Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Τι χρωστάμε στη Σοβιετική Ένωση; (της Ελένης Τζάνου)

Posted by sarant στο 26 Οκτώβριος, 2017


Καθώς πλησιάζουν τα εκατοντάχρονα της Οχτωβριανής επανάστασης (που έγινε βέβαια στις 25 Οκτωβρίου αλλά με το παλιό ημερολόγιο) αναδημοσιεύω σήμερα από το Φέισμπουκ ένα άρθρο της φίλης Ελένης Τζάνου, που εξετάζει τι χρωστάμε στη Σοβιετική Ένωση.

Το αναδημοσιεύω χωρίς να προσθέσω κάτι, μόνο αλλάζω τον τίτλο -ο αρχικός τίτλος ήταν μοντυπυθωνικός: What have the Soviets ever done for us, που θα καταλάβατε σε τι παραπέμπει.

Με τη θέση του άρθρου γενικά συμφωνώ -πράγματι, πολλά από αυτά που εκτιμάμε στη Δυτική Ευρώπη τα χρωστάμε στην ΕΣΣΔ. (Δείτε κι ένα παλιότερο κουίζ του ιστολογίου για το σοσιαλιστικό πρόγραμμα που είχε το 1947 το γερμανικό χριστιανοδημοκρατικό κόμμα)

1917-2017:
WHAT HAVE THE SOVIETS EVER DONE FOR US?

Η πίστη στη δύναμη και τη σοφία των αγορών είναι ένα παραμύθι σαν κι αυτά που πουλάνε οι παπάδες οταν τσεπώνουν τα εκατομμύρια απο αγίες παντόφλες κι οδοντόβουρτσες. Σήμερα μπορούμε ως χρυσόψαρα να το χάβουμε με μεγάλη ευκολία, αλλά την περίοδο μετά το κραχ του 1929, ήταν αδύνατον να πουληθούν τετοια φούμαρα όταν ακριβώς δίπλα στην Σύνθλιψη του Μεσοπολέμου υπήρχε μια ΕΣΣΔ εντελώς απρόσβλητη: η ανεργία στις αρχές της δεκαετίας του ’30 στην «Δύση» (αδόκιμος όρος, τον βαζω για οικονομία) κυμαινόταν απο 22% εως 44% (το τελευταίο νουμερο αφορά στη Γερμανια όπου οι άνεργοι μάλιστα βαφτίζονταν «φυγοπονοι αντικοινωνικοί») και στις ΗΠΑ σχεδόν τα μισά στεγαστικά δάνεια δεν εξυπηρετουνταν.

Ταυτόχρονα, οι Εργατικοί και τα συνδικάτα στη Βρετανία, παραμένοντας πιστά στην ορθοδοξία των ισοσκελισμένων προϋπολογισμών και της αντιπληθωριστικής πολιτικής, έχασαν τα μισά τους μέλη απο το 1920 και μετά, καθώς οι εργαζόμενοι δεν είχαν κανένα λόγο να συμμετέχουν σε μια συλλογικότητα η οποία σαμποτάρει τα συμφέροντά τους. Την ίδια περίοδο στην ΕΣΣΔ η λέξη «ανεργία» ήταν άγνωστη και η βιομηχανική παραγωγή τριπλασιάστηκε (απο το 5% της παγκόσμιας παραγωγής μεταποίησης το 1929 εκτοξεύθηκε στο 18% το 1938). Το εργατικό δυναμικό στις πόλεις διπλασιάστηκε απο το 1927 εως το 1932 και σχεδόν τετραπλασιαστηκε ως το 1939.

Ετσι, με τη λήξη του Β’ΠΠ και την ανάσα του Στάλιν στο σβέρκο πολλών (ένας Κόκκινος Στρατός θα μπορούσε να δώσει μια οριστική λύση στη διαχείρηση των μέσων παραγωγής), τα καπιταλιστικά έθνη αναγκάστηκαν να εξαφανισουν απο τον δημόσιο διάλογο τη λέξη «καπιταλισμός» και να πάρουν απο τους μπολσεβίκους την ιδέα του κεντρικού σχεδιασμού και ελέγχου. Της έβαλαν κάμποσο νερό, προσθεσαν τριγωνική ρύθμιση εργασιακών σχέσεων (κράτος-συνδικάτα-εργοδότες) και δούλεψε – τουλάχιστον για την συντριπτική πλειοψηφία, που ήταν και το ζητούμενο.

Οι επιχειρηματίες, παρά την βαριά φορολογία στα ανώτατα εισοδηματικά κλιμάκια ωστε να αμβλυνθούν οι ανισότητες (ενδεικτικά: 91% στις ΗΠΑ έως το 1964, 70% έως το 1981, 90% στη Βρετανία τις δεκαετίες 1950-60 και 83% το 1974, κάτι που αφορούσε 750.000 ανθρώπους), ωφελήθηκαν απο τη δημόσια διαχείρiση της ζήτησης και τις πολιτικές πλήρους απασχόλησης και μπόρεσαν να επενδύσουν με μεγαλύτερη εμπιστοσύνη, γνωρίζοντας ότι το κράτος συγκρατουσε τους οικονομικούς κύκλους και απάλυνε τις διακυμάνσεις του εμπορίου που είχαν ταλαιπωρήσει τις οικονομίες του Μεσοπολέμου. Η δημόσια διαχείριση, η κοινωνική αλληλεγγύη και η θεσμική συνεργασία εγγυήθηκαν ένα απο τα πιο εντυπωσιακά επιτεύγματα της ευρωπαϊκής κι αμερικανικής ιστορίας: μειώθηκαν σημαντικά οι ανισότητες και οι ασθένειες, ανέβηκε ο προσδόκιμος χρόνος ζωής, το βιοτικό επίπεδο και το επίπεδο μορφωσης. Η τεράστια υλική πρόοδος μπήκε στην υπηρεσία της ανθρωπότητας και η χρηματιστική ορθοδοξία στο χρονοντούλαπο στης ιστορίας (των ανθρώπων, όχι των χρυσόψαρων λέμε).

Ενδεικτικά: στην δεκαετία του ’60 η ανεργία στην Ευρώπη ήταν κατα μ.ο. στο 1.5% και ΟΛΕΣ οι περιπτώσεις μεγάλης οικονομικής επιτυχίας αποτέλεσαν περιπτώσεις εκβιομηχάνισης με κρατική υποστήριξη, επίβλεψη, σχεδιασμο και management. Αυτή η κεϋνσιανού τύπου οικονομική μεγέθυνση σε καπιταλιστική οικονομία βασίστηκε στη μαζική κατανάλωση ενός πλήρως απασχολουμενου εργατικού δυναμικού (καταναλωτής και εργαζόμενος ειναι το ίδιο και αυτό πρόσωπο) που απολαμβάνει όλο και καλύτερες αμοιβές και προστασία.

Στις 16 βιομηχανικά πιο προηγμένες χώρες, ο ρυθμός των επενδύσεων τριπλασιάστηκε σε σχέση με την περίοδο της «ελευθερης αγοράς» (1870-1913). Με όρους ατομικής ευημερίας, ο ντε Γκώλ π.χ. ανήλθε στην εξουσία σε μία Γαλλία του ενός (1) εκατομμυρίου τηλεοράσεων και αποχώρησε όταν υπήρχαν δέκα (10). Και όχι, δεν ήταν το σχέδιο Μάρσαλ: το μεγαλύτερο μέρος των ευρωπαϊκών επενδύσεων προήλθε απο εγχώριες διεργασίες, ενώ οι ρυθμοί ανάπτυξης των δυτικοευρωπαϊκών χωρών παρέμειναν χαμηλότεροι των ανατολικοευρωπαϊκών που δεν απολάμβαναν ανάλογη βοήθεια.

Τι χρωστάμε στην ΕΣΣΔ τελικά; Την ανάδειξη της πολιτικής ως κυρίαρχη δύναμη: η πλήρης απασχόληση, το κράτος πρόνοιας, οι μισθοί αξιοπρεπούς διαβίωσης, ο ελεύθερος χρόνος, η μείωση των κοινωνικών ανισοτήτων, η κοινωνική ασφάλιση υπήρξαν πολιτική δέσμευση και μέριμνα κάποιας κεντρικής αρχής. Δεν περίμενε κανείς καμία «αγορά» για να ανοικοδομήσει τις κατεστραμμένες απο τον πόλεμο χώρες, πόσο μάλλον να ικανοποιήσει τα παραπάνω γιατι απλούστατα μέριμνα της «αγοράς» δεν είναι η ευημερία κανενός πολίτη πλην ημετερων μετόχων και λοιπών τζογαδόρων, ραντιέρηδων κι ερπετών. Η πίεση που άσκησε η Οκτωβριανή Επανάσταση γέννησε εκείνα τα εμπειρικά κι επιστημονικά δεδομένα στην οικονομία που μας επιτρέπουν σήμερα να κράξουμε ως τσαρλατάνο όποιον παπα-κλεομένη ψέλνει τα γκόσπελ της «προσέλκυσης επενδύσεων για τη μείωση της ανεργίας και το μεγάλωμα της πίτας».

Υ.Γ. Η φωτογραφία ειναι απο τον υπόγειο σταθμό του Gants Hill στο Λονδίνο που χτιστηκε το 1937 και αποτυπώνει – σύμφωνα με τον Mazower – την «μυστηριακή έλξη της Σοβιετικής Ένωσης» εκείνη την εποχή. Η διαφορά αυτής της μεγαλοπρεπούς κεντρικής αίθουσας απο τους υπόλοιπους σταθμούς της πόλης ειναι χαρακτηριστική. Σχεδιάστηκε απο τον αρχιτέκτονα Charles Holden ως φόρος τιμής στο μετρό της Μόσχας στο οποίο είχε εργαστεί ως σύμβουλος.

 

Advertisements

113 Σχόλια to “Τι χρωστάμε στη Σοβιετική Ένωση; (της Ελένης Τζάνου)”

  1. Γεροτάσος said

    Τελικά ὑπάρχουν ἄνθρωποι πού ἀκόμα πιστεύουν στόν κομμουνιστικό παράδεισο.

  2. Γς said

    Καλημέρα

    Τι χρωστάμε στη Σοβιετική Ένωση

    Να την ξοφλήσουμε

    Ή μήπως την έχουμε ξοφλήσει.

    [ξοφλημένη;]

  3. Πάνος με πεζά said

    Παλιά έλεγαν για πλάκα «επισκεφτείτε τη Σοβιετική Ένωση, πριν να σας επισκεφτεί αυτή»…

  4. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    @3 Λέγανε και «μην επισκέπτεστε τις ΗΠΑ, σας έχουν ήδη επισκεφτεί αυτές».

  5. spiral architect 🇰🇵 said

    @Μάλλον δεν διάβασες καν την ανάρτηση. 😉
    Καλημέρα και πάντα τέτοια.

    (α, και Χρόνια Πολλά στους εορτάζοντες-ουσες)

  6. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια και χρόνια πολλά στον Δημήτρη Μαρτίνο και στους υπόλοιπους Δημήτρηδες και τις Δήμητρες του ιστολογίου!

  7. Emphyrio said

    Το People’s Front of Judea αλλα ΚΑΙ το Judean People’s Front (για πρωτη φορα σε αγαστη συνεργασια) απαιτουμε την επαναφορα του αρχικου τιτλου. Αν μη τι αλλο για να μπορουμε να ολοκληρωσουμε τα μαθηματα λατινικων που εμειναν σ’εκεινο το Romani eunt domus. Μερικοι βεβαια ισχυριζονται πως αρχισαν με το Die Iesu domine, dona eis requiem, αλλα μπαινουμε ετσι σε time warp.

    Συγνωμη, δεν μπορεσα να συγκρατηθω. Δεν προλαβα να διαβασω το αρθρο, που σιγουρα ειναι αρκετα σοβαρο (οχι πως οι Πυθωνες δεν ειναι – αλλη κουβεντα αυτο). Επιφυλασσομαι για το απογευμα.

  8. κουτρούφι said

    Καλημέρα
    Χρόνια πολλά σε όσους γιορτάζουν και στον (πατριώτη) Δημήτρη Μαρτίνο.

    «Με όρους ατομικής ευημερίας, ο ντε Γκώλ π.χ. ανήλθε στην εξουσία σε μία Γαλλία του ενός (1) εκατομμυρίου τηλεοράσεων και αποχώρησε όταν υπήρχαν δέκα (10). »

    Με προβλημάτισε λίγο. Ο Ντε Γκωλ ήταν πρόεδρος την περίοδο 1959-1969. Το στοιχείο παραβλέπει την τεχνολογική εξέλιξη της περιόδου αυτής. Άλλη ήταν η τεχνολογία το 1959 και άλλη το 1969. Η πρόοδος που επιτελέστηκε σε όλο αυτό το διάστημα (ως αποτέλεσμα και επιστημονικών ανακαλύψεων) οδήγησε και σε προϊόντα τα οποία τελικά ήταν εύκολο να προμηθευτούν περισσότεροι.

  9. Emphyrio said

    Ξανασυγχωρηστε με:

  10. Γς said

    Χρόνια Πολλά Δημήτριε

    Και για να σας φτιάξω:

    Μέγαν εύρατο εv τοις κιvδύvοις, σε υπέρμαχοv, η οικουμένη, Αθλοφόρε τα έθνη τροπούμενον. Ως ουν Λυαίου καθείλες την έπαρσιν, εν τω σταδίω θαρρύvας τον Νέστορα, ούτως Άγιε, Μεγαλομάρτυς Δημήτριε, Χριστόν τον Θεόν ικέτευε, δωρήσασθαι ημίν το μέγα έλεος.

    Λυσαίος, που ο Νέστορας με τη βοήθεια του Χριστού του [μπιπ] την Παναγία

    Και Παναγιώτης Ψωμιάδης και Παπαγεωργόπουλος και Ανθιμος και Μπουτάρης και

  11. Σωκράτης said

    @Γεράσιος
    Νομίζω ότι στο κείμενο περιγράφονται τα χρυσά χρόνια της «Δύσης». Αν ψάξει κανείς στις λίγες παραγράφους δεν θα δει αναφορά σε «κομμουνιστικό παράδεισο», εκτός ίσως για το Μετρό της Μόσχας.

  12. Γιάννης Ιατρού said

    Καλημέρα,

    ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ στους Δημήτρηδες, Δημητρούλες (και τα παράγωγα ονόματα),
    ειδικά στον Δημήτρη Μαρτίνο 🙂

  13. Triant said

    Καλημέρα και χρόνια πολλά στα εορτάζοντα (άτομα).

    «χωρίς να προσθέσω κάτι» Και σύ Νίκο; Εάλω η Πόλις, λοιπόν… (:

  14. Από την ανάλυση-ανασκόπηση για τη δυτική πρόοδο απουσιάζει η παράμετρος της αποικιοκρατίας, ως κεκτημένη ταχύτητα και εκμετάλλευση από τους αιώνες των αυτοκρατοριών και των βασιλειών, και της δεσπόζουσας θέσης των νικητών του ΒΠΠ. Χωρίς να πατάει το 1/3 του «αναπτυγμένου» κόσμου στα 2/3 των δύσμοιρων «αναπτυσσόμενων», τρίχες -να μην πω άλλη λέξη- πρόοδο θα είχαμε.

  15. spiral architect 🇰🇵 said

    Όσοι δεν το ξέρουν ακόμα, μπορούν να περιηγηθούν στο 1917. Είναι ένα ενδιαφέρον χρονολόγιο με εικονικούς πρωταγωνιστές.

  16. ΓιώργοςΜ said

    Καλημέρα.

    Χρόνια πολλά στους εορτάζοντες, πρώτα απ’ όλα!

    Επί του θέματος:
    Με το συμπάθιο, αλλά η επιχειρηματολογία είναι αρκετά ρηχή, θυμίζει καθοδήγηση της ΚΝΕ δεκαετίας ’80.
    Αναμφισβήτητα το «αντίπαλον δέος» έπαιξε το ρόλο του, αναμφισβήτητα επίσης η απουσία κάποιας αντίστοιχης κατάστασης παίζει ρόλο στις σημερινές συνθήκες που συνεχώς επιδεινώνονται, αλλά ας είμαστε σοβαροί.
    Εντάξει, το μετρό του Λένινγκραντ και της Μόσχας είναι εξαιρετικά επιτεύγματα. Η μηδενική ανεργία επίσης. Ένα μαγαζί δεν είναι μόνο η βριτρίνα όμως.
    Η αναγόρευση της βιομηχανικής παραγωγής σε απόλυτο εργαλείο ευημερίας έδωσε πολλές θέσεις εργασίας. Έδωσε όμως και ρύπανση, και λεηλασία φυσικών πόρων, μια κληρονομιά για τις επόμενες γενιές πιθανότατα χειρότερη από τις αντίστοιχες της Δύσης.
    Ο σοσιαλιστικός ρεαλισμός έδωσε στέγη σε όλους, σε κάποιες εκτρωματικές κατασκευές, όχι καλύτερες από τις εργατικές κατοικίες της Δύσης.
    Η ΕΣΣΔ όπως τη θυμάμαι εγώ στα τελευταία χρόνια της δε μου έμοιαζε πολύ διαφορετική από τη Ρωσία του 19ου αιώνα (εντάξει, αυτή δεν την έζησα, ας πει ο Ιατρού 😛 ), με τη διαφορά πως ο Τσάρος ονομαζόταν Γενικός Γραμματέας, και το ιερατείο με την άρχουσα τάξη ονομαζόταν Κεντρική Επιτροπή. Τώρα επίσης άλλαξε ο Μανωλιός κι έβαλε τα ρούχα αλλιώς και οι αντιστοιχία όρων είναι Πρόεδρος και Ολιγάρχες.
    Αν είναι ν’ αλλάξει κάτι κάποτε (δεν αισιοδοξώ πως θα το δω εγώ, ίσως ούτε τα παιδιά μου), αυτό θα πρέπει να γίνει με άλλες παραδοχές. Οι διανοητές που θα προβλέψουν τη νέα Εδέμ θα πρέπει με ανοιχτά μάτια και μυαλό να δουν την πραγματικότητα σήμερα, να προτείνουν μία βαθμιδωτή διαδρομή προς τον τελικό στόχο που να έχει πιθανότητες να είναι σταθερή. Δε γίνεται να αγνοούμε το Μαρξ ή την ιστορία μέχρι τώρα, πρέπει η εποχή μας όμως να βρει λύσεις που να λαμβάνουν υπόψη όλες τις σημερινές πληροφορίες ή δυνατότητες. Απίθανο αρχιτεκτονικό επίτευγμα ο Παρθενώνας, αλλά το να προσπαθήσουμε σήμερα να του φτιάξουμε πανωσήκωμα για να βολευτούμε, μοιάζει κομματάκι κωμικό.

  17. gpoint said

    Χρόνια πολλά στον Δημήτρη Μαρτίνο και λοιπούς Τζίμηδες, Δημητρούλες και Δημοσθένηδες του ιστολογίου

  18. spiral architect 🇰🇵 said

    Α ναι, Χρόνια Πολλά και στον Δημήτρη. 😀

  19. gpoint said

    Κατά σύμπτωση είιχα ανεβάσει στο φβ αυτό το τραγούδι- απάντηση σε Αμερικανό αρθρογράφο με κάποιαα λόγια να είναι τα εξής :

    Oh Kinky Friedman
    Take some quiet time processing
    These words of mine
    Your history lesson

    And here’s a casualty count for you to muse upon, man

    Military personnel and civilians killed in the theatre of world war two
    USA: four hundred and nineteen thousand and four hundred
    Great Britain: four hundred and fifty thousand and nine hundred
    And just to keep perspective
    USSR: twenty-seven million… or thereabouts

  20. sarant said

    13 Τουσέ!

  21. atheofobos said

    Πως μπορούσε να υπάρχει ανεργία όταν όλοι εργαζόντουσαν και μισθοδοτούνταν από το καθεστώς;

  22. spiral architect 🇰🇵 said

    @16 τέλος: Πανωσήκωμα γίνεται σε υφιστάμενο κτίριο. Κτίριο όμως δεν υπάρχει, οπότε πρέπει να χτιστεί καινούργιο σε καινούργιες βάσεις και με τον καινούργιο ΓΟΚ, αλλιώς θα μείνουμε άστεγοι. 😉

  23. Γς said

    20:

  24. nikiplos said

    καλημέρα… χρόνια πολλά στους εορτάζοντες (επίκοινος τύπος).

    Επί του άρθρου: Με ενοχλούν προσεγγίσεις που θεωρούν όσους δεν συμφωνούν μαζί με τη συγγράφισσα, ότι είναι χρυσόψαρα, δεν έχουν μνήμη κλπ. Εντάξει, κι ο γραπτός λόγος στα μήδεια, είναι προφορικός επί τοις ουσίας, οπότε το προσπερνώ.

    Επί του άρθρου,
    Γράφεται κάπου ότι: Στις 16 βιομηχανικά πιο προηγμένες χώρες, ο ρυθμός των επενδύσεων τριπλασιάστηκε σε σχέση με την περίοδο της «ελευθερης αγοράς».

    Κατ’ αρχήν αυτό έρχεται σε μια άμεση σύνδεση με το παρακάτω:
    Η πίεση που άσκησε η Οκτωβριανή Επανάσταση γέννησε εκείνα τα εμπειρικά κι επιστημονικά δεδομένα στην οικονομία που μας επιτρέπουν σήμερα να κράξουμε ως τσαρλατάνο όποιον ψέλνει τα γκόσπελ της «προσέλκυσης επενδύσεων για τη μείωση της ανεργίας».

    Τα εμπειρικά και επιστημονικά δεδομένα αυτό έδειξαν: Συσχέτιση της ευημερίας στη Δύση με τις επενδύσεις ιδιωτικών κεφαλαίων στις οικονομίες της. Αυτή η συσχέτιση αποδεικνύεται και με το γεγονός ότι σήμερα που οι επενδύσεις χτυπούν σε άλλο κέντρο του πλανήτη, η παλαιά Δύση στενάζει στην ανεργία και στην ανέχεια, τουλάχιστον από τη μεσαία τάξη και κάτω.

    Δεν επιθυμώ περαιτέρω να μπω στην ουσία της συζήτησης, καθώς δεν είμαι και ο καλύτερος γνώστης στο είδος αυτό, της οικονομικής ανάλυσης και της πολιτικής οικονομίας. Όμως υπάρχει μια αντίφαση στο άρθρο: Η ευημερία ήταν αποτέλεσμα των επενδύσεων που ήταν αποτέλεσμα του μπαμπούλα της ΣΕ, ενώ σήμερα δεν θα μας έσωζαν οι επενδύσεις…

    (τον παππά-Κλεομένη τον έσβησα γιατί δεν συντάσσεται με τις αγορές, το χρήμα, τις τράπεζες, από άλλο μετερίζι βέβαια).

  25. LandS said

    14
    Για τη πρόοδο που παρατηρήθηκε τη περίοδο που περιγράφει, καλά κάνει και απουσιάζει. Η αποικιοκρατία κόστιζε περισσότερο από ότι απέφερε. Για αυτό και όλες σχεδόν οι αποικίες κέρδισαν τότε την ανεξαρτησία τους. Χωρίς να «ευθύνεται» αποκλειστικά, η ΣΕ έπαιξε και σε αυτό το ρόλο της.
    Την δεκαετία του 70 πια, μιλούσαμε για Νέο-αποικιοκρατία που είναι τελείως διαφορετικό κουφέτο.

  26. giorgos said

    Η πρώτη χώρα στήν Εύρώπη πού πραγματοποίησε κοινωνικές μεταρρυθμίσεις ύπέρ τών έργαζομένων , ήταν ή Γερμανία τό 1880.
    «…Είναι γνωστό ότι τά πρώτα κοινωνικά μέτρα ύπέρ τών έργαζομένων μαζών έλήφθησαν στήν Γερμανία άπό τόν Βίσμαρκ , πολύ δηλαδή άπό όποιοδήποτε άλλο εύρωπαϊκό κράτος , ό δέ κοινωνικός χαρακτήρας τής έργασίας άπεικονίζεται σαφώς στό Σύνταγμα τής Δημοκρατίας τής Βαϊμάρης, πού είναι ένα άπό τά πιό προοδευτικά τού καιρού του . Η λειτουργία τού καπιταλιστικού κράτους πάντα είχε προβλήματα στόν εύρύτερο χώρο τής κεντρικής Εύρώπης (έξ ού καί οί μεγάλες «δόσεις» φιλοσοφίας στήν Γερμανία είδικά , πού άποτελούσε τήν διασύνδεση μεταξύ δυτικής καί άνατολικής Εύρώπης), διότι άκριβώς στόν χώρο τούτον ύπάρχει κάτι πού λείπει άπό τά κράτη τής δυτικής Εύρώπης (Αγγλίας ,Γαλλίας),δηλαδή ό έπηρεασμός άπό τίς έξ όρισμού λαοκρατικές ίδεολογίες τού σλαβικού ήμισφαιρίου καί τής βαλκανικής Εύρώπης.»
    Από τό βιβλίο » Τό Ανατολικό Ζήτημα Σήμερα»

  27. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    Χρόνια πολλά στον Δημήτρη Μαρτίνο και σε όλες και όλους τους εορτάζοντες.

    Θα το πώ όσο πιο κομψά μπορώ, ΑΛΛΟΥ ΓΙΑ ΑΛΛΟΥ Η ΚΥΡΙΑ, καμία σχέση με την πραγματικότητα, αυθαίρετες μετρήσεις και ανυπόστατα συμπεράσματα, ΧΑΟΣ.
    Ελπίζω η ίδια να ήξερε τι ήθελε να πεί και απλώς να μη το απέδωσε σωτά γραπτώς γιατί αλλιώς….! 😕

  28. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

  29. Φυσικά και προσέφερε πολλά η μακαρίτισσα ΕΣΣΔ. Επαλήθευσε το ρητό «ουδέν κακόν αμιγές καλού». Δεινοπάθησαν οι φυλακισμένοι στο παραπέτασμα σύντροφοι.
    Τέτοια «διαβάσματα» όπως μειώθηκε τόσο-πόσο η ανεργία, αυξήθηκε τόσο-πόσο το εισόδημα, χωρίς αναφορά σε αξιόπιστη πηγή (ή μάλλον σε καμιά πηγή) δεν ξέρω αν και πόσους συγκινούν.
    Εγώ θα καταφύγω σε μαρτυρίες κοινών θνητών του αλήστου μνήμης παραπετάσματος: «Εμείς κάναμε ότι δουλεύαμε και αυτοί έκαναν ότι μας πλήρωναν». Έτσι …μείωναν (ή μάλλον …μηδένιζαν) την ανεργία. Με πείνα και εξαθλίωση.
    Μια άλλη συντρόφισσα που είχε επισκεφθεί την πάτρια γη, βγήκε φωτογραφία με φόντο την ανοιχτή πόρτα του ψυγείου στο σπίτι που φιλοξενούνταν. Για να την δείξει στους πεινώντες και διψώντες του σοβιετικού παραδείσου!
    Θα αναφέρω και μια προσωπική εμπειρία: Το 1983, πηγαίνοντας για τη Σόφια. Περίπου 40 εργάτριες σε μια αγροτική εργασία που την ήξερα πολύ καλά: Επαρκούσε ένας εργαζόμενος για 3-4 ώρες.
    Θα κλείσω με μια αναφορά, εν έτει 1980 ή 81, ενός παραδοσιακού φίλου κομμουνιστή μέχρι και σήμερα (και τότε ΚΚΕσ):
    Ερώτηση: Τί είναι αυτό που σας διαφοροποιεί από τους …ορθόδοξους;
    Απάντηση: Τί να σου πώ! Πήγαμε στη Σόφια. Έχουν κάνει τη λαϊκή διαφώτιση …πως να στο πω. Να! Πως ανοίγεις την Κυριακή το ραδιόφωνο και ακούς …κήρυγμα και …αμέσως αλλάζεις σταθμό!
    (Αυτό το τελευταίο σε …αντιστάθμισμα για τις «γκοσπελικές» αναφορές του σημερινού αναγνώσματος).
    Φτηνά την γλιτώσαμε σύντροφοι. «Ευτυχώς που νικηθήκαμε»!
    Α! και ένα τελευταίο: ΤΙ ΜΑΣ ΧΡΩΣΤΑ η μακαρίτισσα ΕΣΣΔ: Τις ασφαλιστικές εισφορές όλων των …παραπεταμένων στο Παραπέτασμα και επανακαμψάντων συντρόφων. Δεν μας έδωσε ούτε φράγκο η «Μεγάλη μας Σοσιαλοστική Πατρίδα»! Θα μου πείτε, γι’ αυτό εφευρέθηκε η χρεωκοπία: Για να σβήνουν όλα τα χρέη!

  30. LandS said

    22 Αφερίμ

  31. spiral architect 🇰🇵 said

    Αγάπη και αντισπισισμός μόνο.

  32. Γιάννης Κουβάτσος said

    Αυτό που χρωστάμε οι δυτικοί (άντε, βάλτε κι εμάς μέσα) στην ΕΣΣΔ είναι ότι υπήρξε το αντίπαλο δέος στον καπιταλισμό. Το κράτος πρόνοιας και τα κοινωνικά δικαιώματα οφείλονται πρωτίστως στους αγώνες των εργαζομένων, αλλά η παρουσία του φόβητρου ανάγκασε τους καπιταλιστές να φανούν υποχωρητικοί. Από την άλλη, όμως, βαραίνουν πολύ τα αρνητικά της ΕΣΣΔ. Προσωπολατρία, ολοκληρωτισμός και εξευτελισμός της έννοιας του σοσιαλισμού. Αν πρέπει να κάνουμε καλλιστεία εφαρμοσμένων πολιτικο-κοινωνικο-οικονομικών συστημάτων, ψηφίζω σκανδιναβική σοσιαλδημοκρατία (με μεσογειακό κλίμα 😊).

  33. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    25 – Ένα λάθος που κάνουν οι περισσότεροι κοινωνικοοικονομικοί αναλυτές, είναι που δεν λαμβάνουν υπόψιν την δυναμική της τεχνολογικής εξέλιξης στην επιρροή και διαμόρφωση των συνθηκών των συνηθειών και γενικώς της κοινωνίας. Η τεχνολογική εξέλιξη έκανε ασύμφορη την άμεση αποικιοκρατία αυτό δεν σημαίνει πως οι αποικιοκράτες παραιτήθηκαν και οι χώρες ανεξαρτητοποιήθηκαν, απλώς άλλαξε ο τρόπος εκμετάλλευσής τους. Το ίδιο γίνεται σήμερα με το παγκόσμιο εργατικό δυναμικό αλλά απ’ ό,τι φαίνεται, θα το αντιληφθούμε όταν οι οικονομικοί σκλάβοι- εργαζόμενοι θα μπούν στο περιθώριο από τα ρομπότ.

  34. Alexis said

    Χρόνια πολλά και από μένα στον Δημήτρη Μαρτίνο και σε όλους τους Δημήτρηδες και Δημητρούλες!

    #1: Δεν είναι έτσι βέβαια, αλλά αυτά τα έχουμε ξαναπεί.

    #24: Οι επενδύσεις δεν οδηγούν μονοσήμαντα σε ευημερία των πολλών, εκεί «που χτυπά σήμερα η καρδιά των επενδύσεων» δε νομίζω να μπορεί κανείς να ισχυριστεί ότι υπάρχει ευημερία. Ευημερία των πολύ λίγων θα την έλεγα εγώ, που στηρίζεται στη μισθωτή σκλαβιά όλων των άλλων.

  35. Γιάννης Κουβάτσος said

    Χρόνια πολλά στις εορτάζουσες, στους εορτάζοντες και στον Δημήτρη Μαρτίνο, τον μόνο φανερό Δημήτρη του ιστολογίου, αν δεν κάνω λάθος. 😊

  36. LandS said

    33
    Λάμπρο το κύριο μέρος της δουλειάς των «κοινωνικοοικονομικών αναλυτών» ΕΙΝΑΙ η ενασχόληση με την επιρροή της τεχνολογικής εξέλιξης στη διαμόρφωση της κοινωνίας. Μάλιστα, οι συντηρητικοί από αυτούς, βλέπουν την τεχνολογική εξέλιξη σαν εξωγενή παράγοντα που, εν πολλοίς, απλά τυχαίνει. Εκεί βρίσκεται και το (όποιο) λάθος.

    Κάποια στιγμή θα μιλήσουμε και για τα Λουδιτικοειδή στο τέλος του σχολίου.

  37. gpoint said

    # 32

    κι εγώ νόμιζα πως θα ψήφιζες παναθηναίκή συμμαχία…

  38. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    Δημήτρη χρόνια πολλά κι από μένα. Κι ένα γιατρικούλι για ποδαράκια με βαβά και πάσα άλλη νόσο.

  39. Γιάννης Κουβάτσος said

    37. Μη μου θυμίζεις ό,τι έχει σχέση με τον ολετήρα Αλαφούζο. 😊

  40. ΓιώργοςΜ said

    >απλώς άλλαξε ο τρόπος εκμετάλλευσής τους
    Γενικεύοντας το παραπάνω (με το οποίο συμφωνώ, παρεμπιπτόντως, η τρέχουσα οικονομική αποικιοκρατία είναι απλώς πιο αποδοτική· δεν απαιτείται στρατός και διοικητικός μηχανισμός κλπ κλπ), να σημειώσω πως το καίριο λάθος κτγμ στο μοντέλο ανάπτυξης που από αδράνεια τρέχει ακόμη, είναι πως λαμβάνει τον πλανήτη, από οικονομική άποψη, σαν ανοιχτό σύστημα, θεωρώντας τις πλουτοπαραγωγικές πηγές ατελείωτες. Θέλουμε περισσότερο κάρβουνο; Σκάβουμε παραπέρα. Θέλουμε πετρέλαιο; Σκάβουμε πιο βαθιά. Θέλουμε φτηνότερο εργατικό δυναμικό; Πάμε σε μια πιο φτωχή χώρα ή φτωχαίνουμε ένα μέρος του πληθυσμού μιας ή περισσότερων χωρών. «Εμείς που θέλουμε» δεν είναι πια τα κράτη, αλλά αυτοί που κατέχουν ήδη τον πλούτο.
    Είναι δύσκολο στους οικονομολόγους, που σκέφτονται με ορίζοντα δεκαετίας ή περίπου, να σκεφτούν όπως ένας βιολόγος ή γεωλόγος που σκέφτονται με ορίζοντα αιώνων και χιλιετηρίδων. Η Γη είναι ένα πεπερασμένο σύνολο και η θεώρησή του σαν κάτι διαφορετικό αναγκαστικά θα καταλήξει σε μια δυστοπία. Η οικονομική ισορροπία πρέπει να διδαχτεί από την οικολογική ισορροπία, όσον αφορά το βιώσιμό της. Αλλιώς, σε όχι πάρα πολύ καιρό, θα την πατήσουμε όπως τα κουνέλια στο οικολογικό παράδειγμα*.

    *Το παραθέτω σε περίπτωση που δεν είναι γνωστό σε όλους: Ένας κυνηγός άφησε πέντε ζευγάρια λαγούς σ’ ένα νησάκι. Οι λαγοί πολλαπλασιάζονταν, αλλά αυτός πήγαινε κάθε χρόνο και κυνηγούσε, οπότε υπήρχαν κατά μέσο όρο δέκα-δώδεκα ζευγάρια λαγοί στον τόπο. Κάποια χρονιά αρρώστησε και δεν πήγε για κυνήγι. Οι λαγοί πολλαπλασιάστηκαν ανεξέλεγκτα, έφαγαν κάθε πράσινο φύλλο του νησιού, και μετά ψόφησαν από την πείνα.

  41. dryhammer said

    Χρόνια Πολλά Δημήτρη Μαρτίνο,
    να χαίρεσαι και να σε χαίρονται

    http://www.domnasamiou.gr/?i=portal.el.songs&id=518

  42. spiral architect 🇰🇵 said

    Με αφορμή το σχόλιο 40 και τα πριν απ’ αυτό:

    Το Μάη του 1920, με ένα διάταγμα που έφερε την υπογραφή του Λένιν, δημιουργήθηκε στην περιφέρεια του Μιάς ο πρώτος εθνικός δρυμός της επαναστατικής Ρωσίας: ακολούθως, με ένα άλλο διάταγμα του Λένιν στις 16 Σεπτέμβρη 1921, ανατέθηκε στο Επιτροπάτο για την Παιδεία η αρμοδιότητα για τα ζητήματα τα σχετικά με την προστασία της Φύσης και τη θέσπιση εθνικών δρυμών στο σοβιετικό έδαφος: τέτοιοι δρυμοί (ζαποβέντνικ, στα ρώσικα), έμελλε να αποτελέσουν μεταξύ των πρώτων προστατευόμενων ζωνών στην ιστορία της ανθρωπότητας, στις οποίες επιβαλλόταν μια πλήρης απαγόρευση κυνηγιού, ψαρέματος και κάθε άλλης δραστηριότητας η οποία θα μπορούσε να διαταράξει το περιβάλλον.2
    (σόρι για το λίκνο , αλλά δεν κατάφερα να βρω την πολύγλωσση διαδικτυακή έκδοση του ιταλικού περιοδικού «Θεωρία και Πράξη», μάλλον την κατέβασαν)

  43. Γιάννης Ιατρού said

    Ε, να βάλουμε κι ένα άσμα για το θέμα του σημερινού άρθρου 🙂

  44. ΓιώργοςΜ said

    42 Τη δεκαετία του 1920 αυτά. Αργότερα υπήρξαν κάποιες παραχωρήσεις στις περιβαλλοντικές ευαισθησίες.

  45. Μετά από 72 χρόνια «κομμουνισμού» μπορούμε να αναρωτηθούμε τι έμεινε στην ρωσική κοινωνία ? Αυτό που εγώ δισπιστώνω είναι προσωπολατρία, θρησκοληψία, ανυπαρξία κοινωνίας πολιτών,αποδοχή του αυταρχισμού, μοιρολατρία κλπ… . ή μήπως κάνω λάθος;

  46. sarant said

    45 Αυτό είναι πολύ βασική επισήμανση, πράγματι

  47. Γιάννης Ιατρού said

    Αλήθεια, τι έγινε η Κρόνη έχει χαθεί τον τελευταίο καιρό!

  48. […] Πηγή: Τι χρωστάμε στη Σοβιετική Ένωση; (της Ελένης Τζάνου) « Ο… […]

  49. Αιμ.Παν. said

    Οσα καλά (λέμε τώρα) κι αν πέτυχε η ΕΣΣΔ, όσα κι αν (ίσως) της χρωστάει η Δύση, παραμένει η μία και μοναδική πραγματικότητα : το πείραμα των εβδομήντα κάτι ετών σοσιαλισμού Α Π Ε Τ Υ Χ Ε, γιατί αν είχε πετύχει δεν θα είχαμε τώρα για «κακό» απέναντί μας την θρησκοφανατίλα…
    Βέβαια, κατά μια αιρετική άποψη, ο χριστιανισμός επεβλήθη δια διατάγματος γιατί κάποιοι αυτοκράτορες κατάλαβαν πόσο η θεολογία του βόλευε την αυτοκρατορική Ρώμη και το Ισλάμ θα επιβληθεί γιατί έτσι βολεύει το Κεφάλαιο (δηλ. σκάσε και σκάβε)…

  50. spiral architect 🇰🇵 said

    @45, 46: Το ίδιο ερώτημα θα μπορούσε να απευθυνθεί και για το/στο δικό μας σύστημα. 🙄

  51. spiral architect 🇰🇵 said

    … και προσοχή στα λογικά άλματα. 😉

  52. Γιώργος said

    «Αν εξετάσει κανείς ένα επαναστατικό καθεστώς, όποιο στόχο κι αν θέτει, από όποιες ιδέες κι αν καθοδηγείται, από την υλική του σκοπιά, θα δει ότι όσο θα υφίσταται, δε θα είναι παρά ένα και μόνο πράγμα… ένα επαναστατικό καθεστώς. Επαναστατικό καθεστώς σημαίνει όμως δικτατορία των όπλων ή, για να το ορίσουμε καλύτερα, στρατιωτικό καθεστώς βίας, ακριβώς επειδή η κοινωνία κηρύσσεται από ένα μέρος της σε κατάσταση πολέμου… και μάλιστα από εκείνο το μέρος της που πήρε την εξουσία με την επανάσταση. Τι συμπεραίνουμε απ’ αυτό; Συμπεραίνουμε ότι εκείνος που στοχεύει σ’ ένα τέτοιο καθεστώς, που είναι από υλική σκοπιά ένα ανεξέλεγκτο καθεστώς βίας, στοχεύει σ’ ένα στρατιωτικό καθεστώς βίας. Η ιδέα που οδηγούσε τους επαναστάτες κι ο στόχος που είχαν θέσει, εξαφανίζονται τώρα εντελώς απ’ την κοινωνική πραγματικότητα, που τη διεκδικούν πια αποκλειστικά τα πολεμικά γεγονότα. Έτσι ξεπηδά από μια επαναστατική δικτατορία -κι αυτό τόσο περισσότερο, όσο πιο πολύ διαρκεί αυτή η δικτατορία- μια πολεμική κοινωνία δικτατορικού τύπου, με άλλα λόγια μια στρατιωτική κυριαρχία δια της βίας. Μα θα μπορούσε να ‘ναι και διαφορετικά; Αφού ποτέ δεν έγινε διαφορετικά. Δε γνωρίζω πολύ καλή Ιστορία, όμως όσα ξέρω, απλώς επι6ε6αιώνουν όσα λέω, και συνεχίζουν να τα επιβεβαιώνουν. Τι βγήκε απ’ τις πολιτικές αναταραχές της Ρώμης; Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία και η στρατιωτική της κυριαρχία δια της βίας. Τι βγήκε απ’ τη Γαλλική Επανάσταση; Ο Ναπολέων και η στρατιωτική του κυριαρχία δια της βίας. Και θα δείτε και μόνος σας τι θα βγει απ’ τη Ρωσική Επανάσταση… Κάτι που θα καθυστερήσει την πραγματοποίηση της ελεύθερης κοινωνίας επί δεκαετίες. Αλλά τι να περιμένει κανείς από ένα λαό αναλφάβητων και μυστικιστών;»

    Μες σε δυο γραμμές ο Fernando Pessôa, στο «Ο αναρχικός τραπεζίτης», που κυκλοφόρησε το 1922, «είδε» αυτό που θα συνέβαινε και που δεν είδε η κα Ελένη Τζάνου σήμερα.

  53. Reblogged στις "Δημόσιος Χώρος Γ. Ρέντζος".

  54. Ωπ! Χάσαμε το στρατηγό, ρε σεις…

    https://left.gr/news/pethane-o-nikos-gryllakis-stenos-synergatis-toy-konstantinoy-mitsotaki

  55. Τι ΔΕΝ χρωστάμε στην ΕΣΣΔ της σταλινικής εποχής:

    https://kars1918.wordpress.com/2016/01/29/aplakidis-kaisidis/

    …………………..

  56. Μαρία said

    https://diavlos.grnet.gr/room/2399?eventid=3500&vod=3180_event
    Δέστε 🙂 τουλάχιστον αυτόν:
    Αντρέι Σμιρνόφ, Ερευνητής & Λέκτορας Κέντρου Ηλεκτροακουστικής Μουσικής Κρατικού Ωδείου της Μόσχας & Σχολής Σύγχρονης Φωτογραφίας και Πολυμέσων Rodchenko
    Revolutionary Sound Machines and Destiny of a Sound Experimentalism in Postrevolutionary Russia

  57. Ριβαλντίνιο said

    Tony Judt, Η Ευρώπη μετά τον Πόλεμο :

    ( σελ. 101 – 152 της έκδοσης της ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗΣ
    Περίληψη και δική μου σάλτσα ) .

    Η πίστη της μεταπολεμικής Ευρώπης ( ’45 ) στον σχεδιασμό δεν οφείλεται στο παράδειγμα της Σοβιετικής Ένωσης, αλλά κυρίως στον φιλελεύθερο ρεφορμισμό ( πρίν το 1914 ) που αντιτασσόταν στο κράτος του 19ου αι. Πολλοί σχεδιαστές στράφηκαν μεσοπολεμικά υπέρ ριζοσπαστικών δεξιών κομμάτων, αυταρχικών και φασιστικών. Μουσολίνι , Χίτλερ και κατοχικά καθεστώτα εφάρμοσαν με επιτυχία τον κρατικό σχεδιασμό. Ο πόλεμος ( έκτακτες εξουσίες ) επέτρεψε και στην Αγγλία να τον εφαρμόσει επιτυχημένα. Όλοι επηρεάσθηκαν. Και οι Χριστιανοδημοκράτες ( = καθολικοί κεντρώοι [ που μιλούσαν για κοινωνικοχριστιανικά ζητήματα αποφεύγοντας τα ταξικά/μαρξιστικά, κυρίως τους φιλελεύθερους δεν πήγαιναν ] , μην τους περάσει και κανένας για δεξιούς ). Χαμός οι εθνικοποιήσεις και οι κρατικές επενδύσεις. Ο κιονωνικός σχεδιασμός και το κράτος πρόνοιας υποστηρίχθηκαν για να μην ευδοκιμήσουν ξανά ο φασισμός και ο κομμουνισμός. Όπως ανέφερε πιο πάνω ο Giorgos ήδη η Γερμανία του Μπίσμαρκ το 1883 – 9 είχε θεσμοθετήσει για συντάξεις, περίθλαψη και εργατικά ατυχήματα. Υποχρωτική ασφάλιση : Αγγλία 1911, Ιταλία 1919, Αυστρία 1920, Ιρλανδία 1923, Πολωνία 1924, Βουλγαρία 1925, Γερμανία και Γιουγκοσλαβία 1927 και Νορβηγία 1938. Οικογενειακά επιδόματα σε Βέλγιο ( 1930 ) και Γαλλία ( 1932 ) για να ανέβει ο πληθυσμός μετά τον Α΄Π.Π. Διαβάζω μάλιστα ότι υπήρχε και Νόμος περί Φτωχών στην Βρετανία του 19ου αι. , έστω και αν δεν λειτουργούσε ικανοποιητικά. Μετά τον Β΄Π.Π. κανένας κεντρικός σχεδιασμός δεν θα μπορούσε να λύσει τα τεράστια προβλήματα αν δεν ήταν οι ΗΠΑ ( εξαίρεση η Ελβετία και η Σουηδία που βγήκαν πιο πλούσιες από τον πόλεμο – η Ελβετία έδωσε 250 εκ. φράγκα ελβετικά για την ανοικοδόμηση της Ευρώπης για να μην της ζητάνε ρέστα ). Αρχικά ( ’45 – ’47 ) παρατηρήθηκε μια ανάκαμψη. Μετά όμως χάλια μαύρα. Σχέδιο Μάρσαλ λοιπόν : Τα δολάρια του ΠΕΑ χρηματοδοτούσαν το 50 % των γαλλικών δημόσιων επενδύσεων. Οι Αυστριακοί λίγδωσαν το αντεράκι τους. Εμείς δεν ψοφήσαμε της πείνας.

  58. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Γειά σας κι ἀπὸ μένα.

    Βρῆκα τὴν εὐκαιρία τώρα ποὺ τὰ εὐχετήρια τηλεφωνήματα σταμάτησαν, λόγῳ μεσημεριοῦ, νὰ μπῶ γιὰ λίγο καὶ νὰ σᾶς εὐχαριστήσω γιὰ τὶς εὐχές ποὺ μοῦ στείλατε, ἀλλὰ καὶ γι᾿ αὐτὲς ποὺ θ᾿ ἀκολουθήσουν ἀργότερα.
    Νὰ εἴσαστε καλὰ ἐσεῖς καὶ ὅλα τὰ πρόσωπα ποὺ ἀγαπᾶτε.
    Ἰδιαίτερα νὰ εὐχαριστήσω τὸ Νικοκύρη ποὺ μᾶς φιλοξενεῖ στὸ ἱστολόγιό του καὶ μᾶς δίνει τὴ δυνατότητα νὰ ἐπικοινωνοῦμε καὶ νὰ ἐκφραζόμαστε ἐλεύθερα.
    Μὲ τὴ σειρά μου θὰ εὐχηθῶ χρόνια πολλὰ καὶ μὲ ὑγεία σὲ ὅσες καὶ ὅσους γιορτάζουν σήμερα.

    Νὰ εἴμαστε ὅλοι καλά καὶ τοῦ χρόνου, ἐδῶ!

  59. ΣΠ said

    58
    Χρόνια σου πολλά, Δημήτρη. Με υγεία.

  60. aerosol said

    Νομίζω χάνουμε τον στόχο του άρθρου αν μείνουμε στην κριτική της ΕΣΣΔ όσον αφορά την ενδοσυνοριακή επιτυχία ή αποτυχία της -παρόλο που κάποιοι λογικοί ακροβατισμοί του κειμένου πάνε γυρεύοντας…
    Η γοητεία των κομμουνιστικών ιδεωδών έγινε κινητήρια δύναμη για τους αγώνες των εργαζομένων της Δύσης και δημιούργησε έναν άλλο πόλο που έλαβαν υπόψη οι οικονομικές ελίτ. Σε μεγάλο βαθμό η ύπαρξη της ΕΣΣΔ ήταν όντως η αιτία άνθησης του κράτους πρόνοιας στις καπιταλιστικές χώρες, και ενίσχυσε μια δικαιότερη ανακατανομή πλούτου. Βέβαια υπήρχε και σαφής «καπιταλιστική» ανάγκη για το δεύτερο: τα προϊόντα κάποιος έπρεπε να τα αγοράζει, δεν αρκούσε το προνομιούχο μικρό ποσοστό του πληθυσμού!

    Σε άλλα σημεία το κείμενο γίνεται άστοχο. Καλύπτει συνοπτικά μια μεγάλη περίοδο, παραβλέποντας άλλους κυρίαρχους ιστορικούς παράγοντες. Ο Β’ ΠΠ ήταν από μόνος του μια ριζική επανεκκίνηση συστήματος και το πέρας του έφερε μια πρωτοφανή ανάγκη ανοικοδόμησης, δηλαδή ζήτησης για παραγωγή και εκτίναξη της κατανάλωσης. Έρχεται η ώρα που δεν μπορείς να μετράς την ευμάρεια με συσκευές τηλεόρασης ή παπούτσια… Πόσα μπορεί να αγοράσει έχει κάποιος; Στην Ευρώπη του ’50-’60 υπήρξε μετάβαση από το κάρο στο αυτοκίνητο (ακόμα και στην προχωρημένη, την εκτός Βαλκανίων). Από την αγροικία στο σπίτι με τα κομφόρ. Από τον τηλέγραφο στην TiBί. Όπως καταλαβαίνουμε, η μετάβαση από το περσινό iPhone στο φετινό δεν είναι ανάλογης σημασίας και δεν αλλάζει την ασκούμενη οικονομική πολιτική, ούτε τους ρυθμούς ανάπτυξης.

    Γενικά το άρθρο έχει κάτι περίεργο: είναι σαν γράφτηκε πριν 15 χρόνια, από άνθρωπο που παρατηρούσε τα τότε δρώμενα αλλά έκτοτε βρέθηκε εκτός εξελίξεων. Μετά την κρίση του 2008 σίγουρα δεν ισχύει το «σήμερα μπορούμε ως χρυσόψαρα να χάβουμε με μεγάλη ευκολία» την πίστη στην σοφία των αγορών.

    #52:
    Είναι κάπως άτοπο να αντλούμε πολιτικά επιχειρήματα από μικρά αποσπάσματα λογοτεχνικού έργου. Ο Πεσσόα ήταν εθνικιστής, συντηρητικός παλαιάς κοπής, και μυστικιστής, φίλος και «συνεργάτης» του Κρόουλυ, συνεπώς οπαδός του μαγικού νιτσεϊσμού (κατά την γνώμη μου) του Θελημισμού του Κρόουλυ. Αυτά εξηγούν το γιατί ήταν αντικομμουνιστής, δηλαδή ο τελευταίος που θα θεωρούσαμε αμερόληπτο κριτή. Επιπλέον, άσχετα με τον χαρακτήρα που μιλά στο απόσπασμα, ο ίδιος ο Πεσσόα μια χαρά υποστήριζε τα στρατιωτικά πραξικοπήματα του 1917 και του 1926, και του πήρε κάποια χρόνια να αποδεσμευτεί πλήρως από τις απόψεις του φασίζοντα δικτάτορα Σαλαζάρ. Μιλάμε για την ίδια εποχή που έγραφε τον Αναρχικό Τραπεζίτη, έτσι; Οπότε το τι έγραφε, για ποιον το έγραφε, τι εννοούσε και τι στ’ αλήθεια πίστευε… είναι μεγάλη κουβέντα.

  61. geobat said

    Κ βέβαια η «Δύση» δε θα ήταν σημερα χωρίς την ιδεολογική επιρροή της ΣΕ.
    Οι ελιτ θα ειχαν δώσει περιλθαψη, συντάξεις κτλ.; Σε καμία των περιπτώσεων.
    Για το περιβάλλον κ την τεχνολογια.
    Απο τη μία έχουμε Τσερνόμπιλ κ από την άλλη Φουκουσίμα.
    Υπάρχει διαφορα;

  62. Γιάννης Κουβάτσος said

    Για όσους δεν δέχονται ότι η ιστορία τελείωσε (ούτε ο Φουκουγιάμα δεν το πιστεύει πια) και θεωρούν πως ο κόσμος μπορεί να γίνει δικαιότερος και δημοκρατικότερος, δηλαδή πιο ανθρώπινος, όσα έγιναν στην ΕΣΣΔ, είναι «χρήσιμα» ως παράδειγμα προς αποφυγήν. Όχι για το τι να κάνουμε, αλλά για το τι να μην κάνουμε. Το τι να κάνουμε, παραμένει θολό. Εναπόκειται στη δημιουργικότητα των νέων γενεών να το βρουν. Αν το βρουν.

  63. Mπετατζής said

    Ο Πεσόα τον κοροϊδεύει ανελέητα τον αναρχικό τραπεζίτη του. Αν κάποιος παραθέτει τα λόγια του αναρχικού τραπεζίτη για ουσιαστικά επιχειρήματα και όχι για να τον κοροϊδέψει, κάποιος κάτι δεν έχει καταλάβει καλά, ή αυτός ή εγώ. (όχι ήταν κομμουνιστής ο Πεσόα βέβαια, μια κατηγορία μόνος του ήτανε). Για τα υπόλοιπα, δεν έχω να πω κάτι, είναι προφανές ότι οι περισσότεροι περνάτε πολύ καλά στον καπιταλισμό, οπότε πάσο. Αλλά και η ίδια η κ. Τζάνου μπερδεμένη μου φαίνεται. Για μαρξίστρια πάντως δεν την κόβω με την καμία. Αυτό που χρωστάμε στην ΕΣΣΔ δεν είναι αυτό που περιγράφει η κ. Τζάνου (με ακρίβεια το περιγράφει βέβαια, κράτος πρόνοιας κλπ), αυτό που χρωστάμε στην ΕΣΣΔ είναι ότι μας δίνει την πείρα (που προέρχεται και από λάθη), τον δρόμο, τον τρόπο και την δυνατότητα να επαναλάβουμε την προσπάθεια με μεγαλύτερη αυτή τη φορά επιτυχία. Όχι βέβαια αυτοί που περνάνε καλά, για τους υπόλοιπους λέω.

  64. Mπετατζής said

    όχι ΟΤΙ ήταν κομμουνιστής ο Πεσόα

  65. Γιάννης Κουβάτσος said

    Δεν περνάμε καλά στον καπιταλισμό, Μπετατζή, αλλά αν η εναλλακτική λύση είναι τα στρατόπεδα συγκεντρώσεως και οι χαμηλόφωνες οικογενειακές συζητήσεις στην κουζίνα, καήκαμε. Συσσίτιο, κρεβάτι για ύπνο και δουλειά έχει και στις αγροτικές φυλακές. Γουστάρει κανείς;

  66. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Θα το ‘κανα ξανά

    Τώρα που σφίγγει στο λαιμό μου η θηλιά τους,
    τώρα που τίποτα από δω και πέρα
    δεν έχει μείνει να πιαστώ,
    ξέρω μια μέρα θα ακουστούν τα βήματά τους,
    θα ‘ρθουν οι αντάρτες της κρυφής πλευράς μου
    για να με πάρουν στο βουνό.

    Όλοι μιλάνε λες κι η αλήθεια είναι δικιά τους.
    Κρατάω τα όπλα μου καλά κρυμμένα
    και περιμένω τον καιρό.
    Κι ό,τι κι αν γίνει δε θα πάω με τη μεριά τους.
    Έχω δικά μου αντάρτικα τραγούδια,
    δικό μου κόκκινο στρατό.

  67. aerosol said

    #65
    Από μια πλευρά… ίσως έχεις δίκιο. Από την άλλη… δεν βλέπω να έχεις επενδύσει και πολύ χρόνο να βρεις κάποια εναλλακτική λύση.
    Το οποίο δείχνει πως γενικά περνούσες ικανοποιητικά -όπως οι περισσότεροι, δεν είναι ντροπή. Τα παιδιά μας, όμως, δεν θα περάσουν καθόλου καλά.
    Η πολλοστή ανάλυση των στραβών της σοβιετίας δεν θα τους λύσει το πρόβλημα. Η καπιταλία στην οποία μεγαλώνουν δεν θα γίνει τρυφερότερη έτσι.

  68. gpoint said

    # 47

    και ο Νιού Κιντ… εξαφανιζόλ όταν η Λαμία ισοφαρίζεται από τον ΠΑΟ στο τέλος… τις πταίει ;

  69. Pedis said

    … ο αναρχικός τραπεζίτης είναι μόνο ναίφ ή απλώς μια παπαριά και μισή;

  70. Σπύρος said

    Η Σοβιετική Ένωση ήταν σαν τον ήλιο· πολύ άσχημο μέρος για να ζεις αλλά πολύ ωραίο πράγμα όταν είσαι στην σωστή απόσταση.

  71. Ριβαλντίνιο said

    Χρόνια πολλά στον Δημήτρη του ιστολογίου και σε όλους τους άλλους.

  72. Ο Πεσόα νούμερο ένα στους υπερεκτιμημένους κατ’ εμέ (/mode gpoint off)

  73. Θα ήταν καλοδεχούμενα κάποια στοιχεία σχετικά με την συμφορά των καταναγκαστικών έργων στην μείωση της ανεργίας επί πρώιμης ΕΣΣΔ.

  74. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    36 – «Λάμπρο το κύριο μέρος της δουλειάς των «κοινωνικοοικονομικών αναλυτών» ΕΙΝΑΙ η ενασχόληση με την επιρροή της τεχνολογικής εξέλιξης στη διαμόρφωση της κοινωνίας.»
    Δεν ξέρω ποιό είναι το κύριο μέρος της δουλειάς τους Lands αλλά στις αναλύσεις τους (τουλάχιστον αυτών που παρακολουθώ που δεν τους λές τυχαίους) δεν βλέπω αυτό που λές και αρκετές φορές βάζω τα γέλια με τις αναντιστοιχίες τους με την πραγματικότητα του ταμπλό. Φυσικά δεν τους υποτιμώ γιατί γνωρίζω πως είναι έμισθοι υπάλληλοι κάποιων μεγάλων Funds η μεγαλοκεφαλαιούχων κι ό,τι λένε, έχει στόχο την αποκόμιση χρηματιστηριακού κέρδους κι όχι την ενημέρωση του λαού. Είναι η δεύτερη ανάγνωση σε κάποια δημοσιεύματά τους που βγάζεις λαυράκι γιατί εκ των πραγμάτων δεν μπορεί να κρυφτεί η αλήθεια αλλά βέβαια μπορεί ΑΝΕΤΑ να παραλαχθεί για να γίνει λαϊκά εύπεπτη.

    «Μάλιστα, οι συντηρητικοί από αυτούς, βλέπουν την τεχνολογική εξέλιξη σαν εξωγενή παράγοντα που, εν πολλοίς, απλά τυχαίνει. Εκεί βρίσκεται και το (όποιο) λάθος.»
    Ναί εκεί βρίσκεται το ένα λάθος, το άλλο ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ που το κάνουν όλοι, είναι που αρνούνται να δούν την εκθετική τεχνολογική εξέλιξη (τεράστια η διαφορά μεταξύ εικοσάχρονων και τριαντάχρονων ενώ με τα δεκάχρονα ΧΑΩΔΗΣ) κι ο λόγος, είναι ότι θα πρέπει να αναιρέσουν ό,τι έχουν σπουδάσει (με τον απελπιστικά αργό εκπαιδευτικό ρυθμό) άρα τον επαγγελματικό εαυτό τους, άλλωστε υπάρχει ακόμα επενδυτικό λίπος για να καεί και να τους συντηρήσει.

    «Κάποια στιγμή θα μιλήσουμε και για τα Λουδιτικοειδή στο τέλος του σχολίου.» Ελπίζω λίαν συντόμως (έλαβες κάποιο mail; 🙂 ).
    Δεν είναι Λουδιτικοειδή Lands, έχω πεί πολλές φορές πως είμαι υπέρ της τεχνολογικής εξέλιξης, απλά είναι η πραγματικότητα.
    Πόσοι γνωρίζουν επαρκώς εδώ μέσα αλλά κι απ΄όσους γνωρίζεις, τι είναι η 3D εκτύπωση, ποιές η δυνατότητές της, σε ποιό στάδιο βρίσκεται τώρα η εξέλιξή της και πόσο και ποιά επαγγέλματα θα επηρεάσει αρνητικά έως κατάργησή τους στο έμμεσο αλλά ακόμα και το άμεσο μέλλον;

    Έχω αναφερθεί κατά καιρούς γι΄αυτά τα θέματα όχι από πεσιμισμό, αλλά μήπως και αντιληφθεί κάποιος αναγνώστης πως είναι λάθος η εκπαιδευτική, επαγγελματική και επενδυτική κατεύθυνση και ΚΥΡΙΩΣ η νοοτροπία που έχουμε ως λαός, και θα πρέπει να προσαρμοστούμε ΑΜΕΣΑ στις τεχνολογικές εξελίξεις αν θέλουμε να επιβιώσουμε και ακόμα καλύτερα να πρωτοτυπήσουμε και να δημιουργήσουμε νέες κατευθύνσεις.
    Έχουμε γαλουχηθεί με πολιτικοθρησκευτικά ψέματα, όμως το ψέμα δεν ζεί για να γεράσει και έχει αποδειχτεί πως αυτοί που την πληρώνουν δεν είναι οι ψεύτες αλλά αυτοί που τους πιστεύουν.

  75. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    47 Πράγματι, πού να είναι η Κρόνη;

    Σε καμιάν ώρα θα τα κλείσω κι εγώ να πάω στο αεροδρόμιο 🙂

  76. Γιώργος said

    Ο Πεσσόα μού αρέσει ιδιαίτερα στα λίγα που έχω διαβάσει και ιδίως το «βιβλίο της ανησυχίας». Το λογοτεχνικό πρόσωπο «αναρχικός τραπεζίτης» πρακτικά ήταν μόνο «τραπεζίτης». Το θέμα δεν είναι τι ήταν ο Πεσσόα ή γιατί το συντριπτικά μεγαλύτερο κομμάτι του έργου του δημοσιεύθηκε μετά το θάνατό του ή γιατί υπέγραφε με τόσα διαφορετικά ψευδώνυμα τα έργα του ή κλπ. Το θέμα είναι ότι ΚΑΠΟΙΟΣ σε ανύποπτο χρόνο, πέντε μόλις χρόνια μετά την οκτωβριανή επανάσταση, διατυπώνει μια θέση (άσχετη με εθνικισμούς, πολιτικές ιδεολογίες ή θρησκευτικές προκαταλήψεις) που δυστυχώς δικαιώθηκε πανηγυρικά. Και μάλιστα το οικοδόμημα τού υπαρκτού έπεσε παταγωδώς όταν απέναντί του βρέθηκε ο Ρέιγκαν με τη Θάτσερ, δηλαδή η απαρχή του σκληρού παγκόσμιου νεοφιλελευθερισμού που κυβερνά σήμερα. Αλλά τουλάχιστον το ΚΚΣΕ δεν πέρασε στην ξεφτίλα των ΚΚ που έμειναν να διοικούν σε χώρες όπως η Κίνα ή το Βιετνάμ και τον πολύ σκληρότερο και ανθρωποκτόνο από τα «δυτικά δεδομένα» καπιταλισμό που εκπροσωπούν.

  77. Γιάννης Κουβάτσος said

    Να βρω εγώ, Aerosol, εναλλακτική λύση; Όχι, δεν έχω τέτοιες ικανότητες, ούτε τόση έπαρση να νομίζω πως τις έχω. Μεγάλοι διανοητές, όπως ο Μαρξ και ο Καστοριάδης, δεν τόλμησαν να γράψουν συνταγές για τις κουζίνες του μέλλοντος. Είπαν απλώς, σεμνά και ταπεινά, ότι η απελευθέρωση των εργαζομένων θα είναι έργο των ίδιων των εργαζομένων, και όχι κάποιων επαγγελματιών επαναστατών. Αλλά τι στα λέω, τα ξέρεις καλύτερα από μένα. Και κάτι ακόμα: το ότι δεν κοιμάμαι στο πεζοδρόμιο και δεν τρώω στα συσσίτια του δήμου (ακόμα), δεν σημαίνει ότι καλοπερνάω βολεμένος στον καπιταλισμό. Δάσκαλος είμαι, διάολε, όχι κάνα κωλόπαιδο με Πόρσε.

  78. raf said

    57 Μνημειώδης ο Τζαντ, σίγουρα, αλλά ίσως και μεροληπτικός κατά της σοβιετικής περίπτωσης.

  79. giorgos said

    Χρόνια πολλά κι άπό μένα κ. Μαρτίνο . Εκτύπωσα τό διήγημά σας (Φύλλα τού Οχτώβρη) καί θά τό προσφέρω σάν δώρο στόν άνηψιό μου πού γιορτάζει κι’ αυτός σήμερα . Ελπίζω νά μήν έκανα κάποιο «φάουλ» έπειδή δέν πήρα τήν άδειά σας . Εξ’ άλλου μόνο σ’ αυτόν θά τό δώσω .

  80. Σχολιαστής said

    Αυτοί πάντως που έζησαν στη Σοβιετική Ένωση πριν το 90 δεν νομίζω ότι χρωστάνε και πολλά.

    Ένα σχετικό ανέκδοτο, που έχει δημοσιευθεί και στο παρελθόν:

    Μια γυναίκα ξυπνάει τη νύχτα, πετάγεται από το κρεβάτι και τρέχει στο μπάνιο όπου ανοίγει το φαρμακείο. Στη συνέχεια τρέχει στην κουζίνα και ανοίγει το ψυγείο και τέλος κοιτάζει απ’ το παράθυρο στον δρόμο. Μετά γυρίζει ανακουφισμένη στην κρεβατοκάμαρα. Τότε ο άνδρας της τη ρωτά τι συνέβη, και του απαντά «είδα έναν φρικτό εφιάλτη, είδα πως είχαμε τα χρήματα να αγοράσουμε φάρμακα, πως το ψυγείο ήταν γεμάτο και πως οι δρόμοι ήταν ασφαλείς και καθαροί». Ο άνδρας της ρωτά «και γιατί αυτό ήταν εφιάλτης;», οπότε του λέει «νόμισα πως είχαν ξαναπάρει την εξουσία οι κομμουνιστές».

  81. aerosol said

    #77
    Η μεγάλη πλειοψηφία είχαμε μια συμπαθητική ζωή -από υλικής άποψης τουλάχιστον- μέχρι πριν λίγα χρόνια. Οπότε δεν ήταν μομφή και δεν ήθελα να φανεί ως τέτοια.
    Οι εκ των άνω προτάσεις δεν θα αποτελέσουν λύση -έτσι πιστεύω. Κάποτε μπορούσαμε -μεταξύ τυρού και αχλαδίου- να συζητάμε για την σύγκριση καπιταλιστικής Δύσης και ΕΣΣΔ. Ήταν μια σχεδόν χομπίστικη κατάσταση, μηδαμινού κόστους. Αλλά… αν πεινάς, ψάχνεις, αγωνιάς για την εναλλακτική λύση. Δεν περιμένεις να βρεθεί ένας διανοητής κάπου, κάποτε, να προτείνει κάποιο ιδεατό. Οπότε: δεν έχουμε νιώσει αρκετή απειλή ακόμα.
    Προχτές έτρεξα πανικόβλητος στο σουπερμάρκετ. Κατάλαβα πως ένας φίλος (έξυπνος, ικανός, στην ηλικία μου) έτρωγε φρυγανιές. Σκέτες. Είναι η δεύτερη φορά που αντιμετωπίζω κάτι τέτοιο με άτομο του φιλικού μου κύκλου.

    Συγνώμη, είμαι σοκαρισμένος ακόμα. Γι αυτό οι κουβέντες του στυλ «ε, καλά που δεν γίναμε Βουλγαρία» ή το να σκεφτεί το τι να κάνουμε κάποιος άλλος… μου φαίνεται παιχνίδι για βολεμένους, από θεατρικό του 1998. Όποιος υποφέρει τώρα, δεν περιμένει τον Καστοριάδη του μέλλοντος. Είμαστε στο 2017 και το δικό μας αγγούρι δεν μας το έφερε καμιά σοβιετία. Το ότι η τωρινή νέα γενιά θα υποφέρει ΑΣΧΗΜΑ, επίσης δεν μας επιτρέπει πολλή αναμονή πριν ψάξουμε οι ίδιοι λύσεις και πολιτική.
    Ελπίζω στην κατανόησή σου για την ένταση, δεν είναι επί προσωπικού.

  82. 25: Δεν χρειάζεται να υπάρχει με επίσημο τρόπο η αποικιοκρατία για να γεύονται τα οφέλη της -και μάλιστα χωρίς ζημιές- οι πρώην αποικιοκράτες. Πορτογαλία κι Ισπανία θα ήταν τρισχειρότερα από εμάς με την κρίση χωρίς το αποικιοκρατικό παρελθόν τους, η Ολλανδία θα ήταν ήδη σε κρίση επίσης, Γάλλοι, Εγγλέζοι, Βέλγοι είναι ακόμη στον αφρό, χάρη σ΄αυτήν…

  83. Earion said

    Τρεις παρατηρήσεις επί του πραγματολογικού (και κατά το δυνατόν σύντομες):

    1. Ο κεντρικός σχεδιασμός της οικονομίας είναι κληρονόμημα του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου. Τότε ήταν που το σύνολο της οικονομίας τέθηκε στην υπηρεσία του πολέμου με κεντρικό σχεδιασμό, κατανομή πρώτων υλών, ποσοστώσεις παραγωγής αγαθών, και τρόφιμα με το δελτίο. (Έτσι εξηγείται και το γιατί το υπό συζήτηση κείμενο περιορίζει χρονικά την περίοδο περίοδο της «ελεύθερης αγοράς» στο 1913). Η επιστράτευση όλης της κοινωνίας σε έναν υπέρτατο σκοπό αποτέλεσε το όραμα των ολοκληρωτισμών σε Γερμανία και αλλού (ειδικά στη Γερμανία το όραμα προωθούσε μεταπολεμικά ο Λούντεντορφ, ο μέντορας του Χίτλερ).

    2. Το μοντέλο του κοινωνικού κράτους θα τολμούσα να ισχυριστώ ότι είναι έργο της σκανδιναβικής σοσιαλδημοκρατίας χρονολογούμενο από πριν τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.

    3. Η προστασία του περιβάλλοντος με την ανακήρυξη περιοχών ως εθνικών δρυμών ξεκίνησε από τις Ηνωμένες Πολιτείες, χώρα πρωτοπόρο ΚΑΙ σε αυτό (η πρώτη τέτοια περιοχή ήταν ο Εθνικός Δρυμός Γιέλοουστοουν, το 1872). Η μεγαλύτερη παραδοξότητα (και δείγμα του ότι η Ιστορία ξέρει να παίζει ωραία παιχνίδια) είναι ότι ο πιο ένθερμος οπαδός της ιδέας της προστασίας της φύσης ήταν ο αδίστακτος ιμπεριαλιστής (και μέγας κυνηγός) πρόεδρος Θεόδωρος Ρούσβελτ.

    4. Ο ισχυρισμός περί είκοσι επτά εκατομμυρίων θυμάτων της Σοβιετικής Ένωσης στη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου (επί του συνολικού πληθυσμού και όχι μόνο military personnel) είναι —διαπιστωμένα πλέον— προπαγανδιστική λαθροχειρία. Το νούμερο προέκυψε —να το πω χυδαία απλουστευτικά, γιατί η συζήτηση είναι τεράστια— από απλή αφαίρεση μεταξύ της τελευταίας προπολεμικής απογραφής πληθυσμού (σφοδρά αμφισβητούμενης για την ακρίβειά της) του 1937 και της πρώτης μεταπολεμικής του 1959. Στο λογαριασμό μπήκαν μέχρι και τα βρέφη που θα μπορούσαν να έχουν γεννηθεί υπό κανονικές συνθήκες αλλά λόγω του πολέμου δεν γεννήθηκαν.

  84. Γιάννης Ιατρού said

    75: Καλό ταξίδι.
    Σαν σήμερα γιόρταζε κι ο πατέρας σου, να είσαι καλά να τον θυμάσαι Νίκο.

  85. Πάντα θα εντυπωσιάζομαι με το πόσο έχει αυξηθεί, τα τελευταία χρόνια, η μανία με την οποία πολλοί επιτίθενται σε κάτι που θεωρούν πτώμα σεσηπός. 😉

  86. Γιάννης Κουβάτσος said

    Τι πολλοί, Δύτη; Τόσο λίγα σχόλια για ένα τέτοιο θέμα; Άλλα χρόνια θα γινόταν της κακομοίρας. Μνημόσυνο με τυπικές κουβέντες μεταξύ των παρευρισκομένων θυμίζει. 😊

  87. gpoint said

    # 74

    Βρε Λάμπρο, μια που το θυμήθηκα, εκείνος ο ΓΠΠ που ήταν προ των πυλών όπως μας έγραφες κάποια χρόνια πριν τι έγινε ;
    θα προλάβει να σκάσει ή θα τον προλάβει η ΠΧΦ ; (*)

    Είδες τι κάθομαι και γράφω επειδή δεν κτυπάνε τα καλαμάρια φέτος

    (*) Παγκόσμια Χρηματοοικονομική Φούσκα;

  88. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    60 – «Βέβαια υπήρχε και σαφής «καπιταλιστική» ανάγκη για το δεύτερο: τα προϊόντα κάποιος έπρεπε να τα αγοράζει, δεν αρκούσε το προνομιούχο μικρό ποσοστό του πληθυσμού!»
    Aυτό πλέον έχει ουσιαστικά αλλάξει και εν πολλοίς οφείλεται στην αμερικανική παγκοσμιοποίηση και νέα τάξη πραγμάτων που ξεκίνησε το 91 ο Μπούς α΄ με την εισβολή στο Ιράκ αλλά κανείς από μας δεν πήρε είδηση τι σήμαινε αυτό που είπε τότε.
    Τώρα βλέπουμε (όσοι τέλος πάντων) πως οι διάφορες χώρες μετατρέπονται σε απλές θυγατρικές επιχειρήσεις των μεγάλων πολυεθνικών, η πολιτική σε τυπικό μάνατζμεντ (διαχείριση) και οι πολιτικοί σε μισθωτούς μάνατζερ (διαχειριστές) των πολυεθνικών εταιρειών.

    Στο πεδίο της οικονομίας, να επιτελείται μια χωρίς προηγούμενο κατεδάφιση όλων των ρυθμιστικών κανόνων που καθόριζαν τις σχέσεις εργασίας και κεφαλαίου, με αποτέλεσμα τη μετατροπή του εργαζόμενου σε πράγμα, την αλλοίωση του περιεχόμενου της εργασίας, τη δραματική αύξηση της ανεργίας στον αναπτυγμένο κόσμο και την επιδείνωση της ανελέητης εκμετάλλευσης του τρίτου κόσμου.

    Στο πολιτιστικό πεδίο, να συντελείται μια χωρίς προηγούμενο διάλυση της πολιτιστικής δημιουργίας της θεσμισμένης κοινωνίας με τη συστηματική καταστροφή της κριτικής λειτουργίας και τη διαμόρφωση ενός «εκπολιτισμένου» και νεοαναλφάβητου κοινού προορισμένου να καταναλώνει σκουπίδια.

    Μέσα σε τριάντα χρόνια, όλες οι προηγούμενες βεβαιότητες και οι σταθερές αξίες αποδεικνύονται άχρηστες και αμφισβητούνται ή ανατρέπονται. Οι υπάρχοντες κοινωνικοί θεσμοί (οικογένεια, σχολείο) εντελώς ανεπαρκείς να λειτουργήσουν αποτελεσματικά στις νέες μεταλλαγμένες συνθήκες, ενώ άλλοι θεσμοί (δίκαιο, οικονομία, επιστήμη) που για δεκαετίες συντελούσαν στη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής, μεταμορφώνονται «ανεξήγητα» σε παράγοντες της κοινωνικής αποσάθρωσης.

    Η επιχείρηση αμερικανοποίησης της παγκόσμιας οικονομίας που προβλήθηκε και επιβλήθηκε ως «παγκοσμιοποίηση», απλώς επαλήθευσε μετά από μισό αιώνα, την προφητική διαπίστωση του Ούγγρου θεωρητικού της πολιτικής οικονομίας Karl Polanyi, σύμφωνα με την οποία:

    «Το να αφήνεις το μηχανισμό της αγοράς να είναι ο μόνος διευθυντικός παράγοντας της μοίρας των ανθρώπων και του φυσικού τους περιβάλλοντος… θα οδηγήσει σε κατεδάφιση της κοινωνίας».

    Μια γιγαντιαία ληστρική επιδρομή, που αυξάνει την ισχύ και τα κέρδη της οικονομικής ολιγαρχίας, παράγοντας μαζικά το θάνατο, τον πόνο, τη δυστυχία και την καταστροφή.

    Και για να το κάνω ακόμα χειρότερο (δηλαδή όπως είναι πραγματικά) η παραγωγή και κυρίως η κατανάλωση είναι δευτερεύουσας σημασίας για την πραγματοποίηση των κερδών της οικονομικής ελίτ, αυτά βγαίνουν άκοπα στο χρηματιστήριο χωρίς να διακινδυνεύουν δικά τους χρήματα (χρησιμοποιούν τις καταθέσεις των (έξυπνων;) μικροκαταθετών μοχλεύοντας τα ασύστολα εν αγνοία τους και μετατρέποντάς τα σε εμπράγματες αξίες χρεοκοπώντας τις χώρες και καταληστεύοντας τις ακίνητες και κινητές αξίες τους.

    Και πώς αντιδρούν οι λαοί (οι εκκλησίες και τα λαϊκά κόμματα ήταν και είναι υπηρέτες της οικονομικής ελίτ) μπροστά σ΄αυτή την λαίλαπα;

    Θέλει πολύ δύναμη για να μείνει κάποιος ισορροπημένος βλέποντας τον παραλογισμό του κόσμου.

  89. giorgos said

    88. Σάν πολύ «μαύρα» μάς τά λές…Δηλαδή θά φτάσουμε σέ σημείο νά δουλεύουμε όλοι σάν σκυλιά γιά ένα κομμάτι ψωμί ,πρός όφελος μιάς μειοψηφίας? Ετσι άπλά ? ! Καί τί συμφέρον έχει αύτή ή μειοψηφία -τραπεζίτες νά όδηγήσουν στήν έξαθλίωση όλη τήν άνθρωπότητα , όταν κάτι τέτοιο εγκυμονεί κινδύνους καί γιά τούς ίδιους ? Γιά νά γίνουν αύτοί πλουσιώτεροι , θά πρέπει καί οί ύπόλοιποι νά είναι «πλούσιοι»…

  90. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    81- «Προχτές έτρεξα πανικόβλητος στο σουπερμάρκετ. Κατάλαβα πως ένας φίλος (έξυπνος, ικανός, στην ηλικία μου) έτρωγε φρυγανιές. Σκέτες. Είναι η δεύτερη φορά που αντιμετωπίζω κάτι τέτοιο με άτομο του φιλικού μου κύκλου.»

    Γιατί πανικόβλητος Aerosol και προς τι το σόκ; τόσα χρόνια συμβαίνει αυτό σε δεκάδες χιλιάδες Έλληνες, τόσα χρόνια τα φώναζε ο ΣΥΡΙΖΑ όταν ήταν αντιπολίτευση (να τα λέμε αυτά 🙂 ) σχεδόν σε μόνιμη βάση τα γράφω εδώ από τότε μέχρι και τώρα με την πρώτη φορά αριστερή κυβέρνηση που ΣΤΑΜΑΤΗΣΕ ΤΙΣ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΕΣ ΚΑΙ ΕΞΑΛΕΙΨΕ ΤΗΝ ΠΕΙΝΑ (αλλά δεν έχουν την στοιχειώδη αξιοπρέπεια να παραιτηθούν). Την Μισιρλού την θυμάται κανείς; (ελπίζω να είναι καλά και να τα έχει καταφέρει) είχε πεί πως σταματάει τα σχόλια γιατί δεν είχε να πληρώσει για ίντερνετ, πολύ είχα στενοχωρηθεί τότε, στο τέλος της ίδιας χρονιάς, ήρθαν τα πάνω κάτω στην ζωή μου και πέρασα πολύ δύσκολες καταστάσεις μέχρι να καταφέρουμε με την γυναίκα μου να τα ισορροπήσουμε και πλέον για πρώτη φορά μετά από 4 χρόνια να βλέπουμε φώς. Τόσα χρόνια βλέπω εδώ ενα σωρό σχόλια περί ανέμων και υδάτων για την κρίση αλλά ΟΛΑ εκ του ασφαλούς έστω και στοιχειώδους ασφάλειας δείγμα ότι κανείς δεν είχε μέχρι τώρα προσωπικό κόστος ενώ κάποιοι ΑΜΕΙΛΙΚΤΟΙ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΕΣ με λοιδόρησαν (εκ του ασφαλούς πάντα) γιατί ασχολούμαι με το trade (κι ας είχα πεί πως το έκανα για να επιβιώσω) άρα είμαι καπιταλιστής και υπηρετώ το κεφάλαιο και δεν δικαιούμαι να έχω άποψη για τα δεινά της κοινωνίας κλπ.
    Μη σοκάρεσαι απ΄αυτά Aerosol γιατί τα χειρότερα έπονται κι άσε τον Τζίφρα κι όλο το υπόλοιπο κοινοβουλευτικό και ΜΜΑ σκυλολόϊ να λέει τις παπαριές του.
    Για μένα, αυτό που θα έπρεπε να σε σοκάρει πραγματικά είναι αυτό «έξυπνος, ικανός, στην ηλικία μου έτρωγε φρυγανιές. Σκέτες.» Κατανοείς τώρα γιατί φωνάζω για την εκπαιδευμένη εξυπνάδα; Επαναλαμβάνω για πολλοστή φορά την ερώτηση (όχι πως περιμένω να πάρω απάντηση) – Τι σημαίνει έξυπνος στο συγκεκριμένο οικονομικό σύστημα που ζούμε;

    » Είμαστε στο 2017 και το δικό μας αγγούρι δεν μας το έφερε καμιά σοβιετία.» Αυτό είναι το μόνο σίγουρο, όμως ποιό η τι μας το έφερε;

    » Το ότι η τωρινή νέα γενιά θα υποφέρει ΑΣΧΗΜΑ, επίσης δεν μας επιτρέπει πολλή αναμονή πριν ψάξουμε οι ίδιοι λύσεις και πολιτική.»
    Δεν είναι απαραίτητο να υποφέρει καθόλου, έχει όλα τα εχέγγυα και τις δυνατότητες να δημιουργήσει προοπτική και να μεγαλουργήσει, ο κόσμος είναι κυριολεκτικά στο χέρι της, αρκεί να μην παίζει παιχνίδια και να μην εκτονώνεται χαζολογόντας με μ΄αυτό το ΕΚΠΛΗΚΤΙΚΟ εργαλείο, να ξεφύγει από τους δημαγωγούς απατεώνες και αντί σε αόρατους και αναπόδεικτους θεούς να πιστέψει στον εαυτό της, είναι ταυτόχρονα τόσο εύκολο όσο και δύσκολο γιατί χρειάζεται ένα μικρό ποσοστό συνεργασίας.
    Θα έχεις διαβάσει φαντάζομαι αυτό που έχω γράψει κάποιες φορές για τα βόδια. 🙂

    87 – Θα τον αποτρέψει και θα μας σώσει ο Δον Σαββιχώτης με την επανάσταση του ΠΑΟΚ. Αφού δεν έχεις πάρει είδηση μέχρι τώρα πως οι ππ πόλεμοι γίνονται αφού σκάσουν οι ΠΧΦ μην απασχολείσαι με τέτοια ερωτήματα, συνέχισε καλύτερα με τα καλαμάρια και τα ψαράκια να τόχεις σίγουρο το κέρδος. 🙂

  91. Γιάννης Κουβάτσος said

    Κοντά είναι το Σάββατο και, αφού δεν έχουμε να προτείνουμε κοσμοσωτήριες λύσεις, ας μιλήσουμε για μεζεδάκια. «Ο πολιτικός μου λόγος διατρέχεται από το μέτρο και τη μετριοπάθεια», αναφέρει στη δήλωσή της η Κατερίνα Παπακώστα. Λέγεται τώρα αυτό το πράγμα;

  92. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    89 – «Σάν πολύ «μαύρα» μάς τά λές» Μαύρα τα βλέπεις εσύ, εγώ δεν έβαλα κανένα χρώμα και προσωπικά τα βλέπω ρόδινα, οι δυνατότητές μας είναι απεριόριστες και το ΚΥΡΙΟΤΕΡΟ, σύννομες με το σύστημα και χωρίς να έχει ΚΑΜΙΑ δυνατότητα να μας εμποδίσει.

    «Δηλαδή θά φτάσουμε σέ σημείο νά δουλεύουμε όλοι σάν σκυλιά γιά ένα κομμάτι ψωμί ,πρός όφελος μιάς μειοψηφίας?»
    Όχι, δεν θα δουλεύετε καθόλου γιατί δεν θα σας χρειάζονται, το κομμάτι ψωμί θα πρέπει να βρείτε άλλο τρόπο για να το πάρετε.

    «Καί τί συμφέρον έχει αύτή ή μειοψηφία -τραπεζίτες νά όδηγήσουν στήν έξαθλίωση όλη τήν άνθρωπότητα , όταν κάτι τέτοιο εγκυμονεί κινδύνους καί γιά τούς ίδιους ?»
    Δεν ξέρω, φαντάζομαι το ίδιο που έχουν με εξαθλιομένα τα δύο τρίτα της ανθρωπότητας αλλά δεν βλέπω να σε έχει απασχολήσει καθόλου το γεγονός, μόνο τώρα ζορίζεσαι που χτυπάει η εξαθλίωση την πόρτα μας. Όσο για τους κινδύνους για τους ίδιους, θα είναι οι ίδιοι όπως μέχρι τώρα, τους βλέπεις να κινδυνεύουν από κάτι;

    «Γιά νά γίνουν αύτοί πλουσιώτεροι , θά πρέπει καί οί ύπόλοιποι νά είναι «πλούσιοι»…»
    Πολύ ενδιαφέρουσα άποψη, να τους το πείς, αν και δεν νομίζω να σε πάρουν στα σοβαρά, είμαι βέβαιος πως θα προτιμήσουν την πεπατημένη τόσων χιλιετιών.

  93. odinmac said

    Μου θυμίζει το ύφος του Γρίβα κάποιο από τα τελευταία σχόλια αλλά δεν θυμάμαι ακριβώς που και πότε. Ίσως σε κάποιο από τα βιβλία του που ξεφύλιζα κατά καιρούς, σχετικά με την παγκοσμιοποίηση κτλπ, τα ίδια λέει και δεν είναι ο μόνος, πολλοί λένε περίπου τα ίδια χρόνια τώρα, είναι γνωστό σε όλους ότι διοικούν τον πλανήτη οι μεγαλοεπιχειρήσεις, δεν είναι κάτι καινούργιο.

  94. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    93 – Mα το έχω πεί πως τα περισσότερα που γράφω, είναι απόψεις από διάφορους αναλυτές και ερευνητές που έχω διαβάσει, συγκρίνει και ενστερνισθεί και κάνω διάφορες συρραφές όπως μου έρχονται στην σκέψη, δεν είναι δικά μου δεν κάνω τον έξυπνο με ξένο μυαλό, οπότε όλο και κάποιον θα θυμίζουν σε κάποιους αυτά που γράφω, κι όπως λές κι εσύ και επαναλαμβάνω μονίμως εγώ, «πολλοί λένε περίπου τα ίδια χρόνια τώρα, είναι γνωστό σε όλους ότι διοικούν τον πλανήτη οι μεγαλοεπιχειρήσεις, δεν είναι κάτι καινούργιο.» Γιατί όμως επιμένουμε στους ηλίθιους;

    Καληνύχτα.

  95. Pedis said

    Τι είπε ο άνθρωπος!;

    Ο «αποκεφαλισμός» της Παπακώστα, μετατρέπει τον @AdonisGeorgiadi σε Σαλώμη της ΝΔ.

  96. Νίκος Κ. said

    Πρώτα να ευχαριστήσω όσους προηγήθηκαν για τα πολύ ενδιαφέροντα σχόλια και απόψεις.

    Από το 1917 και για 80 χρόνια δεν είχαμε «κανονικό» καπιταλισμό· είχαμε καπιταλισμό σε συνύπαρξη με έναν προβληματικό, στρατιωτικού τύπου σοσιαλισμό.
    Τα τελευταία 30 χρόνια επανήλθε ο «κανονικός» καπιταλισμός. Επόμενος σταθμός κάποια νέα μεγάλη κρίση ή και ο πόλεμος. (Εννοείτα στο κέντρο, αφού στην περιφέρεια οι πολεμικές συγκρούσεις έχουν ανάψει για τα καλά).

  97. sarant said

    85-86 Θα γινόταν της κακομοίρας για την ΕΣΣΔ το 1996;

    91 Όχι βέβαια!

    96 Στην Κίνα τι καθεστώς έχουν;

  98. aerosol said

    #90:
    Για τον ίδιο λόγο που θα τρέξω «πανικόβλητος» αν ένας δικός μου πεθάνει, Λάμπρο. Και θα είναι ανόητο κάποιος να μου πει «πώς κάνεις έτσι, άνθρωποι πεθαίνουν κάθε μέρα!».
    Η συναισθηματική ένταση δεν προκύπτει από τη μοναδικότητα του γεγονότος αλλά από το πόσο κοντά μας συμβαίνει.
    Κοιμάσαι το βράδυ ενώ πεθαίνουν παιδιά από την πείνα. Αν πείναγε το δικό σου δεν θα κοιμόσουνα.
    Ας μην λέμε τα αυτονόητα.
    Σε εκτιμώ, σε σέβομαι αλλά πραγματικά… μη με διδάσκεις δημόσια τι «θα έπρεπε να με σοκάρει»!
    Αν έχεις κάτι να συζητήσουμε, ευχαρίστως. Πληροφορίες, απόψεις, να ακούσω.
    Διδαχές για το πώς «πρέπει» να νιώθω και πότε, δεν θα πάρω, ιδιαίτερα μέσω σχολίων στο ίντερνετ από κάποιον που δεν γνωρίζω.

    Για το τι έφερε το δικό μας αγγούρι έχω συγκεκριμένες απόψεις αλλά δεν έχω σκοπό να τις γράψω εδώ. Και αλλού που έχουν ειπωθεί κανείς δεν ασχολείται, έτσι κι αλλιώς.

  99. gpoint said

    # 90 β

    Τελικά άσε τα σάπια κι λέγε στα ίσα τι θα προηγηθεί το σκάσιμο της ΠΧΦ (#87) ή το πρωτάθλημα που θα πάρει ο ΠΑΟΚ ; Διαλιέχτε !!

    Πολύ κόλημα έχεις φάει με τον μεγάλο ευεργέτη της Βόρειας Ελλάδας, τον Ιβάν . Γιατί ; Σούφαγε καμιά γκόμενα (όπως κι ο Τσίπρας που τον περνάς γενεές 14 όποτε τον αναφέρεις) ή επειδή φέρνει λεφτά στην Ελλάδα και χαλάει την πιάτσα ; Κοίταξε να συνέλθεις γιατί δεν μπορώ να σε καλύπτω κάθε φορά που μου παραπονιέται στις συνελεύσεις των μετόχων. Λιαμπριούσκο Αναποδέφσκι σε λέει !!! Φίλο σου είναι Τζικαμαράντ, με λέει. Στο τέλος θα με χαρακτηρίσουνε αζάν προβοκατέρ !!

  100. Γιάννης Κουβάτσος said

    Τζι, αν ο Σαββίδης είχε αναλάβει τον Παναθηναϊκό και έκανε ακριβώς τα ίδια πράγματα, άλλα θα μας έλεγες για το ποιόν του. 😊

    Νομίζω, Νίκο, πως όσο περνούν τα χρόνια, τόσο ατονεί το ενδιαφέρον για την ΕΣΣΔ. Καθαρά επετειακό πλέον.

  101. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    98 – Όχι παρεξήγησες Αerosol, δεν σε διδάσκω τίποτα όπως και κανέναν άλλον, και δεν το είπα με την έννοια του «πώς κάνεις έτσι μωρέ» αλλά με το ότι συμβαίνει χρόνια τώρα δίπλα μας σε εκατοντάδες χιλιάδες συμπολίτες μας κι όχι κάπου σε κάποια χώρα και νομοτελειακά θα έφτανε σε κάποιον γνωστό, φίλο ή συγγενή μας ή και σε μας τους ίδιους όπως συνέβει σε μένα, άρα προς τι ο πανικός. Θέλω να πώ πως θα έπρεπε να έχουμε σοκαριστεί ήδη από καιρό σαν κοινωνία και να έχουμε αντιδράσει, σλλα αυτό που με σόκαρε εμένα, είναι η πλήρης λαϊκή αδράνεια και η άνευ όρων υποταγή μας στους ληστές και εγκληματίες τραπεζίτες και τους κοινοβουλευτικούς συνεργάτες τους που χωρίς αιδώ μας δείχνουν με το δάχτυλο.

    Αφού κάνεις τον κόπο και διαβάζεις τα σχόλιά μου (μεγάλη μου τιμή) θα έχεις παρατηρήσει πως μόνο εγώ ασχολούμαι επί μονίμου βάσεως κι όχι περιστασιακά (αν ακουστεί κάτι στις ειδήσεις) με το κοινωνικό φαινόμενο των αυτοκτονιών και της λαϊκής οικονομικής εξαθλίωσης, ειδικά τώρα με την αριστερή κυβέρνηση που δεν βγαίνει τίποτα στην φόρα και δεν μιλάει κανείς συμπαθών, δείχνω με ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΕΝΑ στοιχεία της οικονομικής ελίτ την αιτία που συμβαίνει αυτό, αποδεικνύω την χειραγώση όλων των κομμάτων, και έχω προτείνει εύκολες αναίμακτες αλλα ουσιαστικές συλλογικές ενέργειες αντίδρασης.
    Συγγνώμη αν σε έθιξα, δεν είχα πρόθεση.
    Ο πλέον κοινός και συνηθισμένος πολίτης που αυτοαποκαλείται κοινωνικός παρατηρητής.

    Καλημέρα.

  102. giorgos said

    Στήν Κίνα τί καθεστώς έχουν ? Σοσιαλισμό έχουν , γιατί στήν Κίνα κυβερνάναι μαρξιστές καί όχι… κουκουέδες

    «Ο όρισμός τού μέλλοντος θά είναι : «σοσιαλισμός ίσον ή κοινωνική τελειοποίηση τού καπιταλισμού».
    Στό σημείο αύτό ή σύγκλιση τών «συστημάτων» θά ύπάρξη άναγκαστική . Δέν είναι οί δίκην σιδηρού κανόνος «κρίσεις» τής καπιταλιστικής παραγωγής πού ώδήγησαν σέ πολλά άδιέξοδα στό παρελθόν ,είναι ή έπαρχιακή νοοτροπία πού δέν μπόρεσε νά διακρίνη ότι ό τεχνολογικός τρόπος παραγωγής είναι στήν σημασία του πανανθρώπινος και όχι ίδιον ώρισμένων μόνον κοινωνιών . Καί γι’ αύτό οί «άληθινοί στοχαστές» τής σήμερον είναι μιά σπουδαίας σημασίας ίστορική κατάσταση :διότι δείχνουν ότι οί έποχές τής κλειστής κοινωνικής όπτικής , όπου ό κάθε διανοούμενος εσκέπτετο μόνο μέ τά δεδομένα τής κοινωνίας του έπειδή κατ’ ούσίαν άγνοούσε όλες τίς άλλες , έχουν περάσει άνεπιστρεπτί. Η άνάπτυξη τών άνεπτυγμένων έχει έγγίσει πρό πολλού τά όριά της (βλ.π.χ. D.Meadows κ.ά. ((Die Grenzen des Wachstums)) , Hamburg 1973) ,ή δέ έννοια ((άνάπτυξη)) στό μέλλον θά περιλαμβάνη άναγκαστικά καί όσους μέχρι τώρα άπέκλειε ……….

    …Η έργασία τήν έποχή αύτή έχει μεταποιηθή σάν νόημα όριστικά στήν έννοια τού «προιόντος»(Produkt) μέ κοινόν φορέα άνταλλαγής κατά Μάρξ τόν χρόνο έργασίας . Η μεταβολή όμως αύτού τού παράγοντος είναι πού θά άλλοιώση ίστορικά καί τό κοινωνικό νόημα τού θεωρητικού μαρξισμού .
    Διότι τό «Produkt» δέν είναι άκριβώς τό προιόν πού παράγει ό άνθρωπος σάν «έργατική δύναμη» , σάν «έργάτης» άλλά τό προιόν πού μέσω τής τεχνολογίας παράγει τό πνεύμα τού άνθρώπου σάν άπρόσωπη δύναμη . Καί αύτό τό πράγμα τό βλέπομε μόνο στίς μέρες μας . Τί είδους «ίδιοκτησία» νά κατηγορήση κανείς σέ ένα τέτοιο προιόν? Ποιός είναι τελικώς ό «ίδιοκτήτης» ένός «προιόντος » ώς πνευματικής ένεργείας ? Τί άποκτά ή «έργατική τάξη» διά τών «μέσων παραγωγής» , όταν μιά έφεύρεση αύριο τό πρωί μπορεί νά τά άχρηστεύση ή νά τούς μεταβάλη ριζικώς τήν σημασία ?
    Τό «Ρόλ» καί τό «Κλίν» σήμερα δέν είναι «προιόντα έργασίας» κατά τήν κλασσική έννοια τού όρου («έργατικής δύναμης») , άλλά άπλά καί μόνο προιόντα χημικών τύπων . Πιστεύομε ότι στό σημείο αύτό βρίσκεται τό άσθενέστερο σημείο τού μαρξισμού σάν κοινωνικής θεωρίας . Ενώ δηλαδή τό κοινωνικό περιεχόμενο τού μαρξισμού δουλεύει άκόμα φιλοσοφικά μέ έννοιες τής κλασσικής έποχής («ίδιοκτησία» , «έργατική παραγωγή» κ.λ.π.) , τό ίδιο τό «προιόν» έχει μπή στίς κοινωνικές διαδικασίες μιάς μουσικής συμφωνίας . Αλλά μιά μουσική συμφωνία ή ένα ποίημα δέν μπορεί νά είναι έκ φύσεως κανενός συγκεκριμένη καί ((άτομική)) ίδιοκτησία . Καί άν ύποθέσωμε ότι κατάσχει κανένας τά βιολιά μιάς όρχήστρας , καθόλου δέν σημαίνει ότι τοιουτοτρόπως άποκτά ((ίδιοκτησία)) έπί τής συμφωνίας .Τά βιολιά είναι τά ((μέσα παραγωγής τού προιόντος)) . Πιστεύομε ότι τήν μικρή αύτή λεπτομέρεια προσπαθεί νά διορθώση σήμερα ό Μαρξισμός . Η άνάπτυξη τής τεχνολογίας δέν ήταν τήν έποχή τού Μάρξ (καί άκόμη ώς τόν δεύτερον παγκόσμιο πόλεμο ) τόσο άνεπτυγμένη , ώστε νά ύπαχθούν νοητικά τά ((μέσα παραγωγής)) , δηλ. οί μηχανές πού ήταν ίδιοκτησία τών καπιταλιστών , στήν ίδια τάξη μέ τό ((προιόν)) πού αύτές παρήγαν καί πού έθεωρείτο ((άποτέλεσμα)) — τουλάχιστον στήν φιλοσοφική του σημασία– τής ((έργατικής δύναμης)) .
    Σήμερα γνωρίζομε ότι αύτά τά πράγματα δέν ίσχύουν . Τά ((μέσα παραγωγής)) καί τό ((προιόν)) είναι τής ίδιας τάξεως πνευματικά άντικείμενα ………» Από τό βιβλίο «Η Ελλάς ώς Κράτος Δικαίου»

  103. spiral architect 🇰🇵 said

    Πολλοί χρωστάνε στη ΣΕ. Πάρα πολλοί.
    (στο λίκνο εισέρχεστε ιδία ευθύνη κατά προτίμηση με Tor) 😉

  104. Γιάννης Ιατρού said

    Καλημέρα

    103: Αρχιτέκτονα, όχι μόνο με Tor, αλλά και με VPN ταυτόχρονα 🙂 🙂 🙂

  105. Νίκος Κ. said

    97 [Στην Κίνα τι καθεστώς έχουν;]
    Για την ώρα καπιταλισμό. Λέει πως ετοιμάζει τις συνθήκες για τον σοσιαλισμό. Μακάρι!
    http://www.tovima.gr/world/article/?aid=910081

  106. JJ said

    @1
    Εδώ υπάρχουν τόσοι που πιστεύουν στον επουράνιο παράδεισο……
    Γιατί να μην υπάρχουν και κάποιοι που θέλουν να τον φτιάξουν στη γη;

  107. aerosol said

    #101
    Καλέρα Λάμπρο (και σε όλους φυσικά!).
    Σε προσωπικό επίπεδο είμαστε εντάξει και ευχαριστώ για την απάντηση.
    [Επίσης: σιγά που σου κάνω και τιμή που διαβάζω τα σχόλιά σου!]

    Όσον αφορά το θέμα μας, νομίζω δυστυχώς πως οι συλλογικές μορφές αντίδρασης προϋποθέτουν μια τάση πληροφόρησης, κατανόησης και συνεργασίας που οι περισσότεροι δεν διαθέτουν. Ότι δεν κινείται σε τηλεοπτικούς χρόνους ή σε επίπεδο παραγράφου, ξεπερνά την υπομονή. Είμαι άσχετος με τα οικονομικά (και ποτέ δεν είχα την τάση να ασχοληθώ). Όμως σε οχτώ χρόνια ελληνικής κρίσης (σχεδόν δέκα στην πραγματικότητα) ενδιαφέρθηκα αρκετά για να προσπαθήσω να μάθω κάποια βασικά που να μου εξηγούν τι συμβαίνει -και γιατί οι επίσημες «φωνές» έβγαιναν πάντα ψεύτικες. Βρήκα κάποιες πηγές, αναγνώρισα ένα μοτίβο που μου εξηγεί τα τι και πώς και ψιλο-προβλέπει την μελλοντική τάση. Με έκπληξη είδα πως τα απαραίτητα στοιχεία βρίσκονται πράγματι διάσπαρτα σε επίσημες πηγές. Αλλά η τέχνη του ψαξίματος δεν είναι αυτονόητη.

    Οι πληροφορίες που παίρνουμε περνάνε από συναισθηματικά φίλτρα. Ό,τι ανατρέπει τα γνωστά και δημιουργεί νέα οπτική -ειδικά αν είναι ανησυχητική οπτική- ασυνείδητα το εξορκίζουμε με ειρωνία ή θυμό, ανάλογα τον χαρακτήρα του καθενός. Το να γυρνάμε σε γνώριμα και ανακουφιστικά πράγματα («ΕΣΣΔ εναντίον ΗΠΑ», «Αλέξης εναντίον Κούλη» κλπ) είναι σαν ηρεμιστικό. Το «αχ, να μου έλεγε ένας σοφός τι τρέχει!» είναι επίσης μια αυτο-εξαπάτηση. Όχι μόνο αφήνει την ευθύνη σε κάποιον άλλο αλλά, ακόμα κι αν βρεθεί ο άλλος, φροντίζουμε να μην τον ακούσουμε/καταλάβουμε. Έτσι πάει, το έχω (σχεδόν!) αποδεχτεί.

    Είναι χαρακτηριστικός ο διάλογος που έγινε πιο πάνω:

    «Δηλαδή θά φτάσουμε σέ σημείο νά δουλεύουμε όλοι σάν σκυλιά γιά ένα κομμάτι ψωμί ,πρός όφελος μιάς μειοψηφίας?»
    «Όχι, δεν θα δουλεύετε καθόλου γιατί δεν θα σας χρειάζονται, το κομμάτι ψωμί θα πρέπει να βρείτε άλλο τρόπο για να το πάρετε.»

    Αυτό που τίθεται σαν ερώτημα ήδη συμβαίνει. Μαύρο-ξεμαύρο, εκτός απροόπτου θα συμβεί πιο έντονα στο μέλλον. Η απάντησή σου επίσης έχει αρχίσει να συμβαίνει και επιταχύνεται με τις τεχνολογικές εξελίξεις. Αλλά δεν θα γίνει πιστευτή, επειδή τρομάζει. Εδώ και καιρό στην Δύση όλο και μεγαλύτερα κομμάτια πληθυσμού φυτοζωούν με 3,60 μιας Πρόνοιας. Στο σύστημα ΔΕΝ χρειάζεται πια τόσο η κατανάλωση. Το ότι η Ελλάδα δεν είναι παραγωγική δεν παίζει πλέον ιδιαίτερο ρόλο, έπαιζε το 1980. Ήδη η παγκόσμια παραγωγή είναι τόσο μεγάλη σε σχέση με την ζήτηση που μόνο εξαθλιωμένες χώρες μπορούν να τη στηρίξουν. Ακόμα και η Κίνα χάνει παραγωγή από φτωχότερους! Ποιος μπορεί να δεχτεί πως ούτε οι «μεταρρυθμίσεις» παίζουν ρόλο, ούτε η «ευελιξία», ούτε η «παραγωγικότητα», ούτε η «έξυπνη επιχειρηματικότητα»; Πως μόνο μια ριζική αλλαγή στάσης έχει πια νόημα; Κανείς, γι αυτό και δεν θα συμβεί ριζική αλλαγή στάσης από εμάς. Φοβάμαι πως θα προκύψει αναγκαστικά, με άσχημο τρόπο, όταν η παγκόσμια φούσκα σκάσει ακόμα πιο έντονα. Ελπίζω ολόψυχα να κάνω λάθος.

  108. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    107 -«Είμαι άσχετος με τα οικονομικά (και ποτέ δεν είχα την τάση να ασχοληθώ).»
    ΓΙΑΤΙ ΟΜΩΣ; (ειδικά το δεύτερο) αφού χωρίς αυτά δεν μπορείς να επιβιώσεις σ΄αυτή την κοινωνία και όλη την δημιουργική ζωή σου, υποχρεωτικά την αφιερώνεις με μεγάλο κόπο για τα λίγα χρήματα που ποτέ δεν φτάνουν χωρίς συμβιβασμούς, τι είναι αυτό που σ΄έκανε να μην θέλεις τα πολλά και εύκολα;
    Ξέρεις, από πολύ μικρός (δουλεύω από τα 12) παρατήρησα κάτι περίεργο, όλοι όσοι εκθείαζαν την ολιγάρκεια την σκληρή δουλειά και την φτωχολογιά και δαιμονοποιούσαν τον πλούτο και τους πλούσιους, ζούσαν από άνετα έως πλούσια, ήταν τετράπαχοι και δεν δούλευε κανείς τους, φαίνεται το άφηναν για τους μαλάκες :), αν κοιτάξεις γύρω σου θα δείς πως ακόμα το ίδιο συμβαίνει.

    «Με έκπληξη είδα πως τα απαραίτητα στοιχεία βρίσκονται πράγματι διάσπαρτα σε επίσημες πηγές. Αλλά η τέχνη του ψαξίματος δεν είναι αυτονόητη.»
    Eγώ να δείς τι έκπληξη ένοιωσα όταν πρίν πολλά χρόνια (πάνω από 30) το αντιλήφθηκα και πόσο οδυνηρή έγινε όταν κατάλαβα πως δεν θέλει ΚΑΝΕΙΣ να δεί το αυτονόητο, τότε άρχισα να ψιλιάζομαι πως κάτι δεν πάει καλά, κάπου υπάρχει λάθος, μου πήρε 15 χρόνια για να τεκμηριώσω πως το λάθος είναι η υποχρεωτική εκπαίδευση.

    «Το «αχ, να μου έλεγε ένας σοφός τι τρέχει!» είναι επίσης μια αυτο-εξαπάτηση. Όχι μόνο αφήνει την ευθύνη σε κάποιον άλλο αλλά, ακόμα κι αν βρεθεί ο άλλος, φροντίζουμε να μην τον ακούσουμε/καταλάβουμε. Έτσι πάει, το έχω (σχεδόν!) αποδεχτεί.»
    Κι εγώ το έχω αποδεχτεί από την εφηβεία μου ακόμα (ένεκα ο Ράϊχ 🙂 ) αλλά εξακολουθεί να με ενοχλεί. Ο λόγος που συμβαίνει αυτό, είναι που μεγαλώνουμε χωρίς αυτοεκτίμηση και αυτοπεποίθηση, δεν μαθαίνουμε να πιστεύουμε στον εαυτό μας με λογική συνέπεια να πρέπει και να θέλουμε να πιστεύουμε σε διάφορους αόρατους θεούς, σε διάφορους τσαρλατάνους αρχηγούς κλπ, κάπου πρέπει να ενταχθούμε κι εμείς για «ασφάλεια» άλλωστε τι θα έκαναν οι έξυπνοι χωρίς τους βλάκες, κάπως πρέπει να ζήσουν κι αυτοί, μένει να βρούμε ποιοί είναι ποιοί :).
    Πέρα από την πλάκα, αυτός είναι ο βασικός λόγος που κατέρρευσε η ΕΣΣΔ, ότι δεν δημιούργησε αυτόνομους πολίτες αλλά «θρησκόληπτους» κολίγους που δεν διανοούνταν να αμφισβητήσουν την «θρησκεία τους».

    «Αυτό που τίθεται σαν ερώτημα ήδη συμβαίνει. Μαύρο-ξεμαύρο, εκτός απροόπτου θα συμβεί πιο έντονα στο μέλλον.»
    Στην μεγάλη μου κόρη όταν έκαναν κατάληψη στο λύκειο το 2008 της είπα ότι είναι ηλίθιο και κατευθυνόμενο αυτό που κάνουν κι όταν μου απάντησε με το γνωστό «δεν θα δεχτούμε να είμαστε η γενιά των 800 ευρώ» της είχα πεί, σε 4 το πολύ 5 χρόνια θα παρακαλάτε να βρείτε δουλειά με 400 ευρώ και δεν θα βρίσκετε. Έκανα μεγάλο αγώνα για να αντιληφθεί την πραγματικότητα, (με την Δανάη ήταν πιο εύκολα τα πράγματα. 🙂 ).

    «Η απάντησή σου επίσης έχει αρχίσει να συμβαίνει και επιταχύνεται με τις τεχνολογικές εξελίξεις. Αλλά δεν θα γίνει πιστευτή, επειδή τρομάζει.»
    Το έχω καταλάβει, γνωρίζω και τον «μηχανισμό» που δημιουργεί αυτόν τον φόβο αλλά πού ξέρεις, κάποιος μπορεί να ξεπεράσει τον φόβο.

    «Φοβάμαι πως θα προκύψει αναγκαστικά, με άσχημο τρόπο, όταν η παγκόσμια φούσκα σκάσει ακόμα πιο έντονα. Ελπίζω ολόψυχα να κάνω λάθος.»
    ΔΕΝ ΚΑΝΕΙΣ ΛΑΘΟΣ, είναι θέμα χρόνου, μόνο που ΚΑΝΕΙΣ δεν τον ορίζει ακριβώς, απλώς οι μεγάλοι έχουν τον τρόπο τους ενώ εμείς είμαστε οι παράπλευρες απώλειες. 🙂

    Χαίρομαι πολύ που βρέθηκε και κάποιος άλλος εκτός από τις κόρες μου να κατανοήσει αληθινά αυτά που λέω.

    Το έχω ξαναβάλει αλλά αμφιβάλλω αν του έδωσε κανείς την πρέπουσα σημασία, το ξαναβάζω χωρίς προσδοκίες.
    Βικιπαίδεια
    «Αρχίζοντας από το 1987, ο Γκέιτς συμπεριλαμβάνεται στην λίστα του Forbes με τους πλουσιότερους ανθρώπους παγκοσμίως και ήταν ο πλουσιότερος συνεχόμενα 1995 έως το 2014 – με μόνη εξαίρεση κάποια χρόνια μετά την οικονομική κρίση της περιόδου 2007–08. Μεταξύ των ετών 2009 και 2014, η περιουσία του διπλασιάστηκε από US$40 δισ δολλάρια σε περισσότερα από US$82 δισ δολλάρια. Κατά τα έτη 2013 και 2014, η περιουσία αυξήθηκε κατά US$15 δισ δολλάρια. Σήμερα ο Γκέιτς είναι ο πλουσιότερος άνθρωπος παγκοσμίως.»

    Αυτό είναι καινούριο, ολόφρεσκο 🙂 κι ενώ συμβαίνουν αυτά, η συντριπτική πλειονότητα των ανθρώπων εξακολουθεί να πιστεύει σε θρησκευτικούς και κομματικούς παραλογισμούς (α, και σε αθλητικούς 🙂 ).
    To μέλλον που ονειρευόμαστε, είναι ήδη παρελθόν στο παρόν που ζούμε.
    http://m.lifo.gr/now/tech_science/165982

  109. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    99 – «Τελικά άσε τα σάπια κι λέγε στα ίσα τι θα προηγηθεί το σκάσιμο της ΠΧΦ (#87) ή το πρωτάθλημα που θα πάρει ο ΠΑΟΚ ; Διαλιέχτε !!»
    Εννοείται το σκάσιμο της φούσκας, ο ΠΑΟΚ θα πάρει πρωτάθλημα μετά την δευτέρα παρουσία (έχω πληροφορία πως ο Ιησούς είναι παοκτσής 🙂 ).

    «Πολύ κόλημα έχεις φάει με τον μεγάλο ευεργέτη της Βόρειας Ελλάδας, τον Ιβάν .» Γιατί ρε πότε κακολόγησα τον ΜΕΓΑ ευεργέτη Ιβάν ; βρές έστω και ΜΙΑ (1) φορά, δεν ντρέπεσαι να με διαβάλλεις δημοσίως; 🙂

    «Γιατί ; Σούφαγε καμιά γκόμενα» Aφού ξέρεις πως δεν έχω γκόμενα, είμαι ταμένος στην Παπέν και τα μυαλά στα κάρβουνα. 🙂

    » (όπως κι ο Τσίπρας που τον περνάς γενεές 14 όποτε τον αναφέρεις)» Πότε συνέβει αυτό, ΝΤΡΟΠΗ ΣΟΥ paliopaoktsi 🙂 βρές μου έστω και ΜΙΑ (1) φορά που να του έχω προσάψει κάτι που δεν είναι ή δεν έχει κάνει. Πότε έχω κατηγορήσει τους πολιτικούς για να το κάνω τώρα ρε Gee. Θυμάσαι τι σου είχα πεί πρίν καιρό στην Ελευσίνα (το είχα γράψει και πριν χρόνια εδώ) για τους πολιτικούς και τις εκλογές; ότι για μένα στις εκλογές δεν κρίνονται οι πολιτικοί αλλά οι πολίτες-ψηφοφόροι.

    «ή επειδή φέρνει λεφτά στην Ελλάδα και χαλάει την πιάτσα ;» Το αντίθετο συμβαίνει αλλά είσαι φίλος και δεν θέλω να σου χαλάσω το όνειρο. 🙂

    «Κοίταξε να συνέλθεις γιατί δεν μπορώ να σε καλύπτω κάθε φορά που μου παραπονιέται στις συνελεύσεις των μετόχων. Λιαμπριούσκο Αναποδέφσκι σε λέει !!! Φίλο σου είναι Τζικαμαράντ, με λέει. Στο τέλος θα με χαρακτηρίσουνε αζάν προβοκατέρ !!»

    Kατά τ΄άλλα προσπαθείς να μας πείσεις πως εμφορείσαι από ΑΓΝΑ παοκτσίδικα αισθήματα και παλεύεις για την ανατροπή του κατεστημένου. Όλα για το μετοχικό μέρισμα νεοταξικό λαμόγιο ΜΕΤΟΧΕ ΠΑΟΚΤΣΗ, όλα για το χρήμα σαν τον ΠΡΟΕΔΡΑ. 🙂

  110. Μανούσος said

    Μα η αξία της ΕΣΣΔ για τους εργαζομένους της Δύσης δεν ήταν το τί πρόσφερε η σοβιετική πραγματικότητα, αλλά το τί παρίστανε ότι πρόσφερε και μπορούσε να προσφέρει. Νομίζω ότι η ΕΕ σταδιακά την υποκαθιστά επάξια….

  111. Μαρία said

    https://artrevolution2017.wixsite.com/conference

  112. TNS said

    Μια συμπληρωματικη ερωτηση που απευθυνεται κυριως σε οσους λενε σαν Monty Python «ελα μωρε, σιγα τωρα, τι καλο ειχε η ΕΣΣΔ?»:
    Αν υπηρχε ακομη η ΕΣΣΔ, θα ειχαμε το ξεφραγο αμπελι των καταστροφεων απο Αφγανισταν εως Λιβυη?

  113. […] Αναδημοσίευση από το ιστολόγιο : https://sarantakos.wordpress.com/2017/10/26/ussr/ […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: