Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Ύπαρξε ο Ιησούς; Μια (χαμένη;) εργασία του νεαρού Μπελογιάννη

Posted by sarant στο 7 Οκτωβρίου, 2009


Όταν έβαλα το «δύσκολο κουίζ», δεν φανταζόμουν πως θα το λύνατε μέσα σε λίγες ώρες, αλλά η συλλογική σοφία των φίλων του ιστολογίου είναι ως φαίνεται ακαταμάχητη -βοήθησαν βέβαια και τα στοιχεία που έδινα, διότι χάρη στη Βικιπαίδεια είναι πανεύκολο να βρεις ποιοι επιφανείς γεννήθηκαν τις χρονιές εκείνες και έζησαν τόσα ή τόσα χρόνια. Στο επόμενο κουίζ θα δώσω άλλου είδους στοιχεία, αν και καθόλου βέβαιος δεν είμαι πως θα σας δυσκολέψω περισσότερο.

0070Όπως σωστά μάντεψε πρώτα ο tsatsar (ο οποίος να συνεννοηθεί με τη γραμματεία του ιστολογίου για τα πλούσια δώρα, βίρτσουαλ βεβαίως), ο συντάκτης της εργασίας ήταν ο Νίκος Μπελογιάννης. Το περιοδικό στο οποίο στάλθηκε η εργασία ήταν οι «Νέοι πρωτοπόροι«, ένα λογοτεχνικό περιοδικό που εκδιδόταν από λογοτέχνες προσκείμενους στο ΚΚΕ.

Μια από τις μόνιμες στήλες του περιοδικού αυτού ήταν, όπως βλέπετε αριστερά, η «Κριτική της συνεργασίας που πήραμε». Οι περισσότερες συνεργασίες, βέβαια, ήταν ποιήματα και διηγήματα και ο κριτής του περιοδικού, αν ήταν ένας, ήταν αρκετά αυστηρός και σε θέματα ιδεολογίας και σε θέματα μαστοριάς. Άλλους επικρίνει για ιδεολογικές αδυναμίες και σε άλλους λέει πως το διήγημά τους στέκει ιδεολογικά αλλά είναι προκήρυξη και όχι λογοτεχνικό έργο. Μερικούς ενθαρρύνει να γράψουν ρεπορτάζ και όχι λογοτεχνία, ενώ σε κάποιους άτυχους κόβει απερίφραστα κάθε ελπίδα! Ακόμα και όσους επαινεί, τους κάνει υποδείξεις για βελτίωση. Δεν αποκλείεται ο άτεγκτος αλλά εύστοχος αυτός κριτής να ήταν η Γαλάτεια Καζαντζάκη, η αρχισυντάκτρια του περιοδικού, αλλά αυτό είναι δικιά μου εικασία που τη λέω έτσι κουτουρού. Όποιος ξέρει, ας πει.

Η κριτική της συνεργασίας του νεαρού Νίκου Μπελογιάννη δημοσιεύτηκε στο τεύχος Αυγούστου 1934. Ο Μπελογιάννης ήταν τότε 19 χρονώ, φοιτητής στην Αθήνα νομίζω (αν κάνω λάθος, διορθώστε με). Η νεανική του αυτή εργασία κατά πάσα πιθανότητα θα χάθηκε μέσα στις περιπέτειες που πέρασε και ο ίδιος και το περιοδικό. Παρά την αυστηρή κρίση του περιοδικού, πάντως, μπορούμε να καταλάβουμε πως αν μη τι άλλο θα ήταν εκτενής και πως ο ίδιος θα έμεινε ικανοποιημένος από το έργο του.

Για το περιοδικό Πρωτοπόροι και τη συνέχειά του, τους Νέους Πρωτοπόρους, θα ξαναγράψω όταν δοθεί ευκαιρία (όπως είπα, έχω άλλο ένα κουίζ τουλάχιστον). Να πούμε εδώ δυο λόγια ακόμα για τον Μπελογιάννη. Αν δεν τον βρίσκατε τόσο γρήγορα, το επόμενο στοιχείο θα ήταν «Γεννήθηκε σε μικρή πόλη, όχι πρωτεύουσα νομού» (και η πόλη αυτή είναι η Αμαλιάδα) και το μεθεπόμενο: «Εχει γράψει σε κείμενό του τη λέξη ‘παιδιόφραστος'». Αυτό θα ήταν κλείσιμο ματιού προς τους εκλεκτούς φίλους (και του ιστολογίου) Γ. Μπαλόγλου και Νίκο Νικολάου, που έχουν μεταφράσει στα αγγλικά τη βυζαντινή «Παιδιόφραστο διήγηση των τετραπόδων ζώων», σε μια μνημειώδη έκδοση 500 σελίδων, που μπορείτε να τη φυλλομετρήσετε από εδώ. Ο Μπελογιάννης στη φυλακή είχε γράψει τη μελέτη «Οι μακρινές ρίζες της νεοελληνικής λογοτεχνίας», και εκεί αναφέρεται παρεμπιπτόντως και στην Παιδιόφραστο διήγηση (οι Μπαλόγλου-ΝικΝίκολας θα σας πουν ότι την αδικεί).

Κάτι τελευταίο για τη γλώσσα. Στη συζήτηση που έγινε στο προηγούμενο νήμα, ο φίλος Regimientocinqo χαρακτήρισε τύπους όπως «χαραχτηρίζει», «το ρώτημα» κτλ. «άπταιστη μεσοπολεμική κομμουνιστική» γλώσσα. Ναι και όχι. Αφενός διότι ο Ριζοσπάστης τουλάχιστο μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1920 γραφόταν σε απλή (και ολοένα απλούστερη, πρέπει να παραδεχτούμε) καθαρεύουσα ή εν πάση περιπτώσει δεν είχε αποβάλει καθαρευουσιανισμούς, και αφετέρου διότι τύποι όπως «χαραχτήρας, ρώτημα, εχτός» κτλ. ήταν κοινός τόπος στη δεκαετία του 1930 σε όλους τους δημοτικιστές, αριστερούς, κεντρώους, δεξιούς. Δεν θα πω περισσότερα σ’ αυτό, έχω στα σκαριά ειδικό θέμα.

Τέλος πάντων, αυτό ήταν το κουίζ, επιφυλάσσομαι για επόμενο σε λίγο καιρό!

33 Σχόλια to “Ύπαρξε ο Ιησούς; Μια (χαμένη;) εργασία του νεαρού Μπελογιάννη”

  1. ξένος said

    Τι έχετε να πείτε γι’ αυτό:

  2. sarant said

    Καταρχάς, ότι είναι άσχετο με το θέμα μας 🙂

    Τι ακριβώς είναι όμως;

  3. Το CSI ήταν, είναι και θα είναι ελληνικό!

  4. Είναι προφανώς αποσποάσματα επεισοδίου από μια αμερικάνικη αστυνομική σειρά, ονόματι CSI NY, ήτοι Crime Scene Investigation, New York, και συγκεκριμένα του 24ου επεισοδίου της 5ης σεζόν, που επιγράφεται Grounds for Deception και έχει να κάνει με μια υπόθεση αρχαιοκαπηλείας με τον τάφο του Μεγάλου Αλεξάνδρου (βλ. περίληψη εδώ και μερικές διασκεδαστικές παρατηρήσεις εδώ. Αλλά το πιο αστείο είναι ότι αυτά τα αποσπάσπσματα κυκλοφορούν σε διάφορα μέρη του Διαδικτύου …ως μαρτυρία για την ελληνικότητα της Μακεδονίας!

  5. Συγνώμην, οι διασκεδαστικές παρατηρήσεις είναι εδώ.

  6. imwrong said

    Εδώ που τα λέμε είναι λίγο άκυρα αυτά τα σχόλια κάτω από τους «Νέους Πρωτοπόρους» και τον Μπελογιάννη, αλλά το κορίτσι με τους βοστρύχους είναι η περιώνυμη Μελίνα Kanakaredes και όλα δείχνουν ότι αυτή ζηλεύει την συνάδελφό της την Νία Βάρνταλος. Κι οι δυο πάντως τα ‘χουν πετύχει όλα για τη μητέρα γη.

  7. Ὕπαρξε ἢ ὄχι ὁ Μπελογιάννης; ἄκου ὕπαρξε!!!

  8. Ευχαριστούμε τα μάλα για την αναφορά! Δεν είχαμε τη συγκεκριμένη κρίση υπόψιν, μόνο στις μεγαλύτερες ιστορίες νεοελληνικής λογοτεχνίας αναφερθήκαμε στο βιβλίο μας. Σε σύγκριση με το θάψιμο που έχει υποστεί η Παιδιόφραστος αλλού, η αναφορά του Μπελογιάννη είναι αρκετά επιεικής.

    Αλλά 1364, που να πάρει, όχι 1365, σχεδόν όλοι το κάνουν αυτό το λάθος. (Γιατί μεταφράζουν το 15 Σεπτεμβρίου 6873 από κτίσεως κόσμου, αλλά ξεχνάνε ότι η χρονιά άρχιζε 1 Σεπτεμβρίου.)

  9. Μπουκανιέρος said

    Ωραίο το βιβλίο σας, Νικ-Νικ και Μπαλό.
    Να δούμε αν θ’αξιωθώ ποτέ να το πιάσω στα χέρια μου (πόσο μάλλον να το διαβάσω).

  10. gbaloglou said

    To βιβλιο μας υπηρχε — για Θεσσαλονικη μιλαμε — στο βιβλιοπωλειο του Μολχο ως τον Μα.ι.ο του 2008 που εκλεισε. Εχω δωσει αντιτυπο στην Δημοτικη Βιβλιοθηκη, και υπαρχει βεβαιως και σε διαφορα ‘σημεια’ στο Αριστοτελειο (οπου υπαρχει και το Ελληνικο κειμενο της Παιδιοφραστου Διηγησεως στην αρχικη εκδοση της Βασιλικης Τσιουνη). Στο διαδικτυο υπαρχει ‘ανεπισημα’ η Αγγλικη μεταφραση που ειχα τελειωσει το 1995 (με την βοηθεια του Τασου Καρανασταση και λιγο πριν αρχισουμε την παρουσα μεταφραση και μελετη με τον Νικ-Νικ) αλλα και η ηχογραφηση του ποιηματος στα Ελληνικα που εκανα το 1997 με την βοηθεια του φιλου Αγι Ζαμανη.

  11. Μαρία said

    Μπαλό, ευχαριστούμε για την προσφορά της ηχογράφησης. Ποιανού είναι η φωνή;

  12. Q said

    Στην Αμαλιάδα μιλάνε έτσι, ή μήπως αυτό το «ύπαρξε» είναι τεχνικό κατασκεύασμα του λογιοτατισμού εκείνης της εποχής?

  13. Μάλλον το δεύτερο, αόριστος χωρίς εσωτερική αύξηση και αναβίβαση του τόνου κατά το «ελπίζω-έλπισα».

  14. Μαρία said

    Ακολουθώντας τη μέθοδο του Πιδύου, βρήκα ένα ακόμη ύπαρξε εποχής απο λόγο του Ζντάνοφ επίσης του 1934.
    «Δεν υπάρχει και δεν ύπαρξε πουθενά λογοτεχνία, εχτός από τη σοβιετική, που να οργανώνει τους εργαζόμενους και τους καταπιεζόμενους στην πάλη για την τελειωτική εκμηδένιση κάθε λογής εκμετάλλεψης και του ζυγού της μισθωτικής σκλαβιάς. Δεν υπάρχει και δεν ύπαρξε ποτέ λογοτεχνία που να βάζει για βάση στα θέματα των έργων της τη ζωή της εργατικής τάξης και της αγροτιάς, και την πάλη τους για το σοσιαλισμό.»
    http://www.geocities.com/essd1917/zdanov.htm Άμα κουρέψετε το σύνδεσμο, θα διαβάσετε κι άλλα ωραία φρούτα εποχής.

    Ο μεταφραστής; Άγνωστος. Θα απέκλεια τον Αλεξάνδρου. Όποιος ξέρει ας πει, που λέει κι ο Νικοκύρης.

  15. gbaloglou said

    #11:

    Δικη μου η φωνη — ο φιλος Αγις ο ‘ηχοβιος’ ειχε αναλαβει το τεχνικο μερος της ηχογραφησης 🙂

  16. Ηλεφούφουτος said

    Θα ήθελα να παρωτρύνω το Νικοδεσπότη να θεσμοθετήσει αυτού του είδους τα κουίζ, με την παράκληση μόνο τα κείμενα που θα διαλέγει ή τα στοιχεία που θα δίνει να περιορίζουν κάπως το πεδίο αναζητήσεων.
    Δεν πρόλαβα το προηγούμενο κουίζ αλλά το πεδίο «πασίγνωστος Έλληνας που προπολεμικά έκανε σταζ στον κομμουνισμό (δεν ξέρουμε όμως αν το κράτησε)» είναι τεράστιο. Εντάξει, έδωσε και το στοιχείο με τις χρονολογίες αλλά είναι δυνατόν να παίρνεις έναν έναν όσους Έλληνες φλερτάρισαν στα νειάτα τους με το μαρξισμό προπολεμικά και μετά να τους δοκιμάζεις το γοβάκι με τις χρονολογίες (πάλι μπούτια στο τζάκι θυμήθηκα); Κι ο γαλάζιος πρίγκηπες πιο λίγες υποψήφιες είχε!

  17. Ηλεφούφουτος said

    Ααααα, τους έχει η Βικιπαίδεια χρονολογικά. Δεν το είχα προσέξει!

  18. sarant said

    Ηλεφού, σ’ ευχαριστώ, μεν, αλλά με τον τρόπο που τα βλέπω τα κουίζ δηλ. ένα νέο στοιχείο για κάθε 4-5 ονόματα που πέφτουν στο τραπέζι το πεδίο περιορίζεται πολύ γρήγορα. Όπως είδες μέσα σε λίγες ώρες το ξεπετάξατε. Μια άλλη ιδέα βέβαια είναι να δίνω στοιχεία που να μη σηκώνουν βικιπαίδεμα και να μην γκουγκλεύονται.

  19. Ηλεφούφουτος said

    Τώρα διαβάζω και το κείμενο του Μπελογιάννη για τις ρίζες της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας. Η πρόταση «Ανάμεσα στο εξαχρειωμένο αρχοντολόι της Πόλης κυκλοφορούσαν τα διάφορα «διδαχτικά» στιχουργήματα, γεμάτα υποκρισία και ψευτοευσέβεια.» μού θυμίζει την απαξιωτική στάση του επίσημου ΚΚΕ εκείνης της εποχής για τα ρεμπέτικα. Θα μου πείτε για αρχοντολόι μιλάει, μην ξεχνάμε όμως ότι τα στιχουργήματα στα οποία αναφέρεται εντάχθηκαν στο λαϊκό πολιτισμό και έτσι λειτούργησαν για αιώνες.
    Με σεβασμό στην μνήμη του, Γιώργο Μπαλ, άλλο ένα λάθος που βρίσκω είναι ότι τον Ολλανδό βυζαντινολόγο Έσσελινγκ τον έκανε Γερμανό.

  20. π2 said

    Για τα ύπαρξε, ύπαρχε και τα ακόμη πιο περίεργα υπάρξε, υπάρχε, είχα εκφράσει την απορία μου στο προηγούμενο νημάτι.

  21. Μαρία said

    Πιδύε, σ’ αυτό το προηγούμενο παρέπεμψα με τον τρόπο μου. Όσα κοίταξα είναι τυπογραφικά λάθη. Το μόνο ενδιαφέρον είναι το ζντανοφικό και ο Νικοκύρης υποχρεούται να βρει το μεταφραστή, για να μάθει να βάζει κουίζ.

    Ηλεφού, μια χαρά ήταν το κουίζ και φυσικά δε πρέπει να γουγλεύεται. Τζάμπα τα αγοράζαμε τα βιβλία μας;

  22. Μπουκανιέρος said

    #12-13
    Μετά βέβαια ο (γνωστότερος) λογιοτατισμός εκδικήθηκε με διάφορα ήλπιζε, ήλεγξε, διηύθυνε κοκ., που θεωρούνται σικ στις μέρες μας.

  23. π2 said

    Μαρία, εννοείς ότι τα υπάρξε, υπάρχε είναι όλα λάθη ή και τα ύπαρξε, ύπαρχε;

  24. π2 said

    Στα γκουγκλοβιβλία βρίσκω ύπαρξε και στον Ψυχάρη (Μεγάλη ρωμαίικη επιστημονική γραμματική). Έχεις δίκιο πάντως ότι σχεδόν όλα τα υπάρξε, υπάρχε που ανοίγει κανείς είναι λάθος. Ήταν τόσο πολλά που υπέθεσα ότι χρησιμοποιείται ο τύπος. Χρήσιμο συμπέρασμα για γκουγκλοστατιστικές: trust noone.

  25. Μαρία said

    Πιδύε, βρήκα κι ένα κανονικό ύπαρχε εδώ στην αρχή.
    http://www.sarantakos.com/kibwtos/mazi/papagiwrgiou_bounisios.htm
    Φαίνεται οτι είναι τεχνητή εξομάλυνση των δημοτικιστών.

    Βρήκα δυο σημερινά αλλά έχουν κι άλλα λάθη τα κείμενα που δε βγαίνει άκρη.
    Αν είναι σαν το «άνηκα», και τα λάθη έχουν το ενδιαφέρον τους.

  26. Μπουκανιέρος said

    Μπαλό, άμα βγάλω τα δικά μου σε κασέτες, να σ’έχω υπόψη μου!

    Για την προφορά του «τζ» έχεις άποψη;

  27. gbaloglou said

    Καμμια αποψη περι «τζ» 🙂

    Ποια ειναι τα δικα σου?

  28. Μπουκάν, για το αν το μεσ/νικό τζ αντιστοιχεί και σε dz και σε ts; Νομίζω πως ναι. Ή σε άλλο αναφέρεσαι;

  29. Μπουκανιέρος said

    #27
    Δεν είχα κάτι συγκεκριμένο στο μυαλό μου, γενικά μιλούσα.
    Πολλά-και-διάφορα δηλ.

    #28
    Ναι.
    Αναρωτήθηκα επειδή κάπου άκουσα τζ (νομίζω) ενώ εγώ θα έλεγα τσ (ξέχασα το παράδειγμα).
    Αλήθεια υπάρχει κάτι πάνω σ’αυτό; – σχετικά με τα κριτήρια της διάκρισης εννοώ (π.χ. θεωρείται αξιόπιστο στοιχείο η κληρονομημένη προφορά στις κληρονομημένες λέξεις, κλπ.);

  30. Α ναι, όντως. Δεν θυμάμαι κάτι στο συγκεκριμένο θέμα, και έχω να πάω σε γάμο οπότε δεν μπορώ να το ψάξω αμέσως, αλλά επιφυλάσσομαι να επανέλθω…

  31. Μαρία said

    http://www.enet.gr/?i=news.el.texnes&id=117790

  32. […] αν και παλιά είχαμε βάλει ένα κουίζ, ζητώντας σας να μαντέψετε τον συγγραφέα της μελέτης «Ύπαρξε ο Ιησούς;» που στάλθηκε από τον 19χρονο Μπελογιάννη το 1934 στο […]

  33. […] αν και παλιά είχαμε βάλει ένα κουίζ, ζητώντας σας να μαντέψετε τον συγγραφέα της μελέτης «Ύπαρξε ο Ιησούς;» που στάλθηκε από τον 19χρονο Μπελογιάννη το 1934 στο […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: