Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Ένας μήνας στη Θεσσαλονίκη το 1916 (από την αυτοβιογραφία του Ν. Λαπαθιώτη)

Posted by sarant στο 9 Ιανουαρίου, 2022


Συμπληρώθηκαν χτες 78 χρόνια από την αυτοκτονία του αγαπημένου μου ποιητή Ναπολέοντα Λαπαθιώτη. Κάθε χρόνο, τη μέρα εκείνη ή την κοντινότερη Κυριακή, το ιστολόγιο συνηθίζει να δημοσιεύει ένα άρθρο σχετικό με τον ποιητή, παρουσιάζοντας είτε κάποιο άγνωστο κείμενό του είτε στοιχεία για τη ζωή του.

Σήμερα διάλεξα να παρουσιάσω ένα απόσπασμα από την αυτοβιογραφία του, που γράφτηκε και δημοσιεύτηκε σε συνέχειες το 1940 στο περιοδικό Μπουκέτο (και πλέον κυκλοφορεί σε βιβλίο, με τίτλο «Η ζωή μου» σε επιμέλεια του καθηγητή Γιάννη Παπακώστα)

Διάλεξα ένα σημείο προς το τέλος της αυτοβιογραφίας (η οποία τελειώνει με τα γεγονότα του 1917), εκεί που ο Λαπαθιώτης διηγείται ένα ταξίδι του μαζί με τον πατέρα του στη Θεσσαλονίκη -αλλά όχι ένα ταξίδι σαν όλα τα άλλα: μέσα στην περίοδο που έμεινε γνωστή σαν «εθνικός διχασμός», ο πατέρας του, ο στρατηγός Λεωνίδας Λαπαθιώτης, πήρε μέρος στο κίνημα της Εθνικής Άμυνας, πλάι στον Βενιζέλο κι έτσι ο Ναπολέων βρέθηκε πολύ κοντά στα ανώτατα στελέχη του κινήματος και του «κράτους της Θεσσαλονίκης», που εγκαθιδρύθηκε.

Αντί να βάλω σημειώσεις πριν ή μετά το κείμενο του Λαπαθιώτη, προτίμησα να τις παρεμβάλω στο κείμενο δηλώνοντάς τες με πλάγια μέσα σε έντονες αγκύλες, [ και ]. O τίτλος του άρθρου είναι, βεβαια, δικός μου. Η φωτογραφία του Λαπαθιώτη είναι 2-3 χρόνια μεταγενέστερη από τα γεγονότα που περιγράφονται εδώ.

Ένας μήνας στη Θεσσαλονίκη

Μετά την αποστράτευσή μου από το Λόχο Βοηθητικών — αποστράτευση που επεβλήθη από τους Συμ­μάχους —, [Η επιστράτευση άρχισε τον Σεπτέμβριο του 1915 και έληξε, σταδιακά, τον Ιούνιο-Ιούλιο του 1916. Ο Λαπαθιώτης υπηρέτησε στην Αθήνα] πήγα, με τον πατέρα μου, στας Πάτρας, να συνέλθω και να ξεσκοτίσω απ’ την ταλαιπωρία που δοκίμασα. Κι εκεί, ένα καλό πρωί, μαθαίναμε το κίνη­μα -την ξαφνική φευγάλα δηλαδή του Βενιζέλου στη Θεσσαλονίκη, με το σκοπό να βοηθήσει τους Συμμά­χους. Ο πατέρας μου, που εν τω μεταξύ είχε λάβει μέρος ενεργό στην κίνηση αυτή, όλως άσχετα με τις παράλληλες ενέργειες, τις συστηματικές, του Βενιζέλου, και σύμφωνα με τις ατομικές του πεποιθήσεις, έπρεπε κι αυτός να προσχωρήσει. Και μαζί του κι εγώ φυσικά. Φύγαμε λοιπόν αμέσως, γυρνώντας στας Αθήνας, κι έπειτ’ από λίγες μέρες, έν’ αυτοκίνητο κλειστό μας έφερε στον Πειραιά, και με το βαπόρι ξεκινούσαμε για τη Θεσσαλονίκη…

Στην υπέρ των Συμμάχων, και ιδίως της Γαλλίας, κίνηση, είχα κι εγώ πολύ αναμιχθεί, με το δικό μου τρόπο εννοείται, το φιλολογικό. Εκτός απ’ την «Κραυγή», πολλά ποιήματά μου στις εφημερίδες είχαν δημοσιευθεί, επιδεικτικά και αλλεπάλληλα [Ειδικό άρθρο μας για το ποίημα αυτό του Λαπαθιώτη και άλλα σχετικά]. Φορούσα μια γραβάτα τρίχρωμη, με τα χρώματα τής γαλλικής σημαίας, και, παρ’ όλους τους κινδύνους, τότε έκανα μ’ αυτή τον ταχτικό περίπατό μου στην οδό Σταδίου και στο Σύνταγμα… Αλλά και πολλά μικροτσακώματά μου μ’ αντιφρονούντας φίλους και συναδέλφους είχαν λάβει χώραν, αυτή την εποχή — όπως με τον Χάρη Σταματίου, που του ’στειλα μια κάρτα τσουχτερή, έπειτ’ από ένα ειρωνικό του χρονογράφημα για μένα! [Δεν έχω ψάξει να βρω αυτό το χρονογράφημα του Σταματίου. Εδώ δείτε τεκμήριο ενός άλλου τσακωμού με τον Τάκη Μπαρλά] Είχ’ ανοίξει το δικό μου κι εγώ «χάσμα» — και πολεμούσα μέρα-νύχτα με τα… όπλα μου, με το καλαμάρι και την πένα!

Τώρα ωστόσο που απ’ τον καιρόν εκείνο έχουν περάσει τόσα χρόνια, κι όλοι τα βλέπουμε με μάτι ιλαρότερο, μπορώ να βεβαιώσω, με κάθε ειλικρίνεια, ότι σ’ αυτές μου τις… μονομαχίες ποτέ δεν ένιωσα κακό φανατισμό, ούτε και μίσησα πραγματικά κανέναν. Άσχετα μ’ ό,τι πίστευα στα βάθη τής ψυχής μου — και πίστευα κι ευχόμουνα τη νίκη των Συμμάχων-, τα περισσότερα απ’ όσα είχα κάμει οφείλοντο στην ίδια φιλαρέσκεια που μ’ έκανε να περπατώ, δεν ξέρω πόσα χρόνια, με το λουλούδι στην «κομβιοδόχη», είτε φορώντας τ’ ανοιχτά πουκάμισα του Μπάιρον, και προκαλώντας ελαφρά τους άλλους, και γελώντας με την έκπληξή τους, το θυμό και το σκανδάλισμά τους. Καλλιεργουσα τη μικροεπίδειξη μ’ έναν τρόπο, που και σήμερα ακόμα δεν τον βρίσκω και πολύ αντιπαθητικό, αλλά μονάχα κάπως επιπόλαιο… Όμως, τα περασμένα, περασμένα. Κι εξάλλου δα δεν γράφω τώρα εγχειρίδιο ψυχαναλύσεως και αυτοκριτικής, αλλά μια σύντομη κι απλή «αυτοβιογραφία».

Το ταξίδι μας ως τη Θεσσαλονίκη ήταν ξεχωριστού ενδιαφέροντος, κι ούτε μπορώ να το ξεχάσω εύκολα: Ένα βαπόρι, ξέχειλο, κατάμεστο, όλο φαντάρους, ναύτες και πολίτες, κάθε τάξεως και κάθε ηλικίας, που πήγαιναν εθελοντές στο κίνημα — αλλά και δεσποινίδες, και κυρίες, κι αξιωματικούς, και υπαλλήλους! Μια «κοινωνία» μ’ όλες της τις τάξεις, που έπλεε προς τον αυτό σκοπό. Ένας κόσμος ανακατωμένος, χαρω­πός, θερμός, ενθουσιώδης. Ο πατέρας μου, σ’ εκείνο το βαπόρι, ήταν ο μόνος στρατηγός — υποστράτηγος, για την ακρίβεια — και συγκέντρωνε, από μέρους όλων, τις πιο πολλές περιποιήσεις, και κοντά του, φυσικά, κι εγώ! Έπειτα από μικρό σταθμό στο Βόλο, όπου βγήκα μια στιγμή στην παραλία, τραβήξαμε για το Θερμαϊκό. Ήταν νύχτα καλοκαιρινή, ωραία, με φεγγάρι καθαρό, και θάλασσα σαν λάδι, όταν περάσαμε πολύ σιμά στη Σκιάθο: Μόνος στην πρώρα μες στην ησυχία — ήταν μεσάνυχτα κι ο κόσμος όλος είχε κοιμηθεί —, βλέποντάς την έτσι δίπλα στο βαπόρι, σαν μια μεγάλη μαύρη σιλουέτα, αναπολούσα τον Παπαδιαμάντη, και μ’ έπνιγε ένα κύμα συγκινήσεως. Σκηνοθεσία υποβλητική, στιγμές που νοσταλγώ πραγματικά ακόμα τώρα, μετά τόσα χρόνια!… Και το πρωί που μπήκαμε μες στο λιμάνι τής Θεσσαλονίκης, τι θέαμα αλλόκοτο κι αξέχαστο! Όλων των τύπων και των τόπων οι στολές, σ’ ένα μπέρδεμα μεγάλο κι απερίγρα­πτο. Αεροπλάνα, μιναρέδες, εβραιόκοσμος, χρυσά γαλόνια και φτερά των βερσαλιέρων, Άγγλοι, Σκωτσέζοι, Γάλλοι, Ιταλοί, Ρώσοι ναύτες και Σενεγαλέζοι, σαρίκια, φέσια, δίκωχα, πηλήκια — όλες οι φυλές κι όλα τα ρούχα σ’ ένα συνονθύλευμα πολύχρωμο, φαντασμαγορικό, οπερέτας και βαβυλωνίας — κι ανάμεσά του, ξαφνικά, γνωστοί και φίλοι, ομοϊδεάτες της Αθήνας, μ’ εκπλήξεις απροόπτων συναντήσεων, μες στα σοκάκια και στην παραλία, που στριφογύριζε όλο αυτό το πλήθος. Τέτοια ήταν η Θεσσαλονίκη την αξέχαστη κι αλήθεια μνημειώδη, ιστορική εκείνη εποχή!

Φθάνοντας στην ανθρωποπλημμυρισμένη, κοσμοπολίτι­κη Θεσσαλονίκη (που αμέσως βάφτισα «Λευκό Πύργο τής Βαβέλ»!), καταλύσαμε, μαζί με τον πατέρα μου, στο σπίτι ενός δικηγόρου, εξαδέλφου μου εξ αγχι­στείας, από χρόνια εγκατεστημένου εκεί με τη γυναίκα του — σπίτι τούρκικο, παλιό, αλλά άνετο κι ευρύχωρο, που ήταν κοντά στην πλατεία του Διοικητηρίου, και σχεδόν απέναντι στο ιστορικό τζαμί, που είχαν άλλοτε αποκλεισθεί κι έπειτα σφαγεί οι ξένοι πρόξενοι από τους Τούρκους.

Οι ημέρες της παραμονής μου στη Θεσσαλονίκη αποτελούν τώρα μια από τις πιο συγκεχυμένες, αλλά και πιο ενδιαφέρουσες συνάμα, νεανικές μου αναμνήσεις: το πρωί μου το περνούσα με περιοδείες στα ιστορικά μνημεία — βυζαντινούς ναούς, τζαμιά και φρούρια —, αλλά και στα χαρακτηριστικότερα νεότερα, στα κέντρα και στις αγορές, με την πολύχρωμή τους κοσμοσυρροή. Τ’ απογέματα έκανα εκστρατείες μακρινότερες — η πα­ραμονή στα κέντρα και στην παραλία καταντούσε προ­βληματική, με το στρίμωγμα, το παρδαλό όλων των φυλών της Οικουμένης, κι απαιτούσε νεύρα δυνατά, και μεγάλη προσοχή σέ κάθε βήμα —, κι αφού, σ’ αυτές τις μακρινές μου εξορμήσεις, ρέμβαζα και φιλοσοφούσα με τα πολυποίκιλα θεάματα που μου παρουσίαζε ο νέος αυτός τόπος, γύριζα σπίτι πάλι για το δείπνο, και ξανάβγαινα, συνήθως με παρέες μου διάφορες, με γνωριμίες των Αθηνών, απροσδόκητα και ξαφνικά αναστημένες εκεί πέρα, πηγαίνοντας στα «καμπαρέ», και μια βραδιά και σ’ ένα θέατρο, μοναδικό στο είδος του, που κάποιος θίασος της κακής ώρας έπαιζε, θαρρώ, το προκατακλυ­σμιαίο, ρομαντικοκαθαρευουσιάνικο Πίστις, Ελπίς και Έλεος

Το σπίτι που μέναμε δεν ησύχαζε από τις αδιάκοπες επισκέψεις, που πηγαινοερχόντουσαν — επισκέψεις επισήμων κι αφανών, στρατιωτικών και πολιτών, Ρωμιών και ξένων, θηλυκών κι αρσενικών. Το σπίτι αυτό είχε την τύχη να δει πολλές προσωπικότητες: Ο Βενιζέλος, ο Σαράγι [Tον Sarrail συνήθως τον μεταγράφουμε Σαράιγ, αλλά ο Λαπαθιώτης έχει επιχειρηματολογήσει υπέρ της γραφής Σαράγι, που είναι πιο κοντά στη γαλλική προφορά], ο Μιλν (ο Εγγλέζος αρχιστράτηγος στο Μακεδονικό μέτωπο), ο Κουντουριώτης, ο Δαγκλής, ο Ρέπουλης, ο Παρασκευόπουλος, όλ’ οι τότε υπουργοί και στρατηγοί και ναύαρχοι, όλα τα συμμαχικά επιτελεία πέρασαν απ’ την πόρτα του, κάνοντας ή ανταποδίδοντας την τυπική επίσκεψή τους στον πατέρα μου. Εκεί δε, στη Θεσσαλονίκη, έγινε κι η πρώτη γνωριμία του πατέρα μου με τον Βενιζέλο, απ’ τον οποίον συνεχείς εχθρότητες τον είχαν, μέχρι της στιγμής αυτής, απομακρύνει. [Ο Λεωνίδας Λαπαθιώτης στις αρχές του 1911 είχε έρθει σε σύγκρουση με την κυβέρνηση Βενιζέλου, είχε φυλακιστεί για λίγες μέρες και είχε αποστρατευθεί, για να επανέλθει στους Βαλκανικούς πολέμους]  Εκεί, στο γραφικό το παλατάκι, που έμενε τότε η Τριανδρία του Κινήματος, γνώρισα κι εγώ τον Βενιζέλο, και ήρθα σ’ επαφή προσωπική μαζί του για πρώτη και στερνή φορά: Ήταν ένα βραδάκι φθινοπωρινό, και πήγαμε με τον πατέρα μου να τον επισκεφθούμε. Με τη χαρακτηριστική περιποιητική ευλυγισία της ματιάς του, της κουβέντας και των τρόπων του, σηκώθηκε μόλις μπήκαμε απ’ το γραφείο του και μου ’σφίξε το χέρι δυνατά, ενώ συγ­χρόνως με περιεργαζόταν, με τα ερευνητικά, διεισδυτι­κά του μάτια, που τα γυαλιά μεγάλωναν κι έκαναν ζωηρότερα. Μιλήσαμε κι οι τρεις ορθοί για λίγο. Μου είπε, θυμάμαι, επί λέξει:

«Τα ελληνικά γράμματα περιμένουν πολλά από την πένα του κυρίου Λαπαθιώτη. Ξέρω πόσο τα τιμάτε, και χαίρω εξαιρετικά που μου δίνεται η ευκαιρία να σάς εκφράσω και προσωπικά τη βαθειά και ειλικρινή εκτίμησή μου».

Του ανταπόδωσα τις φιλοφρονήσεις, λέγοντάς του:

«Δέχομαι με συγκίνηση τα λόγια σας, επειδή ξέρω ότι ο κύριος πρόεδρος, μ’ όλες του τις μεγάλες ασχολίες, βρίσκει πάντα τον καιρό να παρακολουθεί τα γράμματά μας και να ενδιαφέρεται γι’ αυτά».

Μου ξανάσφιξε δυο-τρεις φορές το χέρι και βγήκα από το γραφείο του, αφήνοντάς τον με τον πατέρα μου να μιλήσουνε τα ιδιαίτερά τους. Στο μεγάλο «χωλ» έπειτα, ο πατέρας μου με γνώρισε και με τον Παύλο Κουντουριώτη και με τον Δαγκλή. Ό Κουντουριώτης μάλιστα, αφήνοντας τον κόσμο που τον περιστοίχιζε, έμεινε σέ μια γωνιά μαζί μου, και μου ’δείξε θερμότα­τη συμπάθεια, σαν να ήμουν παλιός του γνώριμος και οικείος. Κι αυτό γινόταν ταχτικά κάθε φορά που τον ξανάβλεπα, κι εκεί και μετά χρόνια στην Αθήνα.

Ένα άλλο απόγευμα πάλι, με τον πατέρα μου, τα ξαδέρφια μου, και τον Θαλή Κουτούπη, υπουργό τότε της προσωρινής κυβερνήσεως της Θεσσαλονίκης, επισκεφθήκαμε κατά πρόσκληση των διευθυντών των τα ονομαστά εργοστάσια Ζυθοποιίας της Ναούσσης. Περιεργασθήκαμε όλα τα διαμερίσματα κι όλα τα διαδοχικά πατώματα της παρασκευής της μπύρας, υπό την οδηγία και τις εξηγήσεις των ιδιοκτητών, κι έπειτα συ­γκεντρωθήκαμε στο σαλόνι, όπου μάς έγινε πραγματι­κή επίσημη δεξίωση, με προσφορά μεζέδων και πιοτού. Εκεί συνέβη και το νόστιμο, ότι ενώ γυρίζαμε στο κτίριο, κάποια στιγμή, εγώ και η εξαδέλφη μου κλειστήκαμε μέσα στο τεράστιο ψυγείο, κι οι άλλοι μάς λησμόνησαν εκεί, κλειδώνοντας την πόρτα! Αρχίσαμε κι οι δυο μας να… παγώνουμε (δεν ξέρω τι θερμοκρασία, κάτω του μηδενός, ήταν εκεί μέσα), να χτυπούμε τα πόδια μας στο πάτωμα, να τρίβουμε τα χέρια μας, και να τα χουχουλίζουμε, δίχως να μπορούμε, με κανέναν τρόπο, να ειδοποιήσουμε τους άλλους. Ευτυχώς, μετά δεν ξέρω πόσην ώρα, έγιν’ αισθητή η απουσία μας,; και στα επίμονα χτυπήματά μας στη μεγάλη σιδερένια πόρτα μάς άκουσαν στο τέλος και μάς άνοιξαν… και το πράγμα έμεινε στη μορφή της κωμωδίας, ενώ, αν παρετείνετο λιγάκι, θα ’παιρνε σίγουρα την όψη τρα­γωδίας.

 

Στη Θεσσαλονίκη είδα και μερικές αερομαχίες γερμα­νικών αεροπλάνων με δικά μας, αλλά σε πολύ μεγάλο ύψος — αερομαχίες, που συγκρινόμενες βέβαια με τις σημερινές [Θυμίζω ότι αυτά γράφονται το καλοκαίρι του 1940, ενώ μαίνεται ο Β’ Παγκ. Πόλεμος], πρέπει να τις λέμε παιγνιδάκια κι ερασιτε­χνικές αψιμαχίες…

 

Σ’ αυτό το μεταξύ, στην Αθήνα λάβαιναν χώραν τα περίφημα Νοεμβριανά [παλιό μας άρθρο για τα γεγονότα αυτά], κι οι ανησυχίες μας για τη μητέρα μου και για το σπίτι μας μεγάλωναν. Φεύγοντας, επρόκειτο να γυρίσουμε αργότερα αν η κατάσταση επιδεινώνετο και να την πάρουμε μαζί μας —τώρα όμως με τους αποκλεισμούς και τις εχθροπραξίες, το σχέδιο αυτό δυσχεραινόταν υπερβολικά. Ακόμα και τα γράμματα σταμάτησαν. Ευτυχώς τη φρούρηση του σπι­τιού μας, από κάθε δυσάρεστο ενδεχόμενο, την είχε αναλάβει, με άγημα ναυτών, ο θείος και ο νουνός μου Ραζηκότσικας, αρχηγός αυτών των αγημάτων -κι έτσι εκτός από τις διαρκείς ανησυχίες άλλο τίποτε απρόοπτο δεν έγινε. Και μερικές επιστολές, που είχαν έλθει σπίτι μου, σέ μένα (απαντήσεις του Κλεμανσώ, του Φιλεάς Λεμπέκ κι άλλων, για την αποστολή της λιθογραφημένης μου «Κραυγής»), και που ή μητέρα μου μου τα ’στειλε με κάποιο πρόσωπο γνωστό μας που ερχόταν στη Θεσσαλονίκη, δεν έφθασαν ποτέ στα χέρια μου, γιατί το πρόσωπο αυτό, φοβούμενο μήπως του γίνει ερευνά στο δρόμο, και πιστεύοντας πώς είναι γράμματα… ενοχοποιητικά ίσως κι επικίνδυνα, τα ’καψε, ο άθλιος, μ’ ελαφριά συνείδηση μέσα στο βαπόρι, στη Χαλκίδα! Κι έτσι στερήθηκα πολύτιμα αυτόγραφα όχι μοναχά του Κλεμανσώ, αλλά κι άλλων, που δεν έμαθα ποιοι ήσαν, για τη συλλογή μου, που περιέχει τώρα σπάνια αυτόγραφα…

 

Ένας συνηθισμένος μου περίπατος ήταν να παίρνω το τραμ της παραλίας και να πηγαίνω μόνος μου στο τέρμα, στο «Ντεπό». Εκεί, κοντά στην ιστορική έπαυ­λη Αλατίνι, όπου έμεινε, λίγα χρόνια πιο μπροστά, περιορισμένος και σχεδόν φυλακισμένος ο Αμπντούλ Χαμίτ, ο εκθρονισθείς από τους Νεοτούρκους τελευ­ταίος σουλτάνος της Τουρκίας (τελευταίος της σειράς των παλαιών σουλτάνων), καθόμουν κι έπαιρνα την μπύρα μου στα παραλιακά ζυθοπωλεία. Άλλη πρωινή επίσκεψή μου στον περίφημο ναό του Αγίου Γεωργίου, που δεν είχε γίνει παρανάλωμα ακόμα της μετά λίγους μήνες πυρκαγιάς, είναι επίσης αξιοσημείωτη — κι άλλη μια στις φυλακές του Επταπυργίου (του θρυλικού Γεντή-Κουλέ), μέσα στα ίδια τα κελιά των κατα­δίκων, χάρις στην καλοσύνη του διευθυντού των. Πα­ραλείπω πλήθος επεισόδια, συναντήσεις, περιπέτειές μου, στην αλλόκοτη αυτή Θεσσαλονίκη, των κωμικών και τραγικών απροσδοκήτων… Ένα βράδυ, γυρίζοντας στο σπίτι, έπειτα από μια κάπως επικίνδυνη περιπλά­νησή μου ως τα τείχη και τ’ αχανή τουρκικά νεκροταφεία, βρέθηκα μπροστά σ’ ανθρώπους ξαπλωμένους σαν νεκρούς, καταμεσής του δρόμου. Κι ενώ ριγούσα, νομίζοντάς τους πτώματα (οι φόνοι κι οι μεταμεσονύκτιες ληστείες ήταν κάτι το πολύ συνηθισμένο τότε)  είδα πώς ήταν κάτι ναύτες, με τις άσπρες τους στολές, και τύφλα στο μεθύσι, που παραλίγο να πατήσω στα πε­λώρια κι ακίνητα κορμιά τους.

Ο εβραιόκοσμος πολύ με διασκέδαζε (τους αγαπουσα πάντα τους Εβραίους, κι εξακολουθώ και τώρα να τους σέβομαι και να τους αγαπώ), κι αποπειράθηκα να μάθω τη γλώσσα τους (πού εκεί είναι καθαρά ισπανικά), με μια κοπέλα συμπαθητική, μια γαλλομαθή Εβραιοπούλα που ήταν φιλενάδα της ξαδέρφης μου…

 

Δεν θα ξεχάσω τη συγκίνησή μου, όταν ένα απόγεμα, απ’ το μπαλκόνι του μεγάρου κάποιας λέσχης («Λέσχη των Ξένων», αν δεν απατώμαι), άκουσα την ιταλική ναυτική μπάντα να παίζει μέρη της αγαπημένης μου Τραβιάτας. Η Τραβιάτα, που τη θεωρώ, ακόμα τώ­ρα, σαν το αριστούργημα του Βέρντι, ήταν κάτι που το λάτρευα κυριολεκτικά, τόσο εγώ όσο κι η μητέρα μου, και πολλές βραδιές, στο πιάνο, στην Αθήνα, την έπαιζα ολόκληρη χωρίς να σταματήσω… Και τώρα,ţπού δεν ήξερα τί γίνεται στο σπίτι μου (κάποτε το πίστευα ακόμα και καμένο), το νοσταλγικό αυτό ακρόαμα απ’ το μπαλκόνι της κατάμεστης πλατείας, μου ’δωσε τέτοιον κλονισμό στα νεύρα, που με πήραν κλάματα αβάσταχτα, κι από ντροπή τραβήχτηκα στην άκρη, και κρύφτηκα από τους διπλανούς μου!

 

Ένα μήνα πέρασα εκεί, ωσότου ανετέθη στον πατέ­ρα μου, από την προσωρινή κυβέρνηση, η μετάβαση και η στρατολογία σώματος εθελοντικού στην Αίγυπτο. Και με την ιδιότητα ιδιαιτέρου γραμματέως του έλαβα μέρος στην αποστολή αυτή, που αποτελείτο από δυο αξιωματικούς κι ένα μέλος μοναχά πολιτικό, τον Κύ­πριο Γεώργιο Φραγκούδη, υπό την αρχηγία του πατέ­ρα μου, και με πολλή-πολλή χαρά ξεκίνησα μαζί τους…

Πριν να φύγουμε, ο πατέρας μου έδωσε και μια διά­λεξη στο κινηματοθέατρο του Λευκού Πύργου, όπου είδα δεύτερη φορά τον Βενιζέλο, μ’ όλο το υπουργικό συμβούλιό του, αλλ’ από μακριά -εγώ ήμουν σ’ ένα θεωρείο —, όταν, μετά το τέλος, τον είχε πλησιάσει και τον συνεχαίρετο. Θέμα της διαλέξεως αυτής ήταν το «περί πειθαρχίας», κι είχε παρευρεθεί σ’ αυτή το άπαντο της κοινωνίας της Θεσσαλονίκης, οι αρχές κι ο στρατιωτικόκοσμος. Και σέ μιαν άλλη φιλολογική συ­γκέντρωση, στο «χωλ» ενός απ’ τα μεγάλα παραλιακά ξενοδοχεία, όπου ενας νέος, μ’ αξιώσεις λογογράφου, μας διάβασε ένα δράμα του, γνωρίστηκα, πρώτη φορά, και με τον Άλκη Θρύλο.

Κάποια αλλη φορά ίσως παρουσιάσω το ταξίδι του Λαπαθιώτη στην Αίγυπτο.

 

121 Σχόλια προς “Ένας μήνας στη Θεσσαλονίκη το 1916 (από την αυτοβιογραφία του Ν. Λαπαθιώτη)”

  1. Α, πολύ ωραίο! Σα να τον προτιμώ στα πεζά του, να πω την αμαρτία μου.
    Λείπει το λινκ για τα Νοεμβριανά!

  2. Αυτός ήταν ο στρατηγός Μιλν: https://en.wikipedia.org/wiki/George_Milne,_1st_Baron_Milne
    Καμία σχέση με τον A. A. Milne που ήξερα εγώ: https://en.wikipedia.org/wiki/A._A._Milne

  3. mazianos said

    Υπέροχο αφήγημα!
    Πολυεθνική, πολύγλωσση, πολυπολιτισμική Θεσσαλονίκη.
    Και ζυθοποιία Ναούσης, έναν αιώνα πριν, στην αδιαφιλονίκητη σήμερα πρωτεύουσα του ποιοτικού οίνου.

  4. Γιάννης Ιατρού said

    1β μάλλον οκτωβριανά 🙂 https://sarantakos.wordpress.com/2009/08/28/oktwbriana/

  5. Κιγκέρι said

    Καλημέρα!
    Το άρθρο δεν το διάβασα ακόμα, έχω κάτι δουλίτσες κυριακάτικες κι εσείς είστε μεγάλο χασομέρι 🙂, μιας όμως που είμαι εδώ, να ενημερώσω ότι μέχρι τις 16/1 είναι διαθέσιμη στο Ερτφλιξ η ταινία Μετέωρο και Σκιά, που στηρίζεται στη ζωή του Λαπαθιώτη.

  6. dryhammer said

    Παρατηρώ πως ξεκινάει με ένα «στας Αθήνας» [έλξη από «τας Πάτρας» που λέει παραπάνω;] και μετά το γυρνά «στην Αθήνα».

  7. Γιάννης Ιατρού said

    5: ..είστε μεγάλο χασομέρι..
    χαχαχα 😂🤗👍

  8. Γιάννης Ιατρού said

    7: (συνέχεια): https://www.youtube.com/watch?v=DYmUxxqBiRs 😜

  9. π2 said

    4: Πω πω, τότε που μια ανάρτηση είχε μόλις 31 σχόλια (τα 6 μάλιστα πολύ μεταγενέστερα)…

  10. Καλημέρα

    # 1 συμφωνώ ως προς τα πεζά

    Η Τραβιάτα είναι μακράν η δημοφιλέστερη όπερα κυρίως για Brindisi, Parigi oh cara και τα χορωδιακά, έχει όμως πολλά κομμάτια που δεν σε κερδίζουν με την πρώτη…

  11. atheofobos said

    Ως γνωστό Άλκης Θρύλος ήταν το ψευδώνυμο της Ελένης Ουράνη – το γένος Νεγρεπόντη (1896 – 8 Δεκεμβρίου 1971) που ήταν κριτικός λογοτεχνίας και θεάτρου και συγγραφέας. Ο πατέρας της ο Μιλτιάδης Νεγρεπόντης, οικονομολόγος, πρωτοπόρος του προσκοπισμού στην Ελλάδα ήταν υπουργός Οικονομικών στην κυβέρνηση του Ελευθέριου Βενιζέλου. Προφανώς είχε πάρει όλη την οικογένεια του εκεί.

  12. Νέο Kid said

    Ωραίο! Επιτέλους ένας Λαπαθιώτης διαβάσιμος!
    Ερυθρυώ με το πόσα ιστορικά πράγματα που έχει αυτό το κείμενο αγνοώ! 😖
    Είναι τόσες οι ερωτήσεις που έχω , που δεν αποκοτάω να τις κάνω … ό,τι πιάσω απ τα σχολιαστική συμφραζόμενα.
    Μόνο μία (για αρχή. Το χούι δεν κόβεται) Τους Σενεγαλέζοι που λέει τούς είχαν φέρει οι Γαλέζοι;
    Άντε κι άλλοι μία. Οι Εβραίοι πώς ξεχώριζαν από μακριά;. Ντυνόντουσαν «παραδοσιακά» ή ξέρω γω απ τα καπελάκια ; (δε θυμάμαι πώς λέγονται ,παρντόν)

  13. @ 0
    >>Tον Sarrail συνήθως τον μεταγράφουμε Σαράιγ, αλλά ο Λαπαθιώτης έχει επιχειρηματολογήσει υπέρ της γραφής Σαράγι, που είναι πιο κοντά στη γαλλική προφορά.

    Σωστό. Αλλά το πρόβλημα μεταπίπτει στο πώς να συμβολίσουμε τη δισυλλαβική προφορά. Μείναμε πίσω σαν γραφή σε αυτά τα ζητήματα.

  14. 12 Ναι, αποικιακά στρατεύματα. https://www.kathimerini.gr/life/city/848127/i-vavel-ton-fylon-sti-thessaloniki-toy-1916/
    Εδώ αναφέρει και την περιγραφή του Λαπαθιώτη: https://www.kathimerini.gr/life/city/836023/i-thessaloniki-toy-megaloy-polemoy-2/

  15. atheofobos said

    επισκεφθήκαμε κατά πρόσκληση των διευθυντών των τα ονομαστά εργοστάσια Ζυθοποιίας της Ναούσσης.

    Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΠΥΡΑΣ ΣΤΗΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ: Η «Όλυμπος» των Ισραηλιτών, η «Νάουσα» του Γεωργιάδη, εκ Κωνσταντινούπολης και Καππαδοκίας, που έγιναν «Όλυμπος-Νάουσα» και εξήγαγαν μπύρα σε Κωνσταντινούπολη, Αίγυπτο, Συρία, Παλαιστίνη, Αλβανία, Αθήνα, Πελοπόννησο, Κρήτη, ώσπου έγιναν… Φιξ!
    http://www.arxeion-politismou.gr/2019/05/mpyra-stin-Thessaloniki.html

  16. Γιάννης Κουβάτσος said

    5: Απογοητευτική η ταινία. Καρικατουρίστικη μού φανηκε. Η ενδιαφέρουσα ζωή του Λαπαθιώτη δικαιούται μια καλύτερη ταινία.

  17. Costas Papathanasiou said

    Καλημέρα!
    Σίγουρα αξίζουν παλλά λάικ σ’ αυτόν τον καθ’ ομολογίαν αυτάρεσκο και αυτοσαρκαζόμενο, ως ανθοφόρα παραφωνία των στρατευμένων, ποιητή.
    Πολύ όμορφη και συγκινητική ως αντίστιξη η εικόνα αυτού του Αμαρτωλού των γραμμάτων να αναπολεί τον Άγιο τους, βλέποντας “με φεγγάρι καθαρό”, “δίπλα στο βαπόρι, σαν μια μεγάλη μαύρη σιλουέτα”, τη σκιαθίτικη θάλασσα, καλοσυνάτη σα λάδι, σε τέλεια μπουνάτσα.
    Ιδιαίτερα ιλαρή ως ποιητική αντίθεση και η εικόνα του Πατρός να αγορεύει «περί πειθαρχίας» στο “άπαντο της κοινωνίας της Θεσσαλονίκης”, αρχές και στρατιωτικόκοσμο, υπό το βλέμμα και το θεωρείο του απείθαρχου, αποσυνάγωγου υιού.

  18. Γιάννης Ιατρού said

    10: Γιώργο, ΜΑΖΕΨΟΥ ρε συ 😜

  19. Γιάννης Κουβάτσος said

    Ένα ποίημα του Λαπαθιώτη για τον Παπαδιαμάντη και ενα κείμενό του «με τον τρόπο του Παπαδιαμάντη» , από τον λογοτεχνικό ιστότοπο του Νικοκύρη :

    Απόκοσμο αγριολούλουδον απά στο ρημοκλήσι,

    όπου μακριά από τη ζωή –τη Ζωή βαθιοκοιτούσε

    και τ’ Όνειρον αγνάντευε, στου λιβανιού τα θάμπη

    Ολόφωτο να λάμπει

    Και τα ματόφυλλα στο φως του Γήλιου τα ’χε κλείσει.

    (Απόκοσμο Αγριολούλουδον απά σε ρημοκλήσι)…

    http://www.sarantakos.com/kibwtos/mazi/lapaqiwths_fourtounas.htm

  20. Κι εδώ μερικά πράγματα για τους Σενεγαλέζους στην Πρέβεζα. Γιορτάσαμε μαζί τους, αναγκαστικά(*), και Πρωτοϊουλιά, ως παραμονή της εθνικής εορτής των Γάλλων (14 Ιουλίου με το ημερολόγιο στη Γαλλία αλλά όχι στην Ελλάδα).
    _______________________
    (*) «Αναγκαστικά» για τους αντιβενιζελικούς, αφού οι Πρεβεζάνοι βενιζελικοί ήταν αγκαλιά με τους «αραπάδες» συμμάχους. Έχουμε άλλωστε και μια σειρά από μαύρους φίλους στην πολυφυλετική πόλη μας. Ανάμνηση…

  21. ΣΠ said

    Καλημέρα.

    Το θεατρικό «Πίστις, Ελπίς και Έλεος» είναι το La foi, l’espérance et la charité του Joseph-Bernard Rosier.

  22. ΚΩΣΤΑΣ said

    Ωραιότατο το σημερινό και ιδιαίτερου τοπικού ενδιαφέροντος για μένα.
    Αν και η κύρια δύναμη των συμμαχικών δυνάμεων, υπό την διοίκηση του στρατηγού Σαράιγ, στρατοπέδευε στα δυτικά, δεν βλέπω περιηγήσεις του Ναπολέοντα Λ. προς την περιοχή μας.
    Το θεωρώ απίθανο όμως να μην πέρασε, καθότι δίπλα μας είχαμε την Μπάρα, συνοικία της χαράς και της ηδονής… Χριστιανόπουλος, Ιωάννου, Ναπολέων … κλπ, όλοι πάτησαν τα άγια χώματά μας και πήραν λίγη από τη σκόνη μας στα παπούτσια τους… 😜

    Ίσως επανέλθω αργότερα…

  23. # 18

    Συνηθισμένα τα βουνά στα χιόνια…μόνο στο απέναντι (αλλοδαπό) καφε-τέτοιο έχουν γίνει δυο τουλάχιστον συμπλοκές . Bulletproof, που λέμε στν Φωκίδα !

  24. @ 22 ΚΩΣΤΑΣ

    Άλλοι πήραν σκόνη και άλλοι άρπαξαν άλλα πράγματα… 🙂

  25. Γιάννης Κουβάτσος said

    18:Το κέντρο της Αθήνας και οι συνοικίες του είναι Φαρ Ουέστ εδώ και αρκετά χρόνια, για ευνόητους λόγους…Δεν επεκτείνομαι, γιατί θα καταπατήσω πολλούς κανόνες της πολιτικής ορθότητας.

  26. ΚΩΣΤΑΣ said

    Στην περιοχή μας, Μενεμένη – Δενδροπόταμος, υπάρχουν και τα κάπως άγνωστα στο ευρύ κοινό, Ινδικά Κοιμητήρια. Ινδοϊστές νεκροί από το Α’ Π.Π.

    Λέγεται, χωρίς να το έχω και επίσημα επιβεβαιώσει, ότι τα νεκροταφεία αυτά έχουν μια ιδιαίτερη αξία ως προς τις ανθρωπολογικές έρευνες, επειδή υπάρχουν και άκαυστοι νεκροί, ενώ κατά κανόνα αποτεφρώνονται.

    https://parallaximag.gr/thessaloniki/o-chartis-tis-polis-indika-kimitiria

  27. ΚΩΣΤΑΣ said

    24 Γιάννη, συμφωνώ μαζί σου, αλλά αυτά δεν λέγονται δημοσίως… 😉

  28. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Τό Σαατλῆ τζαμί ὅπου ἐκεῖ κοντά ἔμενε ὁ Λαπαθιώτης, στήν (μετονομασθεῖσα) ὁδό Προξένων, ἀριστερά κοιτώντας τό Διοικητήριο. Κάηκε στήν ὁλοκαυτωματική πυρκαγιά τοῦ 1917 (ἡ ἑστία της ἦταν λίγο πιό ψηλά..), ὅπως κάηκαν καί πολλά κτήρια καί τουρκόσπιτα στήν ἔκτασι πού ὀνομάζει «πλατεῖα τοῦ Διοικητηρίου»

  29. leonicos said

    Oh mon pauvre Dgi! Tu a besoin que ta pansee s’ envolle toujours a des plaisirs nouveaux

    Mais il n’ y en a pas!

  30. Τους τάφους των Προξένων οι Θεσσαλονικείς μπορείτε να τους δείτε στο νεκροταφείο της Ευαγγελίστριας.

  31. Νέο Kid said

    Αυτή την ιστορία με τους πρόξενους , μήπως μπορεί κάποιος αν θέλει να την κάνει λίγο elaborating;…

  32. ΚΩΣΤΑΣ said

    31
    Εν τάχει, πολύ απλά:

    Ως σφαγή των προξένων είναι γνωστό το γεγονός που συνέβη στις 6 Μαΐου του 1876 στην οθωμανική Θεσσαλονίκη, όπου ο τουρκικός όχλος λυντσάρισε τον πρόξενο της Γερμανίας Ερρίκο Άμποτ και της Γαλλίας Ζυλ Μουλέν εντός κτηρίου τεμένους, μετά από αναστάτωση που προκλήθηκε στον μουσουλμανικό πληθυσμό της πόλης λόγω της απόπειρας αποτροπής εξισλαμισμού νεαρής χριστιανής. …

    https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A3%CF%86%CE%B1%CE%B3%CE%AE_%CF%84%CF%89%CE%BD_%CF%80%CF%81%CE%BF%CE%BE%CE%AD%CE%BD%CF%89%CE%BD

  33. # 18 και άλλα

    https://www.ethnos.gr/greece/article/190459/kypselhsynelhfthhoandraspoypyroboloysestonaera

    Δεν το λες εύκολα Κυψέλη, κάτω από την Πατησίων, πιο πολύ Πλ. Αμερικής (πρώην Αγάμων, φαίνεται παντρεύτηκαν!)

    Η (σκληρή) πραγματικότητα είναι πως είναι κοντά στο Αστυνομικό Τμήμα Κυψέλης ( Θήρας μεταξύ Πατησίων και Ιωαν. Δροσοπούλου). τις άκουσαν και πήγαν.. Εδώ, στην πλατεία Κυψέλης, κάθε λίγο βγαίνει κάποιος μεσονυχτιάτικα
    στην ταράτσα και αμολάει καμιά δεκαριά μπαταριές και ούτε γάτα ούτε ζημιά. Που να τις ακούσουν κει κάτω…

  34. leonicos said

    Για το κείμενο καθεαυτό δεν θέλω να τοποθετηθώ. Πέρα από τις εμπράγματες αναφορές, κι αυτές πολύ επιλεγμένες ή μη αξιοποιημένες, δεν βρίσκω κάτι πολύ λογοτεχνικό. Τα ίδια θα έγραφε οποιοσδήποτε έτυχε να γράψει για την ίδια περίοδο, και υποθέτω πως υπάρχουν κι α΄λλοι, απλώς δεν τους βγάζουμε την επιφανεια επειδή δεν είναι Λαπαθιώτης.

    Αν ο Λαπαθιώτης ΄ξηερε γαλλικά ή ιταλικά, που ασφαλώς ηξερε, θα του ήταν πολύ εύκολο να μάθει λαντίνο.Αλλά τα λαντίνο ΔΕΝ είναι ισπανικά κυριολεκτικά. Απλώς οι εβραίοι τα λένε ισπανοεβραϊκα ή εβραιοϊσπανικά. Ο όρος Λαντίνο είναι πολύ μεταγενέστερος

    Το καπελάκι λέγεται κιπά

    Επί τουρκοκρατίας οι εβραίοι διακρόνονταν από τα ρούχα κα τον κεφαλόδεσμο, και μάλιστα και οι σεφαραδίτες από τους ρουμανιώτες (εβραίους από την εποχή του Βυζαντίου) οι οποιοι έχουν ελληνόμορφα επώνυμα

  35. Α, μόνο ο ένας, ο Άμποτ, θάφτηκε στην Ευαγγελίστρια. Εδώ προς το τέλος έχει και φωτογραφία του τάφου: https://www.faath.org.gr/%ce%ba%ce%bf%ce%b9%ce%bc%ce%b7%cf%84%ce%ae%cf%81%ce%b9%ce%b1-%ce%b5%cf%85%ce%b1%ce%b3%ce%b3%ce%b5%ce%bb%ce%af%cf%83%cf%84%cf%81%ce%b9%ce%b1%cf%82/

  36. 33 Έλα παναγία μου, από πού κι ως πού είναι Κυψέλη εκεί; Μάλλον φταίει ότι το κοντινότερο ΑΤ είναι της Κυψέλης, όπως λες.

  37. Α, τώρα άρχισαν να γράφουν για Πατήσια, πάλι καλά. https://www.kathimerini.gr/society/561661588/patisia-pyrovolise-ston-aera-kai-tampoyrothike-sto-spiti-toy/

  38. Costas X said

    Καλημέρα !

    Υπέροχη η αφήγηση του Λαπαθιώτη, χρονομηχανή ! Είδε κι έζησε απίστευτες εικόνες και καταστάσεις !

  39. leonicos said

    32 ΚΩΣΤΑΣ

    Χάρη σ’ εσένα όμως μάθαμε πολλά

  40. ΚΩΣΤΑΣ said

    39
    Λεώνικε, ευχαριστώ.

    Με παρακίνησες να δώσω κι άλλες πληροφορίες για την ξακουστή συνοικία της Μπάρας, δυο βήματα από το σπίτι μου… !!!

    https://thessmemory.wordpress.com/2016/05/06/%CE%BC%CF%80%CE%AC%CF%81%CE%B1-%CE%B7-%CE%B4%CE%B9%CE%B1%CE%B2%CF%8C%CE%B7%CF%84%CE%B7-%CF%87%CE%B1%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CE%B7-%CF%83%CF%85%CE%BD%CE%BF%CE%B9%CE%BA%CE%AF%CE%B1-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CE%B1/

  41. Triant said

    Καλημέρα.

    32: Ούτε Πατήσια το λες. Μάλλον Αχαρνών ή Άγιος Παντελεήμονας (άντε και Άγιος Νικόλαος). Πατήσια είναι από την πλατεία Κολιάτσου και πέρα (και πιο κοντά στην Πατησίων).

  42. venios said

    Ο Γεώργιος Φραγκούδης που πήγε στην Αίγυπτο μαζί με τον πατέρα Λαπαθιώτη έχει κάποια σχέση με τον Ρένο Φραγκούδη, δρομέα, ρέκορντμαν των 100 και 200 μέτρων (με ρεκόρ που άντεξαν μέχρι τη δεκαετία του 1950) και Βαλκανιονίκη;

  43. ΚΩΣΤΑΣ said

    Δίπλα στη συνοικία Μπάρα υπήρξε και ο εβραϊκός συνοικισμός Βαρώνου Χιρς. Από εκεί ξεκίνησε ο εκπατρισμός, το 1943, και στη συνέχεια το ολοκαύτωμα των Εβραίων της Θεσσαλονίκης.

    https://parallaximag.gr/thessaloniki/chartis-tis-polis/i-thessalonikipalia-sinikismos-chirs

  44. Αφώτιστος Φιλέλλην said

  45. Αφώτιστος Φιλέλλην said

  46. Ανδρέας Τ said

    Καλημέρα. Περιγραφή της Θεσσαλονίκης στο τέλος του 19ου αιώνα έχει κάνει κι ο Καρκαβίτσας, όπου μιλάει για εβραϊκό ελληνικό τουρκικό και αρμενικό πληθυσμό της Θεσσαλονίκης. Λέει μάλιστα ότι το Σάββατο η πόλη ήταν νεκρή. Τα μαγαζιά κλειστά.

  47. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα και για τα δεύτερα σχολια!

    46 Ναι, και το θέμα της αργίας, αν θα ήταν Σάββατο ή Κυριακή, ήταν η πρώτη σύγκρουση μετά το 1912

    17 Αυτάρεσκος και αυτοσαρκαζόμενος, καλό.

  48. Χαρούλα said

    Ο στρατηγός στην Αλεξανδρούπολη
    https://i.postimg.cc/h4ky4NTy/29340783-9687-40-C3-94-EB-E642-B9-C97583.webp
    Στον δρόμο για Κωνσταντινούπολη ένα χρόνο μετά https://elthraki.gr/2018/07/%ce%b7-%ce%b1%ce%bb%ce%b5%ce%be%ce%b1%ce%bd%ce%b4%cf%81%ce%bf%cf%8d%cf%80%ce%bf%ce%bb%ce%b7-%ce%b4%ce%b5%ce%bd-%ce%be%ce%b5%cf%87%ce%bd%ce%ac-100-%cf%87%cf%81%cf%8c%ce%bd%ce%b9%ce%b1-%ce%b1%cf%80/

  49. Γιάννης Ιατρού said

  50. Στέλιος said

    42 οικογένεια Φραγκούδη
    https://greekarchivesinventory.gak.gr/index.php/9y8e-ap57-pha2

  51. freierdenker said

    Σε μία πρώτη ανάγνωση, μπορεί κάποιος να σταθεί σε μια κάποια αποστασιοποίηση του συγγραφέα, και στην έλλειψη διεισδυτικότητας, και ίσως να την αποδώσει στον εστετισμό του.

    Αλλά κατά τη γνώμη μου η πιο σωστή και δίκαια οπτική είναι να το δούμε ως ένα κείμενο για το ταξίδι του στην Θεσσαλονίκη (το ταξίδι του Λαπαθιώτη στην Θεσσαλονίκη) και όχι τόσο ως ένα κείμενο για την Θεσσαλονίκη του 1916 και τα τότε γεγονότα. Σε μέρος του κειμένου, ο συγγραφέας γράφει με τον τρόπο του Προυστ, όχι του Ζολά ή του Ουγκό, και αυτό που θα λέγαμε μη διεισδυτική ματιά οφείλεται στο οτι δεν κοιτάζει προς τα έξω αλλά προς τα μέσα.

    Χαρακτηρηστική είναι η σκηνή εκεί που είναι στο μπαλκόνι, ακούει από μακριά Τραβιάτα που του θυμίζει τη μάνα του, παθαίνουν τα νεύρα του, κλαίει, και προσπαθεί να κρυφτεί. Αυτό είναι από τον Προυστ, και ίσως ή ομοιότητα να μην είναι συμπτωματική. Όχι οτι δεν συνέβη κάτι παρόμοιο, αλλά το να το επιλέξει και τελικά να το μεγενθύνει ίσως ήταν επιρροή.

  52. venios said

    50 Ευχαριστώ για την παραπομπή, αλλά το όνομα του Γεώργιου Φραγκούδη δεν υπάρχει μέσα.

  53. Αφώτιστος Φιλέλλην said

    35.Ιούλιος Άμποτ. ΔIΠΛ. ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΟΣ- ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ E. P. F. L..Προεδρος του Συνδεσμου Βετερανων Αθλητων Θεσσαλονικης.

  54. Αφώτιστος Φιλέλλην said

    https://ejournals.epublishing.ekt.gr/index.php/makedonika/article/viewFile/6083/5821.

  55. sarant said

    51 Eτσι το βλέπω κι εγώ.

  56. Ισμήνος said

    Το απόσπασμα από την βιογραφία του Λαπαθιώτη που ξεκινά με το… «Αεροπλάνα, μιναρέδες, εβραιόκοσμος, χρυσά γαλόνια και φτερά των βερσαλιέρων, Άγγλοι, Σκωτσέζοι, Γάλλοι, Ιταλοί, Ρώσοι ναύτες και Σενεγαλέζοι…» θεωρείται εδώ και δεκαετίες κλασικό και υπάρχει σε δεκαδες βιβλία για την πολυπολιτισμική Θεσσαλονίκη.

    Ωστόσο, η λέξις «εβραιόκοσμος» που χρησιμοποιεί δίς ο Λαπαθιώτης στο απόσπασμα του άρθρου είναι εντελώς δική του εφεύρεση. Και τις 19 φορές που γκουγκλίζεται η λέξις «εβραιόκοσμος» στο Διαδίκτυο προέρχεται από τον ίδιο τον Λαπαθιώτη. Ουδείς άλλος ελληνοφωνος την χρησιμοποίησε ποτέ στους 30 τελευταίους αιώνες της υπερτρισχιλιετούς Ελληνικής Γλώσσης.

    Γεννάται το ΕΡΩΤΗΜΑ: Ο ευαίσθητος με την πολιτική ορθότητα, κύριος Σαραντάκος, δεν αντιλαμβάνεται ότι η λέξις «εβραιόκοσμος είναι ρατσιστική για τους Εβραίους; Πρόκειται για εκλεπτυσμένη διασκευή της ρατσιστικότατης λέξεως «Εβραιουργιά» που χρησιμοποιεί ο τοκογλύφος Μακρυγιάννης στην περίφημη επιστολή του προς τους Έλληνες, όταν γράφει επί λέξει:

    «Καί βγῆκαν τώρα κάτι δικοί μας κυβερνῆτες, Ἕλληνες, ΣΠΟΡΑ της ΕΒΡΑΙΟΥΡΓΙΑΣ, πού εἶπαν νά μᾶς σβήσουν τήν Ἁγία Πίστη, τήν Ὀρθοδοξία, διότι ἡ Φραγκιά δέν μᾶς θέλει μέ τέτοιο ντύμα Ὀρθόδοξον»

    ΥΓ: Είναι απορίας άξιον το ότι ο εξ Εβραίων σχολιαστής κ. Λεώνικος (σχολιαστής 29,34,39) δεν φιλοτιμήθηκε να διαμαρτυρηθεί για την χρήση της λέξεως «εβραιόκοσμος» από τον Λαπαθιώτη, τη ανοχή του κ. Σαραντάκου. Προφανώς, εκεί στις Συναθροίσεις των Μαρτύρων του Ιεχωβά όπου συχνάζει, έχει άριστα εμπεδώσει την εντολή του Ιησού στο Ματθαίου 5,39:

    «Ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν μὴ ἀντιστῆναι τῷ πονηρῷ· ἀλλ᾿ ὅστις σε ῥαπίσει ἐπὶ τὴν δεξιὰν σιαγόνα, στρέψον αὐτῷ καὶ τὴν ἄλλην·»

    Και σε Μετάφραση Νέου Κόσμου 2017 για τους ανελλήνιστους:

    «Ωστόσο, εγώ σας λέω: Μην αντισταθείτε σε αυτόν που είναι πονηρός, αλλά αν κάποιος σε χαστουκίσει στο δεξί σου μάγουλο, γύρισέ του και το άλλο.»

  57. Mimis Copanoglou said

    Μου επιτρέπετε να το προωθήσω στην ομάδα»Μνήμες Θεσσαλονίκης του FB?

  58. sarant said

    57 Ευχαρίστως, αλλά το ιστολόγιο είναι αποκλεισμένο από το Φέισμπουκ, οπότε θα πρέπει να προωθήσετε το λινκ του Τουίτερ

  59. Νεσταναῖος said

    56.
    Εγώ θα διαμαρτυρηθώ. Έχουμε την λέξη «Εβραιόκοσμος» και την λέξη «Εβραιόγκοσμος». Μάλλον την δεύτερη εννοούσε ο Λαπαθιώτης αλλά δεν ήξερε την διαφορά.
    Εγώ πιστεύω καλά έκανε ο Λεώνικος και δεν διαμαρτυρήθηκε για την χρήση της λέξεος «Εβραιόκοσμος» επειδή ο «Εβραιόκοσμος» αφορά τον κόσμο ενός Εβραίου και όχι τον κόσμο των Εβραίων που αφορά η λέξη «Εβραιόγκοσμος» από το «Εβραίον + κόσμος».

  60. leonicos said

    56 Ισμήνος

    Πάντα μου αρέσεις, γιατί βάζεις τα πράγματα στη θέση τους.

    Η Μετάφραση Νέου Κόσμου έχει δρόμο πολύ ακόμα, αλλά θα στρώσει. Η επιλογή «Μην αντισταθείτε σε αυτόν που είναι πονηρός,» αντί του απλούστερου «Μην αντισταθείτε στον πονηρό,» οφείλεται μάλλον στο γεγονός ότι η φράση ‘ο Πονηρός’ εκλαμβάνεται ως ο ίδιος ο Σατανάς από το κοινό γλωσσικό αίσθημα. Το ίδιο πρόβλημα αντιμετωπίζει και με τη λέξη ‘σταυρός’ που δεν μπορεί ν’ απεκδυθεί από την κοινή της σημασία και ν’ αναχθεί στην αρχική, που σήμαίνει πάσσαλος, κορμός δέντρου χωρίς κλαδιά.
    Τίποτα δεν μας βιάζει. Μην ανησυχείς.

    Όσο για την Εβραιουργιά, εμείς μεταξύ μς λέμε »πολύ χουδαριό, βρε παιδί μου».
    Και γιατί να ενοχληθώ;

  61. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Αγαπημένος κι εμένα ο Λαπαθιώτης. Πέρασα επιτούτου, για τη μνημοσύνη, προχτές, από το ημιερειπωμένο σπίτι του.

    https://www.efsyn.gr/nisides/mnimeia-tis-polis/187476_arhontiko-ton-exarheion

    ΓΤ, λείπεις

  62. leonicos said

    69 Νεσταναῖος

    Απαντώντας στον Ισμηνό, δεν πρόσεξα πως ο Λαπαθιώτης έγραφε απλώς Εβραιόκοσμος, κι εκείνος αναφέρθηκε στην Εβραιουργία του Μακρυγιάννη

    Δεν μ’ ενοχλεί να είμαστε παρόντες παντού. Άλλου ενοχλεί. Αυτό ισχυει και για τους εβραίους και για του ΜτΙ.

    και επισημαίνω ότι η λέξη ‘χουδαριό’ σχηματίζεται κατα το ‘τσιγκαναριό’, και δεν μου καίγεται καρφί

    Έχω καταλήξει ότι εβραίος κι έλληνας γεννιέσαι. Και τσιγγάνος (ρομα το γε νυν έχον) επίσης. Όλα τ’ άλλα γίνεσαι

  63. Michael Tziotis said

    φέσια, δίκωχα, πηλήκια… Πηλήκια;

  64. leonicos said

    56 Ισμηνέ, αντιγράφω

    Γεννάται το ΕΡΩΤΗΜΑ: Ο ευαίσθητος με την πολιτική ορθότητα, κύριος Σαραντάκος, δεν αντιλαμβάνεται ότι η λέξις «εβραιόκοσμος είναι ρατσιστική για τους Εβραίους;

    Έχεις παρεξηγησει τη λέξη ‘ρατσιστικός’. Και βέβαια είναι ρατσιστικό. Και μας τιμά.

    Μ’ έχουν αποκαλέσει ‘γουρούνι εβραίε’…. επειδή πήρα ένα ποιητικό βραβείο.
    Αυτος που το ακουει, ξερει ποιος είναι το γουρούνι και ποιος ο εβραίος

  65. leonicos said

    56

    Και τις 19 φορές που γκουγκλίζεται η λέξις «εβραιόκοσμος» στο Διαδίκτυο προέρχεται από τον ίδιο τον Λαπαθιώτη.

    Άλλοι δεν το έγραψαν αλλά έκαναν χειρότερα. Μια χαρά έκανε ο Λαπαθιώτης

  66. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Θεσσαλονίκη 1916 Υπέροχες φωτό (ενδεικτικά). Πού ΄σαι Spiral 😦
    Ναύτες από το βρετανικό ελαφρύ καταδρομικό HMS Lowestoft με στρατιώτες του 7ου τάγματος των ακριτών της Νότιας Ουαλίας, σε καφενείο.

    Άλογα του Γαλλικού στρατού στο λιμάνι

    Μια συνηθισμένη μέρα

    Εστιατόριον το ΒΕΡΔΕΝ, ΒΕΡΔΕΗ, VERDUN,

    Λουτρά υγείας Μποττον

  67. Α. Σέρτης said

    56
    «Ουδείς άλλος ελληνοφωνος την χρησιμοποίησε ποτέ στους 30 τελευταίους αιώνες της υπερτρισχιλιετούς Ελληνικής Γλώσσης.»

    Μρε Ισμήνο μου κόψε κάτι.
    Ο Παρασκευόπουλος, π.χ. το 1898 τη χρησιμοποιεί τη λέξη «εβραιόκοσμος», κατά το «ρωσόκοσμος» κλπ

    https://books.google.gr/books?id=FgkuAAAAMAAJ&q=%22%CE%B5%CE%B2%CF%81%CE%B1%CE%B9%CF%8C%CE%BA%CE%BF%CF%83%CE%BC%CE%BF%CF%82%22&dq=%22%CE%B5%CE%B2%CF%81%CE%B1%CE%B9%CF%8C%CE%BA%CE%BF%CF%83%CE%BC%CE%BF%CF%82%22&hl=el&sa=X&ved=2ahUKEwin-NStnaX1AhURQ_EDHdcnDl4Q6AF6BAgDEAI

  68. Γιάννης Κουβάτσος said

    Συγγνώμη τώρα, τσιμπάμε στο τρολάρισμα του μπαγασάκου του Βάτμαν και κρίνουμε τις λέξεις και τις πράξεις των αρχών του εικοστού αιώνα με τους όρους της πολιτικής ορθότητας του 21ου αιώνα; Και τους Σενεγαλέζους τούς λέγανε και τους γράφανε «αραπάδες του Σαράιγ», έτσι δεν είναι;

  69. leonicos said

    48 Χαρουλα

    Χ’αρηκα και τις δύο αναρτήσεις σου

    Επιπλέον ενιωσα δεός για τον Φ’αρο, που τη γλίτωσε

  70. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    66 Ξέχασα να προσθέσω το λινκ. οπότε ας βάλω φάτσα κάρτα μερικές ακόμη φωτό.
    Σωματικός έλεγχος κατά την προσέλευση σε πολιτική συγκέντρωση του Βενιζέλου τον Μάιο του 1916.

    Πολυεθνική στυνομία.Εγγλέζοι, Γάλλοι, Σέρβοι, Ρώσοι και Ιταλοί αστυνομικοί/Αύγουστος 1916

    Υποδοχή των ρώσικων στρατευμάτων,Λεω.Νίκης

    Πολλές ακόμη πανέμορφες φωτό του 1916, εδώ
    http://thessaloniki.photos.vagk.gr/el/component/tags/tag/37-1916.html

  71. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    >>και μια βραδιά και σ’ ένα θέατρο, μοναδικό στο είδος του, που κάποιος θίασος της κακής ώρας έπαιζε, θαρρώ, το προκατακλυ­σμιαίο, ρομαντικοκαθαρευουσιάνικο Πίστις, Ελπίς και Έλεος…
    Το έργο είναι αυτό:
    Τίτλος Πίστις ελπίς και έλεος: δράμα οικογενειακόν εις πράξεις 6
    Θεατρική περίοδος 1887 (θερινή)
    Συγγραφέας Rosier, Joseph-Bernard
    Θίασος Ελληνικός Δραματικός Θίασος Αθήνα
    Θέατρο Θέατρον Ο Παράδεισος Πάτρα
    Κωδικός τεκμηρίου THP.19TH.124a
    http://eliaserver.elia.org.gr:8080/lselia/listres.aspx?lsid=129954&fcode=s710a&ftext=%CE%98%CE%99%CE%91%CE%A3%CE%9F%CE%A3%20%CE%98%CE%A0&fval=%CE%95%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CF%8C%CF%82%20%CE%94%CF%81%CE%B1%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B9%CE%BA%CF%8C%CF%82%20%CE%98%CE%AF%CE%B1%CF%83%CE%BF%CF%82%20%20%20%CE%91%CE%B8%CE%AE%CE%BD%CE%B1&form=300009

    Εδώ από τα ΑΣΚΙ
    6207.101 Θέατρο και Δημοκρατία , Η Πίστις, Ελπίς και Έλεος του κ. Άντερσον
    Ρώτας Βασίλης
    Αθήνα, 24/11/1947 –

  72. aerosol said

    Ωραίες φωτό Έφη.

    #60
    Εξαιρετικό το χουδαριό, Λεώνικε. Τι υπάρχει στα ελληνικά για το πλήθος μη Εβραίων; Το δικό μας αντίστοιχο του goyim, ας πούμε.

  73. Alexis said

    #66, 70: Καταπληκτικές φωτογραφίες Έφη!

    Το χουδαριό ομολογώ ότι δεν το κατάλαβα…

  74. Ισπανικά: Ιουδαίος, Αλέξη.

  75. Νέο Kid said

    73. Γιούντεν! (μπρρ…! 🥴) Χουδίος ( Judíos ) ισπανιστί

  76. Historia de los judíos en España

  77. Νέο Kid said

    Λεώνικε , οι προερχόμενοι εκ Βαρκελώνης ήταν Ζουικαριό; (Μοντ ζουίκ δεν είναι ο λόφος των Εβραίων που έκαναν και το Ολυμπιακό στάδιο)

  78. Alexis said

    #74, 75: Α, μάλιστα!

  79. sarant said

    66-70 Tι ωραίες φωτογραφίες!

    Αυτή με το εστιατόριο Βερδέν την ήξερα, τις άλλες όχι.

  80. ΕΦΗ - ΕΦΗ said


    Φωτό του 1916 επίσης, με τον κινηματογράφο Ολύμπια στη Λεωφ.Νίκης. Ο πρώτος κινηματογράφος της πόλης – από το 1903. Καταστράφηκε από την πυρκαγιά του 1917.
    Στο κέντρο η πινακίδα τού ΚΙΝΗΜΑ-CINEMA γράφει Gaumont,* που είναι η πρώτη και η παλαιότερη κινηματογραφική εταιρεία στον κόσμο.
    http://thessaloniki.photos.vagk.gr/el/component/tags/tag/37-1916.html

    *Gaumont Film Company
    https://en.wikipedia.org/wiki/Gaumont_Film_Company

  81. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    Πολύ ενδιαφέρον, διαβάσιμο (! #12) και αποκαλυπτικό για τις ευαισθησίες του Ν.Λ.

    Το ταξίδι που περιγράφει ο Ν.Π. πρέπει να έγινε τον –καλοκαιρινό, πάντως- Σεπτέμβριο του 1916 (ήδη τον Οκτώβριο είχε αναλάβει κάποια καθήκοντα ο πατέρας του).
    http://efimeris.nlg.gr/ns/pdfwin_ftr.asp?c=124&pageid=43913&id=-1&s=0&STEMTYPE=0&STEM_WORD_PHONETIC_IDS=ARnASJASYASJASQASRASmAScASP&CropPDF=0

    >>Καλλιεργούσα τη μικροεπίδειξη μ’ έναν τρόπο, που και σήμερα ακόμα δεν τον βρίσκω και πολύ αντιπαθητικό, αλλά μονάχα κάπως επιπόλαιο…
    Λακωνική και περιεκτική περιγραφή μιας διαχρονικής συμπεριφοράς και στάσης πολλών… Εκείνων των χαρισματικών προσωπικοτήτων που αποπνέουν τη γνησιότητα και των αρκετών άλλων που απλώς ακολουθούν επιφανειακά, μιμούμενοι…

    – Να παινέσω κι εγώ τις ωραίες φωτογραφίες της ΕΦΗΣ!

  82. Πέπε said

    13

    Στην εποχή του, πιθανόν ο Λαπαθιώτης να έγραφε Σεράγι με το γνωστό ανάποδο ῖ. Αυτό ήταν μια ιδεώδης λύση που απορώ γιατί εγκαταλείφθηκε: αν είχε παραμείνει καθ’ όλη τη διάρκεια ισχύος του πολυτονικού, θα είχε κάνει και το μονοτονικό κάποια αντίστοιχη πρόβλεψη.

    Αλλά δε συμφωνώ ότι έχουμε μείνει πίσω στη γραφή: όπως έχουμε ξανασυζητήσει, η γραφή «φωνήεν + ιγ» στο τέλος λέξης δηλώνει αυτό που εσύ, ΔΧ, θα έγραφες «φωνήεν +γγ», δηλαδή κάτι πολύ παραπλήσιο προς την κανονική γαλλική προφορά: Ανούιγ, Μπατάιγ, Κορνέιγ κλπ.

    Δε θα το διαβάσουμε [a/u/e]+[i]+[γ], ακριβώς όπως δε θα διαβάσουμε τα ψηφία των διψήφων ένα-ένα χωριστά!

    Απλώς δεν το ξέρουν όλοι…

  83. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Λεπτομέρειες: Ἡ ἰταλική ναυτική μπάντα ἔπαιζε μέρη τῆς «Τραβιάτα» στήν πλατεῖα τοῦ Λευκοῦ Πύργου, ὅπου καί ἔβλεπε ἡ «Λέσχη των Ξένων». Στό ἴδιο μέρος (ὅπως γράφει ὁ σπουδαῖος θεσσαλονικιογράφος Κώστας Τομανᾶς) τίς Κυριακές ἔπαιζε ἑλληνική στρατιωτική μπάντα, μέ μαέστρο τόν Μανόλη Καλομοίρη..

  84. ΣΠ said

    50
    Ο Ιωάννης Φραγκούδης είναι ο μόνος Έλληνας που έχει κατακτήσει 3 μετάλλια σε μία Ολυμπιάδα. Το 1896 κατέκτησε 1 χρυσό, 1 ασημένιο και 1 χάλκινο στην σκοποβολή.

  85. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    1916 Ο ιταλικός ναυτικός στόλος στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης


    https://www.tovima.gr/2012/11/24/culture/tainia-ntokoymento-gia-ti-thessaloniki-toy-1916/

    ΣΠ, ως μέγας ταινιοδίφης, μήπως μπορείτε να ξετρυπώσετε ολόκληρη την ταινία;

  86. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

  87. Αγγελος said

    Monjuic (=Εβραιοβούνι) είναι βεβαίως λόφος της Βαρκελώνης, όπου μεταξύ άλλων το καθόλα αξιοθέατο Pueblo Español (αναπαράσταση χαρακτηριστικών κτιρίων απ’ όλη την Ισπανία), αλλά οι Εβραίοι που εξώσθηκαν από την Ισπανία μετά το 1492 ή δεν μιλούσαν καταλανικά, ή (πιθανότερο — διότι κάποιοι θα μιλούσαν!) αφομοιώθηκαν γλωσσικά στη μεγάλη μάζα των ισπανόφωνων ομοθρήσκων τους και δεν άφησαν γλωσσικά ίχνη.
    Αλλά «χουδαριό»; Θα περίμενα «τζουδαριό», διότι το ισπανικό j κράτησε την παλιά προφορά του στα ισπανοεβραϊκά. Υπήρξε και εφημερίδα «Ρενεσάνσια Τζουδία» στη Θεσσαλονίκη.

  88. Μαρία said

    Με τζ και το μειωτικό τα Τζιδιά για τους Εβραίους.

  89. antonislaw said

    Καλησπέρα σας, να είναι ελαφρό το χώμα που σκεπάζει το μεγάλο ποιητή μας.

    61

    Γιατί είναι σε τέτοια άθλια κατάσταση το σπίτι του Λαπαθιώτη; Ερειπιώδη την περιγράφουν οι ιστότοποι.
    Στη Βίκυ έχει μια φωτογραφία του 2010 που φαίνεται να ήταν σε αρκετά καλή κατάσταση και μάλιστα αναφέρει στη λεζάντα «το υπό ανακαίνιση σπίτι του Λαπαθιώτη». Γιατί αντί να ανακαινιστεί καταρρέει. Αν συγκρίνει κανείς τις δύο φωτογραφίες, αυτή που ανάρτησε η Έφη με την παρακάτω πιάνεται η ψυχή του.

    Αναφέρει ότι η οικία Λαπαθιώτη έχει ανακηρυχθεί διατηρητέα από το 1984. Καλά δεν ντρέπονται οι υπεύθυνοι για αυτή την κατάσταση; τι κάνουν οι υπηρεσίες του Δήμου; μόνο πολυδάπανα ρεβεγιόν στο πάρκινγκ του Λυκαβηττού;

  90. antonislaw said

    87
    «Θα περίμενα «τζουδαριό», διότι το ισπανικό j κράτησε την παλιά προφορά του στα ισπανοεβραϊκά. Υπήρξε και εφημερίδα «Ρενεσάνσια Τζουδία» στη Θεσσαλονίκη.»

    Άραγε το επώνυμο Τζούδας/Τζούδα να σχετίζεται με το παραπάνω;

  91. Ισμήνος said

    Να μάς πεί ο κύριος Νίκος αν το Σαββάτο στα μεζεδάκια θα τηρήσει και πάλι στάσιν παλαιάς Αρσακειάδος (= η σιωπή μου προς απάντησίν σου) με την νέα ιστορική γκάφα της χθεσινής κυριακάτικης «Καθημερινής», που μάς μόστραρε ως αληθινή την ΑΝΥΠΑΡΚΤΗ ΑΤΑΚΑ του Einstein για τον Ορισμό της Ηλιθιότητος: «The definition of insanity is doing the same thing over and over again and expecting different results.”»

    Ο υπέργηρος (82 ετών) Κύπριος πληροφορικάριος και πρώην ιδιοκτήτης της «Δέλτα Πληροφορικής» (που επί δεκαετίες έβγαζε τα αποτελέσματα των Εκλογών στο Ρωμέικο), Ανδρέας Δρυμιώτης, εξευτελίστηκε εσαεί, γιατί βαρέθηκε να κάνει 2-3 κλίκ και να βρεί την Αλήθεια. Εξίσου εξευτελίστηκαν και οι διορθωτές της «Κ», επικεφαλής των οποίων είναι ο φιλαράκος του κ. Σαραντάκου, Παντελεήμων Μπουκάλας.

    Ας δούμε ποιά είναι η αλήθεια για την εν λόγω ΑΝΥΠΑΡΚΤΗ ατάκα, όπως την αποκαλύπτει ο εγκυρώτατος Quote Investigator:

    ΗΘΙΚΟΝ ΔΙΔΑΓΜΑ: Τολμήστε αυτή την φορά, κύριε Νίκο… Δεν αντιλαμβάνεστε ότι γελάνε και οι κότες όταν κάθε Σαββάτο ασχολείστε με τα ανθυποπταίσματα κάποιων φουκαράδων που δεν τους ξέρει ούτε η μάνα τους, και συγχρόνως αποφεύγετε όπως ο Διάολος το Λιβάνι να ασχοληθείτε με τις συνεχείς ουρανομήκεις γκάφες της «Καθημερινής», μόνο και μόνο επειδή δουλεύει εκεί ο Μεσολογγίτης φιλαράκος σας;

  92. @ 82 Πέπε

    Το ζήτημα είναι πως ο μέσος έλληνας ομιλητής προφέρει άνετα τα πέντε ουρανικά στο τέλος της συλλαβής αλλά η γραφή δεν επιτρέπει την context free απόδοσή τους. Το κακό, τόσο λυπηρό, είναι πως δεν υπάρχει δυνατότητα για άνετη μεταγραφή των ιδιωμάτων.

  93. leonicos said

    92 Φίλε Ισμηνέ, πάλι μαζί

    Έχεις την ακλοσύνη να μου βρεις ποιος είπε

    «Δεν υπάρχει μεγαλύτερη ηλιθιότητα από το να συπεριφερεσαι μονίμως με τον ίδιο ηλίθιο τρόπο»

    Θα σου ήμουν ευγνώμων
    Λεώνικος, ο παλιοεβραίος που λέγαμε, ο τσιφούτης, ο Σάιλοκ

  94. leonicos said

    Αν δεν το βρεις

    να ξέρεις είμαι εγώ

    Αλλά το οφείλω σ’ εσένα

    Μου το ενέπνευσες

  95. leonicos said

    90 Antonislaw

    χουδίος λέμε

  96. @ 86 ΕΦΗ – ΕΦΗ

    Τι επεξηγηματική λεζάντα θα βάζαμε στην εικόνα;
    (Γιατί δεν υπάρχει ελληνικό εθνόσημο ή σημαία; Υπάρχει ανθελληνική / φιλελληνική διάσταση; Μπορούμε να δούμε βλέψεις διεθνοποίησης του θεσσαλονικιώτικου εδάφους;) Ευχαριστώ.

  97. leonicos said

    82 Πεπε

    Θυμάμαι τη γιαγιά με το ι και το περισπωμενοειδές από κάτω

  98. @ 82 Πέπε

    Γνώμη μου είναι πως στη γλωσσική μας παιδαγωγική επικράτησε λαθεμένα η ταξινόμηση των φθόγγων της αρχαίας (με τα ουρανικά κ, γ, χ, αριστερά, Τζάρτζανος) και αγνοήθηκε η ταξινόμηση των νέων ελληνικών με υπερωικά τα κ, γ, χ, και ουρανικά τα βαθιά κκιι…., γγιι…, χχιιι…

  99. @ 97 Leonicos

    Σωστό. Πλακά πλάκα, τότε με τα πρωτόγονα τυπογραφεία κάναμε και τέτοιες παρεμβάσεις στην εκτύπωση.

  100. @ 95 Leonicos

    Συμφωνώ. Όμως ο Άγγελος βάζει και την πληροφορία πως υπήρχε παλιά απόδοση -τζ- για το -j- (jota).

  101. Νέο Kid said

    Άγγελε, ποτέ προφέρονταν το Χότα (j) σαν -τζ στα καστελιάνικα; Ή μιλάς για την Αλ Ανταλούς αποκλειστικά;

  102. Costas Papathanasiou said

    96-86: Ίσως αρκεί ως λεζάντα το (φιλογαλλικό) υφιστάμενο “VERS LA VICTOIRE”. Με προτεινόμενη επεξήγηση: “ναπολεόντεια” ΚΡΑΥΓΗ προς Φιλέλληνες για να συμβάλλουν, συμμαχόμενοι με τον σημαιοφόρο τσολιά της εικόνας, στην απελευθερωτική Νίκη των πολυπολιτισμικών Θεσσαλονικέων.

  103. Δημήτρης Λ said

    Να πω ότι στο ertflix υφίσταται η βιογραφική ταινία : Μετέωρο και σκιά. Αξίζει σαν ταινία, ειδικά για τον υπέροχο Κέντρο ( για μένα ο κορυφαίος Έλληνας ηθοποιός).

  104. @ 192 Costas Papathanasiou

    Καλό.

  105. sarant said

    89 Το είχαν αγοράσει κάποιοι (δεν ξέρω ποιοι) για να το ανακαινίσουν. Όμως ποτέ δεν άρχισε η ανακαίνιση, ήρθε και η κρίση…

  106. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @93, 94. Λεώνικε, μέ ἔριξες ἀπό τά σύννεφα! Μέ τί Σ-Κ-Α-Τ-Α κάθεσαι καί ἀσχολεῖσαι πρωί πρωί; Γιατί ἐσύ (καί κάποιοι ἄλλοι, σέ ἄλλα, διαφορετικά ἀλλά ἐξ ἴσου δύσοσμα θέματα ἤ συμπεριφορές) δίνετε τήν εὐκαιρία σέ παλιανθρώπους νά ξεμυτίζουν καί νά φαίνονται;

  107. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    96.>>Τι επεξηγηματική λεζάντα θα βάζαμε στην εικόνα;
    Αυτό το μπουκέτο σημαιών, που δεν ξέρω πού ήταν «λογότυπο», γραμματόσημο εποχής; σφραγίδα; μου θύμισε (κατ΄ευθείαν όμως!) την ταινία Μπορντέλο του Κούνδουρου( Κρήτη 1897) και μετά τον στίχο «αντάμα ζούσαμε που λες, όλες του κόσμου οι φυλές – ήταν Αρμένηδες καμπόσοι και Τούρκοι κι Ιρλανδοί και Ρώσοι» που παραμπρός και παραπίσω δεν θυμόμουν περισσότερα και τώρα σαν με ρώτησες, προσέτρεξα στη θεια τη Γούγλη και φάνηκε το τραγουδάκι:

    Ταξίδευα παιδί κι εγώ
    μ’ ένα μεγάλο φορτηγό
    κύμα μας φέρνει και μας πάει
    απ’ το Σουέζ ως τη Σαγκάη,

    Ο πλοίαρχος ήταν Ρωμιός
    και Πέρσης ο μηχανικός,
    ήταν Αρμένηδες καμπόσοι
    και Τούρκοι κι Ιρλανδοί και Ρώσοι.

  108. […] Συμπληρώθηκαν χτες 78 χρόνια από την αυτοκτονία του αγαπημένου μου ποιητή Ναπολέοντα Λαπαθιώτη. Κάθε χρόνο, τη μέρα εκείνη ή την κοντινότερη Κυριακή, το ιστολόγιο συνηθίζει να δημοσιεύει ένα άρθρο σχετικό με τον ποιητή, παρουσιάζοντας είτε κάποιο άγνωστο κείμενό του είτε στοιχεία για τη ζωή του. Σήμερα διάλεξα να παρουσιάσω ένα απόσπασμα από την αυτοβιογραφία του,… — Weiterlesen sarantakos.wordpress.com/2022/01/09/lapathiotis-19/ […]

  109. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    89,105
    Ιδιώτες αποκαθιστούν την οικία Λαπαθιώτη / 27.3.2007
    Τον περασμένο Ιούνιο το ερειπωμένο αρχοντικό στη συμβολή των οδών Κουντουριώτου 23 και Οικονόμου στα Εξάρχεια, το σπίτι που έζησε και πέθανε ο Ναπολέων Λαπαθιώτης (1889-1944) άνοιξε ύστερα από πολλά χρόνια. Ξαναβυθίστηκε στο σκοτάδι όταν τέλειωσαν οι παραστάσεις της ομάδας «όχι παίζουμε» με κεντρικό άξονα τον λόγο του σημαντικού αυτού ποιητή της αθηναϊκής, μεσοπολεμικής αβάν γκαρντ.
    Ακατοίκητο για πολλές δεκαετίες, κηρυγμένο διατηρητέο από δύο υπουργεία (Πολιτισμού και ΠΕΧΩΔΕ), και σε ιδιαίτερα άσχημη κατάσταση εξαιτίας της πολύχρονης εγκατάλειψης, των εμπρησμών και των διαδοχικών καταλήψεων, το ιδιόμορφο αυτό νεοκλασικό σπίτι με την εσωτερική αυλή και τον υπερυψωμένο κήπο, έμοιαζε καταδικασμένο στη σκληρή του μοίρα, όχι πολύ διαφορετική από εκείνη του παλιού, αυτόχειρα ιδιοκτήτή του.

    Σπίτι ξανά
    Ευτυχώς οι θιασώτες των μεταφυσικών συμπτώσεων διαψεύστηκαν. Η οικία Λαπαθιώτη θα σωθεί. Πέρασε στα χέρια ιδιωτών, οι οποίοι θα αποκαταστήσουν το σπίτι για να χρησιμοποιηθεί εκ νέου ως κατοικία. Η αρχιτεκτονική μελέτη του κ. Γιάννη Σαΐτα απέσπασε ιδιαίτερα εγκωμιαστικά σχόλια από τα μέλη του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων που την ενέκριναν ομόφωνα. Ο έπαινος θα έπρεπε να απευθυνθεί πρώτα στους ιδιοκτήτες: δεν γνωρίζουμε πολλούς ιδιώτες οι οποίοι είναι πρόθυμοι να εμπλακούν σε μια χρονοβόρα, αβέβαιη περιπέτεια με την ελληνική γραφειοκρατία και επιπλέον δείχνουν την απαραίτητη έννοια για το αρχιτεκτονικό σκέλος της αποκατάστασης, χωρίς μάλιστα να περιμένουν το ανταποδοτικό όφελος της αγοράς όπως θα συνέβαινε στην περίπτωση που το σπίτι γινόταν μπαρ ή εστιατόριο.

    Εχει μεγάλη ιστορία το σπίτι της οδού Κουντουριώτου 23. Οικοδομήθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1880, μία μεταβατική εποχή για τον αθηναϊκό νεοκλασικισμό, καθώς πειραματιζόταν με πιο σύνθετες φόρμες. Η ωριμότερη αυτή φάση που στη συγκεκριμένη περίπτωση αναγνωρίζεται στην γεωμετρικότητα της διάρθρωσης των όψεων, στον μαρμάρινο εξώστη με τα σφρυρήλατα κιγκλιδώματα, στις οροφογραφίες και στο εξαιρετικά σπάνιο επιζωγραφισμένο αέτωμα που θα επανέλθει στην αρχική του κατάσταση. Η νεοτερική, για την εποχή σύνθεση συνυπάρχει με πιο «παλαιομοδίτικες» ιδέες: η εξωτερική σκάλα και η εσωτερική αυλή θυμίζουν το χαγιάτι που συναντά κανείς σε προγενέστερα αθηναϊκά σπίτια στην Πλάκα. Η αρχιτεκτονική μελέτη επιχειρεί να καταστήσει την αυλή σε κεντρικό σημείο αναφοράς του σπιτιού, αφού το γωνιακό μέτωπο που δέσποζε στο αρχικό σχέδιο έχει απαξιωθεί από την ανάπτυξη της γειτονιάς και την κίνηση της οδού Οικονόμου.
    Δημητρης Ρηγοπουλος
    http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_civ_1_27/03/2007_220826

  110. Γιάννης Ιατρού said

    109: Μπράβο ρε ΕΦΗ, καλά έκανες και τό ΄ψαξες👍

  111. sarant said

    109-110 Μπράβο, το είχαν αγοράσει το 2007 αλλά η μελέτη, λόγω κρίσης, δεν υλοποιήθηκε ποτέ….

  112. Γιάννης Κουβάτσος said

    109:Αυτή είναι η σωστή ιδιωτική πρωτοβουλία. Και βέβαια να συγχαρούμε τους ανθρώπους που τολμούν να παλέψουν με το πολυκέφαλο και πολυπλόκαμο τέρας της κρατικής γραφειοκρατίας.

  113. Γιάννης Ιατρού said

    111: γι αυτό και η πολύ κακή εικόνα από την σημερινή κατάσταση που βλέπουμε στην φωτό στο #61 της Εφης…😥

  114. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    113 Η φωτό πριν 3 χρόνια. Τώρα φοβάμαι μην αποτελέσει μέρος της «αξιοποίησης» του λόφου.
    https://www.ethnos.gr/greece/article/142680/olofosstrefhallazeirizikaopshhependyshpoytonkaneipalitopoanapsyxhskaipsyxagogias

  115. Γιάννης Ιατρού said

    114: Εμ ένα σεισμούλη κλπ. περιμένουμε, και μικρός κάνει.. 🤔

  116. @ 107 ΕΦΗ – ΕΦΗ

    Ευχαριστώ.

  117. Αγγελος said

    (101) Απ’ ό,τι καταλαβαίνω, στα παλιότερα ισπανικά το x παρίστανε τον ήχο του παχιού σ και το j τον ήχο του παχιού ζ, όπως συμβαίνει ακόμα στα καταλανικά και τα πορτογαλικά. Οι δύο αυτοί ήχοι συνέπεσαν και τελικά έγιναν χ στα καστιλιάνικα, και κάποια στιγμή στον 19ο αιώνα συνέπεσαν και στη γραφή: επικράτησε το j, κι έτσι αυτό που στον υπόλοιπο κόσμο είναι γνωστό ως Μεξικό και Τέξας, ισπανικά λέγεται Μέχικο και Τέχας ( γράφεται και με τους δύο τρόπους, συχνότερα με x στην Αμερική, αλλά συχνά και με j, Méjico και Tejas, στην Ισπανία). Ομοίως, ο Δον Κιχώτης ήταν αρχικά Don Quixote, εξ ου και η αγγλική λέξη quixotic.
    Η αλλαγή αυτή όμως επήλθε μετά την έξωση των Εβραίων από την Ισπανία. Γι’ αυτό και η γλώσσα τους συχνά γράφεται με λατινικά στοιχεία djudezmo.
    Μια σχετική συζήτηση, που δεν βγάζει τελείως οριστικό συμπέρασμα, περιέχεται εδώ.
    Tώρα βέβαια, άμα ο Λεώνικος, που μιλούσε αυτή τη γλώσσα στο σπίτι του, λέει ότι λέ(γα)νε «χουδίο»… Πάντως, η Βικιπαίδεια στο σχετικό άρθρο λέει ρητώς «El Ladino ay guadrado la prenunsiasion de los fonemas [d͡ʒ] i [ʒ] del Viejo Kastiyano, kualos se trokaron en [x] en Kastiyano moderno.»

  118. ΣΠ said

    117
    Άγγελε, μου έλυσες μια απορία που είχα από πολύ παλιά. Θυμάσαι, βέβαια, τον πρώην Γ.Γ. των Ηνωμένων Εθνών που στα ελληνικά δελτία ειδήσεων τον έλεγαν Ξαβιέ Περέζ ντε Κουεγιάρ. Είχα δει γραμμένο το όνομά του Javier Pérez de Cuéllar και είχα την απορία πώς γίνεται το j να προφέρεται ξ. Έψαξα στο google και το είδα γραμμένο και Xavier Pérez de Cuéllar και μου λύθηκε οι απορία. Οι Έλληνες δημοσιογράφοι το είδαν με την δεύτερη γραφή και το πρόφεραν όπως νόμιζαν.

  119. Γιάννης Ιατρού said

    118 (117) Αστείρευτη πηγή ο Άγγελος 👍🤗

  120. π2 said

    Και ολίγη Θεσσαλονίκη στα φίφτιζ: https://www.lifo.gr/blogs/retronaut/geitonies-kai-dromoi-tis-thessalonikis-ti-dekaetia-toy-50

  121. 117,
    Πράγματι, για το x/j στο Texas, με το j να επικρατεί στην μουσική tejano (τεχάνο).

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: