίκους.

    Το παιχνίδι του Εκο που το ξεκίνησε με το Μοναστήρι της Πράγας είναι να ανακατεύει αστικούς μύθους, διαδεδομένες και πιστευτές από αρκετό κόσμο ιστορίες συνωμοσίας, με ιστορικά δεδομένα και συμπεράσματα. Έτσι διασκεδάζει και στήνει μια άλλη, δική του, αληθοφανή ερμηνεία των γεγονότων. Ο κίνδυνος, βέβαια, είναι ότι αρκετοί αναγνώστες θα χάσουν την μπάλλα, αλλά ο Εκο δεν ενδιαφέρεται γι αυτούς. Σε μία συνέντευξή του (πάνε πεντε χρόνια) είχε δηλώσει ευθαρσώς ότι τα βιβλία του ενώ είναι δυσκολοδιάβαστα, απορεί για ποιο λόγο τα αγοράζουν οι χαζοί. Όμως παραδεχόταν ότι αυτό τον βολεύει επειδή έτσι δίνεται η δυνατότητα στον εκδότη να ανεβάσει το τιράζ, να κατεβάσει την τιμή και έτσι να γίνουν προσιτά στον απαιτητικό και μορφωμένο αναγνώστη.

    Σε κάθε περίπτωση το τελευταίο του πόνημα, αν και αναγνώσιμο, δεν είναι για απαιτητικούς αναγνώστες. Στο μοναστήρι της Πράγας είχε δουλέψει πολύ το σχιζοφρενικό ήρωά του και την πλοκή -όπως έκανε σε όλα τα προηγούμενα μυθιστορήματα- κι έτσι τα ιστορικά ψεύδη αναιρούνταν στην εξέλιξη της ιστορίας. (Βέβαια απαιτούνταν μία καλή γνώση του ριζορτζιμέντο και της Γαλλίας του Βοναπάρτη για να μην την πατήσεις … αλλά οι εμβόλιμες-πλαστές πικάντικες λεπτομέρειες ή ήταν ανούσιες για τον σημερινό αναγνώστη ή επρόκειτο για γκροτέσκο. Παρόλα αυτά ο ραββίνος της Ρώμης κατέκρινε το βιβλίο εκείνο ως επικίνδυνο για την διάδοση αντισημιτικών μύθων. Δεν συμφωνώ. Ο Ραββίνος υπερέβαλλε, επειδή ο Εκο είχε δουλέψει περίτεχνα την πλοκή και τόσο ώστε ο εύκολος αναγνώστης να το παρατήσει από τις πρώτες σελίδες.)

    Στο «φύλλο μηδέν» η ενοποιητική αιτία της διαφυγής του Μουσολίνι (Caprone, πώς το μεταφράζει, Kεφάλας;) στην Λατ. Αμερική λειτουργεί από τη μία ως απαξιωτική των συμεπρασμάτων της ιστορικής έρευνας ως προς το ρόλο των μυστικών υπηρεσιών – νεοφασισμού στη μεταπολεμκή ιστορία (αφού είναι λάθος η αιτία δεν έχουν υπόσταση και τα αποτελέσματα), από την άλλη, με την αναφορά στο σχετικό ντοκυμαντέρ του BBC, δίνεται πλήρες δίκαιο στο παραλήρημα του Μπραγκαντότζο. Οι ερυθρές ταξιαρχίες σε στημένο παιχνίδι με τις μυστικές υπηρεσίες, ο θάνατος-δολοφονία του πάπα Λουτσιάνι, η απόπειρα του Αγκτζά, τα σκοτεινα σημεία στην απαγωγή και εκτέλεση του Μόρο, το Βατικανό, ο Τζέλλι, ο Μποργκέσε, η Γκλάντιο κλπ κλπ. Τα ιστορικά δεδομένα δεμένα όλα μαζί σε οικονομική συσκευασία προετοιμασμένη από ένα και μοναδικό κέντρο. Εύκολο. Όμως δεν προσφέρει τίποτα το καινούριο ούτε στον συνομωσιολάτρη ούτε στους υπόλοιπους. Άσε που ο Κολόνα στο τέλος τα πιστεύει, έτσι όπως του τα πάσαρε ο Μπραγκαντότζο. Και η λύση είναι να κλείσει τα μάτια και να ονειρευτεί ότι μπορεί να ξυπνύσει καπου, κάποτε σε άλλη χώρα.

    Γνώμη μου είναι ότι το μυθιστόρημα δεν είναι καθόλου δουλεμένο. Πολλά από τα ευρήματα-εκφράσεις-παιχνίδια λέξεων ο Έκο τα έχει δημοσιεύσει κατά καιρούς στη στήλη του bustine di Minerva.

    Ο Έκο γερνάει (αναμενόμενο) αλλά έχει προ πολλού ενσωματωθεί πλήρως στο σύστημα αξιών των κολάκων του (μη αναμενόμενο).

  45. sarant said

    8 κε. Για το Νησί της προηγούμενης μέρας είχα σημειώσει τα εξής:

    Στο Νησί της προηγούμενης ημέρας, στη σελίδα 165 της ελληνικής έκδοσης, γίνεται λόγος για έναν Άγγλο, τον ντ’ Ίγκμπι:

    Τα παιδικά του χρόνια ήταν τρομερά. Ο πατέρας του είχε μπλεχτεί στη Συνωμοσία των Τεφρών κι είχε καταδικαστεί.

    Ποια είναι η Συνωμοσία των Τεφρών; Ο αναγνώστης απορεί. (Παρένθεση: προφανώς είναι επιλογή να μην υπάρχουν μεταφραστικές υποσημειώσεις στα μυθιστορήματα του Έκο, ίσως σοφή επιλογή αφού μπορεί να έπιαναν άλλο τόσο όγκο!)

    Απάντηση: η Συνωμοσία των Τεφρών δεν υπάρχει. Το σωστό είναι Συνωμοσία της Πυρίτιδας, το 1605 όταν μια ομάδα καθολικοί επιχείρησαν να ανατινάξουν το Κοινοβούλιο με επικεφαλής τον Γκάι Φωκς. Το μυστικό σχέδιο διέρρευσε και οι συνωμότες πιάστηκαν και κρεμάστηκαν και το γεγονός ακόμα γιορτάζεται στην Αγγλία, κάθε χρόνο στις 5 Νοεμβρίου. Το ιταλικό κείμενο λέει:

    Suo padre era stato implicato nella Congiura delle Polveri, e giustiziato.

    Το Congiura delle Polveri είναι ο καθιερωμένος όρος που χρησιμοποιείται στα ιταλικά για τη Συνωμοσία της Πυρίτιδας. Στα αγγλικά λένε Powder Plot. Προκαλεί απορία πώς η μεταφράστρια εφεύρε Συνωμοσία των Τεφρών. Έχω δύο εκδοχές. Η λιγότερο πιθανή είναι να έχει κάποιος κάπου κάποτε ονομάσει έτσι (Συνωμοσία των Τεφρών) στα ελληνικά το Powder Plot. Το πιθανότερο είναι, αγνοώντας το γεγονός, να σκέφτηκε ότι polvere είναι η πυρίτιδα, αλλά επίσης η σκόνη και η στάχτη, άρα συνωμοσία της τέφρας, άρα των τεφρών.

    Είναι αποτρέψιμο το λάθος; Ασφαλώς, αρκεί να ανοίξουμε μια εγκυκλοπαίδεια. Πολύ περισσότερο αν ξέρουμε ότι όλες οι αναφορές του Έκο είναι ντοκουμενταρισμένες ιστορικά· στη συγκεκριμένη περίπτωση, αυτός ο ντ’ Ίγκμπι είναι υπαρκτό ιστορικό πρόσωπο, και ο πατέρας του πράγματι είχε εμπλακεί στη Συνωμοσία της Πυρίτιδας.

    http://www.sarantakos.com/language/baudolino.html

  46. Pedis said

    Να πώ και τη γνώμη μου σχετικά με τις ιστορικού χαρακτήρα υποσημειώσεις. Αν δεν υπάρχουν στο πρωτότυπο είναι είτε επειδή ο (ξένος) συγγραφέας τις θεωρεί τετριμμένες για το κοινό του (σε αυτή την περίπτωση ενδεxεται να είναι χρήσιμο να εισαχθούν στη μετάφραση), είτε επειδή έτσι έχει επιλέξει να κάνει. Ο Έκο, υποπτεύομαι, ότι κλίνει προς το δεύτερο. Η αιτία πρέπει να είναι ο ελιτισμός του. Έτσι μπορεί να εξηγείται η χρήση όρων, λέξεων, εκφράσεων (συχνά ελληνογενών) που τις καταλαβαίνει ο ίδιος, οι φίλοι του στο πανεπιστήμιο και κάνας έλληνας (με μεγάλο κίνδυνο να καταλάβει αλλαντάλλων).

    Τι κάνει τώρα ο μεταφραστής κι ο επιμελητής στη δεύτερη περίπτωση;

  47. Avonidas said

    #46. Όπως η ενότητα «ΟΙ ΝΟΣΤΟΙ» στη Βασίλισσα Λοάνα, που ούτε πήρα χαμπάρι ότι ήταν στα ελληνικά ο τίτλος, μέχρι που έπεσε στα χέρια μου η αγγλική έκδοση.

    Διαφωνώ όμως ότι ο Έκο είναι και τόσο «δύσβατος»! Το «Κοιμητήριο της Πράγας» το διάβασα μονορούφι, χωρίς να πλήττω πουθενά. Η Λοάνα κάνει κοιλιά, κατά τη γνώμη μου, αλλά είναι κυρίως λόγω φόρτου ετερόκλητων πληροφοριών.

    Ε, εντάξει, στους αναγνώστες της Δημουλίδου θα πέσει βαρύς 😛

  48. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    43 >>40: Τι εννοείς;
    Εσπευσμένα επιστρέφει από την Καλαμάτα στην Αθήνα ο υπουργός Εσωτερικών, Νίκος Βούτσης.
    «Έχουμε πολιτικές εξελίξεις γι’ αυτό κι εγώ πηγαίνω στην Αθήνα για να μπούμε σε μια πιο κανονική περίοδο» τόνισε χαρακτηριστικά ο κ. Βούτσης.

  49. Pedis said

    # 45 – «Πολύ περισσότερο αν ξέρουμε ότι όλες οι αναφορές του Έκο είναι ντοκουμενταρισμένες ιστορικά·»
    ναι!

    «στη συγκεκριμένη περίπτωση, αυτός ο ντ’ Ίγκμπι είναι υπαρκτό ιστορικό πρόσωπο,»

    αν το βρεις γραμμενο με λατινικούς χαρακτήρες μπορεί να το ψάξεις. Διατηρώ πολλές αμφιβολίες για τη χρήση ελληνικών χαρακτήρων στην απόδοση ξένων ονομάτων και για τον παραπάνω λόγο.

  50. Avonidas said

    Τώρα θυμήθηκα και κάτι άλλο ξεκαρδιστικό από το Κοιμητήριο, που διστάζω κάπως να το γράψω εδώ μήπως και κάνω χαλάστρα σε όσους δεν το έχουν διαβάσει. Είναι όμως αρχή αρχή στο βιβλίο, οπότε δε βλάπτει.

    Λοιπόν, στο παραλήρημα* του Σιμονίνι για τα ελαττώματα των διαφόρων εθνών (ο Σιμονίνι είναι ένας «πανρατσιστής» — μισεί όλους τους λαούς εξίσου), αποδύεται σε ένα (μεταφορικό και σχεδόν κυριολεκτικό) ξέχεσμα των Γερμανών: ότι είναι βόδια που μεθοκοπάνε μπύρα όλη την ώρα, ότι οι κενώσεις τους είναι τερατωδώς μεγάλες, ότι ο ιδρώτας τους βρωμοκοπάει (βρωμίδρωση) και τα ούρα τους περιέχουν άζωτο σε μεγαλύτερο ποσοστό από των άλλων λαών.

    Υπέθεσα λοιπόν κι εγώ καθώς το διάβαζα ότι όλα αυτά ta βρήκε στον Gobineau ή σε κάθε περίπτωση, ότι ήταν ρατσιστικές θεωρίες του 19ου αιώνα.

    Αργότερα έπεσα τυχαία πάνω σε αυτό:

    http://clio-cr.clionautes.org/l-odeur-de-l-ennemi-1914-1918.html#.VdXUs3Vq2R0

    Η «Οσμή του Εχθρού», λοιπόν, και βρεθήκαμε έτσι στα χαρακώματα του Α’ ΠΠ, και στις θεωρίες του κώλου ενός Γάλλου γιατρού, που για τη βρώμα και τη δυσωδία των χαρακωμάτων αποφάνθηκε ότι φταίει ο… Γερμανικός ιδρώτας!

    ο Έκο, αυτό το καλικαντζαράκι των φανταστικών ντοκουμέντων, πήρε μια αληθινή τρελοθεωρία του 20ου αιώνα και την απέδωσε στον αρχετυπικό του ρατσιστή κάπου 25 χρόνια νωρίτερα.

    *Ακριβής και κυριολεκτική χρήση, Νικοκύρη!

  51. 50 Ναι, το είχα μάθει μάλιστα εδώ αυτό το βιβλιαράκι του Γάλλου, αδύνατο να βρω όμως τώρα σε ποια συζήτηση. Θυμάμαι ότι το είχε αναφέρει ο Άγγελος.

  52. Pedis said

    Από περιέργεια: πώς μεταφράζει η Καλλιφατίδη το «“cazzo, mi hanno scippato” –> Διάολε, με γδύσαν; και πώς το δένει μετά με την περίφραση, «εξωτερικό όργανο του ανδρικού γενετήσιου-ουροποιητικού συστήματος σε σχήμα κυλινδικής απόφυσης … »
    (Δεν διαθέτω την ελληνική μετάφραση).

    Στο # 44 – από αντιχριστιανικό λάπσους (υποθέτω) «Μοναστήρι» –> «Κοιμητήριο». (Μου άρεσε, πάντως)

  53. cronopiusa said

    ΕΦΗ-ΕΦΗ

  54. Avonidas said

    #52. Αν θυμάμαι καλά, λέει «γαμώτο», κι η σεμνότυφη Μάια προτείνει αντ’ αυτού το «επιτελώ την γενετήσια πράξη» 😀

  55. Pedis said

    # 54 – εντάξει (καλό). Ευχαριστώ.

  56. Κιότι ετοιμαζόμουν να σου γράψω «Το Μοναστήρι είναι της Πάρμας, της Πράγας είναι Κοιμητήριο» 🙂
    Εκπλήσσομαι πάντως πώς μπορεί να ενοχλήθηκε ο Αρχιραββίνος της Ρώμης από ένα βιβλίο που εξιστορεί πώς ένας κατάπτυστος απατεώνας χάλκευσε τελικά και τα Πρωτόκολλα της Σιών.

  57. Avonidas said

    Κάτι άλλο που συνειδητοποιώ από τη συζήτησή μας είναι ότι το Εκκρεμές του Φουκώ, παρότι με είχε συναρπάσει, είναι τελικά κατά 99% παραγεμίσματα!

    Κεφάλαια επί κεφαλαίων πάνω σε μυστικές εταιρείες, μασονείες κι αντιμασονείες, θρησκευτικές έριδες, αλχημικές αλληγορίες… το βραβείο πάντως πρέπει να παίρνει εκείνο το κεφάλαιο για τις διάφορες Στοές του 18ου αιώνα — έχασα το μπούσουλα τελείως και από κάποιο σημείο και μετά απλά πέρναγαν τα ονόματα σφυρίζοντας 😛

    Κι όμως, εγώ τουλάχιστον δεν το βαρέθηκα· ίσως είναι το Σχέδιο που κρατάει όλον αυτόν τον αχταρμά αρκετά ενωμένο, αυτό το λεπτό νήμα που έχεις πάντα να ακολουθήσεις από την αρχή μέχρι το τέλος του βιβλίου. Είναι και τα files του Μπέμπο, που μου θυμίζουν τα δικά μου πειράματα με το DOS και το WordStar…

    Είναι τελικά το ταλέντο του Έκο.

    (Με έναν φίλο και συνάδελφο, μάλιστα, που είχε διαβάσει το βιβλίο αμέσως μετά από μένα, ξεκινήσαμε ένα δικό μας Σχέδιο, έναν χόακα… αλλά τα παρατήσαμε γρήγορα, ίσως και γιατί δεν βρέθηκε τρίτος για το κόλπο. Φτηνά τη γλιτώσαμε 😉 )

  58. Avonidas said

    #56. Οι Εβραίοι έχουν καταπληκτικό χιούμορ. Οι ραβίννοι, όχι.

  59. Avonidas said

    […]δηλαδή, ένα ετερόκλιτο πλήθος[…]

    Ήτα, Νικοκύρη, ήττα! 😉

  60. physicist said

    Το πλήθος ήταν από πολλά κλίτη, απ’ το δεξιό, το αριστερό, το μεσαίο, το παραδώθε κλπ. Άρα ετερόκλιτο.

  61. Καλά θυμάσαι, Δύτη (51). Εδώ το αναφέραμε.

  62. Pedis said

    # 56 – «Εκπλήσσομαι πάντως πώς μπορεί να ενοχλήθηκε ο Αρχιραββίνος της Ρώμης από ένα βιβλίο που εξιστορεί πώς ένας κατάπτυστος απατεώνας χάλκευσε τελικά και τα Πρωτόκολλα της Σιών.»

    ιδού ο διάλογος των δύο:
    http://espresso.repubblica.it/visioni/cultura/2010/10/28/news/eco-gli-ebrei-e-i-complotti-1.25452

  63. Κουνελόγατος said

    43-48: Ναι για, αυτό, τώρα είναι που θα μπλέξω τα μπούτια μου (και μάλλον δε θα είμαι ο μόνος)…

  64. Κούνελε, ναι πάμε για εκλογές Σεπτέμβρη.

  65. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    Τον Αύγουστο δεν έχει ειδήσεις. (Α να δεις από πού ΄ρχομαι)

  66. Γς said

    Ειδήσεις deja vu !

  67. Γς said

    Ντάξει, déjà vu!

  68. sarant said

    44 Ευχαριστώ πολύ. Ναι, Κεφάλας.

    49 Ναι, αλλά το ότι ο ντ΄Ίγκμπι είναι ιστορικό πρόσωπο απαιτώ να το αντιληφθεί ο μεταφραστής, όχι ο αναγνώστης.

    52-54 Το βιβλίο το έχω αφήσει στο άλλο σπίτι, καλά που το θυμάσαι.

    59-60 Ετερόκλιτα είναι/ήταν τα ουσιαστικά που σχηματίζουν πτώσεις με δυο κλίσεις.

  69. Avonidas said

    Μάλλον η σπαμοπαγίδα είναι σεμνότυφη απόψε 😐

  70. Πάνος με πεζά said

    Οδεύομεν προς εκλογάς…Δεν έλεγα προχτές για τους Τούρκους «κι αυτοί»; Ε, ήρθε η ώρα του «κι»…

  71. cronopiusa said

  72. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    53. στω!
    Το ζευγάρι της μαντινάδας αυτής (παλιά) ήταν:
    Στα βάσανα την έχω γω
    την αντιπροσωπεία
    και οι πελάτες μου θα βρουν
    μεγάλη ποικιλία

  73. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    Μιλάει αφύσικα.Βιαστικά.Θα μου πεις πού να βρει την άνεση…

  74. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    Προς το τέλος ισορρόπησε το λόγο του και τον τόνο του.

  75. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    73,74 συνέχεια
    Μπράβο όμως, συνειδητοποιώ τώρα ότι ξέχασα τα ενδοκυβερνητικά(πλατφορμικά κλπ) ακούγοντας τον πρωθργό.Ίσα μια νύξη έκανε.
    σ.σ Τα λέω όλα αυτά,όχι επειδή τα θεωρώ σοφίες αλλά επειδή με νομίζω ότι συγκεντρώνω στοιχεία του μέσου πολίτη,το «μέσο»μάτι, εκεί που κρίνεται τελικά η εκλ. αναμέτρηση και στον οποίο στοχεύουν οι επηρεαστές της κοινής γνώμης(καμπάνιες,διαφημιστές κλπ) : ούτε πολύ βλάκας,ούτε πολύ φτωχή,ούτε πολύ ανενημέρωτη,ούτε πολύ κακόπιστη και βέβαια με κουζουλό (ατίθασο διάβαζε) νου.

    Επί του πληκτρολογίου:όταν ακούω δημοσιογράφους της κρατικής τηλεόρασης να λένε «αν δεν κάνω λάθος» (πχ.ότι κα Θάνου θα είναι η πρώτη ελληνίδα πρωθργός),βρίζω. Είστε γελοίος κύριε,λέω, και δεν κάνεις γι΄αυτή τη δουλειά! Άει από κει. Τί θα πει «αν δεν κάνω λάθος». Να μην κάνεις, γιατί δεν δικαιούσαι.

  76. Πάνος με πεζά said

    O Πρωθυπουργός έμοιασε πραγματικά σαν να έχει τραβήξει το φύλλο μηδέν, παρόλο που δεν υπάρχει στην τράπουλα…

    «Είτε ΝΑΙ είτε ΟΧΙ στο Δημοψήφισμα, φέυγει…» Ααααχ, έγινα κι εγώ Σταλεγάκιας…

  77. Πάνος με πεζά said

    @ 75 : Αλάνθαστος μόνο ο Θεός, κι αυτό υπό την προύπόθεση ότι υπάρχει… 🙂

  78. sarant said

    69 Δεν είδα τίποτε το σκαμπρόζικο στη σπαμοπαγίδα -και τίποτα δικό σου 🙂

    76 Το περίμενες όμως έτσι;

  79. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    http://www.avgi.gr/article/5781344/tha-mas-fane-oi-anthropofagoi-*

  80. Πάνος με πεζά said

    Είτε έτσι είτε αλλιώς, το περίμενα, ναι.

  81. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    Γεια σου γίγαντα Με’ι’μαρά που λες ότι ο Τσίπρας βούλιαξε σε 7 μήνες τη χώρα ένα και δύο που θες διερευνητικές εντολές τριημέρου!
    Νικοκύρη,κόλλησα φαίνεται ιό και μου ρχεται να γράφω σαν σε τουίτερ. Αν εκτράπηκα… κερνάω τα επόμενα, τί να κάνω.

  82. cronopiusa said


    Ένας κύκλος έκλεισε
    Αποφάσισα την παραίτηση της κυβέρνησης…

  83. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    Η νύχτα πέφτει, η ΝΔ ξανάρχεται 😦

  84. Πάνος με πεζά said

    Στην αναμπολυμπούλα, έσκασε και καινούρια πολιτική λέξη-καραμέλα, «το αφήγημα»…

  85. Πάνος με πεζά said

    Στην αναμπουμπούλα, που την έγραψα αναμπουμπουλιασμένη ! 🙂

  86. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    Από τούι : είχαμε 14 αεροδρόμια;

  87. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    Ο Τσίπρας εγκλωβίστηκε στα δυο στενά : άταχτο (αιφνίδιο) γκρέξιτ ή ένα χρονικό τράτο (να το συνηθίσουμε) και προτίμησε το δεύτερο. Αλλά είναι πολύ πρόσφατα όλα και είναι αβίωτες οι συνέπειες των προηγούμενων μνημονίων που η συνέχειά τους βρέθηκε καυτή πατάτα σε τούτη την κυβέρνηση. Ο Μεϊμάρ είναι χεσμένος και το παίζει μάγκας με μουστάτσι.

  88. sarant said

    Η κόρη μου είπε οτι ο Μεϊμάρ τής θύμισε ταξιτζή που μιλάει, και τελικά θυμώνει μόνος του και φτάνει σε παραλήρημα.

  89. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    Πονηρό και πονηρούλη λέει και ξαναλέει τον Τσίπρα, άρα να μην το λέει άπειρο πια!
    ‘Αλλο τούι :
    Απ τους 7 μήνες Συριζα το μόνο που πρόσφερε ήταν περίπου μια εβδομάδα που έβλεπες τον τρόμο στα πρόσωπα φιλελέδων.

  90. Βάταλος said

    Αγαπητοί κύριοι, επιτρέψατε και εις τον γέροντα Βάταλον να σχολιάση τας αποψινάς εξελίξεις εις το Ρωμέικον

    Μετά πάσης τιμής
    Β.

  91. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    Τώωρα μάλιστα.Να και η κυρία Φώφη.Για κοπιάστε να σας θυμηθούμε πάλι.Ομορφάδες.

  92. cronopiusa said

    Έφη, με τίποτα δεν ξανάρχεται η ΝΔ, παρ’ όλη την ανεπάρκεια του έδιωξε τον Σαμαρά, έδιωξε τον Βενιζέλο, και κράτησε την χώρα στο Ευρώ με τρόπο που ανακούφισε την μισή αριστερά και την μισή δεξιά, και σίγουρα το περισσότερο κέντρο, και ΟΛΕΣ τις τράπεζες,
    φοβάμαι επέλαση των Σκυλακάκηδων και της Χαβγής,
    βλέπω τη Μαρί Λεπέν του Εθνικού Μετώπου στη Γαλλία και τρέμω

  93. Παναγιώτης Κ. said

    😦 😦 😦

  94. Ριβαλντίνιο said

    @ 88 sarant
    O Μεϊμάρμπεης υιοθετεί πονηρά ύφος μαγκιάς της πιάτσας αλά Σταύρακα στον Καραγκιόζη για να πάρει από τον ΣΥΡΙΖΑ και τους ΑΝΕΛ όλα τα οργίλα αντιμνημονιακά θρασίμια ( σαν τους χοντρούς πατσοκοιλιάδες που βάραγαν κάτι κατσαρόλια έξω από την βουλή και φώναζαν «πενάμε, πεινάμε»). Είναι η εποχή που ο ψευτοτσαμπουκάς και το νταηλίκι έχουν πέραση, ενώ το κυριλίκι δεν φτουράει.

  95. Alexis said

    #94: Στο σημερινό σόου που έδωσε ξεπέρασε τον εαυτό του. Δεν ήταν ύφος και ήθος πολιτικού αρχηγού αυτό.
    Θύμιζε τσαντισμένο ταβερνιάρη στα βλάχικα της Βάρης…
    Το κοκορέτσι έλειπε, να φέρνει γύρα από πίσω…

  96. sarant said

    89 τέλος: Σωστά!

    92 τέλος: Μπορεί να πέφτω πολύ έξω αλλά δεν βλέπω μεγάλη άνοδο της ΧΑ. Λεβέντη και Ποτάμι, ναι,

  97. cronopiusa said

  98. ΕΦΗ-ΕΦΗ said

    Λέω μήπως ο Μειμάρ ψιλοσυσπειρώσει,από ανάγκη της στιγμής-των πρόωρων-,τη ΝΔ και μήπως πάρει και από τους λάιτ χαβγούληδες. Μετά το πάθημα του Τσίπρα, ποιος πείθεται ότι υπάρχουν περιθώρια αντιμνημονιακών πρακτικών (για την προεκλογική ρητορία μιλάμε) εντός ευρώ;
    Το ζήτημα που τίθεται στο μυαλό του ζορισμένου ήδη μικρομεσαίου, είναι ποιος θα χειριστεί καλύτερα τη μνημονιακή μοίρα του.Νομίζω ότι πάλι πιο πολύ θα εμπιστευτεί τον Τσίπρα. Άπειρος;Μπορεί,αλλά δεν του κολλάει για πουλημένος έτσι ξεκάρφωτα όπως προσπαθεί μάνι μάνι να πει ο Μειμαράς. Ας υπέγραψε.Έδωσε χρόνο.Δεν είχε άλλη επιλογή.Στους Έλληνες θυμίζει δικά τους παιδιά.Μένει να δούμε τις επόμενες εμφανίσεις του γιατί σήμερα στην αρχή ήταν σαν κακουρδισμένος,αφύσικος.
    Το μόνιμο ερώτημα παραμένει:ποιος μα έφερε εδώ, ποιος έφαγε τα λεφτά,ποιοι είναι τα λαμόγια;
    Ο Λεβέντης νομίζω θα μείνει με την όρεξη.

  99. Γς said

    98:

    Τώρα που του’ φυγε η μαγκιά και έδωσε και κώλο, ποιος τον πιάνει.

    Κάποιος όμως πρέπει να του τραβήξει τ αυτί πριν το βουλιάξει εντελώς το ρωμαίικο.

  100. Γς said

    και πριν μου τον ξαναφέρει

  101. spiral architect said

    Καλά ξυπνητούρια στους σταλεγάκηδες.
    (ΓουΣού κοφ’ το!) 😮

  102. spiral architect said

  103. spiral architect said

    Ξύπνησα απ’ τη χθεσινή μεσημεριανή μου σιέστα έχοντας στο νου μου τους στίχους του Καββαδία:

    Το καραντί το καραντί θα μας μπατάρει
    σάπια βρεχάμενα τσιμέντο και σκουριά
    από νωρίς δεξιά στη μάσκα την πλωριά
    κοιμήθηκεν ο καρχαρίας που πιλοτάρει

    😦 😦

  104. spiral architect said

    Να τες και οι διερευνητικές εντολές. 🙂

  105. spiral architect said

    Κάτσε να γίνουν οι εκλογές γιατί ενδεχομένως να κλαίμε τσάμπα τον πεθαμένο … 🙄

  106. Vrach said

    Καλημέρα σε όλους. Παρατηρώ ότι από τη μέση περίπου και ύστερα τα σχόλια αφορούν την πολιτική επικαιρότητα (λογικό!) και ο καημένος ο Έκο έμεινε στ’ αζήτητα…Άλλωστε και γω τους δυο τελευταίους μήνες δεν έχω κάνει κανένα σχόλιο, ακριβώς γιατί όλα τα γλωσσικά έχουν πέσει (μέσα μου) σε τόσο δεύτερη (τρίτη, τέταρτη…) μοίρα με όλα όσα γίνονται στο πολιτικό και κοινωνικό σκηνικό, που νιώθω σαν τη γριά που χτενίζεται όταν ο κόσμος καίγεται…
    Όμως σήμερα θα ήθελα να επανέλθω με ένα γλωσσικό σχόλιο, που αφορά στα περί ‘μαύρων’ και ‘νέγρων’. Νομίζω ότι η λέξη ‘νέγρος’ στα ελληνικά δεν έχει καθόλου υποτιμητική χροιά, όπως στα αγγλικά, είναι μάλλον πιο λόγια και πολιτικά ορθή, θα λέγαμε. Ενώ ο ‘μαύρος’ μπορεί να λειτουργήσει και ως όρος στιγματισμένος (π.χ. ‘κάνω τον μαύρο’ κ.λπ.) αλλά και πάλι στα ελληνικά δεν αποτελεί εξ ορισμού λέξη ταμπού. Πράγμα επίσης λογικό εφόσον στην Ελλάδα οι μαύροι δεν ήταν ποτέ τόσο πολλοί ώστε να αποτελούν ξεκάθαρα μια μειονοτική ομάδα. Οπότε η παρατήρηση για τη μεταφραστική απόδοση θα ήταν, θεωρώ, επιτυχής αν η μετάφραση ήταν προς τα αγγλικά. Αλλά για τα ελληνικά, νομίζω ότι καλά αποδόθηκε μαύρος, αν αποδόθηκε έτσι (δεν έχω διαβάσει το βιβλίο).

  107. sarant said

    106 Λόγω των αγγλικών έχει και ο νέγρος στιγματιστεί -το επιβεβαιώνουν και τα λεξικά.

    101-105 Φυλάξτε λίγο χώρο για το σημερινό 🙂

  108. #107
    Αράπης ή και σκυλάραπας (συγγνώμη) είναι νομίζω κάτι αντίστοιχο με το αγγλικό negro, όχι;

  109. Όχι ακριβώς. Negro (και Colored) ήταν μέχρι πριν από λίγες δεκαετίες oι ευπρεπείς λέξεις για τους Μαύρους των ΗΠΑ. Σήμερα είναι απλώς πεπαλαιωμένες. Προσβλητική λέξη είναι η λέξη nigger, τόσο απρεπής (πια) που πολλοί ντρέπονται να χρησιμοποιήσουν ακόμη και την τελείως άσχετη λέξη niggardly (=τσιγκούνικος, μικροπρεπής).
    Συναφής ερώτηση: είναι ευπρεπής στα ελληνικά η λέξη «τσιφούτης»; Για όσους ξέρουν το κυριολεκτικό της νόημα, σαφώς όχι, νομίζω όμως πως η μεγάλη πλειοψηφία δεν το ξέρει (πια), οπότε δικαιούται να τη χρησιμοποιεί 🙂

  110. sarant said

    109 Δεκτή είναι αλλά προσφέρει στους αντισημίτες που ξέρουν το κυριολεκτικό της νόημα την ευκαιρία μιας μικρόχαρης ικανοποίησης.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: